Phillips mang thư chiều đến cho Carson Chalmers tại căn hộ của anh gần quảng trường. Bên cạnh những bức thư thường nhật, có hai phong bì mang cùng một con dấu bưu điện nước ngoài.

Một trong hai bưu phẩm chứa bức ảnh của một người phụ nữ. Bưu phẩm kia chứa một lá thư dài dằng dặc mà Chalmers đăm đăm đọc lấy đọc để suốt một hồi lâu. Đó là thư từ một người phụ nữ khác, đong đầy những lời độc địa được bọc đường ngọt ngào, cùng những lời bóng gió xa xôi châm biếm về người phụ nữ trong bức ảnh.

Chalmers xé nát bức thư thành hàng mảnh và bắt đầu bước qua bước lại đến mòn cả tấm thảm đắt tiền. Đó là cách một con thú rừng hành xử khi bị nhốt trong lồng, và đó cũng là cách một con người bị giam cầm hành xử khi ngụp lặn trong khu rừng của sự hoài nghi.

Chẳng mấy chốc, cơn bồn chồn cũng lắng xuống. Tấm thảm ấy nào phải thảm thần. Anh chỉ có thể đi lại trên đó mười sáu bước chân; còn ba ngàn dặm thì vượt quá tầm với của nó.

Phillips xuất hiện. Anh ta chẳng bao giờ bước vào; anh ta luôn hiện ra như một vị thần đèn được tra dầu cẩn thận.

– Ngài dùng bữa tối ở đây hay ra ngoài, thưa ngài? – anh ta hỏi.

– Ở đây – Chalmers đáp – Và trong nửa tiếng nữa.

Anh ủ rũ lắng nghe những trận gió lạnh tháng Giêng biến con phố vắng thành một cây kèn pô-mê-đông Aeolus.

– Chờ đã – anh bảo vị thần đèn đang chực biến mất. – Lúc tôi đi ngang qua đầu quảng trường để về nhà, tôi thấy rất nhiều người đàn ông đứng thành từng hàng. Có một người đứng trên một thứ gì đó đang diễn thuyết. Tại sao những người đó lại đứng thành hàng, và họ ở đó để làm gì?

– Họ là những kẻ vô gia cư, thưa ngài – Phillips đáp. – Người đàn ông đứng trên chiếc thùng đang cố xin chỗ trọ qua đêm cho họ. Mọi người đến lắng nghe và quyên tiền cho anh ta. Sau đó, anh ta gửi số người vừa đủ với số tiền nhận được đến một nhà trọ nào đó. Đó là lý do họ đứng thành hàng; họ được đưa đi ngủ theo thứ tự đến trước.

– Đến giờ dọn cơm – Chalmers nói – hãy đưa một trong những người đó đến đây. Anh ta sẽ dùng bữa tối với tôi.

– N-n-người nào... – Phillips bắt đầu, lần đầu tiên lắp bắp trong suốt thời gian phục vụ.

– Cứ chọn đại một người đi – Chalmers bảo. – Cậu có thể xem xét để chắc chắn là anh ta tương đối tỉnh táo – và một chút sạch sẽ cũng không phải là điều thừa. Thế thôi.

Việc Carson Chalmers đóng vai Caliph là một điều kỳ lạ. Nhưng vào đêm ấy, anh cảm thấy những phương thuốc thông thường chẳng thể nào chữa nổi cơn u uất của mình. Anh cần một điều gì đó phóng túng và ngông cuồng, đậm đà màu sắc phương Đông và mang hơi hướng Ả Rập để xoa dịu tâm trạng.

Đúng nửa tiếng sau, Phillips đã hoàn thành nhiệm vụ của kẻ hầu đèn. Những người phục vụ từ nhà hàng bên dưới đã mang lên những món ăn ngon lành. Bàn ăn được bày cho hai người, lung linh ấm áp dưới ánh nến có chao đèn màu hồng.

Và giờ đây, Phillips – như thể đang dẫn dắt một vị hồng y hay đang áp giải một tên trộm – rón rén đưa vị khách đang run lẩy bẩy được kéo ra từ hàng dài những kẻ ăn mày lang thang bước vào.

