1970

Mắt Kya chớp chớp nhắm lại trước ánh sáng chói chang rót xuống mấy ngọn đèn bên trên và những khung cửa sổ cao đến trần nhà. Cô đã sống trong bóng tối suốt hai tháng liền, và giờ lần nữa mở mắt ra, cô bắt gặp cái rìa mềm mại của đồng lầy ngoài cửa. Những tán sồi tròn trùm lên mấy bụi ô rô và dương xỉ. Cô cố giữ trong mắt màu xanh sự sống thêm giây lát nhưng bị bàn tay nắm chặt dẫn về phía một cái bàn dài và vài cái ghế, nơi luật sư của cô, Tom Milton đang ngồi. Cổ tay cô bị còng ra trước trong một tư thế cầu nguyện rất không thoải mái. Mặc quần dài đen và áo trắng đơn giản, với một bím tóc buông xuống giữa hai cánh xương vai, cô không quay lại nhìn những ai tới dự. Tuy vậy, cô vẫn cảm nhận được hơi nóng và tiếng sột soạt của đám đông tụ họp tại phòng xử án để xem phiên xử vụ giết người. Có thể cảm nhận được đầu và vai họ lắc qua lắc lại để thấy cô. Để nhìn cô bị còng lại. Mùi mồ hôi, khói cũ và dầu thơm rẻ tiền làm cô càng cảm thấy buồn nôn. Những tiếng ho tắt hẳn nhưng tiếng xôn xao huyên náo dâng lên khi cô gần tới chỗ ngồi – tất thảy đều là tiếng động xa xăm đối với cô, bởi vì cô gần như chỉ nghe trong hơi thở thô ráp của mình cảm giác muốn bệnh. Cô nhìn chằm chằm xuống ván lót sàn – lõi thông đánh bóng – trong khi còng được tháo ra, và họ nặng nề ngồi vào ghế. Đó là 9:30 sáng ngày 25 tháng Hai, năm 1970.

Tom nghiêng người lại gần cô và thì thầm rằng mọi chuyện sẽ ổn thôi. Cô không đáp nhưng nhìn xoáy vào mắt ông tìm sự chân thành, bất cứ thứ gì để bám lấy. Không phải cô tin ông, nhưng lần đầu tiên trong đời, cô phải đặt mình vào tay người khác. Khá cao so với tuổi bảy mươi mốt, ông mang mái tóc bạc dày và bộ com-lê linen lỗi thời với sự lịch thiệp không chủ ý mà vẫn rập khuôn một chính khách quốc gia. Ông đi nhẹ nói khẽ với một nụ cười hiền hòa thực sự sống trên gương mặt.

Thẩm phán Sims đã chỉ định một luật sư trẻ biện hộ cho cô Clark, vì chính cô không có hành động tự kiếm luật sư cho mình, nhưng khi Tom Milton nghe được chuyện này, ông đã trở lại giữa khi nghỉ hưu và đề nghị được đại diện cho cô miễn phí. Như tất cả mọi người, ông đã nghe đủ thứ chuyện về Cô gái Đồng lầy, và qua năm tháng vẫn thỉnh thoảng thấy cô, hoặc đang lướt êm qua con kênh như một phần dòng chảy, hoặc hối hả vọt ra từ tiệm tạp hóa như một con gấu mèo vừa lục thùng rác.

Lần đầu đến thăm Kya trong tù hai tháng trước, ông được dẫn vào một phòng nhỏ tối tăm và thấy cô ngồi tại bàn. Cô không ngẩng nhìn ông. Tom giới thiệu bản thân, nói rằng ông sẽ đại diện cho cô, nhưng cô không ngước mắt lên hay mở miệng. Ông có một thôi thúc dữ dội muốn vươn ra và vỗ vỗ tay cô, nhưng điều gì đó – có lẽ là dáng ngồi thẳng tắp hoặc ánh nhìn trống rỗng – bao bọc và che chắn cô khỏi những đụng chạm của người ngoài. Cử động đầu theo nhiều góc độ khác nhau – cố gắng bắt được ánh nhìn của cô gái – ông giải thích quy trình xử án, cho cô biết nên trông đợi điều gì, rồi đặt vài câu hỏi. Nhưng cô không hề trả lời, không hề cử động, và cũng chẳng bao giờ nhìn ông. Khi họ dẫn cô ra khỏi phòng, cô ngẩng đầu nhìn qua một cửa sổ nhỏ mà từ đó có thể thấy bầu trời. Bầy chim biển kêu lanh lảnh ngoài bến tàu thị trấn, và dường như Kya đang ngắm nhìn bài hát của lũ chim.

