Khi tôi ngẫm lại số lượng những kẻ khó ưa mà tôi biết đã sang thế giới bên kia, lòng tôi lại thôi thúc muốn sống một cuộc đời khác.—Lịch của Pudd’nhead Wilson.
Tháng Mười. Đây là một trong những tháng nguy hiểm đặc biệt để đầu cơ cổ phiếu. Những tháng còn lại là tháng Bảy, tháng Giêng, tháng Chín, tháng Tư, tháng Mười Một, tháng Năm, tháng Ba, tháng Sáu, tháng Mười Hai, tháng Tám và tháng Hai.—Lịch của Pudd’nhead Wilson.
Cứ thế, Tom chìm trong nỗi muộn phiền tự thở dài than vãn, lê bước dọc con hẻm đi qua nhà Pudd’nhead Wilson, rồi cứ tiếp tục tiến mãi giữa những hàng rào bao quanh những khoảng đất hoang vu hai bên cho đến khi gần tới ngôi nhà ma ám, để rồi cậu lại lủi thủi quay về với biết bao tiếng thở dài và cõi lòng nặng trĩu âu lo. Cậu khao khát được trò chuyện với một ai đó vui vẻ. Rowena! Trái tim cậu thót lên khi nghĩ đến nàng, nhưng ý nghĩ tiếp theo đã dập tắt ngay cảm giác ấy — mấy tên sinh đôi đáng ghét chắc chắn sẽ có mặt ở đó.
Cậu đang ở phía có người ở của ngôi nhà Wilson, và khi đến gần, cậu nhận thấy phòng khách đang sáng đèn. Thế thì được rồi; những người khác đôi khi khiến cậu có cảm giác mình là kẻ không được chào đón, nhưng Wilson thì chưa bao giờ thiếu sự lịch thiệp đối với cậu, và một sự lịch thiệp nhã nhặn ít ra cũng giúp xoa dịu cảm xúc của một con người, dẫu cho nó không hẳn là một lời chào đón nồng nhiệt. Wilson nghe có tiếng bước chân ngoài thềm nhà, rồi tiếng hắng giọng.
“Lại là cái tên ngốc trẻ tuổi thất thường và ham chơi đó — tội nghiệp, chắc hôm nay hắn thấy bạn bè hiếm hoi lắm đây, sau cái điều nhục nhã là đem một vụ ẩu đả cá nhân ra tòa án.”
Một tiếng gõ cửa buồn bã. “Vào đi!”
Tom bước vào, thả người xuống ghế mà không nói một lời. Wilson ân cần lên tiếng —
“Này cậu bạn, trông cậu tiêu điều quá. Đừng nghĩ ngợi nặng nề thế. Cố quên đi chuyện cậu vừa bị
đá đít đi.”
“Ôi chao,” Tom đau khổ thốt lên, “không phải chuyện đó đâu, Pudd’nhead — không phải chuyện đó. Còn tồi tệ hơn gấp ngàn lần — ôi phải, tồi tệ hơn gấp triệu lần.”
“Sao cơ, Tom, ý cậu là gì? Hay là Rowena—”
“Đá tôi á? Không, nhưng ông già mới là người đá tôi.”
Wilson thầm nghĩ, “Aha!” và nhớ đến cô gái bí ẩn trong phòng ngủ. “Nhà Driscolls đã phát hiện ra mọi chuyện rồi!” Sau đó, anh điềm tĩnh cất lời:
“Tom, có những thói hư tật xấu mà—”
“Ôi dào, chuyện này chẳng dính dáng gì đến tật xấu cả. Ông ấy muốn tôi thách đấu với tên khốn người Ý chết tiệt đó, và tôi không chịu làm thế.”
“Ừ, dĩ nhiên là ông ấy muốn thế rồi,” Wilson đáp với vẻ trầm tư quen thuộc, “nhưng điều làm tớ thắc mắc là, tại sao một mặt tối hôm qua ông ấy lại không màng tới chuyện đó, và mặt khác tại sao ông ấy lại để cậu đưa một vụ việc như thế ra tòa án, dù là trước hay sau trận đấu gươm. Nơi đó đâu phải chỗ giải quyết chuyện ấy. Chẳng giống phong cách của ông ấy chút nào. Tớ không thể hiểu nổi. Đã xảy ra chuyện gì thế?”
