Mưa tuyết man rợ mênh mông đã tạnh, thế giới hai bờ sông Hoàng Hà một màu trắng lạnh vô tận bao la. Những ngày này năm ngoái, ai ai cũng đội mưa tuyết tầm tã xông pha luyện gang thép, bận mải đến nỗi mỗi người đều hận không thể mọc thêm bốn chân tám tay. Trong những ngày mưa tuyết năm nay, người của khu 919 đều ở nhà chui trong chăn, không ai buồn cựa quậy, không ai thèm nói chuyện, sợ mất sức, bụng thêm đói. Hoạt động duy nhất chỉ có một mình ông học giả luôn luôn vịn tường đến các dẫy nhà đi đi lại lại. Ông đến bên giường lay lay người trong chăn:

- Bạn vẫn còn sống chứ?

Thấy người ấy động đậy, hoặc mở mắt nhìn mình, ông liền bảo:

- Cắn răng chịu đựng, nhất định phải sống, cấp trên không để chúng ta chết đói đâu, trí thức chết đói hết, thì nhà nước này cũng đáng chết.

Mặc dù người trên giường có nghe ông nói hay không, có muốn nghe ông nói hay không, ông vừa nói vừa đi sang giường khác, mở cái chăn bẩn trùm kín đầu, thấy người trên giường nhắm mắt, ông để ngón tay trước lỗ mũi thử một lát, lại đến lay vai người đang ngủ,- Tỉnh dậy, tỉnh dậy, bạn còn sống không? Nhất định phải sống đấyLại đến một giường nữa:

- Bạn còn sống không? - Nhất định phải sống! Sống sẽ được thấy cấp trên hối hận về việc bắt chúng ta đến đây cải tạo.

Học giả như cấp trên của khu chín mười chín này, kêu gọi anh chị em đồng phạm phải sống, cầu xin hãy sống. Không biết ông có phải là người học vấn cao nhất, chức vụ cũng cao nhất ở đây, nhưng chắc chắn ông không phải người tuổi lớn nhất. Không ai tiến cử ông là người tổ chức phải sống, làm cấp trên của mọi người như Con Trời. Nhưng cứ như thế ông đi đến từng giường, từng giường, từng nhà từng nhà. Ai cũng biết ông đã từng khởi thảo cho lãnh tụ cấp trên cao nhất cao nhất ở Bắc Kinh những bài diễn giảng triết học, đã từng phiên dịch và sửa chữa quyển sách quan trọng nhất. Thế là ngoài nghe Con Trời, họ cũng nghe ông.

Mọi người đều nhìn mặt ông, hỏi một cách rất nghi hoặc:

- Liệu cấp trên có quản chúng ta không?

Ông lắc lắc đầu.

- Tuyệt đối không. Không đầy nửa tháng, thế nào cấp trên cũng có người đến thăm chúng ta.

Ông lại đến nhà chị em nữ hỏi một câu.

- Còn sống cả chứ?

Thấy chị em đều trở mình trên giường nhìn mình, ông rút túi lấy mấy gói giấy:

- Hạt cỏ dại đây, trộn với bột nấu mà ăn.

Ông cho mỗi người một gói hạt cỏ dại. Cuối cùng đến trước mặt nữ nghệ sĩ Pi-a-nô để gói giấy lên gối của chị, ông vuốt má nắn tay chị, cúi sát tai giục:

- Dậy ăn đi, anh cho em bột mì và hạt tiểu mạch đấy.

Sau đó ông quay người vịn tường, nói to:

- Đều sống, cấp trên sẽ không bỏ mặc chúng ta đâu. Tuyết tan sẽ có lối, cấp trên nhất định có người chở lương thực đến cho chúng ta -- Suy cho cùng, nhà nước vẫn cần đến trí thức.