Người ta thường gọi những con người như thế là những xác tàu đắm; nếu dùng sự so sánh ấy ở đây, thì đó chính là hình ảnh cụ thể của một chiếc tàu hoang tàn vì hỏa hoạn. Thậm chí vẫn còn đó một chút đốm lửa le lói chiếu rọi cái thân xác rệu rã ấy. Giao diện và bàn tay anh ta vừa mới được rửa sạch – một nghi thức do Phillips khăng khăng đòi hỏi như để tưởng nhớ những lề thói đã bị phớt lờ. Dưới ánh nến, anh ta đứng đó như một vết nhơ giữa khung cảnh bài trí trang nhã của căn hộ. Guồng mặt anh ta trắng bệch, gần như phủ kín đến tận mắt bởi lớp râu lởm chởm có màu của bộ lông chó săn Ireland đỏ. Chiếc lược của Phillips đã thất thủ trong việc thuần hóa mái tóc nâu nhạt, đã bết dính lâu ngày và uốn theo đường cong của chiếc đội mũ liên tục. Đôi mắt anh ta ánh lên vẻ thách thức tuyệt vọng và xảo quyệt, giống như ánh mắt của một con chó hoang bị dồn vào chân tường bởi những kẻ hành hạ nó. Chiếc áo khoác sờn rách được cài cúc cao đến cổ, nhưng vẫn hở ra một phần tư inch chiếc cổ áo khả dĩ vớt vát lại chút thể diện. Phong thái của anh ta hoàn toàn tự nhiên, chẳng hề lúng túng khi Chalmers đứng dậy khỏi chiếc ghế bên bàn ăn tròn.

– Nếu anh không phiền – vị chủ nhà nói – tôi rất hân hạnh được mời anh dùng bữa tối cùng tôi.

– Tên tôi là Plumer – vị khách bất đắc dĩ cất giọng khàn khàn và đầy vẻ bất tuân. – Nếu anh giống tôi, chắc anh cũng thích biết tên của người đang cùng mình ăn tối.

– Tôi định nói đây – Chalmers tiếp lời có phần vội vã – rằng tên tôi là Chalmers. Mời anh ngồi đối diện.

Plumer, kẻ với bộ lông vũ xù xông, khụy gối xuống để Phillips đẩy chiếc ghế vào sát người. Anh ta mang phong thái của một kẻ từng ngồi ăn trên những bàn tiệc có người hầu kẻ hạ. Phillips dọn món cá cơm và ô-liu lên.

– Khá lắm! – Plumer sủa lên – Lại còn phục vụ theo từng món nữa cơ à? Được thôi, vị quân vương vui tính của xứ Baghdad. Tôi sẽ là nàng Scheherezade của anh cho đến tận món tăm xỉa răng. Anh là vị Caliph đầu tiên mang đậm hương vị phương Đông chính cống mà tôi gặp kể từ đợt rét đậm này. Thật là may mắn làm sao! Và tôi đứng thứ bốn mươi ba trong hàng. Tôi vừa đếm xong thì sứ giả đáng mến của anh đến gọi tôi dự tiệc. Cơ hội để tôi kiếm được một chỗ chợp mắt tối nay cũng chẳng khác gì cơ hội trở thành Tổng thống tiếp theo của tôi cả. Anh muốn nghe câu chuyện cuộc đời đầy bi thảm của tôi theo kiểu nào, ngài Al Raschid – mỗi món một chương hay trọn bộ kèm xì gà và cà phê?

– Có vẻ như tình huống này không quá xa lạ với anh nhỉ – Chalmers mỉm cười nói.

