Tôi tên là Octave, diện quần áo hiệu APC. Tôi là nhân viên quảng cáo. Vâng, chính tôi gây ô nhiễm cho môi trường, là kẻ bán mọi thứ rác rưởi cho các bạn. Là kẻ khiến bạn mộng mơ về những thứ mình chẳng bao giờ có: bầu trời trong xanh vĩnh cửu, những cô nàng mãi mãi xinh tươi quyến rũ, hạnh phúc hoàn hảo được tút sửa trong chương trình Photoshop. Những hình ảnh liếm láp, âm nhạc thời thượng. Nhưng khi bạn thắt lưng buộc bụng, tiết kiệm tiền bạc để tậu cho mình chiếc xe hơi - mục tiêu tối cao của bạn, thì đối với tôi, chiếc xe này đã đề mốt từ thuở nào. Tôi vượt xa các bạn về mặt sành điệu, nhưng hãy tin rằng tôi cũng biết cách làm cho các bạn nhanh chóng cụt hứng. Glamour[1] là ngày hội dành cho kẻ khác chứ không phải dành cho bạn. Tôi đem ma túy dưới cái tên “hàng mới” đến cho bạn, và tất cả mỹ miều của thứ hàng mới này chính là nó ngay lập tức không còn giữ nguyên trạng. Bởi luôn có một mặt hàng mới hơn xuất hiện khiến cho mặt hàng trước đó cũ đi, làm cho bạn thường xuyên thèm muốn, khát khao - đó là mục đích cao cả của tôi. Trong nghề của tôi, chẳng ai mong bạn hạnh phúc. Bởi những kẻ hạnh phúc không có nhu cầu tiêu thụ.

Sự đau khổ của bạn chính là liều thuốc kích thích cho thương mại tiêu dùng. Trong tiếng lóng của dân quảng cáo chúng tôi, nó được gọi là “nỗi buồn thời hậu mãi”. Bạn cần một sản phẩm nào đó, nhưng khi có nó rồi thì bạn lại muốn sở hữu một sản phẩm khác, chủ nghĩa hưởng lạc không phải là một chủ nghĩa nhân văn mà là cash-flow. Bạn có biết phương châm của nó là gì không? “Tôi chi tiền, vậy nên tôi tồn tại.” Nhưng để làm nảy sinh nhu cầu mua sắm trong bản thân con người thì cần phải nhen nhóm trong lòng anh ta sự đố kị, nỗi đau, lòng tham - những thứ đó chính là đạn dược của tôi. Và mục tiêu để cho tôi bắn chính là bạn.

Tôi sống trên đời này là để lừa dối bạn, và vì thế mà người ta ban thưởng hậu hĩnh cho tôi. Tôi kiếm được 13.000 euro, chưa kể tiền tiếp khách, chỉ phí công cán, cổ phiếu và golden parachute. Đồng euro được sáng chế riêng cốt cho mức lương cao chót vót của đám nhà giàu giảm bớt độ chướng tai gai mắt đi sáu lần. Bạn biết có bao nhiêu gã kiếm được 13 nghìn euro ở độ tuổi tôi? Tôi sơn phết não bạn, và người ta trả công cho tôi bằng cách cấp cho con xe Mercedes SLK mới toanh (với mui tự động gấp gọn trong cốp xe), con BMW Z3 hay con Porsche Boxter hoặc con Mazda MX5. (Bản thân tôi thì thích con xe BMW Z3 mui trần kết hợp thẩm mỹ khí động học của khung xe với lực nhờ 6 xi lanh đơn tuyến 231 sức ngựa cho phép vận tốc vọt lên 100 kmgiờ trong 5,4 giây. Hơn nữa, con xe này giống như một thùng thuốc đạn khổng lồ, và để gây ô nhiễm Trái Ðất thì nó tỏ ra tiện dụng đấy).

