Sau đó là lễ hội Cannes mà Liên hoan phim Cannes diễn ra trong khuôn khổ đó - à mà không, không phải là liên hoan phim, mà là một liên hoan khác, đúng nghĩa, và diễn ra âm thầm như các hội nghị của Tổ Chức thương mại thế giới hay Các hội thảo ở Davos tổ chức hàng năm vào tháng sáu, một tháng sau trò lừa đảo được tài trợ kia. Liên hoan này có tên là Tuần lễ quảng cáo toàn cầu mà tiếng Anh gọi là “48th International Advertising Festival” hay “Cannes Lyon 2001”. Tham gia vào liên hoan này là các đại gia hùng mạnh nhưng chẳng ma nào biết đến - nghĩa là những người đã bỏ tiền tài trợ cho các bộ phim dài lê thê với mục đích “đầu tư sản phẩm”(như BMW với James Bond sau vô lăng hay Peugeot với phim Tắc Xi 1 và 2), những kẻ xuống tiền mua lại hàng loạt hãng phim (như Seagram với Universal, Sony với Columbia-TriStar, AOL với Warner Bros).

Những đại gia này làm phim chỉ để có cái mà hỗ trợ cho dự định kinh doanh trong tương lai, (như Disney hay Lucas film), và nói chung, họ chính là những kẻ đang sở hữu cả hành tinh này (ở mọi nghĩa của động từ “SỞ HỮU”). Một đoạn Phim quảng cáo 30 giây đụng chạm đến nhiều người hơn một bộ phim truyện kéo dài một tiếng rưỡi (ví dụ, kế hoạch truyền thông của đoạn phim Maigrelette được đã được thiết kế và trình chiếu trên ti vi nhằm thu hút 75% dân số toàn quốc).

Dưới đây là chi phí cho quảng cáo của một số doanh nghiệp quảng cáo tại Pháp (năm 1998):

Vivendi 2 tỉ phờ-răng

L' Oréal l, 8 tỉ phờ-răng

Peugeot-Citroen l, 8 tỉ phờ-răng

France Telecom l, 5 tỉ phờ-răng

Nestlé  l, 5 tỉ phờ-răng

Madona l, 3 tỉ phờ-răng

Tất cả các thương hiện này đều không chê vào đâu được. Chúng có quyền nói với bạn còn bạn thì không có quyền trả lời. Trên mặt báo, bạn có thể nói

bất cứ điều gì tệ hại về cá nhân nào đó, nhưng hãy  thử đụng chạm đến một doanh nghiệp quảng cáo mà xem, bạn sẽ có nguy cơ mất toi hàng triệu euro tiền thu từ quảng cáo cho tờ báo của bạn. Trên ti vi lại càng quỷ quái hơn: luật pháp không cho phép người làm truyền hình nhắc đến hoặc trích dẫn các thương hiệu trong chương trình phát sóng nhằm “tránh chuyện quảng cáo chui”, nhưng trên thực tế, chính điều đó lại ngăn cản việc bạn phê phán, chỉ trích các thương hiệu. Các doanh nghiệp quảng cáo có quyền được tự do thể hiện nếu họ muốn (với chi phí rất đắt cho cái quyền này) nhưng lại thường không bao giờ chịu đựng được các chỉ trích, phê phán. Sách cũng vậy. Rất có thể cuốn tiểu thuyết này sẽ là đối tượng của sự kiểm duyệt gắt gao vì nó đã “chỉ trích nhãn hiệu thương mại”, “sự giả tạo”, “ăn bám”, “vu khống, phỉ báng”“chiếm đoạt sở hữu trí tuệ” hay “Cạnh tranh không lành mạnh”.

Trong tiếng Anh, quảng cáo được gọi là advertising - Các ông tổ của nghề này đã toan cảnh báo chúng ta.

Ngoài sân bay, nữ tiếp viên hàng không hỏi chúng mày:

- Các ông có hành lý gì không?[1]

Chúng mày trả lời:

- Có, còn phải nói, tôi có bằng DESS Cử nhân tiếp thị, còn ông bạn này đã tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật.

