Dưa hấu chính hiệu miền Nam là một món quà tuyệt diệu độc nhất vô nhị, chẳng thể đem ra so bì với những thứ tầm thường khác. Nó là đỉnh cao của những món ngon vật lạ trên cõi đời này, là vị vua ngự trị bởi ơn trên đối với mọi loài hoa trái mặt đất. Nếm thử một miếng, người ta sẽ tường tận thứ quả mà các thiên thần vẫn ăn. Eva ngày trước đã chẳng hề chọn dưa hấu miền Nam: chúng ta biết điều đó bởi vì nàng đã phải hối hận.—Lịch của Pudd’nhead Wilson.

Vừa lúc Wilson tiễn vị ủy viên ra cửa, Pembroke Howard đã bước vào căn nhà bên cạnh để báo cáo. Ông thấy vị Đại quan tòa lớn tuổi đang ngồi nghiêm nghị và thẳng thớm trên ghế, vẻ chờ đợi.

– Thế nào, Howard — có tin gì chưa?

– Tin tuyệt vời nhất trên đời.

– Nhận lời chứ hả?

Và ánh lửa của cuộc chiến bừng lên vui sướng trong đôi mắt vị Quan tòa.

– Nhận lời ư? Trời ạ, cậu ta chộp lấy ngay ấy chứ.

– Thật thế không? Quá tuyệt — quá tuyệt đi chứ. Ta thích thế. Khi nào thì diễn ra?

– Ngay bây giờ! Lập tức! Đêm nay! Quả là một chàng trai tuyệt vời — tuyệt vời!

– Tuyệt vời ư? Cậu ta đáng yêu thật đấy! Chà, đứng trước một con người như thế vừa là vinh dự lại vừa là niềm vui. Nào — đi thôi! Đi lo liệu mọi thứ đi — và gửi lời chào nồng nhiệt nhất của ta tới cậu ta. Quả là một tay hiếm có; một anh chàng tuyệt vời đúng như anh đã nói!

Howard vội vã quay đi, vừa bước vừa nói:

– Tôi sẽ đưa cậu ta ra bãi đất trống giữa nhà Wilson và ngôi nhà ma ám trong vòng một tiếng nữa, và tôi sẽ mang theo súng của chính mình.

Đại quan tòa Driscoll bắt đầu đi lại trong phòng với một sự phấn khích hân hoan; nhưng chẳng mấy chốc ông dừng bước, và đâm ra suy nghĩ — nghĩ về Tom. Hai lần ông tiến về phía chiếc bàn giấy, rồi lại hai lần quay gót bước đi; nhưng cuối cùng ông cất tiếng:

– Đây có thể là đêm cuối cùng của ta trên cõi đời này — ta không được phép mạo hiểm. Nó là kẻ vô tích sự và chẳng ra gì, nhưng phần lớn đó là lỗi tại ta. Nó được người anh trai quá cố phó thác cho ta trên giường bệnh, và ta đã quá nuông chiều nó đến mức hại nó, thay vì phải rèn giũa nó thật nghiêm khắc để biến nó thành một người đàn ông thực thụ. Ta đã phụ lòng tin giao phó, và ta không được phép cộng thêm tội bỏ rơi vào đó nữa. Ta đã tha thứ cho nó một lần rồi, và nếu còn sống, ta sẽ bắt nó trải qua một thử thách dài và khắc nghiệt trước khi tha thứ lần nữa; nhưng ta không thể liều lĩnh làm thế được. Không, ta phải phục hồi lại di chúc. Trận đấu tay đôi này mà ta còn sống sót, ta sẽ giấu nhẹm nó đi, nó sẽ chẳng hề hay biết, và ta cũng sẽ không hé răng cho đến khi nó cải hóa, và ta thấy sự cải hóa ấy là lâu dài.

