Anh chị em đã bao giờ nhìn thấy một chiếc tủ gỗ sồi cổ kính, đen bóng theo năm tháng, được phủ đầy lớp véc-ni và những họa tiết chạm trổ chưa? Chính một món đồ nội thất như thế, một gia bảo truyền đời từng thuộc về cụ cố của nữ chủ nhân hiện tại, đã có lần đứng trong một căn phòng khách. Nó được chạm trổ từ trên xuống dưới — nào hoa hồng, hoa tulip, và những chiếc đầu hươu nhỏ với cặp sừng dài phân nhánh nhô ra từ những đường cuộn xoắn và tán lá kì lạ bao quanh chúng. Hơn nữa, ở tấm gỗ chính giữa của chiếc tủ, người ta chạm nổi toàn thân hình một người đàn ông dường như đang cười toe toét mãi không thôi, có lẽ là cười chính mình, bởi quả thực trông anh ta thật nực cười làm sao; anh ta có đôi chân vòng kiềng, trên trán mọc hai chiếc sừng nhỏ, và một bộ râu dài lê thê. Lũ trẻ trong nhà thường gọi anh ta là “Ngài-Thống-đinh-Đại-tướng-quân-Trung-sĩ-Hạ-sĩ-chân-vòng-kiềng,” bởi đây là một cái tên vừa dài vừa khó đọc, và chẳng có mấy bức tượng, dù tạc bằng gỗ hay bằng đá, có thể tự hào vì sở hữu một danh hiệu như vậy. Anh ta cứ đứng đó, đôi mắt luôn đăm đăm hướng về chiếc bàn kê dưới tấm gương lớn trên tường; vì trên chiếc bàn ấy có đặt một cô tiểu thư mục đồng bằng sứ xinh xắn, chiếc áo choàng của cô được thắt gọn gàng duyên dáng và cài bởi một bông hồng đỏ; giày và mũ của cô được dát vàng, tay cầm một cây gậy móc — ôi, trông cô mới đáng yêu làm sao! Ngay gần đó đứng một anh thợ quét ống khói nhỏ cũng làm bằng sứ. Anh ta sạch sẽ và gọn gàng chẳng kém gì các bức tượng khác, quả thực, người thợ thủ công hoàn toàn có thể làm ra một hoàng tử thay vì một anh thợ quét ống khói, bởi dù ở các nơi khác đen như than, khuôn mặt anh ta lại tươi tắn và hồng hào như con gái, đây chắc chắn là một sự nhẽ ra không nên có — nhẽ ra mặt anh ta phải đen mới đúng. Tay cầm chiếc thang, anh cứ đứng yên ở vị trí của mình, sát bên nàng mục đồng nhỏ bé; họ đã được đặt cạnh nhau từ thủa ban đầu, luôn ở cùng một chỗ, và vì thế đã thề non hẹn biển với nhau; họ rất xứng đôi vừa lứa, đều là những người trẻ tuổi, cùng làm bằng một loại sứ, đều mỏng manh và thanh tân như nhau.

Cách đó không xa là một bức tượng lớn gấp ba lần những bức tượng kia. Đó là một lão quan lại người Trung Quốc già có thể gật đầu; lão ta cũng bằng sứ, và tự nhận mình là ông nội của nàng mục đồng nhỏ. Lão chẳng thể chứng minh được lời mình nói; tuy nhiên, lão vẫn cứ khăng khăng rằng mình có quyền quản lý nàng, và thế là, khi “Ngài-Thống-đinh-Đại-tướng-quân-Trung-sĩ-Hạ-sĩ-chân-vòng-kiềng” ngỏ lời cầu hôn nàng mục đồng nhỏ, lão liền gật đầu ra hiệu đồng ý.

— Giờ thì cô sẽ có một người chồng, — lão quan già bảo nàng, — một người chồng mà ta tin chắc là làm bằng gỗ gụ; cô sẽ trở thành vợ của một Ngài Thống-đinh-Đại-tướng-quân-Trung-sĩ-Hạ-sĩ-chân-vòng-kiềng, của một người sở hữu cả một tủ đầy đồ bạc, chưa kể một kho tàng chẳng ai biết chứa gì trong những ngăn kéo bí mật!