Cả mày lẫn Charlie là đại diện cho đỉnh cao thành đạt của liên hoan phim Cannes: trẻ trung, rám nắng, giàu có, đáng sợ. Chúng mày đi dọc con đường

Croisette, mặc áo phông của Rosse (trước ngực có hàng chữ “Ở đây người ta châm chọc bạn” và ở đằng lưng là dòng “Ở Rosse, người ta làm việc như điên” (Cả hai câu slogan này đều được một thằng oắt con tập sự dở hơi nào đó với mức lương bố thí nghĩ ra), đeo cặp kính đen Helmut Lang Optical, chân dận New Balance, nói tóm lại, chúng mày là những gã nhà giàu đúng điệu. Theo bài bản, lẽ ra bây giờ chúng mày phải trả lời phỏng vấn mấy con mẹ phóng viên hãnh tiến máy tính cắp nách nháo nhào bổ xuống đây xí phần. Họ tạm trú tại Câu lạc bộ Jane's do Premiere Hema (một hãng sản xuất chương trình truyền hình lớn đến Liên hoan Cannes để đánh bóng đám dân sáng tạo) thuê. Nhưng trong lúc này, Chúng mày ra bãi biển Carlton đi ăn trưa do Alain Bernard vàAdam Kevorkian - những ông chủ của Pac (kẻ thù tệ hại nhất của Premiere Heure), đến đây nhằm củng cố mối quan hệ làm ăn hữu hảo với đám bạn bè đồng niên của họ) mời. Ðôi khi chúng mày cũng có những niềm vui nho nhỏ, và thậm chí là những khoảnh khắc hạnh phúc ngắn ngủi khó giải thích, thoáng qua - và chúng mày gọi những phút này là “Near Life Experience”

Tại quầy buffet, ngay từ cái liếc mắt đầu tiên, chúng mày nhận biết hết các đại gia mới nổi trong nghề. Họ ăn vận trông hệt như đám lãng du: hoặc râu tóc xồm xoàm, hoặc mặt cạo qua quít, áo phông rách, quần jeans mài bạc màu và giày bát kết thúi. Nhìn cách họ ăn vận như vậy, chẳng ai nghĩ rằng, họ là những kẻ được nhận mức lương cao nhất nước. Chúng mày có thể nhìn thấy tên của họ ghi trên thẻ:

- Christophe Lambert, Chủ tịch - Tổng giám đốc của CLM-BBDO (thu nhập 411 triệu phờ-răng, tương đương 62, 5 triệu euro; khách hàng - “Total” Slogan: “Các bạn sẽ không đến với chúng tôi theo kiểu tình cờ!”; “France Telecom” - Slogan “Với chúng tôi, bạn sẽ thấy yêu năm 2000”, Pepsi-Cola - slogan “The choice of a new generation”

- Pascal Grégoire, Chủ tịch kiêm Giám đốc sáng tạo của Leagas Delaney (một hãng quảng cáo nhỏ, tác giả của một slogan hoành tráng trong giải Cúp

Bóng đá Thế giới 98: Adidas - “Chiến thắng là ở chúng tôi”.)

- Gabriel Gaultier - Chủ tịch Câu lạc bộ Các Giám đốc Mỹ thuật - hiệp hội tập hợp tất cả các chuyên gia sáng tạo Pháp, đồng thời là Giám đốc Sáng tạo của Young & Rubican (thu nhập 481 triệu Phờ-răng, tương đương 73, 5 triệu euro; khách hàng: Công ty Orangina - slogan “Cần lắc kỹ Orangina kẻo phần ngon lành nằm lại ở dưới”, Stimorol - “Hãy nhai theo phong cách Ðan Mạch!”, Ricard - “Chúng ta hãy tôn trọng nước!”)

- Christian Blachas, ông chủ của CB News (ông ta xuất hiện trong các Chương trình tối chủ nhật trên M6 “Culture Pub” cùng với Thomas Hervé).

- Eric Tong Cuong, tên của ông ta đã cho thấy rằng, ông ta hiện là Chủ tịch của Euro RSCG Babinet Erra Tong Cuong (khoản thu nhập không được tiết lộ, khách hàng: Evian - “Nước khoáng Evian mang lại nguồn tuơi trẻ cho cơ thể bạn”, Peugeot - “Hãy để chiếc xe hơi trở thành niềm thích thú cho bạn!”, Canal + “Khi Xem Canal+, bạn đã quên mất rằng mình đang ngồi trước ti vi!”)

