Tài liệu này được dụng ý nằm lơ lửng đâu đó giữa một bài thuyết giảng về lối sống điều độ và cuốn "Cẩm nang của người pha chế rượu". So với vế sau, chất cay sẽ làm chủ đề thêm rôm rả và xuất hiện dồi dào. Còn theo vế trước, tuyệt đối sẽ không có chuyện khuỷu tay nào phải cong lên vì nâng cốc.

Bob Babbitt đã "từ giã món đó". Điều này có nghĩa — như bạn sẽ rõ khi tra cứu cuốn từ điển toàn tập của chốn Bohemia — rằng anh đã "cai hẳn rượu mạnh"; rằng anh đã "lên xe hoa đi ngược", bước vào hàng ngũ những người kiêng khem.

Lý do đằng sau thái độ thù địch đột ngột của Bob đối với "con quỷ rượu" — theo cách gọi sai lệch của phái lụa trắng dành cho whisky (xem "Cẩm nang của người pha chế rượu") — hẳn phải là điều đáng quan tâm đối với các nhà cải cách lẫn chủ quán rượu.

Vẫn luôn có hy vọng cho một người đàn ông mà khi tỉnh táo, nhất định không chịu thừa nhận hoặc thú nhận rằng mình đã từng say mèm. Nhưng khi một kẻ thốt lên (theo lời văn hoa của mấy tay gọt giũa câu chữ rằng), "Tối qua tôi làm một chầu phê lút cán," thì bạn đành phải pha thuốc vào cà phê của hắn thôi, đồng thời cầu nguyện cho hắn nữa.

Một buổi tối nọ trên đường về nhà, Babbitt ghé vào quán bar quen thuộc trên phố Broadway mà anh thích nhất. Ở đó lúc nào cũng có ba bốn tay làm việc ở các văn phòng khu hạ Manhattan mà anh quen biết. Rồi sẽ có những ly highball và những câu chuyện phiếm, để rồi anh vội vã về nhà ăn tối hơi muộn chút nhưng tâm trạng thì phơi phới, lại còn thấy hơi thương hại cho Công ty Dầu mỏ Standard Oil tội nghiệp. Vào buổi tối hôm nay, vừa bước chân vào quán, anh nghe thấy ai đó nói rằng: "Tối qua Babbitt có đến đây, say xỉn cứng họng như một con cú luộc."

Babbitt bước đến quầy bar, và nhìn vào gương thấy mặt mình trắng bệch như vôi. Lần đầu tiên trong đời, anh đã nhìn thẳng vào Sự Thật. Những kẻ khác đã nói dối anh; chính anh cũng tự dối lòng mình. Anh là một kẻ nát rượu mà lại chẳng hề hay biết. Thứ mà anh vẫn trìu mến tưởng tượng chỉ là sự phấn khích dễ chịu hóa ra lại là cơn say lneb ngớ ngẩn. Sự hóm hỉnh tưởng tượng của anh chẳng qua chỉ là lời lảm nhảm; cái khiếu hài hước vui vẻ của anh không gì khác hơn là những trò quậy phá ồn ào của một kẻ say.

Nhưng, không bao giờ có lần sau nữa!

"Cho một ly seltzer," anh nói với người pha chế.

Một sự im lặng bao trùm nhóm bạn rượu, những người nãy giờ vẫn đinh ninh anh sẽ nhập hội với họ.

“Cai rồi hả Bob?” một người trong số họ hỏi, giọng lịch sự và khách sáo hơn nhiều so với những cuộc vui bên ly highball trước đây.

“Ừ,” Babbitt đáp.

Một người nào đó trong nhóm nhặt lại câu chuyện còn đang dở dang; gã pha chế đẩy trả tiền thừa gồm một đồng mười xu và một đồng năm xu từ tờ hai mươi lăm xu, hoàn toàn không kèm theo nụ cười quen thuộc; và Babbitt lầm lũi bước ra ngoài.

