Đương nhiên câu hỏi nào cũng có hai mặt. Hãy cùng xét đến mặt kia. Ta thường nghe người ta nhắc đến những "cô nhân viên cửa hiệu". Chẳng có con người nào như thế cả. Chỉ có những cô gái làm việc trong các cửa hàng. Họ kiếm sống bằng cách đó. Nhưng sao lại biến nghề nghiệp của họ thành một tính từ? Hãy công bằng chứ. Ta đâu có gọi những cô gái sống trên Đại lộ Fifth là những "cô gái kết hôn".

Lou và Nancy là bạn thân. Họ lên thành phố lớn tìm việc vì ở quê nhà không có đủ cái ăn cho qua ngày. Nancy mười chín, còn Lou đôi mươi. Cả hai đều là những cô gái thôn quê xinh đẹp, năng nổ và chẳng có chút ham muốn nào bước lên sân khấu kịch.

Vị thần ái tình nhỏ bé ngự trên cao đã dẫn đường đưa lối cho họ đến một khu nhà trọ bình dân mà đàng hoàng. Cả hai đều tìm được việc làm và trở thành những người lao động tự kiếm sống. Họ vẫn gắn bó như hình với bóng. Xin mời bạn hãy bước lại sau sáu tháng để được giới thiệu với họ nhé, Hỡi Cọc Cạch Đọc Giả: Bạn tôi đây, cô Nancy và cô Lou. Trong lúc bạn đang bắt tay, xin hãy chú ý—một cách kín đáo—đến trang phục của họ. Vâng, hãy kín đáo; bởi vì họ nhạy cảm với những cái nhìn soi mói chẳng kém gì một quý bà ngồi trong lô danh dự tại triển lãm ngựa đâu.

Lou là một thợ ủi làm công theo sản phẩm ở một tiệm giặt là thủ công. Cô mặc một chiếc áo tím không vừa người, và chiếc lông vũ trên mũ của cô dài hơn mức cần thiết đến bốn inch; nhưng chiếc măng-xông và khăn choàng lông chồn của cô có giá tới 25 đô-la, và những người anh em của nó sẽ sớm được bày bán với giá 7,98 đô-la trước khi mùa này kết thúc. Má cô hồng hào, và đôi mắt xanh nhạt sáng ngời. Sự mãn nguyện tỏa ra từ con người cô.

Nancy thì thể nào bạn cũng gọi là cô nhân viên cửa hiệu—bởi vì bạn đã quen thói thế. Chẳng có cái gọi là khuôn mẫu nào cả; nhưng cái thế hệ ngoan cố này cứ thích đi tìm cho bằng được một khuôn mẫu; thế nên đây chính là hình mẫu chuẩn mực ấy. Cô để kiểu tóc phồng cao đánh rối, cùng chiếc áo lót định hình dáng thẳng tắp phóng đại. Chân váy của cô là vải rẻ tiền, nhưng đường xòe lại rất chuẩn mực. Chẳng có đồ lông thú nào bảo vệ cô trước cái lạnh cắt da cắt thịt của mùa xuân, nhưng cô diện chiếc áo khoác ngắn bằng vải dạ mỏng điệu đà cứ như thể nó là lông cừu Ba Tư vậy! Trên khuôn mặt và trong ánh mắt của cô, hỡi kẻ săn lùng khuôn mẫu tàn nhẫn kia, chính là biểu cảm điển hình của một nhân viên cửa hiệu. Đó là ánh nhìn lặng lẽ nhưng đầy vẻ nổi loạn khinh miệt đối với phận làm người phụ nữ bị lừa gạt; là lời tiên tri đượm buồn về sự trả thù trong tương lai. Ngay cả khi cô cười lớn nhất thì ánh nhìn ấy vẫn hiện hữu. Người ta cũng có thể bắt gặp ánh nhìn tương tự trong đôi mắt của những nông dân Nga; và rồi một ngày nào đó, tất cả chúng ta còn lại đây sẽ nhìn thấy nó trên khuôn mặt Tổng lãnh thiên thần Gabriel khi ngài đến để tiêu diệt chúng ta. Đó là ánh nhìn có thể làm cho đàn ông phải héo hắt và hổ thẹn; nhưng ngặt nỗi người ta lại từng thấy họ mỉm cười xun xoe trước ánh nhìn ấy và dâng tặng hoa hồng—kèm theo một cái bẫy ngầm.

Giờ thì hãy nhấc mũ chào và bước đi, trong lúc bạn nhận lấy lời chào vui vẻ "Hẹn gặp lại" từ Lou, cùng nụ cười ngọt ngào đầy mỉa mai của Nancy—nụ cười mà bằng cách nào đó, dường như lướt qua bạn và bay vút lên như một chú bướm đêm trắng vượt qua những mái nhà để đến với các vì sao.

Hai cô gái đứng đợi Dan ở góc phố. Dan là bạn trai gắn bó của Lou. Có chung thủy không ư? À thì, anh luôn có mặt đúng lúc ngay cả khi cô nàng Mary có phải thuê cả chục nhân viên tống đạt trát hầu tòa cũng chưa chắc tìm ra chú cừu non của mình.