- Benoit Devarrieux, sáng lập viên của hãng Devarrieux-Villaret (thu nhập 126 triệu phờ-răng, tương đương 19, 21 triệu euro; khách hàng: Credit Lyonnais – “Ngân hàng của bạn nợ bạn bản báo cáo”, Volvic- “Nước Volvic - cơ duyên của bạn!”)

- Bernard Bureau, phó chủ tịch của Ogilvy & Mather (thu nhập 472 triệu phờ-răng, tương đương 72 triệu euro; khách hàng: Perrier – “Nước, không khí, cuộc sống”, Ford Ka – “Hãy chỉ nghĩ đến Ford nha!”

- Gérard Jean, đồng sáng lập viên của Jean & Montmarin (khách hàng: Yop – “Những năm tháng Yop”, Teisseire – “Bạn lẽ ra không nễn để thiếu Teisseire”, Herta – “Đừng dửng dưng đi qua những đồ vật đơn giản”)

- Jean Pierre Barbou, một trong số các giám đốc sáng tạo của BDDP@TBWA (thu nhập 834 triệu phờ- răng, tương đương 127 triệu euro; khách hàng – McDonald’ s – “McDo chỉ dành cho người thân của mình!”, SNCF – “Với chúng tôi, bạn sẽ yêu các chuyến tàu hỏa!”, 1664 – “Bốn con số mạnh hơn mọi con chữ”

- Christian Vince, phó chủ tịch tập đoàn DDB Pháp (thu nhập 843,5 triệu phờ-răng, tương đương 128 triệu euro; khách hàng: Volkswagen – “Dầu sao điều này cũng dễ thôi, – đừng bỏ trượt!”, FNAC – “Kẻ gây náo động kể từ 1954”, Badoit – “Bạn có hình dung ra nổi một bữa ăn không có Badoit không?”

- Bertrand Suchet, sáng lập viên kiêm chủ tịch của Louis XIV (khách hàng: Audi – “Sự lấp lánh bề ngoài được tạo ra là để thu hút bạn quan tâm tới nó”, Regina Rubens – “Hãy thở sâu vào, bởi bạn là một phụ nữ mà”, Givenchy – “Xa hơn vô hạn một chút”.

Cũng có cả một gã ZZZ nào đó, và sở dĩ tên gã như thế là bởi hắn ta sẵn sàng vu vi tới đảo Muỗi, đương nhiên là bằng ngân sách của các hãng sản xuất (hắn tới bất cứ chỗ nào đều được đón chào bằng tiếng vo ve của đàn muỗi đói, và tất cả đồng nghiệp của hắn cũng đều vo ve như thế, nhưng thật lạ là đối với hắn, trò này không khiến cho hắn cảm thấy buồn cười tí nào).

Ở đây cũng tụ tập cả các vị đầu hói bụng phệ cách đây chừng vài chục năm đã rặn ra được một vài ý tưởng hay hay và rồi sau đó sống vi vu với mớ cổ phiếu kiếm được từ những ý tưởng đó. Ví dụ, một trong các vị này đã tạo nên cơ nghiệp của mình nhờ bán được cho các khách hàng khác nhau cùng một slogan: “Bít tất, đó là Kindy”, “Phó mát, đó là Kiri”, “Cacao, đó là Banania”, “Đồng hồ, đó là Kelton”, “Giày – đó là Bata”…

Còn chúng mày thì cố hết sức tỏ ra vui vẻ. Ồ, cái sự vui vẻ này cũng giống như chuyện tự tử vậy, có khác chăng là người ta có thể vui vẻ hàng ngày. Mỗi khi ai đó nhắc đến tên Marronnier với tôi và Charlie thì chúng tôi lại giả đò đau khổ “V-â-n-g, V-â-n-g, thôi đừng nói nữa, chúng tớ nhớ anh ấy lắm, cho đến giờ chúng tớ vẫn nhận thư từ người ta gửi cho anh ấy. Những cuốn catalogue mà Image Bank gửi đến vẫn đề tên anh ấy, quỷ tha ma bắt, không lẽ người ta không cập nhật cuốn anbum đựng danh thiếp của mình hay sao? Mà tóm lại, cái nghề của chúng ta thối như cứt ấy và lễ hội Cannes cũng đã đến hồi bãi triều rồi. Tối nay, sau màn short-list[2], ta sẽ gặp nhau tại quán bar Martinez nhé?”