– Thề có bộ râu dưới cằm của nhà tiên tri – không đâu! – vị khách đáp. – New York này đầy rẫy những Haroun al Raschid hàng dỏm cũng như Baghdad đầy rẫy bọ chét. Tôi đã bị chặn lại để bắt kể chuyện đời bằng một bữa ăn dọn sẵn chừng hai mươi lần rồi đấy. Đừng có mong ai ở New York cho không anh cái gì! Sự tò mò và lòng bác ái đối với họ dùng chung một bộ xếp hình. Khối kẻ sẵn sàng bao anh một hào tiền mì chop-suey; và một vài kẻ sẽ đóng vai Caliph đãi anh một đấng bít tết thăn cao cấp; nhưng tất cả bọn họ sẽ đứng lù lù trên đầu anh cho đến khi móc sạch cuốn tự truyện của anh ra, kèm theo cả chú thích chân trang, phần phụ lục lẫn những bản thảo chưa từng được công bố. Ồ, tôi biết phải làm gì khi thấy đồ ăn được đưa đến gần mình ở cái chốn Baghdad-thu-nhỏ-trên-tuyến-tàu-ngầm này rồi. Tôi dập đầu xuống mặt đường nhựa ba lần và sẵn sàng tuôn ra tỉ chuyện để đổi lấy bữa tối. Tôi tự nhận là hậu duệ của cố Tommy Tucker, kẻ từng bị bắt phải cất cao tiếng hát để đánh đổi lấy món bánh mì lúa mì pha sẵn và cháo spoopju.

– Tôi không gặng hỏi câu chuyện của anh đâu – Chalmers nói. – Tôi nói thẳng với anh rằng chính một phút bốc bồng bột bất chợt đã thúc đẩy tôi cho gọi một người xa lạ đến ăn tối cùng mình. Tôi đảm bảo anh sẽ không phải chịu thiệt thòi gì bởi sự tò mò của tôi đâu.

– Ồ, xàm thật! – vị khách thốt lên, hào hứng súp sụp húp súp; – Tôi chẳng phiền chút nào đâu. Tôi chẳng khác nào một cuốn tạp chí phương Đông chính hiệu với cái bìa đỏ rực và những trang sách được rạch sẵn mỗi khi Caliph vi hành. Trên thực tế, tụi tôi – những kẻ chuyên xếp hàng tìm chỗ ngủ – có một loại biểu phí thống nhất cho những chuyện thế này. Lúc nào cũng có kẻ dừng chân và muốn biết điều gì đã đẩy chúng tôi vào bước đường cùng. Để đổi lấy một chiếc bánh kẹp và một cốc bia, tôi kể cho họ nghe rằng rượu chác đã hại đời mình. Để đổi lấy thịt bò muối bắp cải cùng một tách cà phê, tôi kể câu chuyện về gã chủ nhà nhẫn tâm-sáu tháng nằm viện-mất việc. Còn một miếng bít tết thăn cùng hai mươi lăm xu tiền trọ thì sẽ đổi lấy thảm kịch Phố Wall với gia tài tiêu tan và sự trượt dốc không phanh. Đây là bữa tiệc thị soạn đầu tiên mà tôi tình cờ vớ được. Tôi chưa có câu chuyện nào xứng tầm với nó cả. Thế này đi, ngài Chalmers, tôi sẽ kể cho anh sự thật để đền đáp lại, nếu anh chịu lắng nghe. Nghe nó có vẻ còn khó tin hơn mấy câu chuyện bị đặt ra ấy chứ.

Một giờ sau, vị khách mang phong vị Ả Rập ngả người ra sau với một tiếng thở dài thỏa mãn trong lúc Phillips dọn cà phê, xì gà và thu dọn bàn ăn.

– Anh đã bao giờ nghe nói đến Sherrard Plumer chưa? – anh ta hỏi với một nụ cười kỳ lạ.

– Tôi nhớ cái tên đó – Chalmers đáp. – Tôi nghĩ ông ấy từng là một họa sĩ khá có tiếng tăm cách đây vài năm.

– Năm năm – vị khách nói. – Rồi tôi rơi tự do như một cục chì. Tôi chính là Sherrard Plumer đây! Tôi đã bán bức chân dung cuối cùng mình vẽ với giá 2.000 đô-la. Sau đó thì chẳng đời nào tôi tìm được ai chịu làm người mẫu cho một bức tranh miễn phí nữa.

– Rắc rối là gì vậy? – Chalmers không kìm được mà cất lời hỏi.

