VƯỜN HOA KỲ DIỆU

NHƯNG bé Gerda ra sao khi Kay mãi không trở về? Cậu ở đâu được chứ? Chẳng ai hay biết, chẳng ai có thể nói được điều gì về cậu. Bọn trẻ trong xóm kể rằng chúng đã thấy cậu buộc chiếc xe trượt tuyết của mình vào một chiếc xe khác lớn hơn và rất đẹp, vừa phóng vào phố rồi qua cổng thành đi mất. Chẳng ai biết cậu ở đâu, và đã có bao nhiêu giọt nước mắt rơi; bé Gerda khóc rất nhiều và rất lâu, vì lũ trẻ bảo rằng chắc chắn cậu đã chết, chắc cậu đã chết đuối dưới dòng sông chảy không xa thị trấn. Ồ, những ngày đông sao mà dài đằng đẵng và ảm đạm làm sao! Cuối cùng thì mùa xuân cũng đến với ánh nắng ấm áp.

– Ôi, Kay đã chết và đi mất rồi, – bé Gerda nói.

– Ta không tin điều đó, – ánh nắng đáp.

– Cậu ấy đã chết và đi mất rồi, – cô bé nói với bầy én.

– Chúng tôi không tin điều đó, – lũ chim quay lại đáp, và cuối cùng chính bé Gerda cũng không còn tin vào điều đó nữa.

– Ta sẽ đi đôi giày đỏ mới của mình, – một buổi sáng, cô bé nói, – đôi giày mà Kay chưa từng thấy bao giờ, rồi ta sẽ ra bờ sông để hỏi tin tức về cậu ấy.

Trời hãy còn rất sớm. Cô hôn người bà kính yêu vẫn đang ngủ say, xỏ đôi giày đỏ vào chân, rồi một mình đi qua cánh cổng thành hướng về phía bờ sông.

– Có phải ngươi đã mang người bạn nhỏ của ta đi mất không? – cô bé cất tiếng hỏi. – Ta sẽ cho ngươi đôi giày đỏ nếu ngươi chịu trả cậu ấy lại cho ta!

Những con sóng nhỏ trên sông chảy về phía cô theo một cách mà cô tưởng chừng như rất lạ lùng; cô ngỡ rằng chúng có ý định chấp nhận lời đề nghị của mình, thế là cô cởi đôi giày đỏ ra – dù cô quý trọng chúng hơn bất cứ thứ gì mình có – rồi ném chúng xuống dòng nước. Nhưng đôi giày lại rơi sát bờ, và những con sóng nhỏ liền đưa chúng trở lại với cô, như thể chúng không muốn tước đi thứ mà cô trân quý nhất, cũng giống như việc chúng không hề bắt giữ bé Kay vậy. Tuy nhiên, cô nghĩ rằng mình ném giày chưa đủ xa, nên bèn bước lên một chiếc thuyền nhỏ nằm ẩn giữa đám sậy bên bờ, rồi đứng ở tận cùng mũi thuyền mà ném giày xuống nước. Con thuyền không hề được buộc chặt, và những chuyển động của cô đã khiến nó trôi dạt khỏi bờ. Nhận ra điều đó, cô vội vã tìm cách bước ra ngoài, nhưng khi cô đi đến tận đuôi thuyền thì nó đã cách bờ xa hơn một thước; cô không sao thoát được nữa, và con thuyền cứ thế trôi đi.

Bé Gerda vô cùng hoảng sợ và bắt đầu bật khóc, nhưng chẳng có ai ngoài bầy chim sẻ nghe thấy tiếng cô, mà chúng thì lại chẳng thể đưa cô trở lại bờ; dẫu vậy, chúng vẫn bay dọc theo bờ sông và cất tiếng hót như để an ủi cô: «Chúng ta đây rồi, chúng ta đây rồi!». Con thuyền xuôi theo dòng nước. Bé Gerda ngồi im phăng phắc trong thuyền; đôi giày đỏ trôi bồng bềnh phía sau, nhưng chúng không tài nào bắt kịp con thuyền đang lướt đi nhanh hơn cả chúng.