“Chuyện xảy ra là vì ông ấy chẳng hay biết gì sất. Lúc tôi về đến nhà tối qua thì ông ấy đã ngủ say rồi.”
“Và cậu không đánh thức ông ấy dậy sao? Tom, chuyện đó có thể xảy ra được à?”
Tom chẳng nhận được chút an ủi nào ở đây cả. Cậu bồn chồn một lát, rồi nói:
“Tôi không muốn nói cho ông ấy biết — thế thôi. Ông ấy định đi câu cá trước bình minh cùng Pembroke Howard, và nếu tôi tống được cặp sinh đôi đó vào cái nhà giam chung — mà tôi cứ đinh ninh là mình làm được — tôi chưa bao giờ mơ rằng bọn chúng lại có thể thoát thân chỉ với một án phạt tiền cỏn con cho một tội ác tày trời như thế — chà, một khi đã vào nhà giam thì bọn chúng sẽ bị mang nhục, và bác tôi sẽ không muốn có bất kỳ cuộc đấu tay đôi nào với loại người như thế nữa, và chắc chắn sẽ không cho phép.”
“Tom, tớ thực sự thấy xấu hổ thay cho cậu! Tớ không hiểu sao cậu lại có thể đối xử với ông bác đáng kính của mình như vậy. Tớ là bạn tốt của ông ấy hơn cậu đấy; vì nếu tớ biết rõ hoàn cảnh thì tớ đã ngăn không cho vụ kiện đó ra tòa cho đến khi tớ kịp báo tin cho ông ấy và cho ông ấy một cơ hội hành xử theo đúng phép tắc quý tộc.”
“Thế á?” Tom kêu lên đầy ngạc nhiên. “Và đó lại là vụ kiện đầu tiên trong đời anh đấy! Và anh thừa biết rõ là sẽ chẳng bao giờ có cái vụ kiện nào sất nếu ông ấy có được cơ hội đó, đúng không? Và thế là anh sẽ kết thúc cuộc đời mình trong cảnh nghèo hèn vô danh tiểu tốt, thay vì trở thành một luật sư chính thức bước ra hành nghề và có chỗ đứng như ngày hôm nay. Và anh thực sự sẽ làm thế thật sao, hả?”
“Dĩ nhiên rồi.”
Tom nhìn anh ta một lát, rồi buồn bã lắc đầu và nói —
“Tôi tin anh — thề có Chúa là tôi tin đấy. Tôi cũng chẳng hiểu tại sao mình lại tin nữa, nhưng mà tôi tin. Pudd’nhead Wilson, tôi nghĩ anh là kẻ ngốc nghếch nhất mà tôi từng thấy.”
“Cảm ơn cậu.”
“Không có chi.”
“Thôi được, ông ấy đã bắt cậu phải đấu gươm với tên người Ý và cậu đã từ chối. Hỡi cái di duệ suy đồi của một dòng họ danh giá! Tớ thực sự cảm thấy xấu hổ vì cậu đấy, Tom!”
“Ôi, chuyện đó chẳng có gì đáng nói! Giờ thì tôi chẳng màng tới cái gì nữa rồi, khi mà bản di chúc lại bị xé đi một lần nữa.”
“Tom, nói thật cho tớ biết đi — ông ấy không hề quở trách cậu vì điều gì khác ngoài hai chuyện đó — đem vụ kiện ra tòa và từ chối đấu gươm chứ?”