Lúc này, Babbitt đã có một máy ấm và một người vợ — nhưng đó lại là một câu chuyện khác. Và tôi sẽ kể cho bạn nghe câu chuyện ấy, nó sẽ cho bạn thấy một thói quen tốt hơn và một câu chuyện dở tệ hơn bất cứ thứ gì bạn có thể tìm thấy ở kẻ đã phát minh ra câu cửa miệng kia.

Mọi chuyện bắt đầu từ tận trên hạt Sullivan, nơi bao con sông và bao rắc rối bắt nguồn — hoặc bắt nguồn; bạn sẽ nói thế nào nhỉ? Lúc đó là tháng Bảy, và Jessie là một vị khách trọ mùa hè tại Khách sạn Mountain Squint, còn Bob, khi ấy vừa tốt nghiệp đại học, nhìn thấy nàng một ngày nọ — và họ kết hôn vào tháng Chín. Đó chính là cuốn tiểu thuyết thu gọn — một ngụm nước nuốt vào, và thế là hết.

Nhưng những ngày tháng Bảy ấy mới tuyệt làm sao!

Hãy để dấu chấm than giải thích điều đó, vì tôi sẽ không làm thế đâu. Để biết chi tiết, bạn có thể đọc thêm về "Romeo và Juliet", cùng bài sonnet đầy cảm kích của Abraham Lincoln về câu "Bạn có thể lừa bịp một số người," v.v., và cả các tác phẩm của Darwin.

Nhưng có một điều tôi bắt buộc phải kể cho bạn nghe. Cả hai bọn họ đều mê mẩn tập Rubaiyat của Omar đến phát cuồng. Họ thuộc lòng từng câu thơ của lão già gân cợt nhả ấy — không phải đọc theo thứ tự liền mạch, mà nhặt nhạnh chỗ này một ít chỗ kia một chút giống như cách bạn dùng nĩa gắp từng cây nấm trong đĩa bò bít-tết năm mươi xu sốt kiểu Bordelaise. Hạt Sullivan đầy rẫy đá và cây cối; và Jessie thường ngồi lên đó — xin hãy nghĩ cho đúng đắn nhé — thường ngồi lên những phiến đá; còn Bob có thói quen đứng sau lưng nàng, hai tay vòng qua vai nàng nắm lấy tay nàng, mặt áp sát vào mặt nàng, và họ cứ lặp đi lặp lại những vần thơ yêu thích của lão thợ dựng lều cổ đại. Khi ấy, họ chỉ nhìn thấy chất thơ và triết học trong những câu thơ đó — quả thực, họ đã đồng thuận rằng hình ảnh Rượu vang chỉ là một ẩn dụ, và thứ được tôn vinh thực chất là một đấng thần linh nào đó, hoặc có lẽ là Tình yêu hay Sự sống. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, chẳng ai trong số họ từng nếm thử thứ chất lỏng đi kèm với bữa ăn trọn gói sáu mươi xu cả.

Tôi đang nói đến đâu rồi nhỉ? Ồ, họ cưới nhau và dọn về New York. Bob trưng ra tấm bằng đại học của mình, và nhận một chân rót mực trong văn phòng luật sư với mức lương 15 đô-la một tuần. Sau hai năm, anh đã phấn đấu lên mức 50 đô-la, và nếm trải hương vị đầu tiên của chốn Bohemia — cái thể loại không chịu nổi các bài kiểm tra gắt gao bằng hàn the và formaldehyde.

