1968
Hộp thư rỉ sét, gắn trên cây cột do ba chặt cây đẽo thành, đứng ở cuối con đường không tên không tuổi. Những lá thư duy nhất Kya nhận được là thư gửi cho toàn thể cư dân. Cô không có hóa đơn để trả, không có mấy cô bạn gái hay bà dì già để gửi những dòng vơ vẩn ngọt ngào. Ngoại trừ lá thư duy nhất của má nhiều năm trước, hộp thư của cô là thứ có cũng được mà không cũng chẳng sao, và thỉnh thoảng suốt mấy tuần liền cô chẳng buồn dọn thư trong đó.
Nhưng vào năm thứ hai mươi hai của Kya, hơn một năm sau khi Chase và Pearl thông báo tin đính hôn của họ, ngày nào cô cũng bước trên con đường cát bỏng giộp dưới cái nóng, đến hộp thư của mình và nhìn vào bên trong. Cuối cùng một sáng kia, cô tìm thấy một phong bì giấy manila dày cộm và trút vật bên trong vào tay mình – một bản in trước khi xuất bản của cuốn Những chiếc vỏ sò trên bờ biển phía đông, của Catherine Danielle Clark. Cô hít vào, chẳng có ai để khoe nó cả.
Ngồi trên bờ biển, cô xem từng trang một. Khi Kya viết thư cho nhà xuất bản sau lần đầu Tate liên hệ và gửi thêm tranh, họ đã gửi cô một hợp đồng qua thư trả lời. Vì tất cả tranh vẽ và ghi chú của cô cho mỗi vỏ sò đã hoàn tất nhiều năm trước, biên tập viên của cô, ông Robert Foster, đã báo cô rằng quyển sách sẽ được xuất bản trong thời gian kỷ lục và tập thứ hai về các loài chim cũng sẽ sớm ra theo. Ông gửi kèm tiền trả trước là năm ngàn đô-la. Ba sẽ vấp trên cái chân khoèo của ông và làm đổ túi rượu.
Nằm trong tay cô lúc này, bản hoàn chỉnh – mỗi nét cọ, mỗi màu sắc mà cô lựa chọn sau bao cân nhắc, mỗi con chữ về lịch sử tự nhiên – đã in thành sách. Có cả tranh vẽ con vật bên trong – chúng ăn, di chuyển và kết đôi thế nào – bởi vì mọi người thường quên có những sinh vật sống trong lớp vỏ.
Cô chạm lên từng trang giấy và nhớ lại mỗi vỏ sò cùng câu chuyện về cách mình tìm được nó, nơi nó nằm trên bờ biển, bấy giờ là mùa nào và mặt trời mọc ra sao. Một quyển album gia đình.
Trong những tháng tiếp theo, suốt dọc bờ biển Bắc Carolina, Nam Carolina, Georgia, Virginia và New England, những tiệm quà lưu niệm và hiệu sách bày sách của cô lên cửa sổ hoặc bàn trưng bày của họ. Tiền bản quyền cứ sáu tháng một lần sẽ đến, họ nói, và mỗi lần có thể được khoảng vài ngàn đô-la.
★ ★ ★
Ngồi tại bàn bếp, cô soạn một lá thư cảm ơn Tate, nhưng khi đọc qua một lượt, tim cô ngừng lại. Một lá thư dường như không đủ. Vì lòng tốt của cậu, tình yêu cô dành cho đồng lầy giờ có thể trở thành công việc và tác phẩm của đời cô. Trở thành chính cuộc đời cô. Mỗi chiếc lông vũ, vỏ sò hay chú côn trùng cô thu thập có thể được chia sẻ với mọi người, và cô không bao giờ phải bới bùn để kiếm cái ăn nữa. Có lẽ không cần phải ăn cháo bột ngô mỗi ngày.
Jumpin’ cho cô biết Tate đang làm nhà sinh thái học tại viện khoa học và phòng thí nghiệm mới gần Sea Oaks, họ đã cấp cho cậu một con thuyền nghiên cứu bảnh hơn. Thỉnh thoảng, cô thấy cậu ở đằng xa, nhưng tránh hẳn.
