Khu chín trăm mười chín cách bờ sông Hoàng Hà hơn tám mươi dặm.

Trong hơn tám mươi dặm này, bãi đất chua mặn, mùa hè lầy lội, mùa đông khô cằn băng giá, trời chưa sáng đã thức dậy, khi mặt trời mọc, ánh nắng mới thật sự dọi vào bãi đất chua mặn. Mặt trời tròn vành vạnh như một vũng nước vàng đọng trên đường chân trời đằng đông, gắn trời đất dính kết lại với nhau. Trong bãi có tiếng chim hót màu sương thanh lạnh. Lúc đầu chỉ có một tiếng hoặc vài tiếng, sau khi ngọn lửa đằng đông chói mắt, tiếng chim mới từ thưa thớt rộ lên dòn tan.

Mặt trời cũng sáng láng hẳn một vùng.

Bãi chua mặn bằng phẳng cũng trắng xoá mênh mông.

Mồ hôi cũng toã ra trên mặt trên thân người.

Các giáo sư đều đeo chăn nệm, hành lý và chảo bát, dùng mấy xe cải tiến chở lương thực và mỡ muối, tiến đến bờ sông Hoàng Hà. Con Trời giống như chú chim lanh lẹn, bay lên trước nhất, men theo lối Ngài và cậu nhân viên thực nghiệm đã đi, lên thẳng phía bắc, vòng theo bãi chua phèn mùa hè là vũng nước, mùa đông khô cằn. Trong bãi trũng trơ trọi, thi thoảng có vài khóm cỏ hình tháp nổi trên đống đất. Trong cỏ cũng thỉnh thoảng có chim sẻ hoặc chim hoang khác bay lượn trên trời hoặc lao giữa trời đất, kêu the thé thanh dòn như đàn bà nhai phải ớt.

Đoàn người đi hàng một trong hoang vu mênh mômg, giống như một hàng én cô độc dưới gầm trời bao la. Mùi trắng mục của bụi cây hình tháp, mùi mằn mặn cuả muối kiềm, mùi gốc của cây gai, có cả mùi nắng ấm mặt đất lúc sáng sớm và mùi giá lạnh trong không khí, hoà quyện thành mùi lưu huỳnh kiềm vàng vàng trăng trắng hết sức độc đáo của đồng hoang vắng vẻ, không nhìn thấy nhưng rất nồng rất đậm lẫn trong không khí.

Đi trên cùng, một lá cờ đỏ cắm trên xe tung bay cuồn cuộn, kêu phần phật trong gió, như đội ngũ luôn luôn đi bên một dòng sông, mỗi mgười là một sợi kéo dài, ngoằn nghoeò, luôn luôn vang tiếng thúc giục róng riết “bám sát”, “nhanh lên” và “ai rớt sẽ bị trừ hoa hồng”, từ trên đầu truyền đến sau cùng. Học giả và giáo sư tôn giáo đi sau rốt. Học giả chống gậy, cứ bước một bước, đều như kéo lê một bao cát trên mặt đất. Giáo sư tôn giáo được giao giúp đỡ học giả, không được để học giả tụt lại sau, càng không được để học giả bất ngờ dừng lại.

- Anh học vấn cao hơn tôi, nghe kể, anh đã tham gia chỉnh sửa “Tư bản luận”. – Giáo sư tôn giáo nói – Anh có biết khi người Y-sơ-ra-en ra khỏi Ai cập, dọc đường theo Mosheh chịu khổ thế nào không?

Học giả cũng không nói gi, vừa nghe vừa đi lên trước.

- Dọc đường không biết chết đói bao nhiêu người, chết mệt cũng nhiều, hết ngày lại đêm, hết thu sang đông không đi ra khỏi Ai cập, không đến nổi Canaan; nhưng chúng ta – Giáo sư tôn giáo đổi hành lý từ vai trái sang vai phải, lại đi lên trước, xách cái túi màu xanh vải bạt của học giả trong tay mình - tám mươi dặm, khẩn trương lên một chút, trước khi trời tối sẽ đến bên sông Hoàng Hà.