"Em không thấy lạnh à, Nance?" Lou lên tiếng. "Này, sao mà cậu dại dột thế cơ chứ, cứ đâm đầu làm việc ở cái cửa hàng cổ lỗ sĩ ấy với mức lương có 8 đô-la một tuần! Tớ kiếm được tận 18,50 đô-la tuần qua đấy. Dĩ nhiên là nghề ủi đồ thì không sang trọng bằng việc đứng bán ren sau quầy hàng, nhưng nó kiếm ra tiền. Bọn tớ chẳng ai làm việc ủi mà kiếm chưa tới 10 đô-la cả. Và tớ cũng chẳng thấy nó kém phần đáng kính trọng hơn chút nào đâu nhé."

"Cậu cứ giữ lấy mà dùng," Nancy nói với cái mũi hếch lên. "Tớ thà nhận tám đồng một tuần và căn phòng xép trên gác. Tớ thích được ở giữa những món đồ đẹp đẽ và những con người sang trọng. Cậu xem tớ có cơ hội lớn nhường nào chứ! Chẳng hạn như hôm nọ, một cô bán găng tay ở chỗ tụi tớ đã lấy được một gã nhà giàu ở Pittsburg—làm thép hay thợ rèn gì đó—trị giá tới cả triệu đô-la. Sớm muộn gì tớ cũng chài được một anh chàng sang trọng cho xem. Tớ chẳng khoác lác về nhan sắc hay gì đâu; nhưng tớ cứ chọn nơi nào có phần thưởng lớn mà thử vận may. Làm ở tiệm giặt là thì một cô gái còn mong chờ gì được cơ chứ?"

"Ầy, chính ở đó tớ đã gặp Dan đấy thôi," Lou đắc ý đáp. "Anh ấy đến lấy áo sơ-mi và cổ áo Sunday, rồi nhìn thấy tớ đang ủi ở cái bàn đầu tiên. Tụi tớ ai cũng tranh nhau làm ở bàn đầu. Hôm đó Ella Maginnis bị ốm, nên tớ thế chỗ cậu ấy. Anh ấy bảo điều đầu tiên anh chú ý đến là đôi tay của tớ, sao mà tròn và trắng thế. Hồi đó tớ xắn tay áo lên cao. Khối anh chàng lịch thiệp hay lui tới mấy tiệm giặt là lắm chứ bộ. Cậu có thể nhận ra họ qua việc họ mang quần áo đựng trong va-li; và bước rẽ vào cửa một cách dứt khoát, đột ngột."

Nancy đưa đôi mắt lờ đờ nhìn xuống chiếc áo phạm thượng với vẻ khinh miệt ngọt ngào rồi cất lời: "Sao mà cậu có thể mặc nổi cái kiểu áo như thế hở Lou? Trông quê mùa hết chỗ nói."

"Áo này á?" Lou kêu lên với đôi mắt tròn xoe đầy phẫn nộ. "Trời ạ, tớ đã trả tận 16 đô-la cho chiếc áo này đấy. Nó đáng giá tới hai lăm lận. Có một quý bà mang đến tiệm giặt là rồi không bao giờ quay lại lấy. Ông chủ đã bán lại cho tớ. Trên áo có cả thước tây thêu tay thủ công đấy nhé. Cậu nên lo mà bàn về cái món đồ giản dị, xấu xí mà cậu đang mặc trên người kìa."

"Món đồ giản dị, xấu xí này," Nancy điềm tĩnh đáp, "được may nhái theo chiếc mà phu nhân Van Alstyne Fisher từng mặc đấy. Mấy cô trong cửa hàng bảo hóa đơn mua sắm năm ngoái của bà ấy lên tới 12.000 đô-la cơ. Còn cái này tớ tự tay làm lấy. Nó chỉ tốn của tớ có 1,50 đô-la thôi. Đứng cách xa ba mét thì cậu đố phân biệt được với áo của bà ấy đấy."

"Ờ thì," Lou xởi lởi nói, "nếu cậu thích chịu đói khát và làm dáng thì cứ việc. Còn tớ, tớ cứ chọn công việc của mình và khoản lương hậu hĩnh; còn sau giờ làm, cứ cho tớ mặc những món đồ lộng lẫy và bắt mắt nhất mà tớ có khả năng mua được."

Nhưng đúng lúc ấy Dan đến—một chàng thanh niên nghiêm nghị đeo chiếc cà-vạt may sẵn, người dường như miễn nhiễm với thói phù phiếm chốn thị thành—một thợ điện kiếm được 30 đô-la một tuần, nhìn Lou bằng đôi mắt đượm buồn của chàng Romeo và xem chiếc áo thêu của cô như một tấm lưới mà bất kỳ chú ruồi nào cũng nguyện chết chìm trong đó.

"Bạn tôi, anh Owens—anh hãy bắt tay với cô Danforth đi nào," Lou nói.

"Tôi rất hân hạnh được biết cô, cô Danforth," Dan vừa nói vừa đưa tay ra. "Tôi nghe Lou nhắc đến cô hoài."

"Cảm ơn anh," Nancy đáp, chạm những đầu ngón tay mát lạnh của mình vào tay anh, "tôi cũng đã nghe cô ấy nhắc đến anh—vài lần."

Lou khúc khích cười.

"Cái kiểu bắt tay đó cậu học được từ phu nhân Van Alstyne Fisher phải không Nance?" cô hỏi.