Cô thêm một dòng vào cuối lá thư: “Nếu có lúc nào tới gần nhà em, anh hãy ghé qua. Em muốn tặng anh một quyển sách,” và gửi tới cậu ở địa chỉ phòng thí nghiệm.
Tuần tiếp theo cô thuê một người thợ sửa chữa, Jerry, người này lắp đặt hệ thống dẫn nước, máy nước nóng và một nhà tắm đầy đủ có bồn tắm chân vuốt ở phòng ngủ sau nhà. Ông đặt một chậu rửa trên tủ bếp lát gạch và lắp một bồn cầu dội nước. Điện được mang vào nhà, và Jerry thêm vào một bếp lò cùng một tủ lạnh mới. Kya khăng khăng giữ lò sưởi cũ với củi chất đống bên cạnh bởi nó sưởi ấm lán nhà, nhưng chủ yếu là vì nó đã nướng cả ngàn chiếc bánh từ trái tim má. Lỡ như má trở về mà bếp của bà đã mất thì sao? Jerry làm tủ bếp bằng lõi gỗ thông, gắn một cửa trước mới, căng lưới mới cho hiên, và đóng kệ cao từ sàn đến trần cho cô để các mẫu vật. Cô đặt mua một ghế sô-pha, vài cái ghế, giường, nệm và thảm từ hiệu Sears, Roebuck nhưng vẫn giữ bàn bếp cũ. Và giờ cô đã có một tủ đồ thực sự để cất giữ vài món đồ kỷ niệm – một tủ lưu niệm cho gia đình tan vỡ của mình.
Như trước đây, cái lán đứng trơ mặt ngoài không sơn phủ, ván gỗ thông bợt bạt cùng mái thiếc xám xịt và thẫm màu rỉ sét, được chạm khẽ bởi những chùm không khí tóc tiên rũ xuống từ tán sồi trên đầu. Ít ọp ẹp hơn, nhưng vẫn đan vào thớ sợi của đồng lầy. Kya tiếp tục ngủ ngoài hiên, trừ những ngày đông lạnh nhất. Nhưng giờ cô đã có một cái giường.
★ ★ ★
Một buổi sáng, Jumpin’ báo Kya rằng nhiều chủ đầu tư xây dựng đang đến vùng này, mang theo kế hoạch to lớn là rút cạn “đầm lầy đục ngầu” và xây khách sạn. Trong năm qua, thỉnh thoảng cô đã thấy những cỗ máy lớn trong một tuần chặt sạch cả cụm rừng sồi, rồi đào kênh để tháo nước. Khi xong việc, chúng chuyển sang chỗ mới, để lại những dải đất khô khát cứng còng. Rõ ràng, đám người này chưa từng đọc sách của Aldo Leopold.
Một bài thơ của Amanda Hamilton đã nói rất rõ.
Có hai đứa trẻ
Nhìn nhau yêu thương
Chúng lớn lên cùng
Chia từng tâm sự
Như chim liền cánh
Như lá liền cành
Một đứa ra đi
Còn lại đứa trẻ
Hoang Dã, đâu rồi
Kya không biết gia đình mình sở hữu mảnh đất này hay chỉ chiếm dụng nó bất hợp pháp, như hầu hết dân cư đồng lầy bốn thế kỷ nay. Bao năm qua, để tìm kiếm manh mối về chỗ ở của má, cô đã đọc hết từng mẩu giấy trong nhà và chưa bao giờ thấy thứ gì như chứng từ nhà đất cả.
Ngay khi về nhà từ chỗ Jumpin’, cô quấn cuốn Kinh thánh cũ nhà mình vào một miếng vải và đem nó tới tòa án Vũng Barkley. Thư ký của hạt, một ông tóc bạc có vầng trán khổng lồ và bờ vai nhỏ xíu, lấy ra một cuốn sổ sách bọc da, vài cái bản đồ và mấy tấm ảnh chụp trên không, rồi trải hết tất cả ra bàn rộng. Lướt ngón tay trên bản đồ, Kya chỉ ra phá nước của cô và khoanh vùng gần đúng đường ranh giới chỗ mà cô nghĩ là đất của mình. Thư ký kiểm tra số tham chiếu và tìm chứng từ trong một tủ hồ sơ bằng gỗ cũ kỹ.
