[Bồ Đào Nha: cung điện của PHÓ VƯƠNG.]
Phó vương, Alexandro, Villuppo bước vào.
PHÓ VƯƠNG. Sứ thần của ta đã lên đường sang Tây Ban Nha chưa?
ALEXANDRO. Thưa bệ hạ, ngài ấy đã đi được hai ngày rồi ạ.
PHÓ VƯƠNG. Và triều cống cũng đã được mang đi cùng chứ?
ALEXANDRO. Vâng, thưa chủ tướng kính yêu của tôi.
PHÓ VƯƠNG. Thế thì giờ đây, trong sự bất an, ta hãy tạm nghỉ ngơi;
Và nuôi dưỡng nỗi sầu bằng những tiếng thở dài nén chặt,
Bởi những nỗi niềm sâu kín nhất chẳng bao giờ tuôn thành nước mắt.
Nhưng sao ta lại ngồi trên ngai vàng vương giả này?
Nó vốn chỉ hợp với nỗi đau muôn thuở của một kẻ khốn cùng.
Tuy nhiên, ngai vàng này vượt quá tầm với của vận mệnh ta,
Và vì thế, nó lại vượt quá những gì thân phận ta đáng được nhận.
(Ngã quỵ xuống đất)
Phải, phải, mặt đất này, hình ảnh của sự u sầu,
Đang tìm kiếm kẻ mà định mệnh đã trói buộc vào khốn khổ!
Hãy để ta nằm đây! Giờ thì ta đã ở nơi cùng cực nhất!
Qui iacet in terra non habet vnde cadat.
In me concumpsit vires fortuna nocendo,
Nil superest vt iam possit obesse magis.
Phải, Vận Mệnh có thể tước đoạt vương ốc của ta—
Đây, hãy lấy nó đi; cứ để Vận Mệnh giở hết trò hèn hạ,br>Hắn chẳng thể cướp đi chiếc áo tang này của ta đâu.
Ồ, không, hắn chẳng ganh tị với gì ngoài những điều vui sướng.
Đó là sự dại khờ của trớ trêu ác độc,
Vận Mệnh mù lòa nên chẳng thấy được công lao của ta,
Nó cũng điếc đặc nên chẳng nghe thấu những lời than vãn;
Và dẫu có nghe được, nó cũng một mực điên cuồng,
Nên đời nào thèm xót thương cho nỗi thống khổ của ta.
Giả sử nó có thể xót thương ta, thì sao nào?
Ta có thể trông đợi sự giúp đỡ gì từ một kẻ
Mà chân đang đứng trên hòn đá lăn lùng
Và tâm trí còn đổi thay hơn cả ngọn gió thoảng?
Cớ sao ta còn phải than khóc, khi chẳng còn chút hy vọng cứu rỗi?
Ồ, phải, việc than van khiến nỗi đau của ta dường như vơi bớt.
Tham vọng muộn màng của ta đã làm vấy bẩn lòng trung tín,
Sự bội tín của ta đã gây ra những cuộc chiến đẫm máu,
Những cuộc chiến đẫm máu ấy đã thiêu đốt kho báu của ta,
Và cùng với kho báu là xương máu của thần dân ta,
Và cùng với xương máu ấy là niềm vui cùng người ta yêu quý nhất,—
Người ta yêu quý nhất, đứa con trai ngọt ngào và duy nhất của ta!
Ồ, sao lúc ấy ta không tự mình ra trận chứ?
Nguyên cớ là do ta; lẽ ra ta đã có thể chết thay cho cả hai.
Tuổi tác của ta đã chín muồi, còn nó vẫn xanh non mơn mởn:
Cái chết của ta là tự nhiên, còn cái chết của nó là do bị tước đoạt.
ALEXANDRO. Thưa bệ hạ, chắc chắn là hoàng tử vẫn còn sống.
PHÓ VƯƠNG. Vẫn sống! Đâu, ở đâu cơ chứ?
ALEXANDRO. Ở Tây Ban Nha, đang là tù nhân do sự bất trắc của chiến tranh.
PHÓ VƯƠNG. Thế thì chúng đã sát hại nó vì tội lỗi của người cha này rồi.
ALEXANDRO. Làm thế thì phạm vào luật lệ thông thường của chiến tranh.
PHÓ VƯƠNG. Bọn chúng màng gì đến luật lệ khi đang nung nấu lòng báo thù.