Short-list là màn sơ tuyển của ban giám khảo để chọn ra 100 phim quảng cáo hay nhất thế giới (trên 5.000 bộ phim dự thi). Và chúng mày có tên trong đó với “Mairgellet, It’s so good when it comes to your mouth”. Ban giám khảo được chọn ra từ các đồng nghiệp trong lĩnh vực quảng cáo đến từ Nhật, Anh, Đức, Mỹ, Brazin và Pháp – thấy cảnh quay quá choáng nên đã phải đưa vào danh sách, bất chấp những tiếng huýt gió phản đối trong khán phòng. Chúng mày nộp bộ phim dự thi “Dogma” vào những phút cuối cùng của Liên hoan, sau khi chỉ phát sóng một lần duy nhất trên Kênh “Jimmy” vào lúc ba giờ sáng. Như vậy, về mặt pháp lý, nó được xem như một chiến dịch đích thực trong khi khách hàng thì nhất mực từ chối và công chúng thì không chịu xem (trong khi bản bị cắt xén không thương tiếc với slogan “MAIGRELETTE – TẤT CẢ CHÚNG TA CẦN LOẠI SỮA CHUA NÀY, CHO DÙ CHỈ LÀ MỘT LIỀU NHO NHỎ” thì lại được phát liên tục vào các buổi tối trên TF1. Nói một cách thái quá, phương án này không lọt qua nổi vòng hai!

Tamara sẽ phải đến chỗ chúng mày vào ngày mai, và sẽ thật tuyệt nếu chúng mày giành được giải thưởng chỉ đúng sau một tháng kể từ khi được bổ nhiệm vào chức vụ mới của Rosserys & Witchcraft Pháp. Chúng mày sẽ bước lên sân khấu nhận giải thưởng, sau đó phát biểu trên truyền hình và báo chí “Mặc dù Pháp là quốc gia lạc hậu so với các nước phương tây khác ở lĩnh vực sáng tạo quáng cáo, song, chúng ta đã giành dược một số giải thưởng, trong đó có giải Sư tử Vàng cho phim Maigrelette của Madone – một bản nhại sắc sảo của loại phim khiêu dâm do hãng Rosserys & Witchcraft thực hiện, nơi lãnh đạo bộ phận sáng tạo bao gồm hai nhân vật vừa được bổ nhiệm”. Hình của chúng mày sẽ xuất hiện trên tờ Các Chiến lược với chú thích như sau “Octave Parango và Charlie Nagoud nói với chúng tôi: Điều cơ bản là liên kết các thành viên hăng hái, nhiệt tình vào đội quân những người làm sáng tạo tại giao điểm của tương lai”.

Dưới đây là những mẩu chuyện trò diễn ra ở cầu phao thuyền lướt ván gần khách sạn Majestic, nơi mọi người chào nhau bằng cách giơ tay đập vào nhau:

- Dior làm em ngán đến chết.

- Em đã xem đoạn phim quảng cáo 30 giây có con thỏ nhảy dây cao su chưa?

- Cái phim quảng cáo Renaul Mégane với những cú phanh hãm khiến cho tóc bị mất nếp á?

- Chó má thế! To-tal mé-tal, hoàn toàn kim loại.

- Nhưng “Air France” phiên bản mới của Gondry thì tuyệt vời đấy.

- Anh không mấy tin vào những chương trình quảng cáo mới đây của Diesel em ạ.

- Chiến dịch Tag Heuer đơn giản là một bi kịch.

- Ngược lại, các chiến dịch quảng cáo của Pepsi thì lại làm anh bực tức thế không biết.

- Anh nghĩ sao về Kiss FM với thằng cha da đen to vật nghêu ngao trong chiếc xe Coccinelle của hắn?

- Chắc chết được! Over the top.

- Không khéo bọn Na Uy lại nẫng hết thôi.