“À phải, nó tây rồi,” ông nói. “Nó đã được khảo sát hợp thức và được mua vào năm 1897 bởi một ông Napier Clark.”
“Đó là ông nội tôi,” Kya đáp. Cô lật những trang Kinh thánh mỏng, và ở đó giữa các ghi chú ngày sinh và ngày mất, là một ông Napier Murphy Clark. Thật là một cái tên uy nghiêm trang trọng. Giống như tên anh cô. Cô bảo viên thư ký rằng ba mình đã chết, một điều rất có thể là sự thật.
“Nó chưa bao dờ được bán. Thế nên đúng vậy, tóc đuôi cộc, tôi nghĩ là nó thuộc dề cô. Nhưng tôi ê là phải báo cô, có vài khoản thuế còn thiếu nợ, cô Clark, và để giữ miếng đất cô phải nộp thuế. Thực ra, thưa cô, theo luật thì bất cứ ai tới trả hết thuế thì sẽ sở hữu miếng đất, dù họ chả có chứng từ.”
“Bao nhiêu?” Kya chưa mở tài khoản ngân hàng, và toàn bộ số tiền mặt cô có sau khi sửa sang nhà, khoảng ba ngàn đô-la, đều đang nằm trong ba lô. Nhưng họ hẳn đang nói về bốn mươi năm tiền thuế – hàng ngàn hàng ngàn đô.
“Hừm, để coi. Nó được kê vào ‘mụt đất hoang’, nên thuế cho hầu hếch mấy năm đó là khoảng năm đô. Để xem nào, ta phải tính đả.” Ông bước tới một cái máy cộng cồng kềnh và nặng nề, bấm các phím số, và sau mỗi lượt nhập lại gạt tay quay, tạo ra âm thanh lạo xạo như thể nó thực sự đang cộng gộp.
“Có vẻ tổng cộng là khỏn tám chăm đô-la – sau đó cô sẽ sở hữu hoàn toàn miếng đất.”
Kya bước ra khỏi tòa án với chứng từ đầy đủ đứng tên cô cho ba trăm mười mẫu phá nước mướt xanh, đồng lầy lấp lánh, rừng sồi và một bãi biển riêng trải dài dọc bờ Bắc Carolina. “Mụt đất hoang. Đầm lầy ngầu đục.”
Chạy trở vào phá nước của mình lúc hoàng hôn, cô lên tiếng nhủ với con diệc quen. “Ổn rồi. Chỗ đó là của mày đấy.”
★ ★ ★
Giữa trưa hôm sau, một mẩu thư Tate gửi nằm trong hộp thư của Kya, một việc có vẻ lạ lùng và khá nghiêm trang vì trước đây cậu chỉ để lại thư cho cô trên gốc cây lông vũ. Cậu cảm ơn cô vì lời mời ghé chỗ cô nhận sách và thêm rằng cậu sẽ tới ngay hôm đó, trong chiều.
Cầm một trong sáu cuốn sách nhà xuất bản gửi biếu, cô chờ trên gốc cây học đọc cũ. Sau khoảng hai mươi phút, cô nghe tiếng chiếc thuyền cũ của Tate xịch xịch chạy vào con kênh nhỏ và đứng dậy chờ. Khi cậu trượt vào tầm mắt từ dưới những bụi cây thấp tè, họ vẫy tay và cười nhẹ. Cả hai đều cảnh giác. Lần cuối cùng cậu ghé vào đây, cô đã chọi đá vào mặt cậu.
Sau khi buộc thuyền, Tate bước lại gần cô. “Kya, sách của em là một kỳ quan.” Cậu hơi nghiêng về phía trước, như thể để ôm cô, nhưng lớp vỏ chai sạn của trái tim ngăn cô lại.
Thay vào đó, cô đưa cậu cuốn sách. “Đây, Tate. Quyển này tặng anh.”