Anh chăm chú quan sát khuôn mặt cậu thanh niên, nhưng nó hoàn toàn thản nhiên, và giọng nói cất lên đáp lời cũng vậy:
“Không, ông ấy chẳng quở trách tôi điều gì khác. Nếu ông ấy muốn bắt bẻ, thì ông ấy đã bắt bẻ từ hôm qua rồi, vì tâm trạng ông ấy lúc đó đúng là đang muốn tìm chuyện để cáu khao. Ông ấy lôi cặp gà mờ đó đi dạo khắp thị trấn và cho chúng tham quan đây đó, và khi về nhà thì ông ấy không tìm thấy chiếc đồng hồ quả quýt bằng bạc cũ của cha mình — thứ chẳng bao giờ chạy đúng giờ nhưng lại được ông hết sức nâng niu — và không thể nhớ nổi mình đã để nó ở xó nào vào ba bốn hôm trước khi nhìn thấy nó lần cuối. Thế nên lúc tôi về đến nhà, ông ấy đang mồ hôi vã ra vì lo lắng, và khi tôi gợi ý rằng có lẽ nó không phải bị mất mà là bị trộm mất, thì ông ấy nổi giận lôi đình và mắng tôi là đồ ngốc — điều đó làm tôi tin chắc ngay lập tức rằng đó chính là điều mà bản thân ông ấy đang sợ đã xảy ra, nhưng lại không muốn tin, bởi vì những thứ bị mất thì vẫn có cơ hội tìm lại được cao hơn so với những thứ bị trộm.”
“Chà chà!” Wilson huýt sáo; “thêm một vụ vào danh sách.”
“Thêm vụ gì cơ?”
“Lại một vụ trộm nữa!”
“Trộm á?”
“Đúng thế, trộm. Chiếc đồng hồ đó không hề bị mất, mà đã bị trộm rồi. Lại có thêm một vụ càn quét nữa trong thị trấn — và y hệt cái kiểu kỳ bí như đã từng xảy ra một lần trước đây, hẳn cậu vẫn còn nhớ.”
“Anh đùa chắc!”
“Chắc như bắp! Bản thân cậu có bị mất thứ gì không?”
“Không. À ý tôi là, tôi có mất một chiếc ống đựng bút chì bằng bạc mà Dì Mary Pratt đã tặng tôi vào dịp sinh nhật năm ngoái—”
“Cậu sẽ thấy nó bị trộm cho mà xem — chắc chắn là thế rồi.”
“Không đâu, tôi không mất; vì khi tôi gợi ý về chuyện chiếc đồng hồ bị trộm và bị mắng cho một trận tơi bời, tôi đã đi kiểm tra phòng mình, và chiếc ống đựng bút chì quả thực không thấy đâu, nhưng hóa ra nó chỉ bị để lẫn đâu đó thôi, và tôi đã tìm lại được.”
“Cậu chắc chắn là không mất thứ gì khác chứ?”
“Chà, không có gì đáng kể. Tôi có mất một chiếc nhẫn vàng trơn nhỏ trị giá chừng hai ba đô la, nhưng chắc nó sẽ xuất hiện thôi. Tối nay tôi sẽ tìm lại.”
“Theo ý tớ thì cậu sẽ chẳng tìm thấy đâu. Đã có một vụ càn quét xảy ra rồi, tớ nói cho cậu biết. Vào đi!”
Quan tòa Robinson bước vào, theo sau là Buckstone và viên cảnh sát trưởng thị trấn, Jim Blake. Họ ngồi xuống, và sau vài câu chuyện thời tiết vòng vo vô định, Wilson liền nói —
“Nhân tiện đây, chúng ta vừa mới ghi thêm một hoặc có lẽ là hai vụ nữa vào danh sách trộm cắp. Chiếc đồng hồ bạc cổ của Chánh án Driscoll đã không còn, và Tom đây cũng vừa bị mất một chiếc nhẫn vàng.”