– Chuyện buồn cười lắm – Plumer lạnh lùng đáp. – Bản thân tôi cũng chưa bao giờ hiểu thấu đáo. Có một dạo tôi nổi lên như cồn. Tôi chen chân được vào giới thượng lưu và nhận các đơn đặt hàng tới tấp. Báo chí gọi tôi là họa sĩ của giới thượng lưu. Rồi những chuyện quái gở bắt đầu xảy ra. Cứ mỗi lần tôi hoàn thành một bức tranh, mọi người lại kéo đến xem, thì thầm và nhìn nhau với ánh mắt kỳ lạ.

– Tôi sớm nhận ra rắc rối nằm ở đâu. Tôi có một biệt tài là vạch trần được bản chất ẩn giấu của nguyên mẫu lên khuôn mặt của bức chân dung. Tôi chẳng biết mình làm thế nào nữa – tôi vẽ những gì mình thấy – nhưng tôi biết chính điều đó đã hại chết tôi. Vài vị khách làm mẫu nổi giận lôi đình và từ chối nhận tranh. Tôi vẽ chân dung của một phu nhân xã hội vừa xinh đẹp lại vừa nổi tiếng. Khi bức tranh hoàn thành, chồng cô ta nhìn nó với một biểu cảm kỳ lạ trên gương mặt, và tuần sau đó ông ta đâm đơn ly hôn.

– Tôi nhớ có trường hợp một nhà ngân hàng nổi tiếng làm mẫu cho tôi. Trong lúc bức chân dung của ông ta đang được trưng bày tại xưởng vẽ của tôi, một người quen của ông ta ghé vào ngắm nghía. "Chúa tôi," người đó thốt lên, "ông ấy trông giống thế này thật sao?" Tôi bảo đó là một bức chân dung rất có hồn. "Tôi chưa bao giờ để ý thấy biểu cảm đó quanh đôi mắt ông ta trước đây," người đó nói; "Tôi nghĩ mình sẽ ghé xuống phố để đổi tài khoản ngân hàng thôi." Ông ta có ghé xuống thật, nhưng tài khoản ngân hàng thì đã bay màu và ngài chủ ngân hàng cũng cao chạy xa bay.

– Chẳng mấy chốc họ đá tôi ra khỏi cái nghề này. Người ta chẳng đời nào muốn những thói hư tật xấu thầm kín của mình bị phơi bày trên tranh vẽ. Họ có thể mỉm cười, uốn éo mặt mũi để qua mặt anh, nhưng bức tranh thì không thể. Tôi chẳng thể kiếm được một đơn đặt hàng nào nữa và đành phải gác bút. Tôi làm họa sĩ báo chí một thời gian, rồi làm cho một xưởng in thạch bản, nhưng công việc ở đó lại đẩy tôi vào đúng cái vướng mắc cũ. Nếu tôi vẽ theo một bức ảnh, bản vẽ của tôi sẽ phơi bày những đặc điểm và biểu cảm mà anh chẳng thể tìm thấy trong bức ảnh đó, nhưng tôi đoán chắc là chúng vốn dĩ đã hiện hữu trên người thật rồi. Khách hàng làm ầm lên, đặc biệt là phụ nữ, và tôi chẳng bao giờ giữ nổi một công việc nào lâu dài. Thế là tôi bắt đầu tựa cái đầu mệt mỏi của mình vào bộ ngực của Lão Men Rượu để tìm kiếm sự vỗ về. Và chẳng mấy chốc tôi rơi vào chốn giường bệnh miễn phí và đi bịp bợm văn chương truyền miệng để kiếm bữa ăn qua đường tại các tiệm tạp hóa. Sự thật này có làm ngài chán ngấy không hỡi ngài Caliph? Tôi có thể chuyển sang bài ca thảm họa Phố Wall nếu ngài thích, nhưng cái đó đòi hỏi phải có nước mắt, mà ngài biết đấy, sau bữa tối ngon lành thế này thì tôi chịu không tài nào nặn ra nổi một giọt.

– Không, không – Chalmers thành khẩn nói – anh làm tôi rất tò mò đấy. Có phải tất cả các bức chân dung của anh đều vạch trần những nét tính cách khó chịu nào đó, hay có những bức không phải chịu đựng thử thách từ chiếc cọ vẽ kỳ lạ của anh?