Tôi chèn logo của mình vào các bộ phim truyền hình của bạn và bởi thế, người ta chi tiền cho tôi đi nghỉ phép ở Saint Barth, Lamu, Phukhet, hay Lascabanes (Quercy). Tôi nhét đầy slogan quảng cáo vào các tờ tạp chí bạn ưa thích và nhận lại món quà thưởng là trang trại ở vùng Provence, lâu đài ở Perigourd, biệt thự ở đảo Corse, nông trại ở Ardèche, cung điện ở Maroc, chiếc thuyền buồm Catamaran ở quần đảo Antilles hay một du thuyền ở Saint Tropez. Tôi hiện diện khắp nơi. Và bạn sẽ không thoát khỏi được tôi đâu. Bạn để mắt vào đâu là quảng cáo của tôi ngự trị ở đó. Tôi không cho phép bạn buồn chán. Tôi quấy rầy dòng suy nghĩ của bạn. Chủ nghĩa khủng bố mang tên “sản phẩm mới” giúp tôi bán cho bạn sự trống rỗng. Hãy thử hỏi bất cứ tay vận động viên lướt sóng nào để thấy rằng, nếu muốn đứng được trên mặt nước, bạn cần phải có một khoảng lõm bên dưới. Lướt sóng là trượt trên bức vách dựng đứng của một hố vực khổng lồ (những cư dân cuồng nhiệt của mạng Internet cũng như các nhà vô địch ở Lacanau hiểu biết rõ điều này). Tôi ấn định cho những gì được gọi là Chân, Thiện, Mỹ. Tôi là kẻ chọn lựa các em người mẫu mà sáu tháng sau hẳn bạn vẫn sẽ còn nhớ mãi. Vâng, vâng, bạn gọi họ là top-models, các cô gái trẻ trung của tôi sẽ khiến cho bất kỳ phụ nữ nào trên 14 tuổi cảm thấy bị tổn thương. Bạn sẽ tôn thờ, sùng kính các cô gái mà tôi đã lựa chọn. Mốt mùa đông này là vú nhô cao hơn vai, mông phẳng. Tôi càng dũng cảm chơi trò chơi với tiềm thức của bạn, bạn càng vâng lời tôi. Nếu tôi lăng xê một loại sữa chua nào đó bằng những dải băng rôn trên các bức tường thành phố, tôi dám chắc rằng bạn sẽ mua nó. Bạn tưởng bạn là người tự do trong những lựa chọn của mình, nhưng chẳng chóng thì chầy, vào một ngày đẹp trời, bạn liếc nhìn sản phẩm của tôi trên kệ hàng siêu thị và sẽ mua nó - đơn giản là để nhấm nháp hương vi; tôi biết rõ công việc của mình mà, cứ tin tôi đi.

Hừmmmm, còn gì thú vị hơn là được nhập vào bộ não của bạn! Còn gì ngọt ngào hơn là được sở hữu bán cầu phải của bạn! Mong muốn của bạn sẽ không còn thuộc về bạn nữa - bởi chính tôi đang áp đặt mong muốn của tôi cho bạn. Tôi không cho phép bạn mong muốn linh tinh. Mong muốn của bạn phải là kết quả của những vụ đầu tư trị giá hàng tỉ euro. Hôm nay tôi là kẻ quyết định về cái mà ngày mai bạn mong muốn.

Tất cả những điều này có thể không gợi ra thiện cảm nơi bạn đối với tôi. Nói chung, khi bắt đầu viết một cuốn sách, bất cứ tác giả nào cũng cần phải cố làm cho nó hấp dẫn, nhưng tôi không muốn che đậy sự thật: tôi không phải là thằng kể chuyện tử tế. Chính xác hơn, tôi là kẻ súc sinh đê tiện, tới đâu thối tha đấy. Tốt hơn hết là bạn nên căm ghét tôi trước khi căm ghét cái thời đại đã tạo ra tôi.

Nhưng, điều đáng ngạc nhiên nhất là, tất cả những kẻ xung quanh đang coi chuyện này là bình thường! Này bạn, tôi đang cảm thấy ghê tởm vì bạn - tên nô lệ đáng thương đang phục tùng một cách cam chịu mọi bốc đồng nhỏ nhặt của tôi! Vì cớ gì mà bạn lại biến tôi thành Vị Chúa tể Thế gian? Ðã từ lâu, tôi muốn nhận diện rõ bí mật này: bằng cách nào mà quảng cáo lại được mệnh danh là Chúa tể và trị vì trên đỉnh cao của thời đại chúng ta? Chưa bao giờ trong lịch sử hai nghìn năm nay, một kẻ đê tiện như tôi lại có được sự mạnh mẽ đến như vậy.