Vậy là ai cũng tin lời ông, đem trộn cỏ dại, lá cây, trộn cả một ít bùn đất chua phèn vào hai lạng bột mì đen mỗi người mỗi ngày, hoà thành bột, nướng thành bánh cỏ dại đất bùn, đói bụng ăn mấy miếng, uống nước đun sôi, nước lã cho trôi xuống. Ăn nhiều thứ bánh này bị táo bón, học giả lại tổ chức anh chị em, từng đôi một, chòi phân cho nhau. Người này đi đại tiện, người kia gục lên đít, lấy đũa chọc bới phân. Chị em cũng làm thế. Bên ngoài lạnh, học giả e mọi người vừa lạnh vừa đói khi ra nhà vệ sinh sẽ chết ở sân, hay dọc đường, liền thông báo cho mọi người đại tiện ngay trong nhà, tiểu tiện có thể đứng ở cửa, hoặc đái vào chai thừa, vào bát rồi đem đổ ra ngoài. Ai cũng nghe học giả, đại tiểu tiện trong nhà. Nhà nào cũng sặc sụa mùi khai thối tanh tưởi. Cứ thế sống được hơn mười ngày, tuyết đã tan, con đường cái thông ra bên ngoài đất đã khô, có hình dáng, quả nhiên cấp trên có người đến. Mọi người đều ra cửa sưởi nắng, bắt rận, có chị em vá quần áo cho anh em. Đến trưa, khi mặt trời ấm tới lúc không mặc áo bông cũng không thấy lạnh lắm, có người chỉ ra đường cái yên tĩnh không có bóng người ngoài cổng nói.

- Mau nhìn kìa! Mau nhìn kìa!

Ai cũng trông thấy trong cánh đồng hoang dã trăng trắng xam xám có một chiếc xe com-măng-ca đang lao đến như một chiếc thuyền nhỏ tròng trành trên sóng nước. Khi chiếc xe com-măng-ca đến cổng khu 919, có mấy người xuống xe, người đi đầu mặc đồng phục xám, mái tóc đốm bạc, rủ sang bên, dáng cao, xương xương gầy gầy, mặt lưỡi cày, răng rất trắng, nhưng hơi vổ. Ông đi trước tiên, những người khác xúm quanh ông, đẩy cửa nhà con Trời bước vào.

Đã một tuần mọi người không trông thấy Con Trời, ai cũng tưởng Con Trời lên thị trấn họp ăn uống, không ngờ lúc này Con Trời vẫn ở trong nhà. Sau khi họ ở trong nhà nửa tiếng đồng hồ, lại từ trong nhà đi ra, tốp người từ từ bước đến chỗ mọi người sưởi nắng, Con Trời đi sau rốt, như con cừu non bám theo mấy con tụ tập cùng con đầu đàn, đến chỗ ánh nắng của dẫy nhà đầu tiên. Người xương xương gầy gầy mặc đồng phục là cấp trên cao nhất đến thăm, đầu tiên nét mặt ông có vẻ sáng lên niềm vui, đến khi nhìn thấy anh chị em dưới nắng, mặt ai cũng sưng vù, chân phù thũng bóng loáng, nét mặt ông tối sầm trắng xám, ông không nói gì, chỉ quay sang nhìn người bên cạnh. Người bên cạnh cúi đầu, lẩm bẩm nói mấy câu gì đó. Ông cấp trên xương xương gầy gầy tròng mắt đỏ hoe. Ông bảo Con Trời tập trung tất cả anh chị em xếp hàng dưới nắng. Con Trời liền chạy đi đến các nhà, gọi to:

- Ra tập hợp, cấp trên cử người đến thăm chúng ta.

Gọi đến lúc thở có vẻ hổn hển, mọi người đã ra khỏi nhà, người nào cũng bám tường dò từng bước, hoặc dìu nhau đến bãi trống dẫy nhà đầu tiên. Nắng vàng tươi y như chất lỏng trong suốt láng trên mặt đất. Hàng trăm khuôn mặt đều phù thũng sáng loáng như hàng loạt túi nước treo lơ lửng dưới ánh sáng mặt trờiTrong doanh trại lúc trưa, tuy là mùa đông, vì lặng gió, nên ấm áp đã lan dần trên mặt đất. Tuyết chưa kịp tan trên cánh đồng hoang dã ngoài khu doanh trại, ánh lên loá mắt dưới ánh mặt trời. Ai nấy đều đói hoa cả mắt, không dám nhìn ra xa, họ nhìn cả xuống đất cát xám nửa khô nửa ướt dưới chânNhìn thấy vị cấp trên cao nhất cao nhất trong số những người đến thăm, đi giầy vải mũi nhọn, mặt giầy màu đen, đế giầy khâu bằng tay, trắng như tuyết, những hạt cát đỏ bám cạnh đế giầy, như máu con rận bị người ta xiết chết. Ông mặc chiếc quần nỉ xám, ly quần thẳng như thước dựng trên ống quần. Mọi người đứng im lặng trước mặt ông. Ông nhìn anh chị em, anh chị em cũng nhìn ông. Tôi, học giả và nữ nghệ sĩ đứng ở đầu hàng, biết ông là cấp trên của cấp trên, không biết ông ở địa khu hay ở tỉnh, cứ nhìn cứ ngắm nghía. Tĩnh mịch vô cùng, ai cũng có thể nghe tiếng ong ong bên tai hoặc nặng hoặc nhẹ do mình quá đói gây nên. Còn nghe được cả tiếng xào xạo rất khẽ rất êm của ánh nắng chạm cát trên đất, cả tiếng cọ xát của ánh mắt của hai bên khi đám đông và những người của cấp trên nhìn nhau trong yên tĩnh. Trong tiếng động rất khẽ, rất khẽ của sự yên tĩnh lạ lùng này, mọi người chờ cấp trên cất giọng nói chuyện. Nhưng bỗng dưng, mắt cấp trên cao nhất lại rơi lệ, ông quỳ sụp xuống với đám đông, nói một câu y hệt câu nói của học giả:

- Nhà nước cần các anh chị, các anh chị chết đói, nhà nước cũng chết đói, dù thế nào đi chăng nữa các anh chị hãy tìm cách mà sống!

Nói xong, ông quì lạy mọi người, khấu đầu ba cái. Ông lại nói tiếp:

- Nhà nước xin lỗi các anh chị!

Ông đứng dậy lau nước mắt. Cuối cùng nhìn một loạt những khuôn mặt phù nề loang loáng như những túi nước treo lơ lửng dưới ánh nắng, ông lau nước mắt quay người đi ra cổng. Những người cùng đi cũng đi theo.

Tốp người đi theo ông cấp trên cao nhất xương xương gầy gầy ra đến cổng, từ trên xe com-măng-ca, họ chuyển xuống hai bao tải bột mì, ông xương xương gầy gầy vỗ vỗ vai Con Trời, bảo Con Trời chuyển bột mì vào nhà, nói với Con Trời vài câu, rồi tất cả lên xe, nổ máy xình xình đi sang khu dục tân khácTuyết vừa tan, xe com-măng-ca đi văng lên nhiều bùn đất. Sau khi họ đi, mặt mọi người đều vui vẻ ửng đỏ, đều trông thấy hai bao bột mì chuyển vào nhà, ai cũng xúm lại, đứng hàng dẫy trước mặt Con Trời. Khi Con Trời chia bột cho mọi người, học giả hình như nghĩ ra điều gì, chen vào giữa đám đông, có vẻ phấn khởi ngạc nhiên nói to:

- Các bạn có biết người vừa đến là ai không? - Tôi nhớ ra là ai rồi, hoá ra ông ấy từ Bắc Kinh đến đây thăm chúng ta.!

Mọi người đều quay nhìn học giả, xúm quanh học giả chờ ông nói tiếp:

- Ông ấy là lãnh đạo nhà nước đấy. Sự vụ của nhà nước đều do ông ấy cai quản!

Tất cả đều ngạc nhiên, bán tín bán nghi. Nhưng những ai từ Kinh thành về đây bỗng chợt hiểu, vị cấp trên xương xương gầy gầy, tóc đốm bạc, mặc đồng phục và đi giầy cỡ vừa phải ấy đúng là người lãnh đạo nhà nước cấp trên của cấp trên từ Kinh Thành đến, là người chấp sự lớn của nhà nước. Nhà nước, ngoài thi thoảng có người lãnh đạo ông, thì ông là cấp trên cao nhất. Vậy là ánh mắt mọi người cũng vội vàng từ cổng đuổi theo đến con đường cái thông ra thế giới bên ngoài. Nhưng trên con đường cái ngoài hai vết bánh xe còn để lại trong bùn tuyết, không có gì khác. Trên mặt người nào cũng để lại niềm hân hoan và nuối tiếc. Họ lại quay về, nhìn thấy Con Trời trong tay cầm cái cốc đánh răng chia bột mì, đang nhìn mặt học giả, vừa trách vừa giận, Ngài phán:

- Ngươi nhận ra ông ấy là cấp trên ở Kinh Thành, tại sao ngươi không bảo ông ấy phát cho ta một bằng khen, cài cho ta một bông hoa hồng? Tại sao không bảo ông ấy cài cho ta một bông hoa hồng.?

Nói rồi, Con Trời đứng ngẩn người tại chỗ như đánh mất cái gì, sắc mặt rầu rầu, nước mắt tràn ra, hối tiếc.