‎‎‎‎

Họ ngủ đêm đầu tiên trên bãi biển, và cậu chuyển vào lán với cô ngày hôm sau. Gói ghém đồ đạc mang tới trong vòng một con nước xuống lên. Như các sinh vật sống trên cát vậy.

Khi họ đi dạo dọc mép nước vào chiều muộn, cậu nắm tay cô và nhìn vào mắt cô. “Em sẽ lấy anh chứ, Kya?”

“Chúng ta kết hôn rồi. Như loài ngỗng,” cô đáp.

“Được thôi. Anh có thể sống với điều đó.”

Mỗi buổi sáng họ thức dậy với bình minh, và trong khi Tate pha cà phê, Kya chiên bánh ngô trong chảo sắt cũ của má – đã đen thui và móp méo – hoặc chiên bột ngô với trứng khi mặt trời dâng lên trên phá nước gần nhà. Con diệc tạo dáng một chân trong sương mù lãng đãng. Họ dạo các cửa sông, lội nhiều kênh nước, và lách qua các dòng nước hẹp, thu nhặt lông vũ và amip. Vào chiều tối, họ lênh đênh trên chiếc thuyền cũ của Kya cho đến khi mặt trời lặn, rồi khỏa thân bơi dưới ánh trăng hoặc yêu nhau trên những chiếc giường bằng dương xỉ mát lạnh.

Phòng thí nghiệm Archbald mời Kya nhận một công việc, nhưng cô từ chối và tiếp tục viết sách. Cô và Tate một lần nữa thuê người thợ sửa chữa, và ông này xây cho cô một phòng thí nghiệm và một phòng trưng bày – với gỗ thô, cột đẽo bằng tay, và mái thiếc – đằng sau lán. Tate cho cô một chiếc kính hiển vi rồi lắp bàn làm việc, kệ và tủ cho những mẫu vật của cô. Các khay dụng cụ và thiết bị. Sau đó họ tân trang lại cái lán, thêm một phòng ngủ và nhà tắm mới, một phòng khách lớn hơn. Cô khăng khăng giữ nguyên nhà bếp như cũ và để mặt ngoài không sơn, để cái lán, giờ đã ra dáng một căn nhà, giữ nguyên vẻ bợt bạt gió sương và chân thật.

Từ buồng điện thoại ở Sea Oaks, cô gọi Jodie và mời anh cùng vợ, chị Libby, đến thăm nhà. Bốn người họ khám phá đồng lầy và câu cá đôi chút. Khi Jodie kéo lên một con cá tráp lớn, Kya kêu lên, “Nhìn kia kìa. Anh bắt được một con cá bự như Alabamee vậy!” Họ chiên cá và bánh ngô viên mập như “chứng ngỗng”.

Kya không bao giờ trở lại Vũng Barkley lần nào trong đời, và cô cùng Tate dành hầu hết thời gian của họ ở đồng lầy bên nhau. Dân làng chỉ thấy cô là hình bóng xa xa lướt qua sương trắng, và qua năm tháng, bí ẩn về câu chuyện của cô trở thành huyền thoại, được kể đi kể lại qua món bánh nướng chảo sữa bơ và xúc xích heo nóng hổi tại quán ăn. Những giả thuyết và lời đồn về nguyên nhân cái chết của Chase Andrews chẳng bao giờ dừng lại.

Cùng với thời gian, hầu hết mọi người đều đồng tình là lẽ ra cảnh sát trưởng đừng nên bắt Kya. Suy cho cùng, không có chứng cứ cụ thể nào chống lại cô, không có bằng chứng xác thực là đã có tội ác. Thật là độc ác khi đối xử với một sinh vật rụt rè, tự nhiên theo cách như vậy. Thỉnh thoảng một cảnh sát trưởng mới – Jackson không bao giờ được bầu lên nữa – sẽ mở hồ sơ ra, điều tra chút chút về vài kẻ tình nghi khác, nhưng không được gì cả. Qua thời gian, vụ án cũng trở thành huyền thoại. Và mặc dù vết thương từ việc bị khinh bỉ và ngờ vực của Kya không bao giờ lành hẳn, một sự hài lòng êm dịu, gần như là hạnh phúc đã thấm vào lòng cô.