"Nếu đúng thế, cậu cứ yên tâm mà bắt chước," Nancy đáp.

"Ồ, tớ chẳng dùng nổi đâu. Nó quá ư là sang trọng đối với tớ. Kiểu bắt tay cao ngạo ấy là sinh ra để làm nổi bật những chiếc nhẫn kim cương cơ. Đợi khi nào tớ có vài chiếc đã rồi hẵng hay."

"Cứ học lấy trước đi đã," Nancy khôn ngoan bảo, "thì cậu mới có nhiều hy vọng sở hữu được những chiếc nhẫn ấy hơn."

Dan với nụ cười tươi tắn, sẵn có liền cất lời: "Nào, để chấm dứt cuộc tranh luận này, tôi xin đưa ra một ý kiến thế này. Vì tôi không thể đưa cả hai cô đến tiệm Tiffany để chiều chuộng cho phải phép, vậy các cô nghĩ sao nếu chúng ta đi xem một buổi biểu diễn tạp kỹ nhẹ nhàng? Tôi đã có vé rồi. Hay là chúng ta đi ngắm kim cương giả trên sân khấu đi, vì đâu thể bắt tay với những viên kim cương thật được cơ chứ?"

Người hộ tống trung thành đứng sát bên lề đường; đi kế bên là Lou, có phần kiêu kỳ trong bộ trang phục tươi tắn và xinh xắn; còn Nancy đi phía trong, mảnh khảnh và ăn mặc giản dị như một chú chim sẻ, nhưng lại sải bước với dáng đi chuẩn mực của phu nhân Van Alstyne Fisher—cứ thế, bộ ba lên đường tìm kiếm chút giải trí nhẹ nhàng cho buổi tối.

Tôi không nghĩ có nhiều người xem một cửa hàng bách hóa lớn là một cơ sở giáo dục. Nhưng nơi Nancy làm việc lại mang ý nghĩa tương tự đối với cô. Cô được vây quanh bởi những món đồ tuyệt đẹp mang hơi thở của sự tinh tế và tao nhã. Nếu bạn sống trong bầu không khí xa hoa, thì sự xa hoa ấy chính là của bạn, cho dù tiền của bạn hay tiền của người khác trả cho nó.

Những vị khách mà cô phục vụ phần lớn là các phu nhân có trang phục, cung cách và địa vị trong xã hội được xem là những chuẩn mực. Từ họ, Nancy bắt đầu thu vén cho mình những tinh hoa—chọn lấy điều tốt nhất từ mỗi người theo nhãn quan của cô.

Từ người này, cô học tập và thực hành một cử chỉ; từ người khác là cái nhướng mày đầy biểu cảm; từ những người khác nữa là dáng đi, cách xách túi, cách mỉm cười, cách chào một người bạn, hay cách xưng hô với những kẻ "địa vị thấp kém hơn". Từ hình mẫu mà cô yêu quý nhất, phu nhân Van Alstyne Fisher, cô đã lĩnh hội được thứ tài sản tuyệt vời ấy: một chất giọng trầm ấm, nhỏ nhẹ trong veo tựa bạc nguyên chất và phát âm chuẩn mực chẳng khác nào tiếng hót của chim hoạ mi. Đắm chìm trong bầu hào quang của sự tinh tế và giáo dục thượng lưu này, cô không thể tránh khỏi việc bị ảnh hưởng sâu sắc hơn bởi nó. Người ta thường nói thói quen tốt còn hơn cả nguyên tắc tốt, vậy nên có lẽ phép tắc tốt lại càng cao hơn cả thói quen tốt. Những lời dạy của cha mẹ bạn có thể không giữ cho lương tâm xứ New England của bạn sống mãi; nhưng nếu bạn ngồi trên một chiếc ghế tựa lưng thẳng và lặp lại bốn mươi lần câu nói "những lăng kính và những người hành hương" thì quỷ dữ cũng phải bỏ chạy mà thôi. Và khi Nancy cất lời bằng âm điệu của Van Alstyne Fisher, cô cảm nhận rõ rệt sự thôi thúc của tinh thần "trách nhiệm của kẻ bề trên" thấm sâu vào tận xương tủy.

Có một nguồn học hỏi khác tại ngôi trường bách hóa lớn ấy. Bất cứ khi nào bạn nhìn thấy ba hoặc bốn cô nhân viên cửa hiệu tụm năm tụm ba và khua lủng lẳng những chiếc vòng tay bằng dây thép để đệm cho câu chuyện có vẻ như rất phù phiếm, đừng vội nghĩ rằng họ đứng đó chỉ để săm soi cách búi tóc phía sau của cô Ethel. Cuộc gặp gỡ ấy có thể thiếu đi sự trang nghiêm của những cơ quan nghị suối của đàn ông; nhưng nó lại mang trọn vẹn tầm quan trọng của sự kiện khi Eva và người con gái đầu lòng của bà cùng chụm đầu lại để bắt Adam phải hiểu rõ vị trí đích thực của mình trong gia đình. Đó là Hội nghị Phụ nữ vì Mục đích Tự vệ Chung và Trao đổi Các Chiến Lược Tác Chiến Tấn Công và Phòng Thủ nhắm vào Thế giới—vốn là một Sân khấu—và Đàn ông, những Khán giả cứ khăng khăng ném những bó hoa lên sân khấu đó. Phụ nữ, sinh vật bất lực nhất trong số con non của muôn loài—mang vẻ duyên dáng của loài linh dương nhưng lại thiếu đi tốc độ của chúng; mang vẻ đẹp của loài chim nhưng lại không có đôi cánh tung bay; mang sức nặng của sự ngọt ngào từ loài ong mật nhưng lại chẳng có... Ồ, thôi bỏ cái phép ẩn dụ ấy đi—bởi vì biết đâu một vài người trong chúng ta đã từng bị chích rồi.