Ông lập lại bản di chúc, và đứa cháu hờ của ông lại trở thành người thừa kế một gia tài kếch xù. Khi ông vừa hoàn thành công việc, Tom, mệt mỏi sau cuộc lang thang chìm đắm trong muộn phiền, bước vào nhà vàónh rén đi lướt qua cửa phòng khách. Cậu liếc mắt nhìn vào trong, rồi vội vã chuồn thẳng, bởi vì hình bóng người bác chẳng mang lại cho cậu điều gì ngoài sự sợ hãi trong đêm nay. Nhưng bác cậu đang viết kìa! Thật là bất thường vào giờ này đêm muộn thế này. Bác đang viết gì thế nhỉ? Một nỗi lo lắng lạnh buốt trùm lấy trái tim Tom. Những dòng chữ ấy có dính líu gì đến cậu không? Cậu sợ là có. Cậu ngẫm nghĩ rằng khi vận rủi đã bắt đầu, nó chẳng bao giờ rơi lác đác, mà kéo đến như trút nước. Cậu tự nhủ phải dòm cho được văn bản đó nếu không muốn biết rõ nguyên do. Nghe có tiếng ai đang tới, cậu liền nấp khuất khỏi tầm nhìn và tầm nghe.

Đó là Pembroke Howard. Lại có chuyện gì sắp mưng mún đây?

Howard cất tiếng, đầy vẻ mãn nguyện:

– Mọi thứ đã ổn thỏa và sẵn sàng. Cậu ta đã ra tới bãi chiến trường cùng với người làm chứng và bác sĩ của mình — cả người anh trai nữa. Tôi đã sắp xếp ổn thỏa với Wilson — Wilson làm người làm chứng cho cậu ta. Chúng ta sẽ đấu ba phát súng mỗi bên.

– Tốt! Trăng thế nào?

– Sáng gần như ban ngày. Hoàn hảo cho khoảng cách — mười lăm thước. Không gió — chẳng một hơi lặng phắc; trời oi bức và tĩnh mịch.

– Tất cả đều tốt; tuyệt hảo. Nào Pembroke, hãy đọc cái này và làm chứng cho nó.

Pembroke đọc và ký làm chứng vào bản di chúc, rồi siết chặt tay cụ ông và nói:

– Thế mới phải chứ, York — nhưng tôi biết anh thế nào cũng làm vậy mà. Anh không thể để mặc tội nghiệp thằng bé bươn chải mà không có lấy một xu dính túi hay một nghề nghiệp trong tay, với thất bại mồn một trước mắt được; và tôi biết anh sẽ chẳng làm thế, dẫu không vì nó thì cũng vì người cha quá cố của nó.

– Vì người cha quá cố của nó nên ta mới không thể, ta biết chứ; vì thằng Percy tội nghiệp — mà anh thừa biết Percy đối với ta có ý nghĩa thế nào. Nhưng hãy nhớ lấy — Tom không được phép biết chuyện này trừ phi ta ngã xuống đêm nay.

– Tôi hiểu rồi. Tôi sẽ giữ kín bí mật.

Quan tòa cất bản di chúc đi, và cả hai lên đường ra bãi chiến trường. Chỉ một phút sau, bản di chúc đã nằm gọn trong tay Tom. Nỗi khốn khổ của cậu bay biến, tâm trạng trải qua một cuộc đại biến đổi. Cậu cẩn thận cất lại bản di chúc vào chỗ cũ, há hốc miệng và vung chiếc mũ vòng qua đầu một, hai, ba lần, bắt chước tiếng hò reo cổ vũ ầm ĩ, dẫu chẳng một âm thanh nào phát ra từ đôi môi. Cậu đâm ra tự lẩm bẩm một mình đầy phấn khích và vui sướng, nhưng chốc chốc lại thả ra một loạt những tiếng hoan hô câm lặng.