“Chà, đây là một rắc rối lớn,” Quan tòa lên tiếng, “và mọi chuyện ngày càng tệ hơn. Nhà Hanks, nhà Dobson, nhà Pilligrews, nhà Ortons, nhà Grangers, nhà Hales, nhà Fullers, nhà Holcombs, nói chung là tất cả những ai sống quanh khu nhà Patsy Cooper đều đã bị khoắng mất những thứ vặt vãnh như đồ trang sức, thìa uống trà và những vật có giá trị nhỏ nhặt tương tự dễ bề mang đi. Rõ như ban ngày là tên trộm đã lợi dụng lúc có buổi tiếp đón tại nhà Patsy Cooper khi tất cả hàng xóm đều tụ tập trong nhà bà ấy và lũ nô lệ của họ thì cứ lảng vảng quanh hàng rào để hóng chuyện, nhằm đột nhập vào những ngôi nhà trống không một cách yên ổn. Patsy đang vô cùng khốn khổ vì chuyện này; khốn khổ vì hàng người láng giềng, và đặc biệt khốn khổ vì đám người ngoại quốc của bà ấy; khốn khổ vì họ đến mức chẳng còn tâm trí đâu mà lo lắng cho những mất mát nhỏ nhặt của chính mình nữa.”
“Vẫn là tên cạo khoét cũ,” Wilson nói. “Tớ đoán chẳng còn nghi ngờ gì nữa.”
“Cảnh sát trưởng Blake không nghĩ vậy.”
“Không, anh nhầm rồi,” Blake xen vào; “những lần trước là do đàn ông thực hiện; có rất nhiều dấu vết cho thấy điều đó, như chúng tôi trong nghề đều biết, dù chưa bao giờ bắt được tận tay hắn; nhưng lần này là phụ nữ.”
Wilson lập tức nghĩ đến cô gái bí ẩn. Hình ảnh nàng lúc nào cũng quanh quẩn trong tâm trí anh. Nhưng nàng lại chẳng ăn nhập gì với vụ này cả. Blake tiếp tục nói:
“Đó là một bà già gù lưng, đeo một chiếc giỏ có nắp trên cánh tay, trùm khăn voan đen, mặc đồ tang. Tôi thấy bà ta lên phà vào ngày hôm qua. Chắc là sống ở bên Illinois; nhưng mặc kệ bà ta sống ở đâu, tôi nhất định sẽ bắt cho bằng được — bà ta cứ chuẩn bị tinh thần đi.”
“Điều gì khiến anh nghĩ bà ta là tên trộm?”
“Chà, thứ nhất là chẳng còn ai khác; và thứ hai, có mấy tên phu xe người da đen lúc ấy đang đánh xe ngang qua đã nhìn thấy bà ta đi ra hoặc đi vào các ngôi nhà, và chúng đã kể lại cho tôi nghe — ngặt một nỗi là những ngôi nhà đó đều vừa mới bị trộm ghé thăm.”
Mọi người đều thừa nhận rằng đây là những bằng chứng gián tiếp quá sức thuyết phục. Một bầu không khí trầm ngâm bao trùm trong chốc lát, rồi Wilson cất lời —
“Dù sao thì cũng có một điều may mắn. Bà ta không thể mang đi cầm cố hay bán tháo con dao găm Ấn Độ đắt giá của Bá tước Luigi đâu.”
“Ôi trời!” Tom kêu lên, “nó cũng mất á?”
“Ừ.”
“Chà, đúng là một mẻ cá lớn! Nhưng sao bà ta lại không thể đem cầm hay bán cơ chứ?”
“Bởi vì khi đám sinh đôi từ buổi họp của Hội Những người Con của Tự do trở về nhà tối qua, tin tức về vụ càn quét đã loan truyền từ khắp mọi nơi, và dì Patsy đang vô cùng lo lắng không biết họ có mất mát gì không. Họ phát hiện ra con dao găm đã biến mất, liền báo cảnh sát và tất cả các tiệm cầm đồ ở khắp nơi. Quả là một mẻ lớn, đúng thế, nhưng bà già kia chẳng kiếm chác được gì từ nó đâu, vì thể nào bà ta cũng bị tóm cổ.”
“Họ có treo thưởng không?” Buckstone hỏi.
“Có chứ; năm trăm đô la cho con dao, và thêm năm trăm đô la nữa cho kẻ trộm.”