★ ★ ★

Kya nằm trên thảm lá mềm gần phá nước một chiều nọ, chờ Tate trở về từ một chuyến đi thu nhặt. Cô thở sâu, biết rằng cậu sẽ luôn trở lại, rằng lần đầu tiên trong đời cô sẽ không bị bỏ rơi. Cô nghe tiếng rừ rừ sâu của con thuyền, lục sục chạy vào kênh nước; cảm nhận được tiếng ầm ì khẽ qua mặt đất dưới thân. Cô ngồi dậy khi thuyền vạch qua bụi cây và vẫy chào cậu đang đứng nơi bánh lái. Cậu vẫy lại nhưng không mỉm cười. Cô đứng dậy.

Tate buộc thuyền vào cầu tàu nhỏ cậu đã xây và bước lại gần cô trên bờ phá.

“Kya, anh rất tiếc. Anh có một tin xấu. Jumpin’ đã mất vào đêm qua trong giấc ngủ của ông.”

Một cơn đau thắt nhói lên ở tim cô. Tất cả những người từng bỏ cô đã lựa chọn làm vậy. Chuyện này khác. Không phải một sự từ chối hay hắt hủi, việc này tựa như chú diều hâu Cooper trở lại với bầu trời. Nước mắt lăn dài xuống má cô, và Tate ôm cô vào lòng.

Tate và hầu hết mọi người trong thị trấn đã đến dự đám tang Jumpin’. Kya không đến. Nhưng sau tang lễ, cô đi bộ tới nhà Jumpin’ và Mabel, với chút mứt mâm xôi lẽ ra phải đưa tới từ trước đây lâu lắm.

Kya dừng trước hàng rào. Bạn bè và người thân của họ đứng trong khoảng sân nền đất, được quét sạch bóng. Người thì trò chuyện, người lại bật cười vì những câu chuyện cũ của Jumpin’, và người thì khóc. Khi cô mở cổng, mọi người nhìn về cô, rồi bước sang bên để chừa một lối vào. Đứng trên hiên nhà, Mabel chạy ào tới chỗ Kya. Họ ôm nhau, lắc lư, òa khóc.

“Chúa ơi, ông ấy yêu cháu như con gái của mình,” Mabel nói.

“Cháu biết,” Kya đáp, “và ông ấy là ba cháu.”

Lát sau, Kya bước ra bờ biển gần nhà và nói lời tạm biệt Jumpin’ bằng lời của riêng cô, cách của riêng cô, một mình.

Và khi lang thang bãi biển nhớ tới Jumpin’, những ý nghĩ về người mẹ ùa về trong trí. Như thể một lần nữa trở về là cô bé sáu tuổi, cô thấy má bước xuôi con đường cát trong đôi giày da cá sấu đã cũ, loạng choạng trên những vết lún sâu. Nhưng trong phiên bản này, má dừng chân ở cuối đường và ngoảnh lại, giơ tay vẫy chào tạm biệt. Bà mỉm cười với Kya, quay sang con đường lớn, và biến mất vào rừng. Và lần này, cuối cùng, cô cũng ổn cả.

Không một giọt nước mắt hay lời oán trách, Kya thầm nói, “Tạm biệt, má.” Cô thoáng nghĩ tới những người còn lại – ba, anh cả và hai chị. Nhưng những gì cô có về phần gia đình đã mất đó không đủ để nói lời tạm biệt.

Niềm hối tiếc đó rồi cũng phai phôi khi Jodie và Libby đưa hai con của họ – Murph và Mindy – đến thăm Kya và Tate mỗi năm vài lần. Một lần nữa, cái lán lại đầy ắp với gia đình quây quần quanh cái lò bếp cũ, dọn ra món bánh ngô của má, trứng bác, và cà chua cắt lát. Nhưng lần này đã có tiếng cười với tình yêu.

