Ác Quỷ Thành Phố Trắng

Định dạng khác: 📖 Chữ 📕 Epub
Lượt đọc: 64 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
“Hiện Thực Tàn Nhẫn”
“Hiện Thực Tàn Nhẫn”

❊ ❊ ❊

Vào đầu tháng 1 năm 1893, thời tiết trở lạnh và không có dấu hiệu ấm lên. Nhiệt độ giảm xuống tới âm hai mươi độ. Trong các chuyến kiểm tra vào bình minh của mình, Burnham phải đối mặt với một thế giới xanh xao cứng đanh. Các ụ phân ngựa đông lại như dấu chấm câu làm ngắt quãng cảnh quan. Dọc theo bờ đá đảo Wooded, lớp băng dày sáu mươi mốt xen-ti-mét khóa chặt cây bồ hoàng và cói của Olmsted trong những tư thế vặn vẹo tàn nhẫn. Burnham nhận thấy công việc của Olmsted đang chậm xa phía sau. Và giờ đây, Harry Codman, người của Olmsted tại Chicago, nhân viên phụ trách mọi công việc, đang ở trong bệnh viện phục hồi sau phẫu thuật. Căn bệnh của anh hóa ra là viêm ruột thừa. Ca phẫu thuật, sử dụng thuốc gây mê, đã diễn ra tốt đẹp và Codman đã dần hồi phục, nhưng sự phục hồi của anh diễn ra chậm chạp. Chỉ còn bốn tháng trước ngày khai mạc.

Cái lạnh khắc nghiệt làm gia tăng nguy cơ hỏa hoạn. Các ngọn lửa cần thiết - các bướu lò và lò của thợ thiếc - đã gây ra một vài ngọn lửa nhỏ, dễ dàng dập tắt, nhưng cái lạnh làm tăng khả năng xuất hiện những ngọn lửa tồi tệ hơn nhiều. Nó làm đóng băng hệ thống nước và vòi cứu hỏa khiến công nhân phải phá bỏ lệnh cấm hút thuốc và đốt lửa của Burnham. Những người thuộc lực lượng tuần tra Hoa Kỳ đã tăng cường cảnh giác. Họ là những người phải chịu đựng nhiều nhất trong cái lạnh, đứng canh gác nhiều giờ đồng hồ tại những nơi hẻo lánh không có chỗ trú của công viên. “Mùa đông năm 1892-1893 sẽ luôn được những người phục vụ trong lực lượng tuần tra vào thời gian đó nhớ đến,” Đại tá Rice, chỉ huy của họ đã viết. Các thành viên của lực lượng chán ghét nhất khi phải nhận nhiệm vụ tại một khu vực đặc biệt ảm đạm tại cực Nam của công viên bên dưới tòa nhà Nông nghiệp. Họ gọi nơi này là Siberia. Đại tá Rice lợi dụng sự chán ghét của họ, “bất kỳ tuần tra viên nào được lệnh canh gác dọc theo hàng rào phía Nam là những người đã vi phạm kỷ luật, hoặc vẻ ngoài quá khó coi để được tuần tra tại những nơi công cộng hơn trên công trường.”

George Ferris chiến đấu với cái lạnh bằng thuốc nổ, cách hiệu quả duy nhất để thâm nhập vào các lớp đất đông lạnh dày gần một mét đang bao phủ của công viên Jackson. Kể cả khi đã phá băng, mặt đất vẫn còn nhiều vấn đề. Ngay bên dưới lớp vỏ là một tầng dày hơn sáu mét của loại cát lún mà những người thợ xây Chicago luôn luôn phải đối mặt, chỉ có điều nó lạnh như băng và tra tấn các công nhân. Những người đàn ông sử dụng đèn khí hơi nước làm tan chất bẩn và ngăn việc xi măng vừa mới đổ đã bị đóng băng. Họ đóng cọc gỗ xuống nền đất cứng sâu gần mười mét. Trên đó họ lắp đặt một hệ thống đài cọc bằng thép, sau đó đổ đầy xi măng. Để giữ cho khu vực đào xới khô nhất có thể, họ chạy máy bơm hai mươi bốn giờ một ngày. Họ lặp đi lặp lại quá trình này với tất cả tám trụ cao gần bốn mươi mét sẽ hỗ trợ cái trục khổng lồ của vòng đu quay.