Cậu tự nhủ: "Mình lại có được gia tài rồi, nhưng sẽ vờ như không biết gì sất. Và lần này thì mình sẽ bám chặt lấy nó. Sẽ chẳng đánh đổi rủi ro nào nữa. Sẽ không cờ bạc nữa, không rượu chè nữa, bởi vì — ừ thì, bởi vì mình sẽ không thèm bén mảng đến những nơi có mấy thứ trò đời ấy nữa. Đó là con đường chắc chắn, và là con đường chắc chắn duy nhất; giá như mình nghĩ ra điều đó sớm hơn — ừ thì, nếu mình đã muốn thế. Nhưng giờ đây — chà, chuyến này mình đã được một phen hú vía, và sẽ chẳng dại dột chơi trò may rủi nữa đâu. Dù chỉ một lần cũng không. Chúa ơi! Lúc chập tối mình còn tự lợc khuyên rnhr rằng có thể xoa dịu ông già mà chẳng tốn mấy công sức, thế mà từ đó đến nay lòng cứ nặng trĩu và hoang mang mãi. Nếu ông chủ động nói cho mình nghe chuyện này thì tốt quá; còn nếu không, mình cứ vờ như điếc đặc. Mình — ừm, mình cũng muốn kể cho Pudd’nhead Wilson nghe đấy, nhưng — thôi, để mình suy nghĩ đã; có lẽ là không." Cậu lại xoay vòng một tràng hoan hô câm lặng nữa, rồi lẩm bầm: "Mình đã cải hóa rồi, và lần này thì sẽ giữ vững chí hướng ấy luôn, chắc chắn thế!"

Cậu đang định kết thúc bằng một màn biểu diễn im lặng hoành tráng cuối cùng, thì chợt nhớ ra rằng Wilson đã tước đoạt mất khả năng đem cầm hay bán con dao Ấn Độ của mình, và vì thế cậu lại một lần nữa rơi vào hiểm họa tột cùng là bị đám chủ nợ vạch mặt. Niềm vui sướng sụp đổ hoàn toàn, cậu quay người lê bước về phía cửa, rên rỉ và than khóc cho sự cay đắng của vận mệnh. Cậu lết thân lên gác, ngồi thừ ra trong phòng mình suốt một thời gian dài đầy tuyệt vọng và cô đơn, lấy con dao Ấn Độ của Luigi làm đề tài ngẫm nghĩ. Cuối cùng cậu thở dài và lẩm bẩ:

– Khi mình tưởng những viên đá này là thủy tinh còn ngà voi này chỉ là xương xẩu chẳng hơn không kém, thì thứ quỷ quái ấy chẳng có chút hấp dẫn nào đối với mình cả, bởi vì nó vô giá trị và chẳng thể giúp mình thoát khỏi rắc rối. Nhưng giờ đây — chà, bây giờ thì nó ngập tràn sức hấp dẫn; phải, và hấp dẫn theo cái kiểu có thể làm tan nát cõi lòng người ta. Nó chẳng khác gì một túi vàng đã hóa thành bụi đất tro tàn trong tay mình. Nó có thể cứu mình, cứu một cách quá dễ dàng, vậy mà mình lại sắp phải chuốc lấy cảnh lụi bại. Cảm giác ấy giống hệt như chết đuối trong khi phao cứu sinh ở ngay trong tầm với. Mọi vận rủi đều trút lên đầu mình, còn vận may thì chạy sạch sang kẻ khác — đơn cử như Pudd’nhead Wilson; rốt cuộc sự nghiệp của hắn ta cũng đã có một bước khởi đầu kha khá, và thử hỏi hắn đã làm gì để xứng đáng với điều đó cơ chứ? Phải, hắn tự mở đường cho mình, nhưng thế vẫn chưa chịu thỏa mãn mà còn phải chặn đứng con đường của mình nữa chứ. Đúng là một thế giới đê tiện, ích kỷ, và mình ước gì được quách khỏi cái chốn này cho rồi.

