Câu Chuyện Về Arthur Gordon Pym Ở Nantucket

Lượt đọc: 137 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 16

❊ ❊ ❊

Theo dự tính ban đầu của thuyền trưởng Guy, sau khi đã xác định rõ về quần đảo Auroras, chúng tôi sẽ đi qua eo biển Magellan và tiến lên dọc theo bờ biển phía tây Patagonia; nhưng những thông tin nhận được tại Tristan d'Acunha đã khiến ông quyết định chuyển hướng về phương nam, với hy vọng tình cờ bắt gặp một vài hòn đảo nhỏ được cho là nằm ở khoảng vĩ tuyến 60° Nam và kinh tuyến 41° 20' Tây. Trong trường hợp không tìm thấy những vùng đất này, ông dự định, nếu thời tiết thuận lợi, sẽ tiếp tục tiến thẳng về phía cực. Căn cứ theo đó, vào ngày mười hai tháng Mười hai, chúng tôi giương buồm lên đường theo hướng ấy.

Đến ngày mười tám, chúng tôi đã đến vùng biển quanh trạm quan sát do Glass chỉ dẫn, và lượn lờ ở vùng lân cận đó trong ba ngày nhưng chẳng tìm thấy chút dấu vết nào của những hòn đảo mà ông ta từng nhắc tới. Ngày hai mươi mốt, thời tiết đẹp một cách lạ thường, chúng tôi lại giương buồm tiến về phương nam với quyết tâm thâm nhập vào tuyến đường ấy xa nhất có thể. Trước khi bước vào phần này của câu chuyện, thiết nghĩ cũng nên cung cấp một vài nét tóm tắt về những nỗ lực vô cùng ít ỏi nhằm tiến đến cực nam từng được thực hiện trước đây, để làm thông tin cho những độc giả ít quan tâm đến tiến trình thám hiểm tại các vùng đất này.

Hành trình của Thuyền trưởng Cook là chuyến đi đầu tiên mà chúng ta có được một bản tường thuật rõ ràng. Năm 1772, ông giương buồm xuống phương nam trên con tàu Resolution, đồng hành cùng Trung úy Furneaux trên chiếc Adventure. Vào tháng Mười hai, ông đã tiến xuống đến vĩ tuyến năm mươi tám thuộc bán cầu nam, và ở kinh tuyến 26° 57' Đông. Tại đây, ông bắt gặp những dải băng hẹp, dày khoảng tám đến mười insơ, kéo dài theo hướng tây bắc và đông nam. Lớp băng này gồm những tảng lớn, thường xếp khít vào nhau đến mức các con tàu gặp vô vàn khó khăn mới có thể ép mình lách qua được. Vào thời điểm ấy, Thuyền trưởng Cook cho rằng, căn cứ vào số lượng chim chóc cực lớn có thể nhìn thấy cùng với những dấu hiệu khác, ông đang ở rất gần vùng đất liền. Ông tiếp tục tiến về phương nam, trong điều kiện thời tiết lạnh buốt đến tận cùng, cho đến khi chạm tới vĩ tuyến sáu mươi tư, ở kinh tuyến 38° 14' Đông. Tại đây, thời tiết trở nên ôn hòa với những luồng gió nhẹ suốt năm ngày, nhiệt độ hiển thị trên nhiệt kế là ba mươi sáu độ. Vào tháng Giêng năm 1773, các con tàu đã vượt qua vòng cực Nam, nhưng không tài nào tiến xa hơn được bao nhiêu; bởi vì khi đến vĩ tuyến 67° 15', họ thấy toàn bộ đường tiến bị chặn đứng bởi một khối băng khổng lồ, kéo dài suốt dọc chân trời phía nam xa tận tầm mắt. Khối băng này đủ mọi hình thù — và một số tảng băng trôi lớn của nó, rộng tới hàng dặm, tạo thành một khối đặc quánh, nhô cao khỏi mặt nước tới mười tám hoặc hai mươi thước. Do thời gian đã muộn và chẳng còn chút hy vọng nào có thể vòng qua những chướng ngại vật này, Thuyền trưởng Cook đành miễn cưỡng quay mũi tàu trở về phương bắc.