Họ thuê hai căn phòng có sẵn đồ đạc và một gian bếp nhỏ. Đối với Jess, vốn đã quen với hương vị đồng quê nhẹ nhàng nhưng tươi đẹp, chốn Bohemia cặn bã ấy lại ngọt ngào và cay nồng tựa gia vị. Nàng treo lưới đánh cá lên tường phòng khách, mua một chiếc tủ đựng bát đĩa kiểu cách ngổ ngáo, và học chơi đàn banjo. Mỗi tuần hai ba lần, họ dùng bữa tại các quán ăn trọn gói kiểu Pháp hoặc Ý giữa một mây khói mịt mờ, những lời khoác lác và mái tóc bờm xờm. Jess học cách uống cocktail chỉ để lấy cho được quả anh đào trên cùng. Ở nhà, nàng hút thuốc lá sau bữa ăn. Nàng học cách phát âm từ Chianti, và để lại những hạt ô-liu cho bồi bàn dọn dẹp. Có lần nàng định thốt lên la, la, la! giữa chốn đông người nhưng chỉ đọc đến tiếng thứ hai là tịt ngòi. Họ quen biết một hoặc hai cặp đôi khi đi ăn ngoài và trở nên thân thiết với họ. Chiếc tủ đựng bát đĩa chật kín rượu Scotch, rượu rye và một chai rượu mùi. Họ mời những người bạn mới đến ăn tối và tất cả đều cười ngất vì những chuyện chẳng đâu vào đâu cho đến tận 1 giờ sáng. Một mảng vữa trên trần căn hộ bên dưới đã rơi xuống vì tiếng ồn, khiến Bob phải đền mất 4,50 đô-la. Cứ thế, họ vui đùa nhảy múa phất phơ trên những vùng biên ải rách rưới của một đất nước chẳng có lấy một đường ranh giới hay chính phủ nào quản lý.

Và chẳng bao lâu sau, Bob nhập hội với đám bạn rượu và học được thói quen đặt chân lên thanh sắt nhỏ cách mặt sàn sáu tấc trong khoảng một tiếng đồng hồ vào mỗi buổi chiều trước khi về nhà. Rượu luôn vuốt ve anh theo chiều thuận, và anh sẽ về đến căn hộ của mình với tâm trạng vui vẻ như một chú nhóc đào cát. Jessie sẽ ra tận cửa đón anh, và thường thì họ sẽ cùng nhau nhảy một điệu nhảy cuồng loạn nào đó quanh phòng để chào mừng. Có lần, vì đôi chân Bob lảo đảo nên anh ngã nhào qua chiếc đệm kê chân khiến Jessie cười nắc nẻ lâu đến mức anh phải ném tất cả gối trên sô-fa vào người nàng mới bắt nàng im lặng được.

Cuộc sống của họ cứ thế trôi đi vội vã cho đến ngày Bob Babbitt lần đầu tiên cảm nhận được cái sức mạnh mà lời phán truyền mang lại.

Nhưng hãy quay trở lại với món thịt cừu sốt bạc hà của chúng ta.

Khi Bob về đến nhà tối hôm đó, anh thấy Jessie đang mặc chiếc tạp dề dài thái thịt tôm hùm để làm món Newburg. Thường thì khi Bob bước vào nhà trong trạng thái ngà ngà sau một tiếng ở quán bar, sự chào đón dành cho anh luôn náo nhiệt hết mình, dẫu có phảng phất mùi khói rượu Scotch.

Những tiếng hò reo, những câu hát ngắt quãng cùng những âm thanh rành rọt minh chứng cho hạnh phúc gia đình chính là dấu hiệu báo trước sự xuất hiện của anh. Mỗi khi nghe tiếng bước chân anh trên cầu thang, mụ cô đơn ở căn phòng đầu hành lang luôn nhét bông gòn vào tai. Ban đầu, Jessie từng cảm thấy co rúm trước sự suồng sã và nồng nặc của những màn chào hỏi đậm chất tinh thần ấy, nhưng khi màn sương mù của chốn Bohemia giả tạo dần bao trùm lấy nàng, nàng đã bắt đầu chấp nhận chúng như một lời chào đúng đắn và đích thực của tình yêu.

Bob bước vào mà không nói một lời, mỉm cười, hôn nàng một cái thật gọn gàng nhưng lặng lẽ, cầm lấy tờ báo rồi ngồi xuống. Ở căn phòng hành lang, mụ cô đơn vẫn cầm sẵn hai nhúm bông gòn trên tay, lòng đầy lo lắng.

Jessie thả rơi miếng tôm hùm và con dao, hoảng hốt chạy đến bên anh với đôi mắt đầy sợ hãi.