Ban đầu, lo lắng chính của Ferris là liệu anh có đủ thép để xây dựng cỗ máy của mình hay không. Tuy nhiên, anh nhận thấy rằng mình có một lợi thế hơn bất cứ ai cố gắng xây dựng công trình này. Thông qua công ty kiểm tra thép của mình, anh biết hầu hết tất cả giám đốc công ty thép trong cả nước cũng như các sản phẩm mà họ làm ra. Anh có thể nhờ họ và dàn trải lệnh mua của mình ra nhiều công ty khác nhau. Theo lời thuật lại của công ty Ferris, “không một công ty nào có thể đáp ứng hết khối lượng công việc, do đó hợp đồng được đem đến một tá công ty khác nhau, mỗi công ty được chọn vì một số đặc tính đặc biệt phù hợp với công việc được giao phó.” Ferris cũng chỉ huy một quân đoàn thanh tra viên đánh giá chất lượng của từng thành phẩm khi nó xuất hiện từ nhà máy. Điều này được coi là sống còn do vòng đu quay là một tập hợp phức tạp của một trăm ngàn bộ phận có kích thước dao động từ bu lông nhỏ đến trục khổng lồ vào thời điểm được Công ty Thép Bethlehem sản xuất thì đó là tấm thép lớn nhất từng được đúc. “Độ chính xác tuyệt đối là cần thiết, vì đa số các bộ phận không thể được lắp ráp với nhau cho đến khi chúng xuất hiện tại công trường và chỉ một lỗi nhỏ nhất cũng có thể là một lỗi chết người.”

Vòng đu quay Ferris được hình dung ra gồm hai bánh xe cách nhau chín mét mốt trên một cái trục. Điều ban đầu khiến Burnham sợ hãi là sự mong manh rõ ràng của thiết kế. Mỗi bánh xe về cơ bản là một bánh xe đạp khổng lồ. Các que sắt mỏng manh, chỉ dày sáu xen-ti-mét và dài hơn hai trăm xen-ti-mét kết nối các đường viền – hay còn gọi là vành bánh xe, của mỗi bánh xe với một “con nhện” gắn liền với trục. Các thanh giằng và thanh xiên chạy giữa hai bánh xe để gia cố kết cấu và đem lại cho nó sức mạnh của một cây cầu đường sắt. Một chuỗi dây xích nặng chín ngàn bảy mươi hai ki-lô-gam kết nối đĩa xích trên trục với các đĩa xích vận hành bởi một động cơ hơi nước đôi cả ngàn mã lực. Vì lí do thẩm mĩ, các nồi hơi đã được đặt bên ngoài, cách Midway hai trăm mười ba mét, hơi nước được đẩy vào động cơ thông qua các đường ống ngầm rộng hai mươi lăm xen-ti- mét dưới lòng đất.

Ít nhất đây là thiết kế trên giấy. Tuy nhiên, chỉ riêng việc đổ móng đã khó khăn hơn Ferris và Rice dự kiến và họ biết rằng các rào cản lớn hơn còn ở phía trước, đầu tiên là thách thức của việc nâng trục lên trên đỉnh tám cái trụ. Cùng với phụ kiện, trục sẽ nặng sáu mươi tư tấn. Không có gì nặng đến vậy từng được nâng lên, chưa nói đến việc nâng lên độ cao này.

***

Olmsted, tại Brookline, nhận được tin tức qua điện tín: Harry Codman đã chết. Codman, người học trò của ông, người mà ông yêu thương như một đứa con trai. Anh mới hai mươi chín tuổi. “Ngài đã nghe nói về sự mất mát lớn của chúng tôi,” Olmsted viết cho Gifford Pinchot, một người bạn của mình. “Tôi như đứng trên một xác tàu đắm và dường như không biết khi nào chúng tôi sẽ nổi lên lần nữa.”