Tháng Mười một năm sau, ông lại tiếp tục cuộc tìm kiếm tại vùng Nam Cực. Ở vĩ tuyến 59° 40', ông gặp một dòng hải lưu mạnh chảy về phía nam. Vào tháng Mười hai, khi các con tàu ở vào vĩ tuyến 67° 31', kinh tuyến 142° 54' Tây, cái lạnh trở nên khắc nghiệt vô cùng kèm theo những cơn gió giật mạnh và sương mù dày đặc. Ở đây chim chóc cũng rất nhiều; đặc biệt là hải âu lớn, chim cụt, và chim hải yến. Tại vĩ tuyến 70° 23', họ chạm trán một vài hòn đảo băng lớn, và chẳng bao lâu sau, người ta quan sát thấy những đám mây ở phía nam có màu trắng như tuyết, báo hiệu sự hiện diện của băng tảng. Đến vĩ tuyến 71° 10', kinh tuyến 106° 54' Tây, các nhà thám hiểm lại một lần nữa bị chặn lại bởi một vùng băng giá bao la, chiếm trọn toàn bộ không gian của chân trời phía nam. Rìa phía bắc của dải băng này lởm chởm và vỡ vụn, dính chặt vào nhau đến mức hoàn toàn không thể vượt qua, và kéo dài khoảng một dặm về phía nam. Phía sau nó, bề mặt băng giá tương đối phẳng lặng trong một khoảng cách nhất định, trước khi kết thúc ở tận cùng phía sau bằng những dãy núi băng khổng lồ, ngọn này chồng lên ngọn kia cao ngất trời. Thuyền trưởng Cook đi đến kết luận rằng cánh đồng băng bao la này vươn tới cực nam hoặc liền với một lục địa. Ông J. N. Reynolds, với những nỗ lực và sự kiên trì tuyệt vời cuối cùng đã thành công trong việc thúc đẩy một cuộc thám hiểm cấp quốc gia, một phần nhằm mục đích khám phá các vùng đất này, đã phát biểu như sau về nỗ lực của con tàu Resolution. "Chúng ta không lấy làm ngạc nhiên khi Thuyền trưởng Cook không thể vượt qua vĩ tuyến 71° 10', nhưng chúng ta kinh ngạc trước việc ông đã đạt tới được điểm đó trên kinh tuyến 106° 54' tây kinh độ. Vùng đất Palmer nằm về phía nam quần đảo Shetland, ở vĩ tuyến sáu mươi tư, và chạy dài về phía nam cùng phía tây xa hơn bất kỳ nhà thám hiểm nào từng đặt chân tới. Cook đang chèo thuyền hướng về vùng đất này thì tiến trình của ông bị băng chặn lại; điều mà chúng ta hiểu rằng, chắc chắn sẽ luôn xảy ra ở điểm đó, và vào thời điểm sớm như ngày mùng sáu tháng Giêng — và chúng ta sẽ chẳng lấy gì làm lạ nếu một phần của những ngọn núi băng được mô tả vốn gắn liền với khối đất chính của vùng Palmer, hoặc với một vài phần đất khác nằm xa hơn về phía nam và phía tây."

Năm 1803, các Thuyền trưởng Kreutzenstern và Lisiausky được Sa hoàng Alexander của nước Nga phái đi với sứ mệnh thám hiểm vòng quanh thế giới. Trong nỗ lực tiến xuống phía nam, họ chỉ đi đến được vĩ tuyến 59° 58', ở kinh tuyến 70° 15' Tây. Tại đây họ gặp những dòng hải lưu mạnh chảy về hướng đông. Cá voi rất nhiều, nhưng họ không nhìn thấy một khối băng nào. Liên quan đến chuyến hải trình này, ông Reynolds nhận xét rằng, nếu Kreutzenstern đến nơi đó sớm hơn trong năm, chắc chắn ông ấy đã phải đối mặt với băng — lúc ông đến vĩ tuyến được chỉ định đã là tháng Ba. Các luồng gió thịnh hành thổi từ phía nam và phía tây, dưới sự trợ giúp của hải lưu, đã cuốn những tảng băng trôi vào vùng băng giá bị giới hạn ở phía bắc bởi đảo Georgia, phía đông bởi đảo Sandwich và quần đảo Nam Orkney, cùng phía tây bởi quần đảo Nam Shetland.