Chuyến thăm tiếp theo, Tom cho tay vào một túi giấy nâu và đẩy một cuốn sách sáng bóng để đặt bàn cà phê về phía Kya. Có tựa đề Những loại vỏ sò hiếm nhất thể giới, nó mở ra những bức sơn dầu vẽ kích thước thật của đủ loại vỏ sò từ những bờ biển xa xôi nhất tinh cầu. Miệng cô hơi hé ra, cô chậm rãi lật từng trang, gật gật đầu trước vài mẫu vỏ sò nhất định. Ông cho cô thời gian. Rồi một lần nữa ông nói chuyện với cô, và lần này cô nhìn vào mắt của ông. Với sự kiên nhẫn dễ chịu, ông giải thích quy trình xét xử và còn vẽ một bức tranh tả phòng xử án, cho thấy chỗ của bồi thẩm đoàn, ghế thẩm phán, chỗ các luật sư và cô sẽ ngồi. Rồi ông thêm vào những người que là chấp hành viên, thẩm phán, thư ký và giải thích vai trò của họ.

Như trong buổi gặp mặt lần đầu, ông cố gắng giải thích các chứng cứ chống lại cô và hỏi cô đã ở đâu vào đêm Chase chết, nhưng cô lại thu mình vào vỏ khi nghe nhắc đến chi tiết. Lát sau, khi ông đứng dậy để rời đi, cô đẩy cuốn sách trở lại qua mặt bàn, nhưng ông nói, “Không, tôi mang nó tới cho cô. Nó là của cô.”

Cô cắn môi và chớp mắt.

★ ★ ★

Bây giờ, lần đầu ở trong phòng xử án, ông cố gắng làm cô khỏi chú ý đến sự huyên náo đằng sau bằng cách chỉ ra những khu vực của phòng xử án trong bức vẽ. Nhưng cách này vô hiệu. Đến 9:45 căn phòng chật ních, người đến xem lấp đầy mọi băng ghế và xôn xao những bình luận the thé về chứng cứ, án tử hình. Một ban công nhỏ ở sau cùng có hai mươi chỗ nữa, và mặc dù không đề rõ, mọi người đều hiểu người da đen bị giới hạn ở khu này. Hôm nay, ban công hầu như chỉ toàn người da trắng, với vài người da đen, vì vụ án toàn bộ chỉ liên quan tới dân da trắng. Tách ra ngồi gần phía trước là vài nhà báo của Atlanta Constitution và Raleigh Herald. Những người không tìm được chỗ ngồi túm tụm dọc bức tường phía sau và ở hai bên, cạnh hàng cửa sổ cao vọi. Cựa quậy bồn chồn, rì rầm đồn đại. Cô gái Đồng lầy bị đưa ra xử tội giết người; còn vụ nào hay hơn thế. Sunday Justice, chú mèo của tòa án – tấm lưng đen, khuôn mặt trắng với mặt nạ đen quanh cặp mắt xanh lục – duỗi người trong vũng nắng trên một bậu cửa sổ sâu. Là con vật thường trực phòng xử án đã nhiều năm, chú ta dọn sạch chuột ở tầng hầm và phòng xử án, xứng đáng giành được chỗ của mình.

Vì Vũng Barkley là ngôi làng đầu tiên dựng trên dải đồng lầy lởm nhởm ở bờ Bắc Carolina, chính quyền đã tuyên bố nó là thị trấn trung tâm của hạt và xây tòa án ban đầu vào năm 1754. Về sau, mặc dù những thị trấn khác như Sea Oaks trở nên đông dân và phát triển hơn, Vũng Barkley vẫn là trung tâm chính thức của chính quyền hạt.

Năm 1912, sét đã giáng xuống tòa án ban đầu, đốt cháy phần lớn cấu trúc gỗ thành tro bụi. Được xây lại năm sau trên cùng khoảng đất cuối Phố Main, nó là một tòa nhà gạch hai tầng với hàng cửa sổ cao ba thước rưỡi có bậu đá granite. Đến những năm 1960, cỏ dại và cọ lùn, cả vài cụm cỏ đuôi mèo nữa, đã dời đến từ đồng lầy và chiếm cứ khoảng đất từng được chăm tỉa. Một đầm nước đặc nghẹt hoa súng cứ tràn bờ mỗi độ xuân về, và qua thời gian, đã ăn mất một phần hè phố.

Tương phản với cảnh đó, chính phòng xử án, được thiết kế để tái tạo cái cũ, lại trông rất oai nghiêm. Cái ghế cao của thẩm phán, làm từ gỗ dái ngựa sẫm màu, dát một huy hiệu đủ màu của tiểu bang, đứng dưới nhiều lá cờ, có cả cờ Liên minh miền Nam trong đó. Vách ngăn chỗ ngồi của bồi thẩm đoàn, cũng làm từ gỗ dái ngựa, được ốp gỗ tuyết tùng đỏ trang trí, và hàng cửa sổ chạy dọc một bên phòng đóng khung biển cả bên ngoài.