- Em có hình dung ra rằng, cả khán phòng đứng dậy vỗ tay cho cảnh một gã đồng tính bị đứa con gái mồi chài.

- Ý tưởng đấy cũng không đến nỗi tệ đâu.

- Thế em đã xem đoạn clip với hai gã đàn ông trong sauna không? Cách xa hai chục mét vẫn ngửi thấy mùi vàng.

- Em chỉ ngưỡng mộ Megrellet của anh thôi, nhưng tại sao trong đó không thấy loại thú nào nhỉ? Chó với mèo là thứ người ta rất thích ở Cannes đấy. Thế anh có biết là các bậc phụ huynh của chúng ta suýt nữa thì trở thành đối tác của ta đấy?

- Thế hả? Thế thì ôm nhau cái đi nào! Em tên gì nhỉ?

- Nathalie Faucheton.

- Ôi, thế em có biết anh là kẻ xấc xược không. Nụ cười nham nhở.

- Anh nói cho em trò này nhé: nếu em không đi với anh, nghĩa là em chống đối anh.

- Ha-ha-ha! Em cứ tưởng là anh nghiêm túc cơ đấy.

- Anh cũng kết thúc đây. Mùa đông, anh sẽ xuống bán cầu Nam.

- Cậu có thấy Maigrelette thân yêu của chúng mình ở đâu không?

- Uberfashion.

- Ý tưởng thì hay tuyệt, nhưng thực hiện thì…

- Nhưng nói nghiêm túc thì cậu thích hay không thích nào?

- Giữa “thích” với “không thích” thì tớ sẽ nói là “không thích”.

- Im đi, không tớ tắc thở mất.

- Không, tớ đùa ấy mà. Nói thật tình thì ý tưởng tuyệt vời, nhưng có lẽ cậu nên giữ lấy slogan Pháp chứ “it comes to your mouth” nghe có vẻ chơi chữ quá đi.

- Ừ, thôi kệ. Bọn Mẽo là đồ giả nhân giả nghĩa cho nên cậu sẽ thấy là họ bỏ phiếu ủng hộ. Cứ có quả mông trần là họ khoái rồi bởi những thứ đó không được phép trình chiếu ở nước họ.

- Có lần tớ đang ngồi họp thì một gã khách hàng nói với tớ thế này: “Mọi thứ dĩ nhiên là tốt rồi, nhưng cần phải thêm vào đây nữa cái tính hiện đại hôm nay chứ”, cậu biết tớ trả lời hắn sao không? “Và cả cái tính tương lai nữa đấy.”

Giọng cười trầm trầm.

- Sếp tớ luôn nhắc đến “tính khẩu vị”! Như thể cả đời hắn không biết đến chữ “khẩu vị” ấy!

- Trong trường cao đẳng thương mại không có môn khẩu vị.

- Trong bất cứ trường hợp nào thì câu “anh ngưỡng mộ em” nghe vẫn hay hơn là “anh không thể chịu được em”.

- Bộ phim hay nhất là về gã trai nghêu ngao hát “get up… ah”, trong khi đợi chiếc xe chạy lướt qua mỗi ngày. – Tớ chưa xem, cho tớ mượn băng cát xét đi?

- Băng ấy phải nói là tuyệt, ý nghĩa lại hoàn toàn trong sáng.

- Ừ, tớ thấy nó siêu thoát quá.

- Mà lại rất khác lạ đấy.

- Nhưng tớ vẫn thấy bất bình với cái short-list kia.

- Chắc là vì bọn Nhật chẳng hiểu quái gì cả.

- Nhưng nói chung, làm phim Maigrelette khiêu dâm là một việc làm táo bạo đấy.

- Nhưng cơ bản là nó gây ấn tượng

- Ôi, các cậu sẽ biến thành một lò sát sinh mất.

- Cậu có biết gì về cái tin cuối cùng của Tony Kaye không? Hắn đòi người ta xây cho hắn một đường hầm với 600 con cá dorade treo lên tường mà không hề sử dụng.

- Tớ định tung ra một ấn phẩm mới và muốn trao đổi với cậu chút. Nó sẽ có tên là “magalogue”, – nghĩa là một món trộn giữa tạp chí và catalogue.

- Thế sao không gọi nó là ca-ta-din?