— Tôi không thèm bước chân vào cái tủ ảm đạm ấy đâu! — nàng mục đồng nhỏ quả quyết. — Tôi nghe nói có tới mười một quý cô bằng sứ đang bị giam cầm trong đó rồi.

— Thế thì cô sẽ là người thứ mười hai, và cô sẽ có bầu có bạn tốt đấy! — lão quan lại đáp lời. — Đêm nay thôi, khi chiếc tủ cổ kẹt cửa kêu lên, đám cưới của các ngươi sẽ được cử hành, chắc chắn là như vậy, ta đường đường là một vị quan lại Trung Quốc!

Nói đoạn, lão gật đầu một cái rồi chìm vào giấc ngủ.

Nhưng nàng mục đồng nhỏ oà khóc, quay sang người thương trong lòng, chính là anh thợ quét ống khói bằng sứ.

— Thiếp nghĩ thiếp phải nhờ chàng, — nàng nói, — cùng thiếp đi ra thế giới rộng lớn ngoài kia, chứ ở đây chúng ta không thể ở lại được nữa.

— Anh sẽ làm mọi điều em muốn, — anh thợ quét ống khói nhỏ đáp lời; — chúng ta lên đường ngay thôi. Anh nghĩ mình có thể nuôi sống em bằng nghề nghiệp của mình.

— Ước gì chàng có thể bước xuống khỏi chiếc bàn! — nàng thở dài; — thiếp sẽ chẳng bao giờ hạnh phúc cho đến khi chúng ta rời khỏi đây, ra ngoài thế giới rộng lớn.

Rồi anh dỗ dành nàng, chỉ cho nàng cách đặt bàn chân nhỏ nhắn lên cácờ mép chạm trổ và tán lá mạ vàng quấn quanh chân bàn, cho đến khi cuối cùng họ cũng xuống được mặt sàn. Nhưng khi ngoảnh lại nhìn chiếc tủ cổ, họ thấy mọi thứ đang náo loạn cả lên, tất cả những con hươu chạm trổ đều vươn những chiếc đầu nhỏ ra xa hơn, ngẩng cao sừng và cử động cổ, trong khi “Ngài-Thống-đinh-Đại-tướng-quân-Trung-sĩ-Hạ-sĩ-chân-vòng-kiềng” bật dậy, hét lớn vào mặt lão quan lại người Trung Quốc: — Kìa, chúng đang trốn chạy kìa! chúng đang trốn chạy kìa! — Họ sợ đến phát hoảng, bèn nhanh chóng nhảy ù vào một ngăn kéo đang mở để ẩn nấp.

Trong ngăn kéo này có ba hoặc bốn bộ bài tú lơ khơ không đầy đủ, và cả một nhà hát múa rối thu nhỏ; một vở kịch đang được trình diễn, và tất cả cácquân hậu, dù là rô, cơ, nhép hay bích, đều ngồi ở hàng ghế đầu dùng những bông hoa cầm trên tay để quạt mát; đứng phía sau họ là những quân bồi, hé lộ rằng mỗi quân đều có hai đầu, một ở trên và một ở dưới, giống như hầu hết các bộ bài khác. Vở kịch kể về hai người lỡ dở đường tình duyên, và nàng mục đồng đã khóc vì nó, bởi câu chuyện ấy chẳng khác gì số phận của chính nàng.

— Tôi không thể chịu nổi cảnh này! — nàng nói. — Chúng ta hãy rời khỏi ngăn kéo thôi. — Nhưng khi họ vừa ra lại mặt sàn, ngước nhìn lên bàn, họ thấy lão quan lại Trung Quốc đã tỉnh giấc và đang lắc lư toàn thân vì giận dữ.