Olmsted nhận ra rằng giờ đây chính ông sẽ phải tiếp quản việc giám sát trực tiếp tại hội chợ, nhưng ông cảm thấy bị động hơn bao giờ hết. Ông và Phil, anh trai của Harry, đến Chicago vào đầu tháng 2 để chứng kiến thành phố bị nhốt trong cái lạnh tàn bạo, nhiệt độ là âm tám độ. Vào ngày 4 tháng 2, lần đầu tiên ông ngồi xuống bàn của Codman và thấy nó tràn ngập những đống hóa đơn và biên bản ghi nhớ. Đầu Olmsted nổi cơn thịnh nộ của tiếng ồn và đau đớn. Ông bị đau họng. Ông vô cùng buồn bã. Nhiệm vụ phân loại đống giấy tờ của Codman và tiếp quản công việc tại triển lãm có vẻ vượt quá khả năng của ông. Ông hỏi một cựu trợ lí, Charles Eliot, giờ là một trong những kiến trúc sư cảnh quan tốt nhất của Boston, đề nghị giúp đỡ. Sau một chút do dự, Eliot đã đồng ý. Khi đến nơi, Eliot ngay lập tức nhận ra Olmsted bị ốm. Đến chiều ngày 17 tháng 2 năm 1893, khi một trận bão tuyết đổ xuống Chicago, Olmsted phải nghỉ ngơi dưới sự chăm sóc của bác sĩ, bị trói chân trong khách sạn.

Cùng đêm đó Olmsted viết thư cho John tại Brookline. Mệt mỏi và buồn rầu chất chứa trong mỗi trang của bức thư. “Có vẻ như đã đến lúc loại tôi ra,” ông viết. Công việc ở Chicago đã bắt đầu cho thấy sự vô vọng. “Rõ ràng rằng với tình hình hiện tại, chúng ta sẽ không thể làm tròn bổn phận của mình ở đây.”

***

Đến đầu tháng 3, Olmsted và Eliot đã trở lại Brookline, Eliot giờ đây là đối tác chính thức của ông, công ty mới được đổi tên thành, Olmsted Eliot. Công việc tại hội chợ vẫn còn chậm xa so với kế hoạch khiến Olmsted vô cùng lo lắng, nhưng sức khỏe của ông cộng với áp lực của công việc khác đã buộc ông rời Chicago. Với mối nghi ngại sâu sắc, Olmsted đã giao công việc vào tay Rudolf Ulrich, quản lí của mình, người mà ông đã không còn tin tưởng. Vào ngày 11 tháng 3, Olmsted gửi cho Ulrich một lá thư dài với đầy đủ các hướng dẫn.

“Trước đây, trong tất cả các công trình mà tôi đã từng chịu trách nhiệm, tôi chưa bao giờ tin cậy quá nhiều vào sự cẩn trọng của một trợ lí hay của một đối tác của mình đến vậy,” Olmsted viết. “Và hậu quả của nó bày ra trước mắt, cái chết của Codman, bệnh tật của tôi cùng áp lực dồn nén như một kết quả tất yếu từ các nhiệm vụ khác, tôi, hơn bao giờ hết, càng có ý định theo đuổi công việc này và đưa nó lên một tầm cao mới. Nhưng tôi phải thú nhận rằng tôi không thể làm như vậy mà không hề lo lắng.”

Ông đã nói rõ rằng sự lo lắng này là do Ulrich, cụ thể, một “xu hướng tự nhiên” của Ulrich khi ông ta thường đánh mất cái nhìn toàn cục và ném mình vào các nhiệm vụ tầm phào đáng lẽ ra nên được cấp dưới xử lí, một đặc điểm mà Olmsted sợ sẽ khiến Ulrich dễ bị lợi dụng cho mục đích của các viên chức khác, đặc biệt là Burnham. “Đừng bao giờ quên mất thực tế rằng trách nhiệm đặc biệt của chúng ta, với tư cách là nghệ sĩ cảnh quan, liên quan chủ yếu đến cảnh quan rộng lớn và toàn diện của hội chợ,” Olmsted viết. (Các từ nhấn mạnh là của ông). “Nhiệm vụ không phải là tạo ra một khu vườn, hay tạo ra hiệu ứng sân vườn, mà liên quan đến cảnh quan tổng thể của hội chợ, đầu tiên và quan trọng nhất là phong cảnh, một cách bao quát và toàn diện... Nếu vì thiếu thời gian và phương tiện, hoặc do thời tiết, chúng ta không thể hoàn thành nhiệm vụ trang trí chi tiết, thất bại của chúng ta có thể được tha thứ. Nhưng nếu chúng ta không thể hoàn thành nhiệm vụ trong các vấn đề ảnh hưởng đến hiệu ứng cảnh quan rộng lớn, chúng ta sẽ thất bại trong nhiệm vụ cốt lõi và quan trọng của mình.”