Hơi thở nặng nề, mắt ngước lên trời.

- Sophie thế nào?

- Sắp vỡ chum rồi.

- Thế à! Thú vị nhỉ, còn tớ thì đang chờ một cái đi văng để trị bệnh tâm thần.

- e chào.

Đó là Mathieu Cocteau, một nhân viên viết lời quảng cáo ở BDDP hiện đang là chuyên gia thứ thiệt trong lĩnh vực thiết kế web.

- e chào. Thế cái e-business cò con của cậu chạy khá chứ?

- e-ừ, túc tắc. Kiếm e-200 triệu trong sáu e-tháng.

- Thế cậu e-giở trò quái gì ở e-đấy?

- À, đang e-cần đến lòng thương của các cậu đây. Tớ đang cần phải quảng cáo cho các trang web cứt đái của mình đồng thời cần nguồn để nuôi chúng. Nền kinh tế mới hoàn toàn chẳng mới gì sất. Nó cũng giống như nền kinh tế cũ, chỉ tồn tại nhờ quảng cáo thôi.

- Tớ nói cho cậu biết cái này: chúng ta là những kẻ mánh lới – vào thập niên 80, sau khi “nuôi sống” công chúng bằng quảng cáo, thập niên 90, chúng ta làm cho họ tin rằng, chúng đã lỗi thời rồi để Internet qua mặt trong những năm 2000. Như vậy, trên thực tế, chưa bao giờ chúng ta lại quyền uy như vậy!

- e-ok, tạm biệt. Xin lỗi nhé, tớ e-vội quá. Tớ phải đến cybercafé ngoài bãi biển để kiểm tra thư điện tử của tớThôi nhé, e-chao.

- Bye byecom!

Ban đêm, tất cả lũ chúng mày nhẩy nhót ở Nibarland khi vẫn ngự trong ghế bành như những kẻ bại liệt vì mốt này xuất phát từ New York: ông thị trưởng đã thu hẹp hoạt động của các hộp đêm ở đó đến mức tất cả đám dân chơi chỉ còn nước tụ tập trong các quán bar vốn là nơi cấm khiêu vũ. Bởi vậy mà ở Spy, Velvet, Jet, Chaos, Liquid hay Life, dân chơi nghe nhạc với volume mở to đến hết cỡ và không cần phải nhấc mông rời ghế, hai tay vung vẩy theo điệu nhạc. Giờ đây, mốt này du nhập vào nước ta qua Đại Tây Dương. Và những kẻ lắc lư uốn éo trên sàn nhảy chính là những mống ngớ ngẩn nhất. Giờ đây, trên toàn thế giới, người ta quen với kiểu ngồi giữa mớ âm thanh váng óc, và nếu khác đi, chúng mày sẽ cảm thấy bị tẽn tò. Trong sàn nhảy ở Cannes, chúng mày nhanh chóng nhận ra đám dân bản địa – chúng cặp kè với các mỹ nhân địa phương, đùa nghịch như đám ngố nhà quê, trong khi chúng ta – những kẻ làm quảng cáo ngự ở các hàng ghế dài không lưng, miệng nhấp bia để chứng tỏ cho đám đồng nghiệp biết rằng ta vừa trở về từ New York City hoa lệ. Còn mày và Charlie thì nhấp nhổm rời khỏi bàn cả chục lần để lò dò ra phòng vệ sinh, chờ năm phút trong đó và quay trở lại với tóc tai phờ phạc, hơi thở hổn hển, rồi nốc những cốc nước to vật và gãi mũi khiến cho đám người Nhật hàng xóm hiểu rằng chúng mày có cocain chứ không phải họ.

Nhưng lần này thì chúng mày có cảm giác như đang hiện diện trong một bộ phim của David Lynch: đằng sau vẻ ngoài chỉn chu, tươi tỉnh đang ẩn giấu một nguy cơ đen tối, một sự độc ác bí ẩn, một cơn điên hủy hoại và nó buộc chúng mày phải ngoác mồm ra hơn nữa để cười.

❀ ❀ ❀

[1] Tác giả chơi chữ: trong tiếng Pháp, từ bagage có nghĩa là hành lý nhưng cũng có nghĩa là bằng cấp.

[2] Sơ tuyển