— Ôi, lão quan lại đang tới kìa! — nàng mục đồng nhỏ kêu lên, và nàng sụp xuống quỳ gối bằng sứ trong niềm hoảng sợ khôn cùng. — Ta chợt nảy ra một ý, — anh thợ quét ống khói nói: — hay là chúng ta trèo vào chiếc lọ đựng hỗn hợp hoa khô lớn đặt ở góc phòng kìa; ở đó chúng ta có thể nghỉ ngơi trên những cánh hoa hồng và oải hương, rồi ném muối vào mắt lão nếu lão dám đến gần.

— Cách đó không khả thi chút nào đâu, — nàng đáp; — vả lại, thiếp biết rằng lão quan lại từng có thời đính ước với chiếc lọ hoa khô ấy, và chắc hẳn giữa họ vẫn còn chút tình cảm thân thiết nào đó. Không, chẳng còn cách nào khác đâu, chúng ta phải cùng nhau phiêu bạt ra thế giới rộng lớn thôi.

— Em thực sự có đủ dũng khí để cùng anh bước ra thế giới rộng lớn sao? — anh thợ quét ống khói hỏi. — Em đã nghĩ xem nó rộng lớn nhường nào chưa, và rằng chúng ta có thể sẽ chẳng bao giờ được trở về nhà nữa?

— Thiếp đã nghĩ rồi, — nàng đáp.

Và anh thợ quét ống khói nhìn sâu vào mắt nàng, đoạn cất tiếng: — Con đường của anh dẫn qua ống khói! em thực sự có can đảm cùng anh luồn lách qua lò sưởi, qua các đường ống dẫn và lối đi ngầm ấy chứ? Anh thuộc làu đường đi lối lại rồi! Chúng ta sẽ leo lên thật cao đến mức họ chẳng thể với tới, và ở tận đỉnh trên cùng có một hang động dẫn thẳng ra thế giới rộng lớn.

Rồi anh dẫn nàng đến cửa lò sưởi.

— Ôi, trông tối thui đáng sợ làm sao! — nàng thở dài; thế nhưng nàng vẫn bước đi cùng anh, qua những đường ống và qua lối đi ngầm, nơi tối đen như mực, tối mò tối mịt.

— Giờ chúng ta đang ở trong ống khói rồi, — anh nói; — và kìa, có một ngôi sao thật đẹp đang chiếu rọi phía trên chúng ta kìa!

Và thực sự có một ngôi sao trên bầu trời, đang chiếu thẳng xuống họ, như thể muốn chỉ đường cho họ vậy. Thế là họ bò và trườn — một con đường đầy rẫy hiểm nguy — lên cao mãi, cao thật là cao! nhưng anh dìu dắt, nâng đỡ nàng, chỉ cho nàng những chỗ tốt nhất để đặt đôi chân sứ tí hon, cho đến khi họ lên tới mép ống khói và ngồi xuống nghỉ ngơi, bởi họ đã vô cùng mệt mỏi, và quả thực điều đó hoàn toàn dễ hiểu.

Bầu trời ngập tràn tinh hoa sao ở phía trên họ, và thị trấn với những mái nhà nằm trải dài bên dưới; thế giới rộng lớn bao la đang bao quanh họ. Nàng mục đồng tội nghiệp chưa bao giờ tưởng tượng nổi cảnh tượng này; nàng tựa đầu nhỏ lên cánh tay anh thợ quét ống khói, và oà khóc nức nở đến mức lớp mạ vàng ở thắt lưng bong cả ra.

— Thế này thì quá sức chịu đựng rồi! — nàng kêu lên. — Thiếp không thể chịu nổi nữa đâu! Thế giới này rộng lớn quá đi mất! Ước gì thiếp được trở lại chiếc bàn nhỏ dưới tấm gương lớn trên tường! Thiếp sẽ chẳng bao giờ hạnh phúc cho đến khi được ở lại đó lần nữa. Thiếp đã vì chàng mà bước ra thế giới rộng lớn, chắc chắn chàng có thể cùng thiếp trở về nhà, nếu chàng thực sự yêu thiếp!