Cảnh sắc hai bên bờ sông thật đẹp đẽ; những đóa hoa rực rỡ, những tán cây cổ thụ uy nghi, và những ngọn đồi xanh mướt chấm phá bóng cừu và bò xuất hiện vô số, nhưng tuyệt nhiên chẳng có lấy một bóng người.

– Biết đâu dòng sông sẽ đưa ta đến với người bạn Kay dấu yêu của mình, – Gerda thầm nghĩ, và rồi lòng cô phấn chấn hẳn lên, say sưa ngắm nhìn phong cảnh hữu tình xung quanh suốt hàng giờ liền. Cuối cùng, cô trôi qua một khu vườn anh đào rộng lớn, nơi có một ngôi nhà nhỏ mái tranh với những ô cửa sổ xanh đỏ kỳ lạ; trước cửa có hai người lính bằng gỗ đứng nghiêm chào khi thấy chiếc thuyền nhỏ tiến lại gần.

Gerda cất tiếng gọi họ vì cứ ngỡ họ còn sống, nhưng dĩ nhiên là chẳng có câu trả lời nào vang lên. Cô trôi đến sát cạnh họ, bởi dòng nước đã đẩy chiếc thuyền áp vào bờ.

Gerda lại cất tiếng gọi to hơn, bấy giờ một bà lão chống gậy lê bước từ trong nhà đi ra; bà đội một chiếc mũ lớn được vẽ trang trí bằng vô số loài hoa đẹp tuyệt trần.

– Tội nghiệp đứa trẻ bé bỏng! – bà lão lên tiếng. – Dòng sông cuồn cuộn này quả thực đã đưa cháu đi một đoạn đường dài, dài lắm đấy. – Nói đoạn, bà bước thẳng xuống nước, dùng chiếc gậy chống kéo chiếc thuyền vào bờ rồi bế cô bé ra ngoài.

Gerda cảm thấy rất vui mừng vì được đặt chân lên mặt đất khô ráo, dẫu trong lòng vẫn hơi e sợ bà lão lạ lùng.

– Lại đây kể cho ta nghe cháu là ai và làm thế nào mà đến được đây nào, – bà nói.

Gerda liền kể cho bà nghe mọi chuyện, và bà lão lắc đầu lẩm bẩm: «Hừm! Hừm!». Khi Gerda hỏi rằng bà có nhìn thấy bé Kay không, bà lão liền đáp rằng cậu bé vẫn chưa đến đây, nhưng chắc chắn chẳng bao lâu nữa cậu sẽ tới, và trong thời gian chờ đợi, Gerda không được buồn rầu; cô có thể ở lại với bà, ăn những quả anh đào và ngắm nhìn những đóa hoa của bà – chúng còn đẹp hơn bất kỳ cuốn sách tranh nào và mỗi bông hoa đều có thể kể cho cô nghe một câu chuyện.

Bà nắm lấy tay Gerda; hai người cùng bước vào ngôi nhà nhỏ và bà lão đóng sập cửa lại. Các khung cửa sổ ở đây rất cao và có những tấm kính đủ màu sắc khác nhau: đỏ, xanh lam và vàng, thế nên khi ánh ban mai rực rỡ chiếu rọi xuyên qua, vô vàn sắc thái lung linh và tươi đẹp đã hắt lên khắp căn phòng. Trên chiếc bàn đặt ở chính giữa bày một đĩa anh đào chín mọng, và Gerda được phép ăn tùy thích bao nhiêu tùy ý. Trong lúc cô bé đang thưởng thức, bà lão dùng chiếc lược bằng vàng chải mái tóc cho cô, khiến những lọn tóc xoăn vàng óng ả xõa xuống hai bên khuôn mặt xinh xắn, dịu dàng, tròn trịa và tươi tắn như một đóa hồng.