Tôi chỉ ước sao lìa bỏ được tất mọi thứ, biến khỏi cái chốn này với thứ hàng trắng cũng vài em gái điếm, chuồn đến một hoang đảo nào đó. Nhưng không, vì chẳng có gan tự xin thôi việc cho nên tôi viết cuốn sách này. Người ta sẽ tống khứ tôi đồng thời cho phép tôi trốn khỏi chiếc lồng son này. Tôi là kẻ chẳng ích lợi gì, và xin hãy rủ lòng thương ngăn tôi lại! Hãy ném vào cái mặt mo của tôi trăm đồng bồi thường là tôi biến khỏi đây vĩnh viễn, thề đấy! Không lẽ tôi là kẻ có lỗi khi loài người quyết định thay thế Ðức chúa Trời bằng hàng hóa tiêu dùng sao?

Bạn có biết vì sao tôi lại cười mỉa không? Vì một khi việc xuất bản cuốn sách này có kết quả tốt, tôi sẽ lại được tăng lương thay vì bị tống cổ. Bởi vì trong cái thế giới mà tôi sắp lột tả cho bạn đây, bất cứ sự chỉ trích, phê bình nào cũng được tiêu hóa, sự xấc xược được cổ vũ, tố giác được thù lao, đả kích được xếp đặt, tổ chức. Sắp tới, chúng ta còn sẽ được trao giải Nobel về sự khiêu khích “hay” nhất trên thế giới mà tôi sẽ là một ứng cử viên đầu tiên. Nổi loạn được coi là một phần của cuộc chơi. Các chế độ độc tài xưa kia vì sợ tự do ngôn luận nên đã loại trừ hết các quan điểm phản đối, bắt bớ giam cầm nhà văn, thiêu hủy các loại sách viết trái ý. Cái thời vinh quang của những giàn hỏa thiêu rùng rợn đã cho phép ta phân biệt được người từ tế với kẻ giả nghĩa giả nhân. Chủ nghĩa toàn trị của quảng cáo là hình thức tinh vi để dễ bề giũ bỏ trách nhiệm.

Để dụ loài người vào vòng nô lệ, quảng cáo đã chọn con đường khơi gợi mềm dẻo, khôn khéo. Ðây là khuôn khổ đầu tiên trong lịch sử thống trị của con người với con người, cái khuôn khổ mà ngay cả sự tự do cũng bó tay bất lực. Hơn nữa, khuôn khổ này tạo ra thứ vũ khí cho mình từ sự tự do, và đó là phát kiến vĩ đại nhất của nó. Bất cứ sự chỉ trích, phê bình nào cũng cố tô vẽ, nịnh bợ nó, bất cứ trận bút chiến nào cũng củng cố ảo tưởng về sự độ lượng ngọt ngào của nó. Nó phục tùng bạn ở mức độ cao. Tất cả đều được phép, và chẳng ai đụng chạm đến bạn nếu như bạn cam chịu với sự bừa bãi, ngổn ngang này. Khuôn khổ đã đạt tới mục đích của nó: ngay sự không vâng lời cũng trở thành một hình thức vâng lời.

Số phận đổ gãy của chúng ta đã được trang trí đẹp đẽ. Và ngay cả bạn, độc giả của cuốn sách nhỏ này, chắc sẽ nghĩ rằng “Cái gã nhân viên quảng cáo oắt con này mới tử tế làm sao. Cái gã ăn cháo đái bát, ui chà, mày không thể trốn đi đâu được nhé, rồi mày cũng kẹt cứng ở đây giống như những người khác cả thôi, và rồi mày sẽ đóng thuế như tất cả chúng tao thôi.” Ðúng rồi, chẳng có cách nào chui ra khỏi cái vòng tròn ma thuật này đâu. Tất cả mọi cánh cửa đã được khóa chặt lại, còn đám bảo vệ thì mỉm cười tươi tắn. Người ta giữ chặt bạn bằng những khoản tín dụng dài hạn, những khoản phí phải đóng hàng tháng, những khoản tiền thuê nhà hàng tháng. Bạn có điều gì không ổn chăng? Hãy thử ngó ra ngoài cửa sổ mà xem: hàng triệu mống thất nghiệp đang nôn nóng chờ bạn giải phóng cái chỗ ngồi ấm cúng của mình. Bạn muốn dằn dỗi bao nhiêu mà chả được.

❀ ❀ ❀

[1] Thời thượng