Cuối cùng không ai rơi lại đằng sau, đến giờ ngọ, trong hoang dại đã nhìn thấy một ao nước chắn trước mặt, mặt nước đóng băng, cỏ nước và lau sậy ra hoa mùa hè khô héo trên mặt băng, giống như một mái tóc rối không chải bao giờ xoã ngả nghiêng. Vậy là họ ngồi quanh ao nghỉ ngơi, đập băng đun nước, sau khi ăn lương khô đoàn người lại lên đường theo hướng chính bắc. Có ai qủa tình không đi nổi, thì ngồi lên xe phía trước, chỉ ngồi song phải lấy một hai bông hoa của mình tạ ơn người kéo xe.

Thế là một ngày hối hả trôi qua, khi được nửa đường, có người rộp phồng chân, có người vứt bớt đồ không dùng trong hành lý. Nữ bác sĩ có tuổi lấy tai nghe và máy đo huyết áp luôn luôn giấu trong hành lý treo trên một cây gai cạnh đường, dù có người bệnh sắp chết chị cũng mặc.

Lúc sắp hoàng hôn, quay lại nhìn, có thể thấy giầy tất rơi trên đường, mũ rách, cán xẻng, cán búa vứt đi, còn có một chiếc quần mới nguyên của nữ giáo sư, Rõ ràng là đội ngũ đã không sao còn lê nổi, nhưng dọc đường lại không có tiếng thở dài và kêu oai oái, rõ ràng có người ngồi bệt xuống vệ đường không muốn đi nữa, nhưng phía trước chợt có tiếng vọng lại:

- Không thấy à, đường xam xám cao hẳn lên mặt đất trong ánh mặt trời lặn chính là con đê lớn Hoàng Hà!

Lời nói truyền về phía sau, truyền đến cuối cùng là một câu:

- Ai đến trước được thưởng năm bông hoa, ai đến sau phạt kẻ đó năm bông hoa, người đến cuối cùng không chỉ phạt hoa mà còn phải đắp bếp nấu cơm cho mọi người.

Bước chân của đoàn người bỗng nhanh hơn, những ai trẻ còn chạy lên phía trước, như lao về hướng đê sông Hoàng Hà trong hoàng hôn. Cỏ và cành cây kêu rào rào lạo xạo dưới chân. Anh chàng cầm cờ vừa chạy, vừa hô khẩu hiệu, vừa hát. Lá cờ như một búi lửa bay trên đầu. Sau đó ngay đến giáo sư tôn giáo cũng bỏ học giả lại, nhanh bước đuổi theo người đằng trước. Ông vừa chạy vừa nói với học giả một câu “xin lỗi”, liền đặt hành lý của học giả trên đất. Đàn ông và đàn bà, người lớn và người bé, giáo sư và giảng sư, y như bầy ngựa vượt lên giành thắng lợi, tiếng cười và tiếng gọi, hết đợt này đến đợt khác, cuồn cuộn trên đất bãi, phá vỡ cảnh tĩnh lặng hàng ngàn năm của đất bãi Hoàng Hà, khiến bờ bãi sông Hoàng Hà sôi động lên. Liền có ngay một giảng sư trẻ tuổi đến bên sông Hoàng Hà trước, đứng trên lò luyện của Con Trời và nhân viên thực nghiệm xây, giơ cao lá cờ đỏ tươi lên không trung vẫy mạnh, tiếng kêu ào ào phần phật, làm cho ánh chiều tà cũng nhạt đi, xa vời như bụi khói phủ trên đài đốt lửa. Còn học giả đi sau cùng kéo lê cái chân què đi lên trước, nhặt chiếc túi hành lý vải bạt của mình, nhìn đám người ngựa chạy, hô khẩu hiệu, hoan hô và cờ đỏ. Học giả đứng ngẩn người tại chỗ, lại mím chặt môi dưới, cảnh mờ mịt vô tận trùm lên khuôn mặt ông, như hơi mù mùa đông bao phủ trên bãi đất chua phèn.

Giữa lúc ấy, tôi cố ý rớt lại phía sau đội ngũ, cuối cùng có cơ hội bước đến nhận hành lý trong tay học giả, nói:

- Đến nơi rồi, đừng vội.

Học giả nhìn tôi, cười, rất cảm động nói ba tiếng:

- Cảm ơn anh!

Tôi không nhận ra ý châm biếm và không vui trong câu nói ấy. Xét cho cùng, thì học giả và nữ nghệ sĩ vẫn không biết họ bị bắt bởi tôi đã viết “Tội nhân lục” báo cáo về họ.