★ ★ ★

Vũng Barkley thay đổi theo thời gian. Một người đàn ông tới từ Raleigh xây một bến thuyền xịn nơi cái lán của Jumpin’ đã tựa vào trong hơn thế kỷ. Với tấm bạt màu xanh sáng che trên mỗi chỗ đậu, du thuyền có thể đậu vào bờ. Người đi thuyền từ khắp nơi dọc bờ biển la cà tới Vũng Barkley và trả ba đô rưỡi cho một ly espresso.

Những quán cà phê nhỏ lề đường cùng mấy chiếc dù tươi tắn và phòng tranh cảnh biển mọc lên dọc Phố Main. Một quý cô từ New York mở một cửa hàng lưu niệm bán mọi thứ dân làng không cần nhưng khách du lịch nào cũng phải có. Gần như cửa hiệu nào cũng có một bàn đặc biệt trưng bày sách của Catherine Danielle Clark ~ Tác giả Địa phương ~ Nhà sinh học được giải thưởng. Bột ngô được liệt kê trên thực đơn là polenta trong xốt nấm và có giá sáu đô chẵn. Một ngày nọ, vài phụ nữ nào đó từ Ohio ghé lại, đi vào quán Dog-Gone, không hề biết rằng họ là những phụ nữ đầu tiên bước qua cánh cửa, và gọi tôm cay trên thuyền giấy cùng bia tươi rót từ thùng. Bây giờ, người trưởng thành giới tính nào, màu da nào cũng có thể vào quán bia, nhưng ô cửa sổ, được cắt trên tường để phụ nữ có thể gọi đồ ăn từ ngoài phố, vẫn còn ở chỗ cũ.

Tate tiếp tục công việc ở phòng thí nghiệm, và Kya xuất bản thêm bảy cuốn sách được giải nữa. Mặc dù được tặng rất nhiều giải thưởng và danh hiệu – bao gồm học vị tiến sĩ danh dự của Đại học Bắc Carolina ở Chapel Hill – cô không bao giờ nhận lời mời diễn thuyết tại các trường đại học hoặc viện bảo tàng.

★ ★ ★

Tate và Kya đã hy vọng có một gia đình, nhưng một đứa trẻ chẳng bao giờ đến. Nỗi thất vọng gắn kết họ chặt chẽ hơn, và họ ít khi xa nhau hơn vài tiếng mỗi ngày.

Thỉnh thoảng Kya một mình tản bộ ra biển, và khi vầng dương lặn xuống để in vệt hoàng hôn lên bầu trời, cô cảm nhận những con sóng ập vào tim. Cô cúi xuống và chạm lên mặt cát, rồi vươn tay về phía mây cao lơ lửng. Cảm nhận sự kết nối. Không phải kiểu kết nối mà má và Mabel từng nói tới – Kya chẳng bao giờ có một nhóm bạn thân, hay kết nối mà Jodie từng mô tả, vì cô chẳng bao giờ có gia đình của riêng mình. Cô biết năm tháng đã thay đổi hành vi của mình cho đến khi cô trở nên khác với mọi người, nhưng không phải lỗi của cô mà do sự đơn độc. Hầu hết những gì cô biết, cô đã học từ thiên nhiên hoang dã. Tự nhiên đã nuôi dưỡng, dạy dỗ và bảo vệ cô khi không có ai làm việc đó. Nếu có hậu quả từ việc cô cư xử kỳ lạ, thì chúng cũng là những việc làm có mục đích thuộc về cốt lõi cơ bản của sự sống.

Sự chung thủy hết lòng của Tate cuối cùng cũng thuyết phục được cô rằng tình yêu của loài người lớn hơn những cuộc cạnh tranh giao phối kỳ dị của các sinh vật đồng lầy, nhưng cuộc sống cũng dạy cô rằng thứ gen cổ xưa để sinh tồn vẫn tồn tại dưới dạng thức không mong muốn nào đó giữa những xoắn và vặn của mã gen nhân loại.

