Bác sĩ Mạc bước ra từ "Trại tị nạn số X", lòng nặng trĩu. Trước cổng trại, những hàng quán ăn uống đang vào buổi chợ sớm, mùi dầu mỡ béo ngậy trộn lẫn với tiếng rao hàng làm thành một mớ hỗn độn, dụ dỗ những người tị nạn đằng sau hàng rào sắt kia tìm trăm phương ngàn kế gọi với xin xỏ, hy vọng những tiểu thương buôn may bán đắt kia sẽ rủ lòng từ bi, cho không một chút canh cặn hay xương xẩu. Lúc này, bác sĩ Mạc thường khuyên những người tị nạn đừng có ham ăn, đồ ở các quầy hàng quá mất vệ sinh; nhưng hôm nay, ông như thể điếc đặc mù lòa, cúi đầu bước ra khỏi hàng rào sắt đó, đi thẳng vào trận địa ken dày của những gánh hàng rong.

Ông cứ cắm cúi bước vội, suýt chút nữa đâm sầm vào một ông lão khô quắt đang ngồi xổm trên đất uống cháo đường. Một bát cháo đường nóng hổi đổ ụp ra hơn phân nửa, đổ lên hai bàn tay ông lão. Ông lão không màng đến tay đau, vừa khư khư ôm lấy nửa bát cháo còn lại, vừa túm lấy vạt áo bác sĩ Mạc, mở miệng chửi bới.

Điều này mới kéo bác sĩ Mạc tỉnh lại từ trong trầm tư. Ông ngơ ngác nhìn quanh, không hiểu đã xảy ra chuyện gì; nhưng ông lão kia lại nhận ra là bác sĩ Mạc, liền buông tay, ngượng ngùng nói: "À, Mạc... bác sĩ Mạc, là ông à! Lão nhân gia ông bận bịu... À, ông là người giúp đỡ người nghèo!"

Bác sĩ Mạc cười khổ một tiếng, cũng không mở lời, lại tiếp tục bước đi. Đồng thời ông lại tiếp tục dòng suy nghĩ đầy khổ sở của mình: "Giúp đỡ người nghèo... ông lão này là ai? Đã từng nhận sự giúp đỡ của mình chưa? Những người tị nạn trong trại cũng đều coi mình là người tốt, nhưng mình đã cho họ được lợi lộc gì đâu? ...Mình, thời gian tinh thần, đều có thể hy sinh, coi như là sự giúp đỡ của mình, nhưng không có thuốc thì có ích gì chứ? ...Người đàn bà bị sốt kia, còn có hai người phù nề toàn thân ở trên lầu, đều phải tiêm... nhưng, trên lầu dưới lầu, năm sáu người bị kiết lỵ, cũng phải có thuốc đặc trị mới được... mình không mở hiệu thuốc...". Đột nhiên ông đứng khựng lại, ngơ ngác quay đầu nhìn lại một cái, lại nhìn thấy ông lão kia vẫn đang bưng bát cháo nói chuyện gì đó với người bên cạnh; thế là như có người nhắc nhở, bác sĩ Mạc chợt nhớ ra hình như vừa nãy mình đâm vào làm đổ cái gì, mà ông lão kia đã bị tổn thất. Ông cảm thấy nên quay lại hỏi thăm ông lão đó, nhưng chân ông vẫn cứ hướng về phía trước mà đi, hơn nữa dòng suy nghĩ bị ngắt quãng trong giây lát lại dấy lên những con sóng mới: "Chữa cháy ngọn ngành, rốt cuộc không phải là cách, ...mình bỏ tiền túi ư, tính ra chút ít hiện nay vẫn còn có thể bù đắp được, nhưng sức một người rốt cuộc là có hạn, lo được chỗ này không lo được chỗ kia...". Dần dần một nụ cười thoáng qua khóe miệng ông, ánh mắt ông sáng lên, như thể phát hiện ra một con đường trong bụi gai.

Lúc này, ông đã vượt qua trận địa ken dày của những hàng quán kia, hai con phố hẹp nằm ngang trước mặt, vài kẻ nhàn rỗi đang lững thững dạo chơi. Bác sĩ Mạc rảo bước đi, tư tưởng cuồn cuộn trào dâng, bước chân cũng ngày càng nhanh hơn: "Chữa bệnh là bổn phận của mình, nhưng chỉ khư khư giữ lấy cái bổn phận này thì có ích gì! Mình nên ngoài việc chữa bệnh ra, còn phải bỏ thời gian tinh thần ra để làm một việc: gom góp một khoản tiền thuốc cho hàng vạn người tị nạn ở Thượng Hải! Và còn phải đặt vào trong tay những người có lương tâm."

Khi bác sĩ Mạc đi đến kết luận này, rất nhiều biện pháp cụ thể — làm thế nào để mời gọi những người cùng chí hướng cùng nhau khởi xướng, làm thế nào để tiến hành quyên góp tiền bạc, nên có những bước đi cần thiết ra sao, v.v. — đều đột nhiên tụ lại trong đầu ông, dường như tất cả những điều này đều đã được bàn bạc từ lâu, và cũng đương nhiên là sẽ thành công, chỉ cần có một người chịu hy sinh tinh thần thời gian để chạy đôn chạy đáo kết nối.