Cậu để ánh nến hắt lên những viên ngọc trên vỏ dao, nhưng những tia chớp lóe và ánh lấp lánh ấy chẳng có chút sức hút nào đối với đôi mắt cậu; chúng chẳng qua chỉ là ngần ấy mũi dao đâm vào lồng ngực. "Mình không được phép hé răng nửa lời với Roxy về chuyện này," cậu tự nhủ, "bà ấy quá liều lĩnh. Bà ấy sẽ đem đập những viên đá này ra bán cho bằng được, và rồi — chà, thế nào bà ấy cũng bị tóm cổ và vết tích của số đá quý sẽ bị lộ tẩy, rồi thì..." Ý nghĩ đó khiến cậu run lẩy bẩy, và cậu vội giấu tiịt con dao đi, toàn thân run bắn lên và liếc ngang liếc dọc đầy lén lút, tựa như một tên tội nhân tưởng chừng kẻ tố cáo đã đứng kè kè ngay bên cạnh.

Có nên ráng chợp mắt chút không? Ồ không, giấc ngủ nào dành cho kẻ như cậu; nỗi muộn phiền cứ bám dai dẳng và hành hạ tâm can đến mức chẳng tài nào ngủ nổi. Cậu phải tìm ai đó để cùng chia sẻ nỗi sầu muộn này. Cậu sẽ đem nỗi tuyệt vọng ấy giãi bày với Roxy.

Cậu có nghe văng vẳng mấy tiếng súng ở đằng xa, nhưng loại âm thanh đó vốn chẳng lạ lẫm gì ở đây, nên cậu cũng chẳng mảy may bận tâm. Cậu đi ra từ cửa sau và rẽ về hướng tây. Cậu đi ngang qua nhà Wilson và tiến vào con hẻm, rồi thoáng thấy vài bóng người đang tiến về phía cơ ngơi của Wilson qua các bãi đất trống. Đó là những kẻ đấu súng đang trên đường trở về từ bãi chiến trường; cậu ngỡ mình nhận ra họ, nhưng vì chẳng có hứng thú giao du với tụi da trắng, cậu bèn cúi nấp sau hàng rào cho đến khi họ đi khuất.

Roxy đang có tâm trạng cực kỳ phấn chấn. Bà cất tiếng:

– Mày đã la liếm đi đâu hở con? Mày không có mặt ở đó à?

– Ở đâu cơ?

– Trận đấu súng chứ ở đâu.

– Đấu súng ư? Có vụ đấu súng nào á?

– Chứ lị, có chứ. Ông Già vừa phang nhau bằng súng với một trong hai thằng ôn con đấy.

– Chúa tôi!

Rồi cậu thầm nhủ: "Hèn chi ông ấy phải lập lại bản di chúc; ông ấy nghĩ mình có bề gì sẽ chết nên đâm ra mềm lòng với mình. Và đó cũng là chuyện mà ông với Howard bận bịu tối mắt tối mũi nãy giờ... Ồ chà, giá mà thằng Tây kia bắn chết quách ông ấy đi, thì có phải mình thoát khỏi cái cảnh..."

– Mày đang lằm bằm cái quái gì thế hở Chambers? Mày đã rúc vào xó nào hả? Mày không biết là chúng nó chuẩn bị đọ súng à?

– Không, con có biết đâu. Ông già gạ con đấu súng với Bá tước Luigi, nhưng không thành công, thế nên con đoán cụ đành tự mình đứng ra vớt vát thể diện gia đình vậy.

Cậu cười xòa trước ý nghĩ đó, rồi cứ thế huyên thuyên kể lể chi tiết về cuộc trò chuyện với Đại quan tòa, rằng cụ đã bàng hoàng và xấu hổ thế nào khi phát hiện trong nhà có một kẻ hèn nhát. Cuối cùng cậu ngẩng phắt đầu lên và đâm hoảng hồn.

Bộ ngực Roxana đang phập phồng vì cơn giận nén chặt, và bà đang trừng trừng nhìn xuống cậu với sự khinh bỉ tột cùng hiện rõ trên nét mặt.