Với Kya, được là một phần của trình tự tự nhiên chắc chắn như thủy triều lên xuống này cũng đủ. Cô gắn kết với hành tinh của cô và sự sống của nó theo cách mà rất ít người làm được. Bắt rễ chắc chắn vào trái đất. Sinh ra từ người mẹ này.

★ ★ ★

Ở tuổi sáu mươi tư, mái tóc dài đen của Kya đã ngả sang bạc trắng như cát. Một buổi chiều, bà không trở về sau chuyến đi thu nhặt, nên Tate lái thuyền lịch bịch khắp đồng lầy, dáo dác kiếm tìm. Khi hoàng hôn buông xuống, ông vòng qua một khúc quanh và thấy bà trôi trên thuyền trong một phá nước được bao bọc bởi hàng sung dâu chạm tới bầu trời. Bà đã ngả ra sau, đầu tựa lên cái ba lô cũ. Ông gọi bà khe khẽ, và khi bà không động đậy, ông thét lớn, rồi gào lên. Lái thuyền tới bên cạnh thuyền bà, ông vấp váp trèo vào trong đó. Vươn cánh tay dài của mình ra, ông nắm vai bà và lắc nhẹ. Đầu bà gục xa hơn nữa sang bên. Mắt bà không còn nhìn thấy.

“Kya, Kya, không. Không!” ông gào to.

Vẫn còn trẻ, và tuyệt đẹp, trái tim bà đã lặng lẽ ngừng đập. Bà đã sống đủ lâu để thấy lũ đại bàng đầu trắng trở lại; với Kya thế là đủ dài rồi. Ôm bà trong tay, ông khẽ lắc lư, than khóc. Ông quấn bà trong một tấm mền và đưa bà trở lại phá nước của bà trong chiếc thuyền cũ, qua mê cung cửa sông và kênh lạch, lướt ngang lũ diệc và hươu lần cuối.

Và tôi sẽ giấu nàng trong cây bách ấy,

Khi tiếng bước chân của cái chết cận kề.

Ông xin được giấy phép đặc biệt cho bà được chôn trên đất của mình dưới một cây sồi nhìn ra biển cả, và cả thị trấn ra dự lễ tang. Kya sẽ không tin nổi những hàng dài người đưa tang nhích chậm. Dĩ nhiên, Jodie và gia đình ông đã tới, tất cả anh em họ của Tate nữa. Một vài người tò mò đến dự, nhưng hầu hết đến vì kính trọng người phụ nữ đã một mình tồn tại nơi hoang dã từng ấy năm ròng. Một số người vẫn nhớ cô bé nhỏ nhắn, mặc cái áo khoác cũ sờn, quá cỡ, lái thuyền tới cầu tàu, đi chân không tới tiệm tạp hóa mua túi bột ngô. Những người khác đến trước mộ bà vì sách của bà đã dạy họ cách đồng lầy nối giữa đất liền và biển cả, tất cả đều cần nhau.

Đến lúc này, Tate hiểu rằng biệt danh của bà không tàn nhẫn. Chỉ có một số ít người trở thành huyền thoại, nên ông chọn nó làm văn bia cho bia mộ của bà:

CATHERINE DANIELLE CLARK

“KYA”

CÔ GÁI ĐỒNG LẦY

1945–2009

Chiều tối sau đám tang bà, khi mọi người cuối cùng cũng về hết, Tate bước vào phòng thí nghiệm tại nhà của Kya. Những mẫu vật chú thích cẩn thận của bà, hơn năm mươi năm làm việc, là bộ sưu tập lâu dài nhất, trọn vẹn nhất loại đó. Bà đã đề nghị tặng nó cho Phòng thí nghiệm Archbald, và ngày nào đó ông sẽ làm thế, nhưng chia xa nó bây giờ là điều không thể.