Trong hội đồng chiến tranh này, họ chuyền tay nhau những thứ vũ khí và trao đổi các chiến lược mà mỗi người đã tự vạch ra và đúc kết từ chiến trường cuộc sống.

"Tôi bảo với ổng rằng," cô Sadie kể, "anh trơ trẽn vừa thôi chứ bộ! Anh tưởng tôi là ai mà dám thốt ra câu nói đó với hả? Và đố anh đoán được ổng đáp lại tôi thế nào đấy?"

Những mái đầu màu nâu, đen, vàng nhạt, hung đỏ cùng chụm lại; câu trả lời được hé lộ; và đường gạt đỡ cho cú đánh ấy được định đoạt, để rồi sau đó mỗi người sẽ mang ra áp dụng trong những trận chiến đấu khẩu với kẻ thù chung: đàn ông.

Cứ thế, Nancy học được nghệ thuật phòng thủ; và đối với phụ nữ, phòng thủ thành công đồng nghĩa với chiến thắng.

Chương trình giảng dạy của một cửa hàng bách hóa vô cùng rộng lớn. Có lẽ không một ngôi trường nào khác có thể trang bị cho cô tốt hơn thế để vươn tới tham vọng lớn của cuộc đời—săn lùng một giải thưởng hôn nhân.

Vị trí của cô trong cửa hàng là một vị trí đắc địa. Phòng hòa nhạc nằm đủ gần để cô có thể nghe và làm quen với các tác phẩm của những nhà soạn nhạc vĩ đại—ít nhất là tích lũy được sự quen thuộc vốn được xem là am hiểu trong thế giới thượng lưu nơi cô đang vô thức đặt những bước chân rụt rè đầy hoài bão. Cô hấp thụ sức ảnh hưởng mang tính giáo dục từ các mặt hàng nghệ thuật, từ những loại vải đắt tiền và tinh tế, từ những món trang sức vốn mang giá trị gần như văn hóa đối với phụ nữ.

Mấy cô gái khác chẳng mấy chốc đã nhận ra tham vọng của Nancy. "Triệu phú của cậu tới kìa Nancy," họ thường gọi với theo mỗi khi có bất kỳ người đàn ông nào trông có vẻ ra dáng công tử bước lại gần quầy hàng của cô. Dần dà, thành thói quen, những người đàn ông hay la cà quanh quẩn trong lúc các bà vợ hay người nhà mua sắm thường tạt qua quầy khăn tay và nấn ná bên những ô vải cambric. Chính vẻ kiêu kỳ giả tạo cùng nét đẹp thanh tú đích thực của Nancy đã thu hút họ. Rất nhiều đàn ông đã đến vì thế để khoe mẽ dáng vẻ của mình trước mặt cô. Một vài kẻ trong số họ có thể là triệu phú thật; nhưng những kẻ khác thì chắc chắn chẳng hơn gì đám khỉ đột bắt chước một cách chăm chỉ. Nancy học được cách phân biệt. Có một ô cửa sổ ở cuối quầy khăn tay; và từ đó cô có thể nhìn thấy những hàng xe cộ đang xếp dài chờ đợi khách mua sắm ở con đường phía dưới. Cô quan sát và nhận ra rằng ô tô cũng có sự khác biệt chẳng khác nào chủ nhân của chúng.

Có bận, một quý ông lịch thiệp đã mua tới bốn tá khăn tay, và tán tỉnh cô across cái quầy hàng với phong thái của vua Cophetua. Khi hắn đi rồi, một cô trong nhóm liền nói:

"Có chuyện gì thế Nance, sao cậu lại lạnh nhạt với gã đó vậy. Tớ thấy hắn ta đúng là một tay chơi sành sỏi ra phết đấy chứ."

"Hắn á?" Nancy đáp bằng nụ cười phảng phất phong thái Van Alstyne Fisher lạnh lùng, ngọt ngào và vô cảm nhất của cô; "còn lâu nhé. Tớ thấy hắn lái xe đến đỗ ngoài kia kìa. Một cỗ xe loại 12 mã lực cùng một tên tài xế người Ireland! Và cậu cũng thấy loại khăn tay hắn mua rồi đấy—bằng lụa! Lại còn xức nước hoa dactylis trên người nữa chứ. Làm ơn cho xin cái đồ hàng thật trăm phần trăm, còn không thì dẹp đi cho rồi."