"Có chuyện gì thế Bob, anh bị ốm à?"

"Không có gì đâu em yêu."

"Thế thì anh bị làm sao?"

"Không sao cả."

Hãy lắng nghe đây, hỡi các chiến hữu. Khi Người-nữ-có-quyền-được-hỏi cật vấn bạn về một sự thay đổi nàng nhận thấy trong tâm trạng của bạn, hãy đáp lại nàng thế này: Hãy bảo rằng trong một cơn thịnh nộ bất chợt, bạn đã sát hại bà nội của mình; hãy bảo rằng bạn đã cướp tiền của trẻ mồ côi để rồi sự hắn hận đang dằn vặt bạn; hãy bảo rằng gia tài của bạn đã tiêu tan; rằng bạn đang bị vây khốn bởi kẻ thù, bởi những nốt chai chân, hay bởi bất kỳ thứ định mệnh hiểm độc nào đi nữa; nhưng nếu sự bình yên và hạnh phúc có giá trị đối với bạn dẫu chỉ bằng một hạt cải — tuyệt đối đừng bao giờ đáp lại nàng rằng "Không có gì cả."

Jessie lặng lẽ quay lại với đĩa tôm hùm. Nàng ném những cái nhìn đầy nghi ngờ tột độ về phía Bob. Chưa bao giờ anh cư xử như thế trước đây.

Khi bữa tối đã dọn lên bàn, nàng bày sẵn chai rượu Scotch và mấy cái ly. Bob từ chối.

"Nói thật với em nhé, Jess," anh bảo. "Anh đã cai rượu rồi. Cứ tự nhiên dùng đi em. Nếu em không phiền, anh xin phép uống nước seltzer nguyên chất."

"Anh bỏ uống rượu rồi ư?" nàng hỏi, nhìn anh chằm chằm không một nụ cười. "Để làm gì cơ chứ?"

"Nó chẳng đem lại lợi ích gì cho anh cả," Bob đáp. "Em không đồng tình với ý kiến này sao?"

Jessie nhướng mày và nhún nhẹ một bên vai.

"Hoàn toàn đồng tình chứ," nàng nói với một nụ cười đúc bằng thạch cao. "Em không thể có lương tâm nào để khuyên bất kỳ ai uống rượu, hút thuốc, hay huýt sáo vào ngày Chủ nhật cả."

Bữa ăn kết thúc trong sự tĩnh lặng gần như tuyệt đối. Bob cố gắng khơi gợi chuyện trò, nhưng những nỗ lực của anh lại thiếu đi chất kích thích từ những buổi tối trước. Anh cảm thấy vô cùng tẻ nhạt, và đôi ba lần ánh mắt anh lại liếc về phía chai rượu, nhưng mỗi lần như thế, những lời cay đắng của người bạn nhậu lại vang lên bên tai, và miệng anh mím chặt đầy quyết tâm.

Jessie cảm nhận sâu sắc sự thay đổi đó. Bản chất cuộc sống của họ dường như vụt tan biến. Cơn sốt ruột không yên, niềm vui giả tạo, sự kích thích bất tự nhiên của chốn Bohemia tồi tàn mà họ từng gắn bó đã rơi rụng đi chỉ trong khoảnh khắc một nút chai bật mở. Nàng lén lút liếc nhìn Bob với vẻ cô độc và chán chường, kẻ đang mang cái vẻ tội lỗi của một gã chuyên đánh vợ hoặc một tên bạo chúa trong gia đình.

Sau bữa tối, người giúp việc da màu vẫn đến làm những việc vặt hàng ngày thu dọn bát đĩa. Jessie, với gương mặt vô cảm, mang chai rượu Scotch, mấy cái ly cùng một bát đá đập vụn quay trở lại đặt lên bàn.

"Em có thể hỏi," nàng nói, với giọng điệu lạnh buốt như băng, "rằng liệu em có nằm trong cái cơn hâm dở hướng thiện đột ngột của anh không? Nếu không, em tự pha cho mình một ly vậy. Chẳng hiểu sao tối nay trời lạnh quá."