– Thế mà mày dám từ chối không thèm choảng nhau với một thằng dám đá đít mày, thay vì chớp lấy thời cơ ngàn vàng ấy! Mày còn mặt mũi nào mà lết xác đến đây kể lể cho cái giống cái mả mẹ đẻ ra một con thỏ đế hèn hạ đê tiện thế này nghe hả! Phỉ phui! Tao nghe mà lộn cả mửa! Đúng là cái giống da đen trong người mày, thế cho vuông. Ba mươi phần trong người mày là da trắng, chỉ có đúng một phần da đen, mà cái phần da đen quèn còi ấy lại chính là cái linh hồn của mày. Chẳng đáng để cứu vớt; chẳng bõ công hót ra xẻng rồi quăng xuống cống rãnh. Mày đã bôi nhọ cái giống nòi của mày rồi. Cha mày mà sống dậy thì nghĩ gì về mày cơ chứ? Nghe thế đủ để làm ổng lộn cổ trong mồ lên được rồi đấy.

Ba câu cuối cùng đã châm ngòi cho cơn thịnh nộ bùng nổ trong người Tom, và cậu tự nhủ rằng giá như cha cậu còn sống và đứng trong tầm tay để có thể ám sát thì mẹ cậu sẽ sớm nhận ra cậu nắm rất rõ món nợ nần với con người đó lớn đến dường nào, và cậu sẵn sàng trả đủ cả vốn lẫn lãi, thậm chí chấp nhận đánh đổi cả tính mạng; nhưng cậu giữ kín ý nghĩ ấy trong đầu; làm thế là khôn ngoan nhất trong hoàn cảnh hiện tại của mẹ cậu.

– Máu nhà Essex trong người mày trôi đi đằng nào hết rồi hả? Đó là điều tao không tài nào nhét nổi vào đầu. Mà đâu chỉ có mỗi máu dòng họ Essex trong người mày đâu, còn khuya nhé — đố dám đấy! Cụ kỉnh kỉnh kỉnh kỉnh kỉnh tổ đời nhà tao và cụ kỉnh kỉnh kỉnh kỉnh tổ đời nhà mày chính là Cố Đại úy John Smith, dòng máu quyền quý nhất mà xứ Virginia từng sản sinh ra, và cụ kỉnh kỉnh tổ của ổng hay ở đoạn nào ngược về trên đó chính là Pocahontas nữ hoàng da đỏ, còn chồng của bà ấy là một vị vua da đen tận bên châu Phi kia đấy — thế mà mày nhìn lại mày xem, hèn nhát chuồn mất dạng khỏi một trận đấu súng và bôi nhọ cả dòng tộc chúng ta chẳng khác gì một con chó săn đê tiện rách việc! Chuẩn xác là cái chất da đen trong người mày rồi!

Bà phịch xuống chiếc thùng đựng nến và chìm vào trầm tư. Tom không dám làm phiền; thỉnh thoảng cậu thiếu thận trọng thật, nhưng tuyệt đối không phải trong hoàn cảnh thế này. Cơn thịnh nộ của Roxana cứ dịu dần xuống theo từng đợt, nhưng nó lụi tàn rất khó khăn, và ngay cả khi tưởng chừng đã biến mất tăm, thỉnh thoảng nó vẫn trỗi dậy bằng những tiếng gầm gừ đằng xa, có thể nói thế, dưới hình dạng những lời lẩm bẩm càu nhàu. Một trong số đó là: "Chẳng có đủ chất da đen trong người nó để mà lộ ra ở móng tay, mà móng tay thì cần quái gì nhiều — thế mà vẫn dư dả để nhuộm đen cái linh hồn của nó."