“Cảm ơn, Kya,” cậu nói khi mở sách và lật ra xem. Cậu không kể rằng tất nhiên, cậu đã mua một cuốn từ Kệ sách Sea Oaks và thán phục, ngỡ ngàng trước từng trang giấy. “Chưa bao giờ có cái gì như thế này được xuất bản. Anh chắc rằng đây chỉ mới là khởi đầu cho em.”
Cô chỉ cúi đầu và mỉm cười nhẹ.
Rồi, lật sang trang tựa đề, cậu nói, “Ô, em vẫn chưa ký nó. Em phải đề tặng cho anh nhé. Làm ơn.”
Cô ngẩng phắt lên nhìn cậu. Chưa hề nghĩ về việc đó. Cô có thể viết những lời gì cho Tate?
Cậu lấy một cây bút bi ra từ túi quần jean và đặt nó vào tay cô.
Cô đón lấy rồi sau vài giây, đã viết:
Dành tặng Chàng trai Lông vũ
Cảm ơn anh
Từ Cô gái Đồng lầy
Tate đọc những dòng chữ đó, rồi quay đi, nhìn ra xa về phía bên kia đồng lầy vì cậu không thể ôm cô nữa. Cuối cùng, cậu cầm tay cô và siết chặt nó.
“Cảm ơn em, Kya.”
“Là anh, nhờ anh đó, Tate à,” cô đáp và thầm nghĩ, Vẫn luôn là anh đó. Một nửa trái tim cô khao khát, một nửa lại che chắn, đề phòng.
Cậu đứng đó một phút, rồi khi cô không nói gì thêm, cậu quay đi. Nhưng khi bước lên thuyền, cậu mở lời, “Kya, khi em thấy anh giữa đồng lầy, xin đừng lẩn trốn trong cỏ như một chú hươu bị người trông thấy. Hãy cứ gọi anh và chúng ta có thể cùng nhau khám phá. Được không em?”
“Cũng được.”
“Cảm ơn em lần nữa vì quyển sách.”
“Tạm biệt, Tate.” Cô dõi theo cho đến khi cậu biến mất sau bụi cây rồi thầm thì, “Mình có thể ít nhất là mời anh ấy vào lán uống trà. Vậy cũng đâu hại gì. Mình có thể là bạn của anh ấy.” Rồi với niềm kiêu hãnh hiếm thấy, cô nghĩ về quyển sách của cô. “Mình có thể là đồng nghiệp của anh ấy.”
★ ★ ★
Một giờ sau khi Tate rời đi, Kya lái thuyền tới bến Jumpin’, một cuốn sách khác nhét trong ba lô bên mình. Khi tới gần, cô thấy ông đang tựa lên bức tường của cửa hàng bạc màu vì sương gió. Ông đứng dậy và vẫy chào cô, nhưng cô không vẫy lại. Biết rằng có chuyện gì khang khác, ông lặng lẽ đợi trong khi cô buộc thuyền. Cô bước đến trước ông, cầm tay ông lên và đặt cuốn sách vào lòng bàn tay đó. Thoạt đầu ông không hiểu, nhưng cô chỉ vào tên mình và nói rõ, “Giờ cháu ổn rồi, Jumpin’. Cảm ơn ông và cảm ơn bà Mabel vì tất cả những gì ông bà đã làm cho cháu.”
Ông nhìn cô. Ở một thời điểm khác và một nơi chốn khác, một ông già da đen và một cô gái trẻ da trắng có thể ôm nhau. Nhưng không phải ở đó, không phải lúc này. Cô nắm trọn bàn tay ông bằng hai tay, rồi quay lưng, lái thuyền đi. Đó là lần đầu tiên cô thấy ông chẳng nói nên lời. Cô tiếp tục mua xăng và đồ dùng từ chỗ ông, nhưng không bao giờ nhận đồ của họ nữa. Và mỗi lần đến bến Jumpin’, cô luôn thấy quyển sách của mình được gác lên cửa sổ nhỏ xíu để mọi người đều trông thấy. Như một người cha sẽ khoe nó vậy.