– Ta đã ao ước có được một cô bé đáng yêu thế này từ lâu lắm rồi, – bà lão nói. – Để xem chúng ta có thể sống thật hạnh phúc bên nhau hay không nhé. – Và trong lúc chải tóc cho bé Gerda, bà lão dùng phép thuật khiến đứa trẻ ngày càng quên đi người anh em nuôi là Kay, bởi bà lão vốn là một phù thủy. Tuy nhiên, bà không dùng phép thuật vì mục đích xấu xa mà chỉ để giải trí cho riêng mình. Giờ đây, bà rất muốn giữ bé Gerda lại sống cùng mình; thế nên, vì sợ rằng nếu Gerda nhìn thấy những khóm hồng của bà, cô bé sẽ nhớ lại những loài hoa của mình cùng bé Kay rồi bỏ trốn, bà liền đi ra khu vườn và vung chiếc gậy chống qua toàn bộ các bụi hoa hồng. Ngay lập tức, dẫu hãy còn xanh tươi và đầy hoa lá, chúng liền chìm hẳn xuống lòng đất đen, và chẳng ai có thể đoán được rằng nơi đó từng có những khóm hoa như thế mọc lên.

Bà bèn dẫn Gerda bước vào khu vườn hoa này. Ôi, nơi đây mới đẹp đẽ và ngát hương làm sao! Hoa của mọi mùa trong năm và mọi xứ sở đều đua nở khoe sắc thắm tại chốn này – quả thực không một cuốn sách tranh nào có thể sánh kịp. Gerda nhảy múa hân hoan và chơi đùa giữa các luống hoa cho đến khi mặt trời lặn khuất sau những hàng cây anh đào cao lớn; sau đó, một chiếc giường xinh xắn với những chiếc gối lụa đỏ thắm nhồi đầy lá hoa violet xanh đã được chuẩn bị sẵn cho cô. Tại đây, cô đã chìm vào giấc ngủ thật êm đềm và có những giấc mơ tuyệt diệu chẳng khác nào một vị hoàng hậu trong đêm rước dâu.

Ngày hôm sau, cô lại tiếp tục chơi đùa giữa muôn hoa dưới ánh nắng ấm áp, và rất nhiều ngày nữa cứ thế trôi qua trong cùng một khung cảnh ấy. Gerda quen thuộc với từng bông hoa trong vườn, nhưng dẫu chúng có nhiều đến đâu, cô vẫn có cảm giác như còn thiếu mất một loài nào đó mà cô chẳng thể gọi tên. Một hôm, khi đang ngồi ngắm chiếc mũ của người chủ nhà có vẽ những đóa hoa, cô bấy giờ mới nhận ra rằng bông hoa rực rỡ nhất chính là một đóa hồng! Bà lão đã hoàn toàn quên bẵng mất đóa hồng được vẽ trên chiếc mũ khi bà làm cho những khóm hồng thật biến mất khỏi khu vườn và chìm sâu xuống lòng đất. Chuyện này vẫn thường xảy ra khi người ta hành động một cách vội vã.

– Gì cơ, – Gerda kêu lên, – trong vườn không có đóa hồng nào sao? – Cô liền chạy từ luống hoa này sang luống hoa khác, tìm kiếm hết lần này đến lần khác nhưng chẳng tìm thấy bóng dáng đóa hồng nào. Cô ngồi sụp xuống và bật khóc, ngẫu nhiên sao những giọt nước mắt ấm nóng của cô lại rơi trúng ngay chỗ mà trước kia từng có một khóm hoa hồng mọc lên. Ngay khi dòng nước mắt ấm áp ấy thấm đẫm đất mềm, bụi cây liền đâm chồi nảy lộc trở lại, tươi tắn và ngập tràn sức sống như trước khi bị chìm xuống lòng đất. Gerda vội ôm chầm lấy nó, hôn lên những cánh hoa, và ký ức về những khóm hồng tuyệt đẹp ở quê nhà cùng người bạn nhỏ Kay ngay lập tức ùa về trong tâm trí cô. – Ôi, sao mình lại có thể ở lại đây lâu đến thế cơ chứ! – cô tiểu thư thốt lên. – Mình rời nhà ra đi là để tìm kiếm Kay. Các bạn có biết cậu ấy đang ở đâu không? – cô cất lời hỏi những đóa hồng. – Các bạn có nghĩ rằng cậu ấy đã chết rồi không?

– Cậu ấy không chết đâu, – những đóa hồng đáp. – Chúng tôi vừa ở dưới lòng đất lên; những kẻ đã chết đều ở dưới đó, nhưng không có Kay.