Năm 1822, Thuyền trưởng James Weddell thuộc hải quân Anh, với hai con tàu rất nhỏ, đã thám hiểm sâu hơn về phía nam so với bất kỳ nhà thám hiểm tiền bối nào, và điều này diễn ra mà không hề gặp phải những khó khăn bất thường nào. Ông tuyên bố rằng mặc dù bản thân thường xuyên bị băng vây hãm trước khi chạm tới vĩ tuyến bảy mươi hai, thế nhưng khi vừa đến đó, chẳng còn một mảnh băng nào có thể tìm thấy, và khi đặt chân tới vĩ tuyến 74° 15', không có một cánh đồng băng nào, mà chỉ có ba hòn đảo băng là hiện ra trước mắt. Thật là một điều kỳ lạ khi mặc dù người ta nhìn thấy những đàn chim vô số kể cùng các dấu hiệu thông thường khác về đất liền, và mặc dù ở phía nam quần đảo Shetlands, những bờ biển chưa từng được biết đến đã được quan sát thấy từ đỉnh cột buồm đang trải dài về phía nam, Weddell lại bác bỏ ý tưởng về sự tồn tại của đất liền ở các vùng cực phía nam.

Vào ngày mười một tháng Giêng năm 1823, Thuyền trưởng Benjamin Morrell thuộc chiếc tàu buồm Wasp của Mỹ, đã giương buồm rời khỏi quần đảo Kerguelen với mục đích thám hiểm xuống phía nam càng xa càng tốt. Vào ngày mùng một tháng Hai, ông nhận thấy mình đang ở vĩ tuyến 64° 52' Nam, kinh tuyến 118° 27' Đông. Đoạn văn sau đây được trích ra từ nhật ký của ông vào ngày hôm đó. "Gió nhanh chóng thổi mạnh thành một cơn gió mười một hải lý, và chúng tôi chớp lấy cơ hội này để tiến về phía tây; dẫu vậy, vì tin chắc rằng chúng ta càng đi xa về phía nam vượt qua vĩ tuyến sáu mươi tư thì càng ít phải lo ngại về băng hơn, chúng tôi bèn lái chệch một chút về phía nam, cho đến khi cắt ngang qua vòng cực Nam và đặt chân đến vĩ tuyến 69° 15' Đông. Ở vĩ tuyến này không hề có băng tảng trải rộng, và rất ít hòn đảo băng xuất hiện trong tầm mắt."

Dưới mốc thời gian ngày mười bốn tháng Ba, tôi cũng tìm thấy ghi chép này. "Lúc này biển hoàn toàn không còn băng trôi trải rộng, và trong tầm mắt không có quá một chục hòn đảo băng. Đồng thời nhiệt độ của không khí và nước cao hơn ít nhất mười ba độ (ôn hòa hơn) so với mức mà chúng tôi từng ghi nhận được giữa các vĩ tuyến sáu mươi và sáu mươi hai phía nam. Lúc này chúng tôi đang ở vĩ tuyến 70° 14' Nam, nhiệt độ không khí là bốn mươi bảy độ, và nhiệt độ của nước là bốn mươi bốn độ. Tại vị trí này, tôi phát hiện độ lệch từ trường là 14° 27' về hướng đông, tính theo góc phương vị.... Tôi đã vài lần vượt qua vòng cực Nam trên các kinh tuyến khác nhau, và đều đặn nhận thấy nhiệt độ của cả không khí lẫn nước ngày càng trở nên ôn hòa hơn khi tôi tiến sâu hơn qua vĩ tuyến sáu mươi lăm độ nam, đồng thời độ lệch từ trường cũng giảm đi theo tỷ lệ tương ứng. Khi ở phía bắc vĩ tuyến này, ví dụ như trong khoảng từ sáu mươi đến sáu mươi lăm độ nam, chúng tôi thường xuyên gặp vô vàn khó khăn trong việc tìm đường cho tàu lách qua những hòn đảo băng khổng lồ và gần như vô số kể, một số đảo có chu vi từ một đến hai dặm và cao hơn mặt nước hơn năm trăm thước."