– Có chứ? Vài bức chứ – Plumer đáp. – Trẻ em nói chung, kha khá phụ nữ và một số lượng đàn ông vừa đủ. Đâu phải ai cũng xấu xa, anh biết đấy. Khi họ đàng hoàng thì tranh cũng đàng hoàng. Như tôi đã nói, tôi không giải thích được, nhưng tôi đang kể cho anh nghe sự thật đấy chứ.

Trên bàn viết của Chalmers nằm bức ảnh mà anh nhận được ngày hôm ấy qua đường bưu điện quốc tế. Mười phút sau, anh đã bắt Plumer cầm bút phác thảo lại bức ảnh ấy bằng phấn màu. Hết một tiếng đồng hồ, người họa sĩ đứng dậy vươn vai ngán ngẩm.

– Xong rồi đấy – anh ta ngáp dài. – Xin lỗi vì để anh đợi lâu nhé. Tôi bị cuốn vào công việc mất tiêu. Chúa ơi! Mà tôi mệt quá đi mất. Đêm qua có được ngủ ngái gì đâu anh. Chắc giờ tôi phải chúc ngủ ngon thôi, hỡi Tổng tư lệnh của các tín đồ Trung thành!

Chalmers tiễn anh ta ra tận cửa và nhét mấy tờ tiền vào tay anh ta.

– Ồ! Tôi nhận nhé – Plumer nói. – Mọi thứ đều đã nằm trong gói dịch vụ rồi. Cảm ơn nhé. Và cảm ơn bữa tối cực kỳ thịnh soạn nữa. Tối nay tôi sẽ được ngủ trên giường bông và mơ về Baghdad. Hy vọng sáng mai tỉnh dậy nó không biến thành một giấc mơ. Tạm biệt ngài Caliph cao quý nhất!

Một lần nữa, Chalmers lại bồn chồn bước đi trên tấm thảm của mình. Nhưng quỹ đạo đi lại của anh cách xa cái bàn đặt bức tranh phấn màu hết mức có thể trong căn phòng. Hai lần, ba lần, anh cố gắng lại gần nó, nhưng đều thất bại. Anh có thể nhìn thấy sắc nâu xỉn, sắc vàng và sắc nâu của màu vẽ, nhưng có một bức tường được dựng lên bởi nỗi sợ hãi bao quanh lấy nó, giữ anh ở một khoảng cách nhất định. Anh ngồi xuống và cố gắng bình tĩnh lại. Anh vùng dậy và bấm chuông gọi Phillips.

– Có một họa sĩ trẻ ở tòa nhà này – anh nói. – ...cậu Reineman – cậu có biết căn hộ của cậu ta ở đâu không?

– Tầng trên cùng, hướng ra mặt tiền, thưa ngài – Phillips đáp.

– Lên đó bảo cậu ta vui lòng dành cho tôi vài phút ghé qua đây.

Reineman sang ngay lập tức. Chalmers tự giới thiệu.

– Cậu Reineman – anh nói – có một bức phác họa phấn màu nhỏ trên cái bàn đằng kia. Tôi rất mong cậu có thể cho tôi xin ý kiến về giá trị nghệ thuật cũng như dưới góc độ một bức tranh của nó.

Người họa sĩ trẻ bước tới chiếc bàn và cầm bức phác họa lên. Chalmers quay lưng đi một nửa, tựa người vào lưng ghế.

– Cậu... thấy thế nào? – anh chầm chậm hỏi.

– Về mặt đường nét – người họa sĩ nói – tôi không thể tiếc lời khen ngợi được. Đây là tác phẩm của một bậc thầy – táo bạo, tinh tế và chuẩn xác. Nó làm tôi hơi tò mò đấy; nhiều năm nay tôi chẳng thấy tác phẩm phấn màu nào đạt độ xuất sắc nhường này.

– Khuôn mặt ấy, chàng trai – chủ thể – nguyên mẫu – cậu sẽ nói sao về điều đó?

– Khuôn mặt ấy – Reineman nói – là gương mặt của một thiên thần thuần khiết do Chúa tạo ra. Tôi có thể hỏi ai là người...?