Khi những người có chức có quyền đi vào phòng xử, Tom chỉ vào mấy người que trong tranh vẽ của mình và giải thích họ là ai. “Đó là chấp hành viên, Hank Jones,” ông giới thiệu khi một người đàn ông cao gầy tuổi sáu mươi, có đường chân tóc lùi lại sau tai, khiến đầu chia hai nửa hói và không hói, bước tới trước phòng. Ông mặc đồng phục xám và đeo dây nịt bản rộng, giắt một cái radio, một đèn pin, một chùm chìa khóa ấn tượng và một khẩu ru-lô sáu viên Colt để trong bao.

Ông Jones dõng dạc nói với đám đông. “Xin lỗi mọi người, nhưng tất cả các vị đều biết quy định của trưởng ty cứu hỏa. Nếu không có chỗ ngồi ổn định, các vị phải đi ra.”

“Kia là cô Henrietta Jones, con gái của chấp hành viên, thư ký của tòa án,” Tom giải thích khi một phụ nữ trẻ, cũng cao và gầy như người cha, lặng lẽ bước vào và ngồi tại bàn gần ghế thẩm phán. Đã ngồi vào chỗ, công tố viên Eric Chastain lấy ra những tập ghi chú từ cặp xách của mình. Eric, một người đàn ông ngực rộng, tóc đỏ, cao gần mét tám, mặc bộ com-lê xanh dương và đeo cà vạt bản rộng sáng màu mua tại Sears, Roebuck ở Asheville.

Chấp hành viên Jones hô, “Tất cả đứng dậy. Phiên tòa bắt đầu. Thẩm phán Harold Sims là chủ tọa.” Sự im lặng đột ngột trùm xuống. Cửa phòng bật mở và thẩm phán Sims bước vào, gật đầu ra hiệu cho mọi người ngồi, rồi gọi cả công tố viên và luật sư biện hộ tới gần ghế thẩm phán. Là một người đàn ông có khung xương lớn, gương mặt tròn và tóc mai trắng toát, ông sống ở Sea Oaks nhưng đã ngồi ghế chủ tọa các phiên xử tại Vũng Barkley trong chín năm qua. Nhìn chung ông được coi là một người phán xử có óc xét đoán, điềm tĩnh và công bằng. Giọng ông vang vọng khắp phòng xử.

“Anh Milton, kiến nghị của anh đề nghị chuyển vụ án này tới hạt khác, lấy lý do cô Clark không thể được xét xử công bằng do định kiến chống lại cô ấy ở cộng đồng này đã bị bác bỏ. Tôi đồng ý là cô ấy sống trong hoàn cảnh khác thường và phải chịu vài định kiến, nhưng tôi không thấy có chứng cứ cô ấy phải chịu nhiều định kiến hơn nhiều người khác bị đưa ra xử trên khắp các thị trấn nhỏ của đất nước này. Ở vài thành phố lớn cũng vậy. Chúng ta sẽ xử tại đây ngay.” Những cái gật đầu tán thưởng lan khắp phòng khi hai luật sư trở về chỗ.

Thẩm phán tiếp tục. “Catherine Danielle Clark ở hạt Barkley, Bắc Carolina, cô bị kết tội giết người cấp độ một, nạn nhân là Chase Lawrence Andrews, người dân của Vũng Barkley. Giết người cấp độ một là hành động có suy tính trước và như vậy, tiểu bang được quyền đề nghị án tử hình. Công tố viên đã tuyên bố họ sẽ làm vậy nếu cô được phán là có tội.” Gian phòng xôn xao.

Tom dường như đã nhích lại gần Kya hơn một chút, và cô không khước từ sự an ủi đó.

“Chúng ta sẽ bắt đầu lựa chọn bồi thẩm đoàn.” Thẩm phán Sims quay về phía hai hàng ghế đầy những ứng viên bồi thẩm. Khi ông đọc danh sách các quy định và điều kiện, Sunday Justice nhảy bịch xuống từ bệ cửa sổ và trong một động tác uyển chuyển, phốc lên ghế thẩm phán. Một cách lơ đãng, thẩm phán Sims vuốt ve đầu chú mèo trong khi tiếp tục.

“Trong các vụ án có mức phạt tử hình, tiểu bang Bắc Carolina cho phép thành viên bồi thẩm đoàn được miễn nhiệm nếu anh ấy hoặc cô ấy không tin tử hình là một hình phạt đúng đắn. Làm ơn giơ tay nếu anh chị không thể hoặc sẽ không ra hình phạt tử hình nếu có phán quyết có tội.” Không cánh tay nào giơ lên.