Và anh thợ quét ống khói dịu dàng khuyên giải nàng, nhắc nàng nhớ về lão quan lại người Trung Quốc và “Ngài-Thống-đinh-Đại-tướng-quân-Trung-sĩ-Hạ-sĩ-chân-vòng-kiềng,” nhưng nàng khóc nghẹn ngào quá, lại đặt những nụ hôn say đắm lên má anh thợ quét ống khói nhỏ đến nỗi cuối cùng anh đành phải nhượng bộ trước thỉnh cầu của nàng, dù nó chẳng hề hợp lý chút nào.

Thế là, với vô vàn khó khăn, họ lại bò xuống ống khói, luồn lách qua các đường ống và lối đi ngầm, để rồi cuối cùng lại thấy mình đứng trong chiếc lò sưởi tối tăm; nhưng họ vẫn nấp sau cánh cửa, lắng nghe ngóng trước khi dám mạo hiểm bước trở lại căn phòng. Mọi thứ hoàn toàn tĩnh lặng; họ rón rén nhìn ra: ôi chao! nằm lăn lóc trên sàn nhà là lão quan lại người Trung Quốc. Trong lúc cố gắng bám theo những kẻ trốn chạy, lão đã ngã khỏi bàn và vỡ thành ba mảnh; cái đầu nằm lăn lóc một góc và đang lúc lắc; “Ngài-Thống-đinh-Đại-tướng-quân-Trung-sĩ-Hạ-sĩ-chân-vòng-kiềng” vẫn đứng ở chốn cũ, đăm chiêu ngẫm nghĩ về chuyện vừa xảy ra.

— Ôi, thật là kinh hoàng! — nàng mục đồng nhỏ thảng thốt kêu lên — ông nội đã vỡ vụn rồi, và chúng ta chính là nguyên nhân! Thiếp sẽ không thể sống nổi mất! — và nàng vắt hai bàn tay mỏng manh trong tuyệt vọng.

— Lão có thể được gắn lại mà, — anh thợ quét ống khói đáp lời. — Lão rất dễ được gắn liền trở lại; chỉ là đừng có nóng vội thế! Nếu người ta dán phần lưng lại cho lão, rồi đóng một chiếc đinh tán thật chắc vào cổ, thì lão sẽ lại tốt như mới ngay thôi, và lại có thể tha hồ nói ra những lời khó nghe với chúng ta cho mà xem.

— Anh thực sự nghĩ vậy chứ? — nàng hỏi. Và rồi họ cùng trèo lên bàn, về lại chỗ đứng trước kia của mình.

— Em thấy đấy, chúng ta đã đi được một quãng đường xa nhường nào! — anh thợ quét ống khói nhận xét, — chúng ta suýt nữa đã tự chuốc lấy bao nhiêu rắc rối vô ích.

— Ước gì ông nội có thể được gắn lại! — nàng mục đồng nói. — Việc đó tốn kém lắm không anh?

Và rồi lão đã được gắn lại; gia nhân trong nhà đã dán phần lưng và đóng đinh tán vào cổ lão; lão tốt như mới, chỉ có điều không thể gật đầu được nữa.

— Dạo này cô đâm ra kiêu căng lắm kể từ lúc vỡ thành mảnh đấy nhé! — Ngài Thống-đinh-Đại-tướng-quân-Trung-sĩ-Hạ-sĩ-chân-vòng-kiềng lên tiếng nhận xét, — nhưng phần tôi, tôi phải nói rằng tôi chẳng thấy có gì đáng để kiêu căng cả. Rốt cuộc tôi có lấy được cô ấy hay không đây? Trả lời tôi câu đó xem nào!

Và anh thợ quét ống khói cùng nàng mục đồng nhỏ nhìn lão quan lại với ánh mắt van nài; họ vô cùng sợ hãi lỡ như lão gật đầu. Nhưng lão chẳng thể nào gật nổi, và việc phải nói cho một kẻ xa lạ biết rằng cổ mình có đóng đinh tán là một điều vô cùng khó chịu đối với lão: thế là đôi trẻ bằng sứ cứ thế mãi sống bên nhau; họ thầm cảm ơn chiếc đinh tán của người ông, và yêu thương nhau cho đến tận ngày vỡ tan thành mảnh vụn.