Hai trong số những người phụ nữ "tao nhã" nhất cửa hàng—một nữ quản lý và một cô thu ngân—có vài "anh bạn trai sang chảnh" mà thỉnh thoảng họ vẫn cùng đi ăn tối. Có lần họ ngỏ lời mời cả Nancy tham gia. Bữa tối diễn ra tại một quán cà phê hoành tráng nơi các bàn ăn đã được đặt trước cho đêm giao thừa từ cả năm trời. Có hai vị "bạn trai"—một người đầu trọc lóc—do ăn uống quá trụy lạc nên tóc rụng sạch, và chúng tôi hoàn toàn có thể chứng minh điều đó—người còn lại là một thanh niên luôn cố tỏ ra bản lĩnh và sành sỏi qua hai cách vô cùng thuyết phục: anh ta thề thau tháu rằng tất cả các loại rượu vang đều bị hỏng nút bần; và anh ta mang khuy măng-séc bằng kim cương. Chàng thanh niên này nhận ra những điểm tuyệt vời không thể chối từ ở Nancy. Sở thích của anh ta là các cô nhân viên cửa hiệu; và đây lại là một cô nàng vừa có giọng nói cùng cung cách của giới thượng lưu vừa sở hữu sức hút phóng khoáng rất riêng của giai cấp mình. Thế là vào ngày hôm sau, anh ta xuất hiện tại cửa hàng và ngỏ lời cầu hôn nghiêm túc với cô ngay trên hộp khăn lanh Ireland thêu viền gân cỏ. Nancy từ chối. Cách đó ba mươi thước, một mái tóc phồng màu nâu đang dùng cả mắt lẫn tai để theo dõi. Khi kẻ cầu hôn bị từ chối kia vừa khuất dạng, cô ta liền trút cả xe tải những lời mắng mỏ và kinh hoàng lên đầu Nancy.

Quả là một cô nàng ngốc nghếch khủng khiếp! Gã đó là một triệu phú—chính là cháu ruột của lão Van Skittles khét tiếng đấy. Mà hắn nói chuyện cũng rất nghiêm túc nữa chứ. Cậu điên thật rồi hả Nance?

"Tớ điên sao?" Nancy đáp. "Tớ đâu có nhận lời hắn, phải không nào? Mà hắn cũng chẳng phải triệu phú đến mức khiến người ta phải trầm trồ gì cho cam. Gia đình hắn mỗi năm chỉ cho hắn có 20.000 đô-la để tiêu xài thôi. Gã đầu trọc tối hôm nọ ở bữa ăn nhẹ còn đang trêu chọc hắn vì chuyện đó kìa."

Mái tóc phồng màu nâu tiến lại gần hơn và nheo đôi mắt lại.

"Này, thế rốt cuộc cậu muốn cái gì hả?" cô ta gặng hỏi, với giọng khàn đặc vì thiếu kẹo cao su để nhai. "Thế vẫn chưa đủ với cậu chắc? Cậu muốn theo đạo Mô-môn, rồi lấy cả Rockefeller lẫn Gladstone Dowie, rồi cả Vua Tây Ban Nha và nguyên cái đám đó luôn hay sao? 20.000 đô-la một năm mà chưa đủ tốt cho cậu à?"

Nancy hơi đỏ mặt dưới cái nhìn săm soi của đôi mắt đen láy, nông cạn ấy.

"Đâu phải hoàn toàn vì tiền đâu Carrie," cô giải thích. "Hôm nọ ở bữa tối, bạn của anh ta đã bắt quả tang anh ta nói dối trắng trợn. Chuyện là về một cô gái nào đó mà anh ta cãi là chưa từng dẫn đi xem kịch. Chà, tớ vốn không thể chịu nổi kẻ nói dối. Gom mọi thứ lại—tớ không ưa anh ta; và thế là chấm hết. Khi tớ đã quyết định bán mình thì chắc chắn không phải vào ngày bán hàng hạ giá đâu. Dù sao thì tớ cũng phải chọn được thứ gì đó biết ngồi thẳng lưng lên ghế như một người đàn ông chứ. Vâng, tớ đang tìm kiếm một mối hời lớn; nhưng nó phải làm được nhiều thứ hơn là chỉ phát ra tiếng kêu loảng xoảng như một con heo đất đồ chơi."

"Cậu chuẩn bị vào khoa tâm thần là cái chắc!" mái tóc phồng màu nâu lẩm bẩm rồi bỏ đi.

Những tư tưởng cao ngạo ấy, dẫu chưa hẳn là lý tưởng—vẫn được Nancy tiếp tục nuôi dưỡng chỉ với mức lương 8 đô-la một tuần. Cô cắm trại trên con đường truy lùng "mối hời" vĩ đại chưa từng biết mặt, ngày qua ngày nhai miếng bánh mì khô khốc và thắt lưng buộc bụng. Trên khuôn mặt cô là nụ cười mờ nhạt, kiên cường, ngọt ngào và đầy quyết tâm của một kẻ săn đàn ông đã được định mệnh sắp đặt. Cửa hàng bách hóa chính là khu rừng của cô; và đã bao nhiêu lần cô giương súng lên nhắm vào những con mồi trông có vẻ sừng dài và to lớn; nhưng rồi bao giờ cũng vậy, bản năng sâu thẳm không bao giờ sai lệch—có lẽ là của một nữ thợ săn, có lẽ là của một người phụ nữ—lại khiến cô hạ nòng súng xuống và tiếp tục lên đường truy vết.