“Án tử hình” là tất cả những gì Kya nghe được.

Thẩm phán tiếp tục. “Một lý do khác để được gạt khỏi bồi thẩm đoàn là nếu anh chị đang có hoặc trong quá khứ từng có quan hệ gần gũi với cô Kya hoặc anh Andrews, khiến anh chị không thể khách quan trong vụ án này. Làm ơn cho tôi biết nếu anh chị thấy điều này đúng với anh chị.”

Từ giữa hàng ghế thứ hai, bà Sally Culpepper giơ tay và nêu rõ tên mình. Mái tóc ngả bạc của bà được túm chặt ra sau thành búi nhỏ, và chiếc nón, bộ com-lê lẫn giày của bà đều mang màu nâu buồn tẻ.

“Được rồi, Sally, hãy cho tôi biết điều gì làm bà lấn cấn,” thẩm phán bảo.

“Như quý tòa đã biết, tôi đã có gần hai mươi năm làm người đón học sinh vắng mặt ở hạt Barkley này. Cô Clark là một trường hợp tôi phụ trách, nên tôi đã có tiếp xúc với cô ấy, hoặc cố gắng làm vậy.”

Kya không thể thấy bà Culpepper hay bất kỳ ai ở khu vực ghế ngồi trung tâm trừ phi cô quay lại, mà tất nhiên cô sẽ không làm thế. Nhưng cô vẫn nhớ rõ lần cuối cùng bà Culpepper ngồi trên xe trong lúc cái ông đội mũ phớt cố gắng lùng bắt Kya. Cô đã cố hết sức để không làm khó người đàn ông, vụt chạy qua lùm cây sột soạt để cho ông manh mối, rồi quành lại và nấp trong một bụi rậm gần xe. Nhưng ông Mũ phớt đã chạy ngược lại về phía biển.

Ngồi thụp ở đó, Kya rung một nhánh ô rô cho nó quẹt vào cửa chiếc xe, và bà Culpepper đã nhìn ra cửa sổ thẳng vào mắt con bé. Lúc đó, Kya nghĩ người phụ nữ bắt trẻ trốn học đã thoáng mỉm cười. Dù sao đi nữa, bà cũng không để lộ chỗ của cô khi ông Mũ phớt quay lại, văng tục một tràng, rồi lái ngược lối mòn mất hút.

Giờ, bà Culpepper nói với thẩm phán, “Ừm, vì đã từng tiếp xúc với cô Clark, tôi không biết mình có nên rút khỏi đoàn bồi thẩm không.”

Thẩm phán Sims bảo, “Cảm ơn, Sally. Một vài người trong số các anh chị có lẽ từng tiếp xúc với cô Clark ở các cửa tiệm hoặc trong công việc, như trường hợp bà Culpepper, người phụ trách đón trẻ nghỉ học. Vấn đề là: liệu anh chị có thể lắng nghe lời khai nêu ở đây, và dựa trên chứng cứ, chứ không phải trải nghiệm quá khứ hoặc cảm xúc cá nhân, để quyết định cô ấy có tội hay vô tội?”

“Thưa tòa, tôi chắc chắn mình có thể làm thế.”

“Cảm ơn, Sally, bà có thể ở lại.”

Đến 11:30, bảy phụ nữ và năm người đàn ông ngồi vào ghế bồi thẩm đoàn. Từ đó, Kya có thể thấy họ và trộm nhìn gương mặt họ. Hầu hết là những người cô nhận ra ở ngôi làng, nhưng chỉ biết một vài cái tên. Bà Culpepper ngồi ngay giữa và cho Kya một chút an ủi. Nhưng bên cạnh bà là Teresa White, người vợ tóc vàng của nhà thuyết giáo dòng Giám lý, cái bà mà nhiều năm trước đã ào ra khỏi hiệu giày và bế phốc con mình tránh xa khỏi Kya khi cô đứng trên lề sau bữa ăn ở quán với ba – cái lần duy nhất đó. Bà White, người từng bảo với con mình rằng Kya là thứ bẩn thỉu, giờ đang ngồi tại ghế bồi thẩm đoàn.

Thẩm phán Sims đề nghị nghỉ trưa cho đến 1:00 chiều. Quán ăn Vũng Barkley sẽ mang đến cá ngừ, xà lách gà và sandwich thịt muối cho các thành viên bồi thẩm ăn trong phòng thảo luận. Để công bằng với hai địa chỉ ăn uống của thị trấn, quán bia Dog-Gone sẽ giao xúc xích, ớt và sandwich tôm po-boy đến vào những hôm khác. Họ luôn mang một món gì đó đến cho chú mèo. Sunday Justice khoái po-boy hơn cả.