– Cảm ơn các bạn, – bé Gerda nói rồi tiến lại gần những loài hoa khác, cúi thấp người xuống sát đài hoa của chúng và cất tiếng hỏi: – Các bạn có biết bé Kay ở đâu không?

Nhưng bông hoa nào cũng đứng dưới ánh nắng mặt trời và mơ màng chìm trong câu chuyện nhỏ của riêng mình. Chúng kể những câu chuyện của mình cho Gerda nghe, nhưng chẳng có bông hoa nào biết gì về Kay cả.

– Thế còn bạn nghĩ sao? – hoa loa kèn vằn lên tiếng.

– Hãy lắng nghe tiếng trống trận vang lên kìa, tùng! tùng! Chúng chỉ có đúng hai âm tiết, lúc nào cũng tùng! tùng! Hãy lắng nghe khúc nhạc tang mà những người phụ nữ đang hát! Hãy lắng nghe đồng ca của các tu sĩ! Chìm đắp trong tấm áo choàng đỏ thẫm dài thượt, người vợ theo đạo Hindu đứng trên giàn hoả táng; ngọn lửa bùng cháy xung quanh cô và người chồng đã khuất, nhưng người vợ Hindu ấy chẳng màng gì đến người đã chết. Cô chỉ nghĩ đến người sống, và nỗi thống khổ đang thiêu đốt tâm can cô còn buốt nhức hơn cả ngọn lửa chẳng mấy chốc sẽ biến thân xác cô thành tro bụi.

Liệu ngọn lửa của trái tim có thể lụi tàn giữa muôn ngọn lửa của giàn hỏa thiêu chăng?

– Tôi chẳng hiểu gì cả! – bé Gerda nói.

– Đó là câu chuyện của tôi đấy! – hoa loa kèn vằn đáp.

– Thế hoa bìm bìm nói gì nào?

– Vắt vẻo trên một lối đi hẹp vắt ngang sườn núi, kìa một tòa lâu đài nam tước cổ kính. Những khóm cây xanh um mọc chen chúc giữa những bức tường hoen ố vì thời gian, các cành lá sum suê quấn quýt lấy chiếc ban công, và ở đó đang đứng một thiếu nữ kiều diễm; cô cúi người qua lan can, ánh mắt đăm đăm dán chặt vào con đường ngoằn ngoèo uốn lượn phía dưới. Đóa hồng bám trên cành không tươi thắm và kiều diễm hơn cô; bông hoa táo mà gió chực chờ thổi bay khỏi cành bất cứ lúc nào cũng chẳng mong manh và run rẩy bằng. Hãy lắng nghe tiếng sột soạt từ chiếc áo lụa là đắt tiền của nàng! Hãy lắng nghe những lời thì thầm đứt quãng của nàng: «Chàng vẫn chưa đến».

– Có phải ý bạn đang nhắc đến Kay không? – bé Gerda hỏi.

– Tôi chỉ kể câu chuyện của mình – giấc mơ của tôi mà thôi, – hoa bìm bìm đáp.

– Thế hoa giọt tuyết nhỏ bé nói gì?

– Giữa hai thân cây treo một chiếc xích đu. Hai cô tiểu thư xinh xắn mặc váy trắng phau nhưết tuyết, với những dải ruy băng xanh dài phấp phới trên vành mũ, đang ngồi và đánh xích đu. Cậu em trai đứng thẳng trên vế xích đu, hai tay vòng qua dây thừng để giữ thăng bằng, bởi một tay cậu cầm chiếc chén nhỏ, tay kia cầm chiếc tẩu bằng đất sét; cậu đang thổi những quả bóng xà phòng. Chiếc xích đu chuyển động và những quả bóng bay vút lên cao với muôn vàn sắc màu rực rỡ, biến hóa khôn lường; quả bóng cuối cùng lơ lửng ngay đầu vành tẩu và chao đảo theo làn gió. Chiếc xích đu vẫn đang lao đi, còn chú chó đen nhỏ xíu nhẹ bẫng gần bằng những quả bóng xà phòng thì chồm hai chân sau lên, cũng cố trèo lên xích đu; xích đu bay vụt đi, chú chó ngã nhào, tiu nghỉu và sủa vang; cậu bé bị chọc cười và những quả bóng xà phòng vỡ tung tóe. Một tấm ván đung đưa, một hình ảnh bọt bèo thoáng chốc rồi vụt tắt, đó chính là khúc ca của tôi.