Ông tiếp tục xác định cho Ulrich những điều ông lo lắng nhất về hội chợ, trong đó bao gồm màu sắc được Burnham và các kiến trúc sư lựa chọn. “Hãy để tôi nhắc nhở anh rằng toàn bộ khu vực hội chợ đã trở nên nối tiếng với cái tên ‘THÀNH PHỐ TRẮNG’... Tôi lo sợ rằng khi so sánh với bầu trời trong xanh và hồ nước màu lam, các khối cao ngất vĩ đại màu trắng, lấp lánh dưới ánh sáng mùa hè trong vắt và nóng nực của Chicago, cùng với ánh chói của mặt nước cả trong và ngoài khu vực hội chợ, sẽ trở nên áp đảo.” Điều này, ông viết, khiến việc tạo ra một đối trọng từ “các tán lá dày đặc, rộng lớn và xanh um tùm” trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Rõ ràng khả năng thất bại tại hội chợ đã được Olmsted nghĩ đến và khiến ông lo lắng. Thời gian thì ngắn ngủi, thời tiết thì khủng khiếp. Thời gian gieo trồng vào mùa xuân sẽ diễn ra ngắn gọn. Olmsted đã bắt đầu suy nghĩ đến các kế hoạch dự phòng. Ông cảnh báo Ulrich, “Đừng làm bất cứ điều gì liên quan đến trồng cây trang trí nếu anh không thể chắc chắn rằng mình có đủ thời gian và phương tiện để thực hiện. Một thảm cỏ đơn giản, gọn gàng hiếm khi sai. Đừng lo về những mặt phẳng giản dị, láng mịn và không được trang trí.”

Sẽ tốt hơn nhiều, Olmsted giảng dạy, nếu trang trí một cách tiết chế thay vì trang trí quá đà. “Hãy cân nhắc - giản dị và đơn giản, thậm chí trần trụi, thay vì cầu kỳ, sặc sỡ, rẻ tiền và hào nhoáng. Hãy thể hiện gu thẩm mĩ của các quý ông.”

***

Tuyết rơi, hàng đụn tuyết. Tuyết rơi ngày qua ngày cho đến khi hàng trăm tấn tuyết nằm trên các mái nhà tại công viên Jackson. Hội chợ lẽ ra là một sự kiện diễn ra vào thời tiết ấm, với thời gian mở cửa được ấn định từ tháng 5 đến tháng 10. Không ai nghĩ đến việc thiết kế những mái nhà để chống đỡ một tải trọng tuyết lớn như vậy.

Công nhân làm việc tại tòa nhà Mỹ thuật Tự do và Công nghiệp nghe thấy tiếng thép gãy và chạy tìm nơi trú ẩn. Trong sự mờ ảo của tuyết và các mảnh thủy tinh màu bạc, mái của tòa nhà - kỳ quan của sự ngạo mạn cuối thế kỷ XIX, chứa trong đó không gian rộng rãi, thoáng đãng nhất trong lịch sử - đổ sập xuống sàn.

***

Ngay sau đó, một phóng viên từ San Francisco đã len chân vào được công viên Jackson. Anh đã chuẩn bị để chiêm ngưỡng thành tựu vĩ đại của đội quân công nhân của Burnham, nhưng thay vào đó lại thấy mình gặp khó khăn bởi những gì anh nhìn thấy trong quang cảnh đóng băng khắc nghiệt.

“Đây có vẻ là điều không thể,” anh viết. “Để chắc chắn, những người phụ trách tuyên bố rằng các tòa nhà sẽ sẵn sàng đúng hạn. Tuy nhiên, hiện thực tàn khốc đập vào mặt chúng ta cho biết chỉ có duy nhất Tòa nhà Phụ nữ là gần như được hoàn thành từ trong ra ngoài.”

Tuy nhiên, hội chợ sẽ mở cửa trong vòng chưa đầy hai tháng.

uật: Minh Phúc —★— ÁC QUỶ THÀNH PHỐ TRẮNG ebook©MotSAch —★— TVE-4U©nguyenthanh-cuibap Nhà xuất bản: Thanh Niên
Nguồn: vnthuquan
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 9 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Erik Larson

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.