Lou thì phất lên trông thấy ở tiệm giặt là. Từ khoản tiền 18,50 đô-la mỗi tuần, cô chi 6 đô-la cho tiền phòng và tiền ăn. Số còn lại phần lớn đổ dồn vào quần áo. Cơ hội để nâng cao gu thẩm mỹ và phép tắc ứng xử của cô ít hơn hẳn so với Nancy. Trong tiệm giặt là ngập tràn hơi nước chẳng có gì ngoài công việc, công việc và những suy nghĩ về những cuộc vui chơi vào buổi tối. Rất nhiều loại vải đắt tiền và lộng lẫy trượt qua dưới bàn ủi của cô; và biết đâu, niềm đam mê ngày càng lớn dành cho trang phục cứ thế truyền sang cô thông qua những thanh kim loại dẫn nhiệt ấy.

Khi ngày làm việc kết thúc, Dan lại đứng đợi cô bên ngoài, làm cái bóng trung thành dù cô ở bất cứ hoàn cảnh nào.

Thỉnh thoảng anh lại liếc nhìn Lou bằng ánh mắt đượm buồn và đầy lo âu trước những bộ trang phục ngày càng trở nên phô trương hơn là có phong cách của cô; nhưng đây hoàn toàn không phải sự bất trung; chỉ là anh ái ngại việc chúng thu hút quá nhiều sự chú ý trên đường phố.

Và Lou cũng trung thành với cô bạn thân chẳng kém. Giữa họ có một quy tắc ngầm là Nancy phải luôn đi cùng trong bất kỳ chuyến dạo chơi nào. Dan gánh thêm trách nhiệm ấy một cách vui vẻ và sòng phẳng. Có thể nói rằng Lou mang lại màu sắc, Nancy mang lại thần thái, còn Dan mang lại sự vững chãi cho bộ ba đang tìm kiếm sự khuây khỏa ấy. Chàng trai hộ tống trong bộ đồ may sẵn nhưng rõ mười mươi, chiếc cà-vạt may sẵn và sự hài hước mộc mạc, rạch ròi, luôn sẵn có chưa bao giờ gây khó chịu hay lệch pha. Anh thuộc tuýp người tốt bụng đến mức bạn dễ quên mất sự hiện diện của họ khi họ đang ở đó, nhưng lại nhớ rõ mồn một sau khi họ đã rời đi.

Đối với gu thẩm mỹ vượt trội của Nancy, hương vị của những niềm vui may sẵn đôi khi có chút đắng ngắt: nhưng cô còn trẻ; và tuổi trẻ chính là một kẻ phàm ăn, khi nó chưa thể trở thành một thực khách sành sỏi.

"Dan cứ nài nỉ bắt tớ cưới ngay lập tức ấy," Lou từng bảo với cô thế. "Nhưng sao tớ phải làm thế cơ chứ? Tớ hoàn toàn độc lập. Tớ thích làm gì với số tiền mình kiếm được thì làm; và anh ấy thì đời nào chịu cho tớ tiếp tục đi làm sau khi cưới chứ. Mà này Nance, sao cậu cứ phải bám trụ lấy cái cửa hàng cổ rích đó làm gì, để rồi nửa đói nửa rét và chẳng có nổi bộ đồ tử tế mà mặc? Tớ có thể xin cho cậu một chân trong tiệm giặt là ngay lúc này nếu cậu chịu sang đấy. Tớ thấy cậu hoàn toàn có thể bớt cái thói kiêu kỳ đi một chút nếu kiếm được nhiều tiền hơn hẳn thế."

"Tớ không nghĩ mình kiêu kỳ đâu Lou," Nancy đáp, "nhưng tớ thà sống với khẩu phần một nửa mà ở lại nơi mình đang đứng. Chắc là tớ quen thói mất rồi. Cái tớ muốn chính là cơ hội. Tớ đâu có mong cứ mãi đứng sau quầy hàng đâu. Ngày nào tớ cũng học thêm được điều gì đó mới mẻ. Tớ luôn được tiếp xúc với những con người giàu có và tao nhã—cho dù tớ chỉ phục vụ họ; và tớ chẳng bỏ sót bất kỳ mánh khóe nào lướt qua trước mắt mình cả."

"Chài được tên triệu phú nào chưa đấy?" Lou cất giọng trêu chọc hỏi.

"Tớ vẫn chưa chọn được ai cả," Nancy đáp. "Tớ vẫn đang lựa chọn và quan sát."

"Chúa mới biết! Lại còn bày đặt thói kén cá chọn canh nữa cơ đấy! Đừng có dại mà để xổng mất một tên nào nhé Nance—cho dù hắn ta có thiếu thốn đi vài đô-la đi chăng nữa. Nhưng chắc là cậu đang đùa thôi—chứ giới triệu phú đời nào lại đi để mắt đến những cô gái lao động nghèo như tụi mình."

"Biết đâu họ để tâm thì lại tốt hơn cho họ ấy chứ," Nancy điềm tĩnh đáp. "Ít ra một vài người trong chúng ta còn dạy cho họ cách tiêu tiền sao cho đúng."

"Nếu mà có gã nào dám đến bắt chuyện với tớ," Lou cười vang, "chắc tớ phát điên lên mất."