– Những gì bạn miêu tả nghe có vẻ rất hay ho đấy, nhưng bạn nói chuyện nghe thảm thương quá, và chẳng có lấy một câu nào đả động đến Kay cả.

– Thế hoa lan dạ hương nói gì nào?

– Có ba nàng tiểu thư xinh đẹp, trong suốt và mỏng manh làm sao; chiếc váy của người thứ nhất màu đỏ, của người thứ hai màu xanh lam, còn người thứ ba trắng muốt một màu; tay trong tay họ nhảy múa dưới ánh trăng bên hồ nước phẳng lặng; họ không phải là những nàng tiên, mà là con gái của loài người. Hương thơm ngào ngạt lan tỏa khi các thiếu nữ ấy biến mất vào trong rừng sâu; làn hương ấy ngày một nồng nàn hơn; ba chiếc cáng mai đặt các nàng thiếu nữ xinh đẹp trôi dạt ra từ sâu thẳm khu rừng rồi bồng bềnh trên mặt hồ; những con đom đóm bay lượn quanh đó tỏa sáng lập lòe như những chiếc đèn lồng nhỏ. Các nàng thiếu nữ vũ hội đang ngủ say, hay họ đã chết rồi? Hương thơm từ những loài hoa đang thì thầm rằng họ đã là những thây ma, chuông chiều đang ngân lên khúc nhạc tiễn đưa.

– Bạn làm tôi buồn quá đi mất, – bé Gerda nói. – Hương thơm của các bạn nồng nàn đến mức tôi không tài nào ngừng nghĩ đến những thiếu nữ đã khuất. Ôi trời ơi! Phải chăng bé Kay đã chết rồi? Những khóm hồng từng ở dưới lòng đất và chúng bảo là không mà!

– Đinh đang! Đinh đang! – những chiếc chuông hoa lan dạ hương ngân lên. – Chúng tôi không gióng chuông tiễn đưa bé Kay, chúng tôi không hề biết cậu ấy! Chúng tôi chỉ cất lên khúc ca của chính mình, khúc ca duy nhất mà chúng tôi biết!

Và Gerda tiến lại gần bông hoa cúc dại đang tỏa sáng rực rỡ giữa những chiếc lá xanh mượt mà.

– Mày trông giống như một vầng thái dương nhỏ bé vậy, – Gerda nói; – hãy nói cho tao biết, nếu mày có thể, rằng tao có thể tìm thấy người bạn nhỏ của mình ở đâu.

Bông hoa cúc dại lấp lánh rực rỡ và ngước nhìn Gerda. Bông hoa cúc dại có thể hát khúc ca gì đây? Câu chuyện của cô bé ấy cũng chẳng hề dính dáng gì đến Kay. «Một buổi sáng mùa xuân tươi sáng, ánh nắng chiếu rọi ấm áp xuống một khoảng sân nhỏ. Những tia nắng rực rỡ đổ xuống bức tường trắng của ngôi nhà hàng xóm, và ngay cạnh đó mọc lên đóa hoa mùa xuân đầu tiên màu vàng óng, lấp lánh tựa vàng mười dưới ánh nắng ấm áp. Một bà cụ ngồi bên ngoài trên chiếc ghế bành, còn cô cháu gái – một thiếu nữ xinh xắn, khiêm nhường – vừa mới trở về nhà sau một chuyến thăm ngắn ngủi; cô hôn lên má bà; có thứ vàng, thứ vàng ròng trong nụ hôn đầy âu yếm ấy:

Vàng là đóa hoa!

Vàng là buổi sáng tươi thèm, rạng rỡ!»

– Đó là câu chuyện nhỏ của tôi đấy! – bông hoa cúc dại nói.