Vì gần như cạn kiệt nhiên liệu lẫn nước ngọt, lại thiếu các dụng cụ đo đạc thích hợp, vả lại thời điểm trong năm đã muộn, Thuyền trưởng Morrell giờ đây buộc phải quay đầu rút lui, mà không thể thử nỗ lực tiến xa hơn về phương nam, mặc dù trước mặt ông là một vùng biển hoàn toàn mở rộng. Ông bày tỏ quan điểm rằng, nếu những cân nhắc mang tính quyết định này không buộc ông phải rút lui, ông đã có thể thám hiểm tới, nếu không phải là chính điểm cực, thì ít nhất cũng tới vĩ tuyến tám mươi lăm. Tôi thuật lại những suy nghĩ của ông về các vấn đề này một cách khá tỉ mỉ, để độc giả có dịp thấy được chúng đã được chứng thực đến mức nào qua chính những trải nghiệm sau này của tôi.

Năm 1831, Thuyền trưởng Briscoe, làm việc dưới quyền các anh em nhà Enderby — những chủ tàu săn cá voi ở London, đã giương buồm trên con tàu hai cột buồm Lively hướng tới các vùng biển phương nam, đồng hành cùng chiếc thuyền cutter Tula. Vào ngày hai mươi tám tháng Hai, khi đang ở vĩ tuyến 66° 30' Nam, kinh tuyến 47° 31' Đông, ông đã nhìn thấy đất liền, và "nhìn rõ qua lớp tuyết những đỉnh đen của một dãy núi chạy theo hướng Đông Đông Nam." Ông ở lại vùng lân cận này suốt tháng tiếp theo, nhưng không thể tiến sát bờ biển ở khoảng cách gần hơn mười hải lý, bởi tình trạng thời tiết dữ dội. Nhận thấy không thể thực hiện thêm khám phá nào trong mùa này, ông quay đầu trở về phía bắc để trú đông tại xứ Van Diemen.

Vào đầu năm 1832, ông lại tiếp tục hành trình về phương nam, và vào ngày mùng bốn tháng Hai, đất liền lại hiện ra ở hướng đông nam tại vĩ tuyến 67° 15', kinh tuyến 69° 29' Tây. Chẳng mấy chốc người ta nhận ra đây là một hòn đảo nằm gần mũi đất của vùng đất mà ông đã phát hiện ra đầu tiên. Vào ngày hai mươi mốt của tháng đó, ông đã thành công trong việc đặt chân lên vùng đất sau và chiếm lấy nó dưới danh nghĩa của vua William IV, đặt tên cho nó là đảo Adelaide, để vinh danh vị hoàng hậu nước Anh. Khi những chi tiết này được thông báo cho Hội Địa lý Hoàng gia London, hội đồng ấy đã đi đến kết luận rằng "có một dải đất liền liên tục kéo dài từ kinh tuyến 47° 30' Đông đến 69° 29' Tây, chạy dọc theo vĩ tuyến từ sáu mươi sáu đến sáu mươi bảy độ nam." Liên quan đến kết luận này, ông Reynolds nhận xét rằng: "Chúng tôi hoàn toàn không đồng tình với tính chính xác của nó; và những phát hiện của Briscoe cũng không thể biện minh cho bất kỳ suy luận nào như vậy. Chính trong những giới hạn này mà Weddell đã tiến về phía nam trên một kinh tuyến nằm về phía đông của đảo Georgia, đảo Sandwich cùng các quần đảo Nam Orkney và Shetland." Trải nghiệm của chính tôi sẽ là mình chứng trực diện nhất cho thấy sự sai lầm của kết luận mà hội đồng đã đưa ra.

Đó là những nỗ lực chính từng được thực hiện nhằm thám hiểm đến một vĩ tuyến nam cao độ, và giờ đây ta có thể thấy rằng, trước chuyến hải trình của con tàu Jane, vẫn còn gần ba trăm độ kinh tuyến mà tại đó vòng cực Nam chưa hề bị vượt qua lần nào. Dĩ nhiên là một khoảng không gian mênh mông đang bày ra trước mắt chúng tôi để chờ được khám phá, và tôi đã lắng nghe Thuyền trưởng Guy bày tỏ quyết tâm dũng cảm tiến thẳng về phương nam với một cảm xúc dâng trào sự hứng khởi tột cùng.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 14 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.