Tận hưởng vinh quang.

Chúng ta hãy cố gắng sống sao cho đến lúc lâm, ngay cả người mai táng cũng phải tiếc thương cho ta. — Lịch của Pudd’nhead Wilson.

Thói quen vẫn là thói quen, không thể một cước đá văng qua cửa sổ được, mà phải dỗ dành nó xuống từng bậc cầu thang một. — Lịch của Pudd’nhead Wilson.

Vào bữa sáng hôm ấy, phong thái quyến rũ cùng cách ứng xử tự nhiên, lịch thiệp của hai anh em sinh đôi đã nhanh chóng chiếm trọn cảm tình của cả gia đình.

Mọi sự khách sáo và câu nệ nhanh chóng biến mất, nhường chỗ cho bầu không khí thân thiện nhất. Góa phụ Patsy gọi thẳng tên thật của họ gần như từ những phút đầu tiên. Bà vô cùng tò mò về họ và chẳng hề giấu giếm điều đó; bù lại, hai chàng trai vui vẻ kể chuyện về chính mình, khiến bà vô cùng hài lòng. Chẳng mấy chốc, người ta hé lộ rằng trong suốt những năm tháng tuổi trẻ, họ từng phải nếm trải cảnh nghèo khó và cơ hàn. Khi câu chuyện cứ thế trôi đi, bà cụ liếc tìm thời điểm thích hợp để xen vào một vài câu hỏi về chuyện ấy; và khi cơ hội đến, bà liền quay sang người anh sinh đôi tóc vàng — người đang đảm nhận phần kể tiểu sử trong lúc người em tóc nâu nghỉ ngơi — rồi cất lời:

— Nếu không phải là thắc mắc những điều không nên hỏi, thưa anh Angelo, sao thủa nhỏ anh lại rơi vào cảnh cô độc và khốn khó đến vậy? Anh có phiền khi kể lại không? Nhưng nếu ngại thì cứ đừng nói nhé.

— Ồ, chúng tôi chẳng phiền chút nào đâu thưa phu nhân; trong trường hợp của chúng tôi, đó thuần túy là bất hạnh chứ chẳng phải lỗi của ai cả. Cha mẹ chúng tôi từng rất khá giả ở tận Ý, và chúng tôi là đứa con duy nhất của họ. Chúng tôi thuộc dòng dõi quý tộc Firenze cổ kính — trái tim Rowena đập rộn lên, lồng ngực phồng ra, và một ánh sáng rực rỡ lóe lên trong đôi mắt nàng — thế rồi khi chiến tranh bùng nổ, cha tôi đứng về phe bại trận và buộc phải trốn chạy để giữ mạng. Toàn bộ điền trang của ông bị tịch thu, tài sản riêng bị sung công, và thế là chúng tôi tha hương cầu thực ở tận nước Đức, bơ vơ, không một xu dính túi, chẳng khác nào những kẻ ăn mày. Lúc ấy anh em tôi mười tuổi, đã được giáo dục khá tốt so với lứa tuổi, rất hiếu học, vô cùng yêu sách vở, và nắm vững các thứ tiếng Đức, Pháp, Tây Ban Nha cùng tiếng Anh. Thêm nữa, chúng tôi lại là những thần đồng âm nhạc kỳ diệu — nếu phu nhân cho phép tôi được nói thật lòng mình.

— Cha chúng tôi chỉ sống sót qua nghịch cảnh ấy vỏn vẹn một tháng, mẹ chúng tôi cũng sớm theo ông, để lại anh em tôi bơ vơ giữa cõi đời. Lẽ ra cha mẹ chúng tôi có thể sống sung túc bằng cách đem chúng tôi ra làm trò tiêu khiển bày bán thiên hạ, và họ đã nhận được rất nhiều lời đề nghị hậu hĩnh; nhưng lòng tự trọng khiến họ ghê tởm ý nghĩ đó, và họ tuyên bố thà chịu đói khát rồi chết đi còn hơn. Thế nhưng, điều mà họ nhất quyết không đồng ý thì anh em chúng tôi lại buộc phải làm mà chẳng cần qua thủ tục đồng thuận nào cả. Chúng tôi bị bắt gán nợ cho những khoản chi phí phát sinh từ bệnh tình và tang lễ của cha mẹ, rồi bị đưa vào làm vật thu hút khách tại một bảo tàng bình dân ở Berlin để kiếm tiền trả nợ. Chúng tôi mất ròng rã hai năm trời mới thoát khỏi cảnh nô lệ ấy. Chúng tôi lưu lạc khắp đất nước Đức mà chẳng nhận được một đồng tiền công nào, thậm chí đến cơm ăn áo mặc cũng chẳng có. Chúng tôi bị đem ra trưng bày miễn phí và phải đi xin ăn từng bữa.