“Đúng là một ý tưởng đầu đất!” Viên cảnh sát trưởng thốt lên. “Kẻ trộm nào dám bén mảng đến gần họ, hay dám sai phái ai tới chứ. Bất cứ kẻ nào đến đó cũng sẽ tự chuốc lấy cái tròng vào cổ, bởi chẳng có tiệm cầm đồ nào lại chịu bỏ lỡ cơ hội để—”
Nếu lúc đó có ai chú ý đến khuôn mặt của Tom, thì sắc thái xám ngắt của nó hẳn đã khơi gợi sự tò mò; nhưng chẳng ai nhìn cậu cả. Cậu thầm nghĩ: “Tiêu đời tôi rồi! Tôi không bao giờ có thể lấp đầy khoản thiếu hụt đó được nữa; số chiến lợi phẩm còn lại có đem cầm hay bán cũng chẳng được nổi một nửa số tiền nợ. Ồ, tôi biết thừa — tôi tiêu đời thật rồi, tiêu đời rồi — và lần này là đi tong luôn. Ôi, chuyện này khủng khiếp quá — tôi chẳng biết phải làm sao, hay nên xoay sở theo hướng nào nữa!”
“Từ từ, bình tĩnh nào,” Wilson nói với Blake. “Tớ đã lên kế hoạch giúp họ vào lúc nửa đêm hôm qua, và mọi việc đã được dàn xếp đâu vào đấy gọn gàng vào lúc hai giờ sáng nay. Họ sẽ lấy lại được con dao găm, rồi sau đó tớ sẽ giải thích cho các cậu nghe mọi chuyện được tiến hành ra sao.”
Có những dấu hiệu rõ rệt cho thấy sự tò mò chung của mọi người, và Buckstone liền nói —
“Chà, cậu đã khơi gợi sự tò mò của chúng tớ lên đến đỉnh điểm rồi đấy, Wilson, và tớ xin nói thẳng rằng nếu cậu không phiền kể cho chúng tớ nghe trong vòng bí mật—”
“Ôi, tớ sẵn sàng kể ngay ấy mà, Buckstone, nhưng vì tớ và cặp sinh đôi đã thỏa thuận là không hé răng nửa lời về chuyện này, nên chúng ta đành phải giữ nguyên như vậy. Tuy nhiên, các cậu có thể tin lời tớ rằng sẽ không phải chờ đợi quá ba ngày đâu. Sẽ có kẻ đến đòi khoản tiền thưởng đó rất nhanh thôi, và tớ sẽ cho các cậu tận mắt thấy cả tên trộm lẫn con dao găm ngay sau đó.”
Viên cảnh sát trưởng tỏ ra thất vọng, lại vừa bối rối. Ông ta nói —
“Có thể lắm chứ — vâng, và tôi hy vọng là vậy, nhưng thú thực là tôi chịu chẳng tài nào hiểu nổi đầu đuôi ra sao. Vụ này quá tầm hiểu biết của cái thân già này rồi.”
Đề tài dường như đã được bàn luận cạn kiệt. Dường như chẳng ai còn muốn nói thêm điều gì nữa. Sau một khoảng lặng, vị quan tòa thông báo với Wilson rằng ông cùng với Buckstone và viên cảnh sát trưởng đến đây với tư cách là một ủy ban đại diện cho đảng Dân chủ, để mời anh ra ứng cử chức thị trấn trưởng — bởi thị trấn nhỏ sắp sửa trở thành một thành phố và cuộc bầu cử hội đồng thành phố theo hiến chương đầu tiên đang đến gần. Đây là sự quan tâm đầu tiên mà Wilson từng nhận được từ phía bất kỳ đảng phái nào; dẫu nó hãy còn khá khiêm tốn, nhưng đó sự công nhận bước đầu đối với cuộc đời và những hoạt động của anh trong thị trấn; đó là một bước tiến lên, và anh vô cùng biết ơn. Anh đã nhận lời, và ủy ban ra về, theo sau là cậu trẻ Tom.