Đó là vì cậu chẳng quen biết ai cả. Điểm khác biệt duy nhất giữa giới thượng lưu và những người khác chính là cậu phải quan sát họ kỹ hơn mà thôi. Cậu không nghĩ lớp lót bằng lụa đỏ kia hơi quá sáng so với chiếc áo khoác đó sao, Lou?

Lou đưa mắt nhìn chiếc áo khoác màu xanh ô-liu giản dị, trầm mặc của cô bạn.

"À, tớ thấy bình thường mà—nhưng có lẽ trông nó sẽ kém nổi bật khi đứng cạnh cái món đồ phai màu mà cậu đang mặc đấy."

"Chiếc áo khoác này," Nancy điềm nhiên nói, "có kiểu dáng và đường cắt may y hệt chiếc mà phu nhân Van Alstyne Fisher mặc hôm nọ đấy. Vải vóc chỉ tốn của tớ có 3,98 đô-la. Tớ đoán của bà ấy chắc đắt hơn tầm khoảng 100 đô-la."

"Ờ thì," Lou thản nhiên đáp, "tớ thấy nó chẳng có chút sức hút nào để dụ dỗ triệu phú cả. Mà chừng nào chưa chừng, khéo tớ lại tóm được một gã trước cậu ấy chứ lị."

Quả thực, phải là một triết gia mới có thể phân định rạch ròi giá trị những lý thuyết mà hai người bạn theo đuổi. Lou, dẫu thiếu đi cái niềm kiêu hãnh và sự kén chọn vốn giữ chân các cô gái ngồi sau bàn giấy hay quầy hàng để làm việc kiếm từng xu sống qua ngày, vẫn vui vẻ nện từng nhát búa với chiếc bàn ủi trong tiệm giặt là ồn ào và ngột ngạt. Tiền lương của cô đủ nuôi sống cô vượt ngưỡng thoải mái; thế nên trang phục của cô ngày càng xúng xính hơn, thậm chí có những lúc cô liếc nhìn đầy thiếu kiên nhẫn trước bộ cánh gọn gàng nhưng không mấy thời trang của Dan—Dan người kiên định, người bất biến, người trước sau như một.

Còn về phần Nancy, trường hợp của cô vốn là một trong hàng vạn. Lụa là, ngọc ngà, ren vóc, trang sức cùng hương thơm và tiếng nhạc của thế giới thượng lưu đầy tao nhã và lịch lãm—tất cả những thứ đó sinh ra là dành cho phụ nữ; đó chính là phần thưởng công bằng của họ. Cứ để cô ấy quẩn quanh bên những thứ ấy nếu chúng là một phần cuộc sống của cô, và nếu cô ấy muốn. Cô ấy không hề phản bội lại chính mình như Esau đã từng; bởi vì cô ấy giữ gìn quyền trưởng nam của mình trong khi món súp đậu lăng cô tự kiếm được thường vô cùng đạm bạc.

Nancy thuộc về bầu không khí ấy; và cô lớn lên trong môi trường đó, ăn những bữa ăn đạm bạc và xoay sở với những bộ trang phục rẻ tiền bằng một tâm thế kiên định và mãn nguyện. Cô đã sớm thấu hiểu phụ nữ; và giờ đây cô đang nghiên cứu đàn ông, một sinh vật, cả về thói quen lẫn độ xứng đôi. Sẽ có một ngày cô hạ gục được con mồi mà mình hằng ao ước; nhưng cô tự hứa với lòng rằng đó phải là thứ lớn lao và tuyệt vời nhất theo quan điểm của cô, chứ tuyệt đối không nhận thứ gì nhỏ hơn thế.

Cứ thế, cô giữ cho chiếc đèn của mình luôn được cắt bấc và cháy sáng để nghênh đón chú rể khi ngài bước tới.

Thế nhưng, cô lại học được một bài học khác, có lẽ là một cách vô thức. Tiêu chuẩn giá trị của cô bắt đầu dịch chuyển và thay đổi. Thỉnh thoảng, biểu tượng đồng tiền mờ dần trong tâm trí cô, để rồi tự uốn nắn lại thành những ký tự đánh vần nên những từ như "sự thật", "niềm vinh dự" và đôi khi chỉ đơn giản là "lòng tốt". Hãy hình dung về một kẻ săn nai sừng tấm hay hươu đực trong khu rừng hùng vĩ. Anh ta bắt gặp một thung lũng nhỏ ngập rêu phong và hoa lá, nơi một dòng suối nhỏ đang róc rách rủ rỉ bên tai anh về sự nghỉ ngơi và bình yên. Những khoảnh khắc ấy làm cho ngọn giáo của chính thần săn bắn Nimrod cũng phải cùn đi.

Thế nên, đôi khi Nancy tự hỏi liệu bộ lông cừu Ba Tư có thực sự luôn được định giá đúng với giá thị trường bởi những trái tim mà nó che chở hay không.

Vào một tối thứ Năm nọ, Nancy rời cửa hàng và rẽ qua Đại lộ Sixth hướng về phía Tây để đến tiệm giặt là. Cô có hẹn đi cùng Lou và Dan đến xem một vở kịch ca nhạc hài.