— Vâng thưa phu nhân, phần còn lại thì không có gì đáng kể lắm. Khi thoát khỏi chốn ngục tù đó vào năm mười hai tuổi, xét theo nhiều khía cạnh, chúng tôi đã là những người đàn ông thực thụ. Trải nghiệm đã dạy cho chúng tôi những bài học quý giá; trong đó có việc tự chăm sóc bản thân, cách né tránh và đánh bại những kẻ bịp bợm lừa đảo, cùng cách tự vận hành công việc làm ăn của riêng mình để sinh lợi mà chẳng cần nhờ cậy đến ai. Chúng tôi đã đi khắp nơi — qua năm này tháng nọ — nhặt nhạnh dăm ba câu tiếng nước ngoài, làm quen với những cảnh tượng lạ lùng cùng những phong tục kỳ lạ, tích lũy cho mình một vốn kiến thức vô cùng phong phú và rộng mở. Đó là một cuộc đời thú vị. Chúng tôi từng đến Venice — tới London, Paris, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản…

Đúng lúc này, người nô lệ tên Nancy thò đầu qua cửa và lớn tiếng kêu lên:

— Thưa bà chủ, nhà mình đông nghịt người rồi ạ, họ đang nóng lòng muốn gặp mấy vị khách quý lắm đấy!

Nàng gật đầu ra hiệu về phía hai anh em sinh đôi, rồi lại rụt đầu ra khuất sau cánh cửa.

Đó là một khoảnh khắc đầy kiêu hãnh đối với người góa phụ, và bà thầm hứa sẽ tận hưởng niềm vui tột cùng khi được khoe những "chú chim ngoại quốc" xinh đẹp của mình trước mặt láng giềng và bè bạn — những con người chất phác hầu như chưa từng thấy người ngoại quốc nào, chứ đừng nói đến một ai có phong thái hay tước hiệu cao quý. Thế nhưng, cảm xúc của bà vẫn còn rất chừng mực nếu đặt lên bàn cân so sánh với Rowena. Rowena đang lơ lửng trên chín tầng mây, nàng bước đi trên không trung; đây sẽ là ngày hội lớn nhất, là tập phim lãng mạn nhất trong bức tranh lịch sử nhạt nhòa của vùng quê buồn tẻ ấy. Nàng sẽ được đứng thật gần nguồn cội của ánh hào quang ấy, được đắm mình trong dòng suối vinh quang đang tuôn trào quanh mình; trong khi những cô gái khác chỉ biết ngước nhìn đầy ghen tị chứ không thể dự phần.

Bà góa đã sẵn sàng, Rowena đã sẵn sàng, và những vị khách ngoại quốc cũng vậy.

Cả nhóm bước dọc theo hành lang, hai anh em sinh đôi đi đầu, rồi bước vào căn phòng khách đang mở tung cửa, nơi phát ra tiếng trò chuyện râm ran. Hai chàng trai dừng chân gần cửa, bà góa đứng bên cạnh Luigi, Rowena đứng cạnh Angelo, và buổi lễ diễu hành cùng màn giới thiệu chính thức bắt đầu. Bà góa ngập tràn nụ cười và sự mãn nguyện. Bà đón lấy dòng người đang tiến lại rồi chuyển họ sang cho Rowena.

— Chào buổi sáng, chị Cooper — bắt tay.

— Chào buổi sáng, anh Higgins — xin giới thiệu Bá tước Luigi Capello, ông Higgins — bắt tay, tiếp theo là cái nhìn chằm chằm đầy săm soi và câu nói “Tôi rất vui được gặp anh” từ phía Higgins, cùng cái cúi đầu lịch thiệp và nụ cười “Tôi vô cùng hạnh phúc!” từ Bá tước Luigi.

— Chào buổi sáng, Roweny — bắt tay.

— Chào buổi sáng, ông Higgins — xin giới thiệu với anh Bá tước Angelo Capello. Bắt tay, cái nhìn đầy ngưỡng mộ, “Rất vui được gặp anh” — cái gật đầu lịch thiệp, nụ cười “Vô cùng hạnh phúc!” và Higgins bước qua.

Chẳng vị khách nào trong số đó cảm thấy thoải mái, nhưng vì đều là những con người chân thật, họ chẳng buồn giả vờ tỏ ra tự nhiên. Chưa một ai trong số họ từng tận mắt thấy một người mang tước hiệu quý tộc, và họ cũng chẳng mảy may mong đợi điều đó; thế nên tước hiệu ấy giáng xuống đầu họ như một cú sốc nặng nề khiến họ trở tay không kịp. Một vài người cố gắng tỏ ra bình tĩnh trước tình huống oái oăm, thốt lên vài câu ngượng ngùng kiểu như “Thưa lãnh chúa,” hay “Thưa ngài,” đại loại thế; nhưng phần lớn đều bị choáng ngợp trước từ ngữ xa lạ cùng những liên tưởng mờ ảo, đáng sợ của nó về chốn cung đình dát vàng, những nghi thức uy nghiêm và quyền uy của vua chúa được xức dầu thánh, để rồi họ chỉ biết lóng ngóng qua cái bắt tay rồi lùi bước trong sự câm lặng. Thỉnh thoảng, như vẫn thường xảy ra ở mọi buổi tiếp tân khắp nơi trên thế giới, lại có một vị khách quá đỗi thân thiện chặn đứng đoàn người lại, giữ họ đứng đợi để hỏi xem hai anh em thích ngôi làng này ra sao, họ dự định ở lại bao lâu, gia đình có khỏe không, rồi tiện thể lân la sang chuyện thời tiết, hy vọng trời sẽ sớm mát mẻ hơn, và đủ thứ chuyện trên đời, cốt để sau khi về nhà có thể khoe rằng: “Tôi đã có một cuộc trò chuyện khá dài với họ”; nhưng chẳng ai làm hay nói điều gì gây tiếc nuối cả, và cứ thế, sự kiện lớn lao ấy đã diễn ra suôn sẻ từ đầu đến cuối một cách đáng tự hào và viên mãn.