"Ôi thôi nào Jess," Bob nói với giọng ôn tồn, "đừng khắc nghiệt với anh quá chứ. Cứ tự nhiên pha đi em. Chẳng có nguy cơ nào việc em quá đà đâu. Nhưng anh thì có đấy; và đó là lý do anh bỏ. Cứ uống phần của em đi, rồi chúng ta lấy đàn banjo ra thử bản quickstep mới xem nào."

"Em nghe nói rằng," Jessie cất giọng như một nhà tiên tri, "uống rượu một mình là một thói quen độc hại. Không, em không thấy có hứng chơi đàn tối nay đâu. Nếu chúng ta đã định hướng thiện thì chi bằng từ bỏ luôn cả thói quen chơi banjo xấu xa này đi."

Nàng cầm lấy một cuốn sách và ngồi vào chiếc ghế bập bênh bằng liễu gai ở phía bên kia bàn. Không ai nói với ai câu nào suốt nửa tiếng đồng hồ.

Và rồi Bob đặt tờ báo xuống, đứng dậy với một vẻ mặt lạ lẫm, thẫn thờ, bước ra sau ghế của nàng rồi vòng tay qua vai nàng, nắm lấy đôi tay nàng và áp sát mặt mình vào mặt nàng.

Chỉ trong khoảnh khắc, những bức tường treo lưới đánh cá trong phòng bỗng biến mất đối với Jessie, và nàng nhìn thấy những ngọn đồi cùng dòng suối ở hạt Sullivan. Bob cảm nhận đôi bàn tay nàng run lên trong tay anh khi anh cất tiếng ngâm những câu thơ của cụ già Omar:

"Dậy đi em, dâng chén rượu đầy trong lửa ấm mùa xuân,

Ném chiếc áo mùa đông của nỗi ân hận vào ngọn lửa:

Chim Thời gian chỉ còn một quãng đường ngắn ngủi

Phải bay — Và Kìa! Con chim ấy đã chắp cánh bay rồi!"

Và rồi anh bước tới bàn, rót một ly rượu Scotch thật nặng vào cốc.

Nhưng ngay trong khoảnh khắc đó, một cơn gió từ miền núi không biết bằng cách nào đã len lỏi thổi bay màn sương mù của chốn Bohemia giả tạo.

Jessie chồm dậy, với một nhát quét mạnh mẽ từ bàn tay, nàng hất văng chai và ly vỡ tan tảng xuống sàn nhà. Cú vung tay ấy đồng thời vòng qua cổ Bob, bấu chặt lấy nhau.

"Ôi trời ơi, Bobbie yêu quý — đừng đọc câu thơ đó — bây giờ thì em hiểu rồi. Hồi đó em đâu có ngốc nghếch thế phải không anh? Đọc câu khác đi anh — câu nói rằng: 'Hãy đúc nặn lại theo Khát vọng của Trái tim.' Hãy đọc câu đó đi — 'theo Khát vọng của Trái tim'."

"Anh biết câu đó mà," Bob nói. "Nó thế này:

"'Hỡi Tình yêu, ước gì anh và em cùng Tạo Hóa hợp mưu,

Để tóm gọn cả Cơ đồ khốn khổ này trong tay,

Liệu chúng ta có —' "

"Để em đọc nốt cho," Jessie nói.

"'Liệu chúng ta có đập nát nó thành trăm mảnh — rồi sau đó

Đúc nặn lại nó cho gần hơn với Khát vọng của Trái tim!' "

"Nó vỡ nát thật rồi còn gì," Bob nói, nghiền nát những mảnh thủy tinh dưới gót giày.

Từ một căn hầm nào đó bên dưới, đôi tai thính nhạy của bà chủ nhà Mrs. Pickens đã xác định được tiếng vỡ vụn.

"Lại là cái tên Babbitt hoang đàng đó về nhà trong cơn say xỉn rồi," mụ ta lẩm bẩm. "Mà ngặt nỗi hắn ta lại có một người vợ nhỏ dễ thương làm sao!"