Đi vào cái lán – như bà vẫn luôn gọi nó – Tate nghe những bức tường thở ra hơi thở của bà, và sàn nhà thì thầm tiếng chân bà rõ ràng đến nỗi ông buột miệng gọi Kya. Rồi ông đứng tựa vào tường, than khóc. Ông cầm chiếc ba lô cũ lên và ôm nó trước ngực.

Nhân viên tòa án đã nhờ Tate tìm di chúc và giấy khai sinh của bà. Trong phòng ngủ cũ đằng sau từng thuộc về bố mẹ Kya, ông lục soạn tủ chứa và tìm ra nhiều chiếc hộp nhét dưới cùng chứa đựng cuộc đời bà, gần như được giấu đi dưới mấy tấm mền cũ. Ông kéo chúng ra sàn và ngồi xuống bên cạnh chúng.

Hết sức cẩn thận, ông mở ra hộp xì gà cũ, chính cái nơi toàn bộ việc thu nhặt bắt đầu. Chiếc hộp vẫn tỏa ra mùi thuốc lá ngọt ngào và mùi của một cô bé nhỏ nhắn. Giữa vài chiếc lông chim, cánh côn trùng và hạt đủ loại là cái lọ có tro từ lá thư của mẹ Kya, một lọ sơn móng tay Revlon Hồng Phớt. Những mẩu xương và vụn nhỏ của một cuộc đời. Những viên đá trên dòng suối đời Kya.

Nhét dưới cùng là chứng từ mảnh đất, mà bà đã đặt vào thỏa thuận bảo tồn, bảo vệ nó khỏi bị đem ra phát triển. Ít nhất thì mảnh đồng lầy đây sẽ luôn luôn hoang dã. Nhưng không có chúc thư hoặc giấy tờ cá nhân nào hết, ông cũng chẳng ngạc nhiên; bà sẽ không nghĩ tới chuyện như vậy. Tate dự định sẽ sống hết phần đời còn lại ở chỗ bà, biết rằng bà sẽ muốn điều đó và Jodie sẽ không phản đối.

Cuối ngày, khi mặt trời chìm dưới phá nước, ông khuấy cháo ngô cho lũ mòng biển và lơ đãng nhìn sàn bếp. Ông nghiêng đầu khi lần đầu phát hiện ra mặt sàn dưới đống gỗ và cái bếp cũ không được lót vải sơn. Kya đã giữ cho củi chất cao, ngay cả giữa mùa hè, nhưng giờ khi nó vợi đi, ông thấy cái rìa của một miếng ván sàn được cắt ra. Ông dời số củi còn lại sang bên và thấy một cánh cửa sập trên sàn gỗ dán. Quỳ xuống, ông chậm rãi mở nó và thấy một hộc đồ nhỏ giữa dầm nhà, giữa nhiều món đồ có một hộp các-tông cũ phủ bụi. Ông kéo nó ra và tìm thấy bên trong một xấp phong bì manila cùng một chiếc hộp nhỏ hơn nữa. Tất cả phong bì đều được đề hai chữ cái đầu là AH., và từ đó ông lôi ra hàng trang thơ của Amanda Hamilton, nhà thơ địa phương đã đăng những đoạn thơ đơn giản trên tạp chí trong vùng. Tate vẫn cho rằng thơ của Hamilton khá yếu, nhưng Kya luôn giữ lại những bài cắt ra từ tạp chí, và đống phong bì đây toàn thơ của người này. Một số trang là những bài thơ hoàn chỉnh, nhưng hầu hết vẫn còn dang dở, với những dòng gạch ngang và vài từ viết lại bên lề bằng chữ viết tay của tác giả – chữ viết tay của Kya.

Amanda Hamilton là Kya. Kya là nhà thơ đó.

Gương mặt Tate cau lại không tin nổi. Suốt bao năm tháng đó, bà hẳn đã đặt những bài thơ vào hộp thư hoen rỉ, gửi chúng đến các tờ báo địa phương. An toàn sau một bút danh tự đặt. Có lẽ là một cách vươn ra, một cách để bày tỏ cảm xúc của bà với ai đó ngoài bầy mòng biển. Một nơi nào đó để lời của bà đi đến.