Buổi trò chuyện chung bắt đầu, hai anh em sinh đôi di chuyển qua lại giữa các nhóm người, trò chuyện một cách tự nhiên, lưu loát để giành lấy thiện cảm, sự ngưỡng mộ và lòng mến mộ từ tất cả mọi người. Bà góa dõi theo bước chân chinh phục của họ bằng ánh mắt đầy tự hào, còn Rowena thì cứ chốc chốc lại thầm nhủ với niềm mãn nguyện khôn tả: “Và nghĩ xem họ là của chúng ta — là của tất cả chúng ta đấy!”

Chẳng có lấy một khoảnh khắc rảnh rỗi nào dành cho hai mẹ con. Những câu hỏi háo hức về hai anh em cứ dội liên tiếp vào đôi tai đang chìm đắm trong mê man của họ; mỗi người bọn họ đều trở thành tâm điểm vây quanh của một đám đông đang nín thở lắng nghe; mỗi người đều nhận ra rằng giờ đây, lần đầu tiên trong đời, họ mới hiểu được ý nghĩa đích thực của từ "Vinh quang" vĩ đại ấy, thấu suốt giá trị to lớn của nó, và hiểu vì sao từ ngàn đời nay con người ta vẫn sẵn sàng vứt bỏ những niềm hạnh phúc tầm thường, báu vật, thậm chí cả mạng sống để được nếm trải hương vị tuyệt đỉnh và tối cao của nó. Napoleon cùng toàn bộ những nhân vật cùng thời với ông đều được lý giải — và được minh oan.

Khi Rowena cuối cùng cũng hoàn thành xong nhiệm vụ với mọi người trong phòng khách, nàng liền bước lên lầu để đáp lại niềm mong mỏi của một đám đông đang tràn cả lên đó, bởi phòng khách bên dưới chẳng thể nào chứa nổi lượng khách khứa quá tải. Một lần nữa nàng lại bị vây hãm bởi những câu hỏi dồn dập và một lần nữa nàng lại đắm mình trong những giọt nước biển hoàng hôn rực rỡ của vinh quang. Khi buổi trưa đã gần kề, nàng chợt nhói lòng nhận ra rằng tập phim huy hoàng nhất cuộc đời mình sắp sửa khép lại, rằng chẳng có gì kéo dài được mãi, và sẽ chẳng bao giờ có thứ gì sánh ngang được với nó quay trở lại với cuộc đời nàng nữa. Nhưng chẳng sao cả, bấy nhiêu đó là quá đủ rồi, sự kiện lớn lao ấy đã tiến lên theo một chiếc thang danh vọng từ điểm xuất phát và đã gặt hái được một thành công vang dội, đáng nhớ. Giá như lúc này hai anh em sinh đôi có thể thực hiện thêm một hành động đỉnh cao nào đó để khép lại sự kiện, một điều gì đó phi thường, bất ngờ, một thứ có thể tập trung toàn bộ sự ngưỡng mộ cao ngất của mọi người vào họ, một màn biểu diễn mang tính chất bất ngờ tựa như sấm sét —

Đúng lúc đó, một âm thanh đập phá vang dội bùng lên từ tầng dưới, và tất cả mọi người đều nhao nhao chạy xuống xem. Thì ra đó là hai anh em sinh đôi đang tấu một bản nhạc kinh điển dành cho bốn tay trên chiếc đàn piano, với một phong cách tuyệt đỉnh. Rowena hoàn toàn mãn nguyện — mãn nguyện đến tận tận đáy lòng.

Hai chàng trai trẻ bị giữ lại bên cây đàn piano một khoảng thời gian dài. Dân làng vô cùng kinh ngạc và say mê trước màn trình diễn tráng lệ của họ, chẳng nỡ buông tay cho họ dừng lại. Mọi thứ âm nhạc mà họ từng được nghe trước đây chợt trở nên tẻ nhạt, thô vụng như kẻ học việc, trống rỗng và chẳng có lấy chút duyên dáng hay quyến rũ nào khi đặt lên bàn cân so sánh với dòng âm thanh du dương đầy mê hoặc này. Họ nhận ra rằng, ít nhất là một lần trong đời, họ đang được lắng nghe những bậc thầy thực thụ.