Chốc chốc bà lại lẩm bẩm: "Đúng thế sir, đủ để nhuộm đen cả một búp thê-mbl những thứ ấy luôn." Cuối cùng thì mớ tiếng lẩm bẩm cũng dứt hẳn, và nét mặt bà bắt đầu dãn ra — một dấu hiệu đáng mừng đối với Tom, kẻ đã nắm thóp được tâm trạng của mẹ và thừa biết bà đang đứng trước thềm của sự vui vẻ trở lại. Cậu để ý thấy thỉnh thoảng bà cứ vô thức đưa ngón tay lên chóp mũi. Cậu nhìn kỹ hơn và cất lời:

– Ơ kìa u, chóp mũi u bị xước da kìa. Sao lại ra nông nỗi thế?

Bà phát ra một tràng cười sảng khoái trọn vẹn mà Thượng đế chỉ ban tặng trọn vẹn cho những thiên thần hạnh phúc trên thiên đàng và những kẻ nô lệ da đen bầm dập khốn khổ dưới trần gian này, rồi bảo:

– Chết tiệt cái vụ đấu súng ấy đi, tao vừa tham gia nó đấy con ạ.

– Chúa ơi! Vên đạn làm thế đấy à?

– Chuẩn cmnr chứ lị, mày còn lạ gì!

– Ôi chao! Sao lại có chuyện vô lý thế nhỉ?

Chuyện là thế này. Tao đang ngồi ngả ngửa ở đây ngái ngủ trong bóng tối, thì che-bang! Một tiếng súng nổ vang trời ngay ngoài kia. Tao lăng xăng chạy phóc ra phía đầu bên kia ngôi nhà để xem có chuyện gì đang xảy ra, rồi dừng chân ngay cái cửa sổ cũ kỹ phía giáp nhà Pudd’nhead Wilson — cái cửa chẳng có chấn song ấy, — mà thực ra cửa nào ở đây chẳng thủng lỗ chỗ, — và tao đứng đó trong bóng tối phóng tầm mắt ra ngoài, ngay dưới ánh trăng rọi thẳng xuống dưới chân tao là một trong hai thằng ôn con đang chửi rủa — không to lắm, chỉ lẩm bẩm mấy câu rủa xả nhè nhẹ thôi — chính là đứa da nâu đang cẩu thả ôm bả vai vì dính đạn. Bác sĩ Claypool đangí húy chữa trị cho nó, còn Pudd’nhead Wilson thì phụ tá một tay, Đại quan tòa Driscoll và Pem Howard thì đứng đằng kia cách một đoạn chờ chúng nó chuẩn bị lại từ đầu. Chẳng mấy chốc chúng nó dàn trận và hô khẩu lệnh, bang-bang hai phát súng nổ vang, và thằng ôn con kêu lên: "Ouch!" — lần này trúng ngay tay nó — và tao nghe thấy đúng viên đạn đó vùn vụt bay sượt qua! Cắm phập vào mấy thanh gỗ dưới bệ cửa sổ; và đến phát súng tiếp theo, thằng ôn con lại rên lên: "Ouch!" lần nữa, và tao cũng ré lên theo, bởi vì viên đạn lệch hướng sượt qua gò má nó rồi bay vút lên đây sạt vào mép khung cửa sổ và rít thẳng qua mặt tao lộtừm luôn một mảng da mũi tao — chà, nếu tao mà ló thêm đúng một phân hoặc một phân rưỡi nữa thôi thì nó đã hốt toi cái mũi và làm gương mặt tao tơi bời hoa lá rồi. Đây này, viên đạn đây này; tao vừa mò đi tìm lại được đấy.

– U đứng nguyên ở đó suốt ngần ấy thời gian á?

– Hỏi cái câu nghe khôn thế nhờ? Không đứng đó thì tao làm cái quái gì nữa? Bộ tao có cơ hội ngắm đấu súng mỗi ngày chắc?

– Chứ u đứng ngay tầm đạn bắn còn gì! U không sợ à?

Người đàn bà bĩu môi khinh bỉ.

– Sợ á! Dòng dõi Smith-Pocahontas này chưa ngán bố con thằng nào trên đời hết, chấp cả đạn dược nhé.