Ông lướt qua vài bài, hầu hết viết về thiên nhiên với tình yêu. Một bài được gấp gọn trong phong bì riêng. Ông lôi nó ra và đọc:

Đom đóm

Dụ hắn tới là chuyện dễ

Như ánh nhấp nháy yêu đương.

Nhưng như cô đom đóm khôn ngoan

Chúng giấu tiếng gọi đầy chết chóc.

Chạm nhau lần cuối,

Chưa trọn;

Bước cuối cùng, một cái bẫy mở toang.

Xuống, xuống nữa hắn rơi,

Mắt hắn vẫn nhìn vào mắt tôi

Cho đến khi lạc sang thế giới khác.

Tôi thấy chúng thay đổi.

Đầu tiên là câu hỏi,

Rồi đến câu trả lời,

Cuối cùng kết thúc thôi.

Và tình yêu cũng qua đời

Trở lại cái nó từng là trước khi khởi phát.

AH.

Vẫn quỳ trên sàn, ông đọc bài thơ lần nữa. Ông áp tờ giấy lên cạnh trái tim, nghe nhói đau trong ngực của mình. Ông nhìn ra cửa sổ, đảm bảo không có ai tới trên lối nhỏ – làm gì có ai nữa, họ tới làm chi? Nhưng cứ để cho thật chắc. Rồi ông mở chiếc hộp nhỏ, biết mình sẽ tìm thấy cái gì. Ở đó, đặt cẩn thận trên mớ cotton, là sợi dây vỏ sò Chase đã đeo cho đến cái đêm hắn chết.

Tate ngồi tại bàn bếp một lúc lâu, cố tiếp nhận chuyện đó, tưởng tượng Kya giữa khuya ngồi xe buýt, đón dòng chảy rút ngược, lên kế hoạch theo cái lên xuống của trăng tròn. Khẽ khàng gọi Chase trong bóng đêm. Đẩy hắn ta ngã ngửa. Rồi ngồi xổm dưới tháp, đỡ đầu hắn trên tay, nặng nề trong cái chết, lấy lại sợi dây chuyền. Xóa những dấu chân mình; chẳng để lại dấu vết.

Xé mồi lửa thành mẩu nhỏ, Tate nhóm lửa trong lò bếp cũ và đốt từng phong bì một, đốt hết những bài thơ. Có lẽ ông không cần đốt cháy tất cả, có lẽ ông chỉ nên hủy một bài, nhưng ông không thật sáng suốt. Thứ giấy cũ, ố vàng vút lên ba mươi phân, rồi âm ỉ cháy. Ông gỡ cái vỏ sò khỏi sợi dây, thả dây da vào lửa, rồi đậy miếng ván trở lại sàn.

Rồi, lúc trời gần chạng vạng, ông đi ra bờ biển và đứng trên dải bờ sắc nhọn, đầy những mẩu trăng trắng vỏ cua và động vật thân mềm. Trong một giây, ông nhìn chằm chằm cái vỏ sò của Chase trong lòng bàn tay, rồi buông nó lên mặt cát. Trông hệt như những cái vỏ khác, nó biến đi. Thủy triều đang lên, và một con sóng tràn qua chân ông, cuốn hàng trăm vỏ sò theo nó về lại biển. Kya thuộc về vùng đất và vùng nước này; giờ chúng sẽ đón bà trở lại. Giữ cho bí mật của bà mãi vùi sâu.

Và rồi lũ mòng biển tới. Thấy ông ở đó, chúng lượn vòng trên đầu ông. Í ới. Í ới.

Khi màn đêm buông, Tate đi bộ trở về cái lán. Nhưng khi đến bên phá nước, ông dừng lại dưới tán cây dày đặc và dõi mắt theo hàng trăm con đom đóm vẫy gọi sâu trong bóng tối hun hút của đồng lầy. Thật xa ngoài kia, là nơi loài tôm hát.