– Bà già tội nghiệp của tôi ơi! – Gerda thở dài. – Phải rồi, chắc hẳn bà đang mong mỏi mình, y như cách bà từng mong mỏi bé Kay vậy. Nhưng ta sẽ sớm về nhà thôi, và sẽ mang theo cả Kay nữa. Chẳng có ích gì khi đi hỏi lũ hoa về cậu ấy cả; chúng chỉ biết bài hát của riêng mình, chẳng thể cung cấp cho ta chút thông tin nào đâu. – Cô bé bèn quấn chặt chiếc váy nhỏ quanh người để có thể chạy nhanh hơn; nhưng khi nhảy qua khóm thủy tiên, tà áo liền vướng vào chân cô như thể muốn níu giữ cô lại, thế là cô quay người lại và nhìn chằm chằm vào đóa hoa vàng cao lớn. – Mày có tin tức gì muốn báo cho tao không? – Cô cúi người sát đóa thủy tiên, chờ đợi một câu trả lời.

Và đóa thủy tiên đã nói gì nào?

– Ta có thể ngắm nhìn chính mình! – Ta có thể nhìn thấy bản thân! Ôi, hương thơm của ta mới ngọt ngào làm sao! Tận trên căn gác mái nhỏ kia có một nữ vũ công bé nhỏ. Nàng khi thì đứng bằng một chân, khi thì trụ bằng cả hai chân. Nàng đã dẫm nát cả thế giới dưới chân mình; nàng chẳng qua chỉ là một ảo ảnh. Nàng rót nước từ một chiếc ấm trà lên mảnh vải đang cầm trên tay – đó chính là chiếc áo nịt ngực của nàng; ở sạch là một điều tốt đẹp làm sao! Chiếc váy trắng của nàng treo trên móc, cũng đã được giặt sạch bằng nước trong ấm trà và đem phơi khô trên mái nhà. Nàng mặc nó vào, rồi quàng một chiếc khăn tay màu vàng nghệ quanh cổ; nó khiến chiếc váy trông càng thêm phần trắng muốt. Với một chân vươn dài, nàng đứng đó tựa hồ như mọc ra từ một thân cây. «Ta có thể ngắm nhìn chính mình! – Ta nhìn thấy bản thân!»

– Mày có thế nào thì mặc kệ mày! – Gerda nói. – Mày không cần thiết phải kể cho tao nghe điều đó! – Và cô bé cắm cổ chạy thẳng ra đến tận cùng khu vườn.

Cánh cổng đang đóng kín, nhưng cô dùng sức ấn mạnh vào chiếc ổ khóa han gỉ cho đến khi nó bật gãy. Cánh cổng tung mở, và bé Gerda với đôi chân trần lao thẳng ra thế giới rộng lớn ngoài kia. Ba lần cô ngoảnh đầu nhìn lại, tuyệt nhiên chẳng có ai đuổi theo mình cả; cô chạy mãi cho đến khi không thể chạy nổi nữa thì dừng lại ngồi nghỉ trên một hòn đá lớn. Đưa mắt phóng tầm nhìn xung quanh, cô nhận ra rằng mùa hè đã qua đi, và bây giờ đã là lúc muộn màng của mùa thu. Dĩ nhiên là cô đã chẳng mảy may để ý đến điều này trong khu vườn kỳ diệu, nơi mà ánh nắng và hoa cỏ khoe sắc quanh năm suốt tháng.

– Chắc mình đã ở trong đó lâu lắm đây! – bé Gerda thốt lên. – Ra là bây giờ đã là mùa thu rồi ư! Thôi được, vậy thì chẳng còn thời gian để lãng phí nữa đâu! – Cô đứng bật dậy và tiếp tục bước đi trên hành trình của mình.

Ôi, đôi chân bé nhỏ của cô mới đau nhức và mệt mỏi làm sao; và vạn vật xung quanh trông thật lạnh lẽo và hoang vu. Những chiếc lá liễu dài đã ngả sang màu vàng úa, và những giọt sương rỉ rả từ kẽ lá rơi xuống như nước mắt. Từng chiếc lá rụng khỏi cành; chỉ riêng cây cơm nguội là vẫn còn trái, mà những quả của nó thì mới chua chát và buốt buốt làm sao! Thế giới ngày hôm ấy hiện lên trong mắt cô thật lạnh lẽo, xám xịt và đượm buồn.