– Chắc họ gan dạ lắm nhỉ; chỉ có điều thiếu phán đoán thôi. Con thì có cho vàng cũng chẳng dám đứng chình ình ở đó.

– Có ai thèm trách mày đâu cơ chứ!

– Thế còn ai bị thương nữa không?

– Có chứ, tất cả chúng tao đều dính đạn sất trừ thằng tóc vàng với bác sĩ và mấy gã làm chứng. Quan tòa thì không bị thương, nhưng tao nghe Pudd’nhead bảo viên đạn tiện bén mất một nhúm tóc của ông ấy.

– Ối giời ơi! — Tom tự lẩm bẩm — suýt chút nữa là mình đã thoát khỏi cái đống rắc rối này rồi, thế mà lại để sổng mất chỉ trong gang tấc. Ôi chao ôi, thể nào lão cũng sống để mà vạch mặt mình rồi đem bán cho một tay buôn nô lệ nào đó cho mà xem — vâng, và lão sẽ làm điều đó trong chớp mắt ấy chứ.

Rồi cậu cất lời, bằng một giọng nghiêm trọng:

– Mẹ ơi, chúng ta đang lâm vào một hoàn cảnh cực kỳ tồi tệ rồi.

Roxana giật nảy mình hít một hơi nghẹn ngào, rồi bảo:

– Thằng ranh! Sao mày dám hù thiên hạ một cú xanh mặt thế hả? Lại có chuyện quái quỷ gì vừa xảy ra thế?

– Vâng, có một chuyện con chưa kể với u. Khi con từ chối không chịu đấu súng, ông ấy lại xé nát bản di chúc thêm lần nữa, và rồi—

Khuôn mặt Roxana tái mét không còn giọt máu, và bà rên lên:

– Thế là mày tiêu đời! — Tiêu đời vĩnh viễn luôn! Chấm hết nhé. Mẹ con mình chuẩn bị húp cháo mà—

– Đợi con nói hết câu đã, không được à! Con đoán là khi quyết định tự mình xách súng ra trận, ông ấy nghĩ nhỡ đâu có bề gì bỏ mạng và chẳng còn cơ hội tha thứ cho con ở cõi đời này nữa, thế nên ông ấy lại lập lại di chúc một lần nữa, và con đã tận mắt nhìn thấy rồi, mọi chuyện đều ổn cả. Nhưng mà—

– Ồ, tạ ơn Chúa, thế là mẹ con mình lại bình an vô sự rồi! — An toàn! Thế mà mày còn rỗi hơi mò đến đây phun ra mấy cái điều kinh khủng—

– Đứng lại đã nào, con đã bảo để con nói nốt cơ mà. Số chiến lợi phẩm con gom được chẳng thấm vào đâu so với đống nợ nần, và trước khi chúng ta kịp định thần thì đám chủ nợ của con — chà, u biết điều gì sẽ xảy ra rồi đấy.

Roxana cúi gằm cằm xuống, bảo con trai hãy để mặc bà yên tĩnh — bà cần phải suy nghĩ kỹ càng vấn đề này. Chợt bà cất giọng đầy vẻ uy nghiêm:

– Từ giờ trở đi mày phải đi đứng cho thật cẩn thận vào đấy, tao cảnh cáo mày trước! Và đây là những việc mày bắt buộc phải làm. Lão ta không chết, và nếu mày dám cho lão dù chỉ một lý do nhỏ nhặt nhất, lão sẽ hủy bản di chúc lần nữa cho mà xem, và đó sẽ là lần cuối cùng, nghe rõ tao nói chưa! Thế nên — mày phải thể hiện cho lão thấy mày có khả năng làm được những gì trong vài ngày tới đây. Mày phải ngoan ngoãn như bụt mọc, và phải để lão nhìn thấy rõ điều đó; mày phải làm mọi thứ khiến lão phải tin tưởng ở mày, và mày cũng phải dẻo miệng nịnh nọt cả mụ Bác hàng xóm nữa — mụ ta có sức ảnh hưởng cực kỳ lớn với Quan tòa, và là người bạn tốt nhất của mày hiện giờ đấy. Tiếp theo, mày phải khăn gói quả mướp xéo về tận Saint Louis, làm thế sẽ giữ được thiện cảm của lão đối với mày. Sau đó mày tìm gặp đám người kia để thương lượng. Mày nói với họ rằng lão ta sống chẳng còn được bao lâu nữa đâu — mà đó cũng là sự thật rành rành ra đấy — rồi bảo mày sẽ trả lãi cho họ, trả lãi suất cao sụ luôn — mười phần — cái gì mà mày hay gọi là gì ấy nhỉ?

– Mười phần trăm một tháng ạ?

– Chuẩn cmnr. Sau đó mày đem mớ đồ đạc của mày ra tẩu tán dần dần, từng chút một, để lấy tiền trả lãi. Kéo dài được bao lâu?

– Con nghĩ số đó đủ để trả lãi trong vòng năm sáu tháng.

– Thế thì mày cứ yên tâm mà sống. Lão ta mà không ngỏm trong vòng sáu tháng thì cũng chẳng sao cả — Trời phật sẽ lo liệu hết. Mày sẽ được an toàn — miễn là mày biết điều cưỡi cổ thiên hạ.

Bà ném ánh nhìn sắc lạnh về phía cậu và bồi thêm:

– Và mày bắt buộc phải biết điều — mày có hiểu ý tao không đấy?

Cậu cười xòa bảo rằng dẫu sao thì mình cũng sẽ cố gắng. Bà chẳng mảy nào nới lỏng nét mặt. Bà nghiêm giọng quở trách:

– Cố gắng thì tích sự gì. Mày phải làm cho bằng được ấy chứ. Mày không được phép tơ hào dù chỉ là một cây kim — bởi vì từ nay chẳng còn an toàn nữa đâu; và mày không được phép bén mảng vào mấy xó xỉnh đồi bại nào nữa — dù chỉ là một lần duy nhất, hiểu chưa; và mày không được phép nốc dù chỉ một giọt rượu — một giọt duy nhất cũng cấm; và mày không được phép sờ tay vào bất kỳ ván bài nào — dù chỉ một ván! Đây không phải là chuyện mày định cố gắng làm, mà là chuyện mày bắt buộc phải hoàn thành. Và tao sẽ chỉ cho mày cách làm sao tao biết chắc điều đó. Đây này. Tao sẽ tự mình khăn gói theo chân mày xuống tận Saint Louis; và mày sẽ phải trình diện trước mặt tao vào tất cả các ngày trong đời mày, để tao kiểm tra mày từ đầu đến chân; và nếu mày dám phạm sai lầm dù chỉ một điều nhỏ nhặt trong số những thứ đó — chỉ một điều duy nhất thôi — tao thề có độc dược tao sẽ xách mé xuống cái thị trấn này ngay lập tức và bẩm báo với Quan tòa rằng mày chỉ là một thằng da đen thấp hèn và là một tên nô lệ bỉ oải — và tao sẽ chứng minh cho ra ngô ra khoai!

Bà dừng lại một nhịp để những lời đó ngấm sâu vào tâm trí cậu. Rồi bà bồi thêm:

– Chambers, mày có tin lời tao nói không hả?

Tom bấy giờ đã thực sự tỉnh táo. Chẳng còn chút cợt nhả nào trong giọng nói của cậu khi đáp lời:

– Vâng, thưa mẹ, giờ thì con đã hiểu rõ rằng con đã thực sự cải hóa — và cải hóa một cách vĩnh viễn. Vĩnh viễn — và vượt ra ngoài tầm với của bất kỳ sự cám dỗ tầm thường nào của loài người.

– Thế thì cút xéo về nhà và bắt tay vào việc ngay đi!