Dan vừa bước ra khỏi tiệm giặt là lúc cô đến nơi. Gương mặt anh hiện lên một vẻ kỳ lạ, căng thẳng.

"Anh tính ghé qua xem họ đã có tin tức gì của cô ấy chưa," anh nói.

"Tin tức của ai cơ?" Nancy ngạc nhiên hỏi. "Chẳng phải Lou đang ở trong đó à?"

"Cứ tưởng em biết rồi chứ," Dan đáp. "Cô ấy không còn làm ở đây hay ở nhà trọ từ hôm thứ Hai rồi. Cô ấy đã chuyển toàn bộ đồ đạc đi nơi khác. Cô ấy bảo với một cô nhân viên trong tiệm giặt rằng có thể cô ấy sẽ đi châu Âu."

"Không ai nhìn thấy cô ấy ở đâu nữa sao?" Nancy hỏi.

Dan nhìn cô với cơ hàm bặm chặt và ánh lên tia nhìn sắc lạnh trong đôi mắt xám bình thản.

"Họ bảo anh ở tiệm giặt," anh nói bằng giọng cay đắng, "rằng họ đã thấy cô ấy đi qua vào ngày hôm qua—trên một chiếc ô tô. Đi cùng một trong số những gã triệu phú mà em và Lou cứ tối ngày vắt óc suy tính tới đấy."

Lần đầu tiên Nancy cảm thấy chùn bước trước một người đàn ông. Cô đặt bàn tay hãy còn hơi run rẩy của mình lên tay áo Dan.

"Anh không có quyền nói với em những lời đó, Dan—cứ như thể em dính líu đến chuyện này vậy!"

"Anh không có ý đó," Dan dịu giọng lại. Anh thọc tay vào túi áo ghi-lê.

"Anh có vé xem kịch tối nay rồi," anh nói, cố tỏ ra tươi tỉnh một cách đầy quả quyết.

"Nếu em—"

Nancy luôn ngưỡng mộ sự can đảm bất cứ khi nào cô nhìn thấy nó.

"Em sẽ đi cùng anh, Dan," cô nói.

Ba tháng trôi qua trước khi Nancy gặp lại Lou.

Vào một buổi chiều chạng vạng, cô nhân viên cửa hiệu đang vội vã rảo bước về nhà dọc theo ranh giới của một công viên nhỏ yên tĩnh. Cô nghe thấy có người gọi tên mình, liền quay phắt người lại đúng lúc để ôm chầm lấy Lou đang lao vào lòng.

Sau cái ôm siết đầu tiên, họ rụt cổ lại như loài rắn, sẵn sàng tấn công hoặc quyến rũ, với hàng ngàn câu hỏi đang chực chờ trên đầu lưỡi. Và rồi Nancy nhận ra rằng sự giàu sang đã đổ xuống đời Lou, thể hiện qua những bộ lông thú đắt tiền, những viên ngọc lấp lánh và các tác phẩm của nghệ thuật may mặc.

"Đồ ngốc nhỏ nhắn!" Lou cất giọng lớn tiếng và đầy trìu mến. "Tớ thấy cậu vẫn đang làm việc ở cái cửa hàng đó, và vẫn xơ xác như mọi khi. Thế còn cái mối hời lớn mà cậu định chài đâu rồi—chắc là vẫn chẳng có gì tiến triển phải không?"

Và rồi Lou nhìn kỹ, để rồi nhận ra rằng có thứ gì đó còn tuyệt vời hơn cả sự giàu sang vừa trút xuống đời Nancy—thứ ánh sáng rực rỡ hơn cả ngọc ngà trong đôi mắt cô, đỏ thắm hơn cả đóa hồng trên đôi má cô, và đang nhảy múa như dòng điện nóng lòng muốn thoát ra khỏi đầu lưỡi.

"Ừ, tớ vẫn ở trong cửa hàng," Nancy nói, "nhưng tuần sau tớ sẽ nghỉ việc. Tớ đã tóm được mối hời của đời mình rồi—mối hời lớn nhất trên đời này. Cậu sẽ không buồn chứ Lou?—tớ sắp kết hôn với Dan—với anh Dan!—anh ấy là Dan của tớ rồi đây—ôi, Lou kìa!"

Vòng qua góc công viên là một trong số những gã cảnh sát trẻ tuổi mặt mày nhẵn nhụi thuộc thế hệ mới đang làm cho lực lượng này trở nên dễ chịu hơn—ít nhất là về mặt thị giác. Anh ta nhìn thấy một người phụ nữ khoác chiếc áo lông thú đắt tiền, đôi bàn tay đeo nhẫn kim cương đang sụp xuống tấm hàng rào sắt của công viên nức nở nghẹn ngào, trong khi một cô gái lao động mảnh khảnh, ăn mặc giản dị đang cúi sát người dỗ dành. Nhưng vị cảnh sát mang phong cách Gibson ấy, vốn thuộc thế hệ mới, liền rảo bước qua đi và vờ như không thấy, bởi vì anh đủ khôn ngoan để hiểu rằng những chuyện thế này nằm ngoài tầm giúp đỡ của thế giới mà anh đại diện, mặc cho anh có gõ cây gậy tuần tra xuống mặt đường cho đến khi âm thanh vọng tận lên những vì sao xa xôi nhất.