ALEXANDRO. Giá trị tiền chuộc của hoàng tử sẽ ngăn chặn màn trả thù độc ác ấy.
PHÓ VƯƠNG. Không; nếu nó còn sống, tin tức đã sớm bay về đây rồi.
VILLUPPO. Tâu bệ hạ, xin hãy tha thứ cho kẻ mang tin dữ,
Và tôi sẽ hé lộ vận mệnh của hoàng tử cho ngài hay.
PHÓ VƯƠNG. Cứ nói đi; ta sẽ trọng thưởng cho ngươi, bất luận đó là gì.
Tai ta đã sẵn sàng để đón nhận tin dữ,
Lòng ta đã trở nên chai sạn trước những đòn roi của tai ương;
Đứng lên đi, ta bảo ngươi đấy, và hãy thuật lại đầu đuôi câu chuyện.
VILLUPPO. Vậy xin hãy lắng nghe sự thật mà chính đôi mắt này đã chứng kiến:
Khi hai đạo quân đã giao chiến giáp lá cà.
Don Balthazar giữa chốn vây hãm dày đặc nhất,
Để giành lấy tiếng thơm, đã lập nên những chiến công kỳ diệu;
Giữa lúc ấy, tôi thấy ngài cận chiến tay đôi
Với tổng tư lệnh của quân địch.
Cho đến khi Alexandro, kẻ đang đóng vai hiền lành ở đây
Dưới lớp áo nạm tình nghĩa bề tôi,
Lại bắn một phát súng lục vào sau lưng hoàng tử,
Cứ như thể hắn muốn giết vị tổng tư lệnh của chúng,
Nhưng ngay khoảnh khắc đó, Don Balthazar đã ngã xuống;
Và khi ngài ấy ngã, chúng tôi bắt đầu tháo chạy;
Nhưng, nếu ngài ấy còn sống, phần thắng ngày hôm đó chắc chắn đã thuộc về chúng ta.
ALEXANDRO. Ồ, âm mưu giả mạo đê tiện! Ồ, tên phản tội phản trắc!
PHÓ VƯƠNG. Ngươi im đi! Còn ngươi, Villuppo, hãy nói cho ta hay:
Xác của con ta lúc đó đã trôi dạt về đâu?
VILLUPPO. Tôi thấy chúng lôi thây ngài ấy về phía lều trại Tây Ban Nha.
PHÓ VƯƠNG. Phải, phải, những giấc mơ hằng đêm đã báo cho ta điều này!
Hỡi con thú gian trá, bội bạc, vô ơn và phản trắc kia!
Don Balthazar đã xúc phạm gì đến ngươi,
Mà ngươi lại nỡ phản bội ngài ấy để dâng cho kẻ thù của chúng ta?
Phải chăng vàng bạc xứ Tây Ban Nha đã làm lòa đôi mắt ngươi
Đến mức ngươi chẳng thể nhận ra công lao của ta?
Hay có lẽ, vì ngươi là lãnh chúa của Tersera,
Ngươi nuôi chút hy vọng được đội chiếc vương miện này
Nếu con ta rồi đến lượt ta bị sát hại?
Nhưng mưu đồ tham vọng của ngươi sẽ phải trả giá bằng cái đầu.
Phải, chính điều này đã khiến ngươi đổ máu con ta!
(Nhặt lấy vương miện và đội lên đầu lại)
Nhưng giờ ta sẽ vẫn đội nó cho đến khi máu của ngươi bị đổ xuống.
ALEXANDRO. Xin bệ hạ kính yêu rủ lòng thương cho phép tôi giãi bày!
PHÓ VƯƠNG. Lôi cổ hắn đi! Nhìn thấy mặt hắn là thêm một tầng địa ngục!
Giam giữ hắn lại cho đến khi ta định đoạt tội chết.
Nếu Balthazar đã chết, hắn cũng không thể sống sót.
(Chúng lôi Alexandro đi)
Villuppo, hãy đi theo tụi ta để nhận phần thưởng của ngươi.
(Phó vương bước ra)
VILLUPPO. Thế là ta đã dùng một câu chuyện thêu dệt đầy ganh tị
Để lừa gạt nhà vua, phản bội kẻ thù,
Và giờ đây đang trông chờ phần thưởng cho sự đê tiện của mình.