Thở phào nhẹ nhõm đầy mãn nguyện, ông đứng lại, tìm xe thuê ở góc phố, lúc này ông mới biết là mình đã đi nhầm đường. Ông vội vàng quay lại, vừa đến rìa trận địa của những người bán hàng rong, thì thấy hai người phụ nữ trẻ đang đi tới, trong đó một người, thần tình hơi phảng phất chút u sầu, tuy nhiên ánh mắt lấp lánh vẫn lộ ra khí phách hào sảng, đây chính là đại tiểu thư của bạn thân ông, Tô Tử Bồi.

Vị tiểu thư này bước lên trước một bước gọi: "A, bác Mạc, chúng cháu vừa mới đến chỗ phòng khám của bác ạ."

"Ồ —" Bác sĩ Mạc đáp lời, đang định hỏi có việc gì, thì người đi cùng Tô tiểu thư đã nhanh nhẹn bước lên chào hỏi. Người này thấp hơn Tô tiểu thư một chút, mặc sườn xám bằng nhung màu đỏ tía, khăn quàng cổ lụa trắng, rất bắt mắt. Cô ấy chào hỏi bác sĩ Mạc như một người bạn cũ, bác sĩ Mạc cũng cảm thấy rất quen mắt, miệng ậm ừ đáp lại vài câu, trong lòng lại đang thấy lạ.

Lúc này Tô tiểu thư lại nói: "Tối hôm qua mẹ lại..."

"À!" Bác sĩ Mạc kêu lên một tiếng kinh ngạc, vội hỏi: "Chắc không phải là xảy ra biến cố bất ngờ gì đấy chứ?" Nhưng chưa đợi trả lời, liền lắc đầu chậm rãi tự đáp: "Không đâu! Ta nghĩ là không có chuyện đó!"

"Không có biến cố bất ngờ gì cả." Tô tiểu thư khẽ đáp. "Chỉ là, tối hôm qua mẹ lại không ngủ ngon, nhưng lại không liên quan gì đến vết thương đó. Bố tiêm cho mẹ một mũi, lúc này mới yên giấc."

"Ồ —" Bác sĩ Mạc chậm rãi gật đầu, cảm thấy nhẹ nhõm; ngẫu nhiên ngủ không ngon, vốn cũng chẳng tính là gì.

"Bác sĩ Mạc, chiều hôm nay ba giờ cháu đến bái phỏng, bác có thời gian không ạ?"

Bác sĩ Mạc ngước mắt nhìn thì thấy, người nói câu này chính là cô gái mà ông cảm thấy quen mặt; đôi mắt mở to, dáng vẻ rất vội vàng. Ông chưa kịp trả lời, cô gái đó đã cười rồi nói tiếp:

"Nửa tháng trước, cháu và chị Tân Giai đã bái phỏng bác sĩ Mạc rồi, nhờ bác tận nghĩa giúp đỡ mấy người bạn; bây giờ lại là chuyện tương tự cháu lại đến làm phiền bác đây. Cháu biết bác sẽ không ghét cháu, nhưng trong lòng chúng cháu lại thấy áy náy, chúng cháu thường nói với nhau: chỉ trách chúng cháu quá vô dụng, mối quan hệ ít ỏi như thế, ngoài bác Tô ra, cứ tìm một mình bác gây phiền hà; cũng trách chúng cháu quá lười biếng, không làm thêm được nhiều công tác vận động."

Lúc này bác sĩ Mạc cuối cùng cũng nhớ ra cô gái tuy tuổi còn nhỏ nhưng khá già dặn này, hóa ra cô là đại tiểu thư nhà họ Nghiêm, Khiết Tu. Bác sĩ Mạc khựng lại một chút, liền thành khẩn đáp lại yêu cầu của đối phương: "Cháu có việc gì cứ việc tìm bác là được, không cần khách khí, — lát nữa nói chuyện sau." Nói xong, ông quay người bước đi.

Nhưng đi chưa được mấy bước, ông lại quay đầu nhìn Tô tiểu thư mỉm cười nói: "Nhưng mà, Tân Giai, cháu cũng sớm về nhà đi, đừng để làm mẹ cháu phải lo lắng nữa."

Tô tiểu thư gật đầu, nhưng không mở lời. Ở góc phố phía trước, bác sĩ Mạc tìm thấy xe thuê của mình. Tô tiểu thư nhìn ông lên xe, sau đó cúi đầu, như có điều suy nghĩ. Chẳng bao lâu sau, cô ngẩng đầu lên, một tay kéo đồng bạn, gọi: "Đi thôi, vào xem một chút rồi về nhà cũng chưa muộn."

Họ chen vào khu rừng người bán hàng rong đó, đi đến trước cánh cổng sắt của trại tị nạn.

Bên trong hàng rào sắt lúc này đang nổi lên một trận hỗn loạn. Một người tị nạn gầy gò thò nửa cánh tay ra ngoài hàng rào sắt, trong tay nắm lấy nửa chiếc quẩy không biết là của người thiện tâm nào cho, cánh tay còn lại lại che lấy đầu, cản lại cây roi da đang quất tới. Một đám đông người tị nạn đen nghịt đang vì người bạn khốn khổ này mà bất bình, vừa chửi bới vừa vây lấy tên giám thị đang đánh người kia, ở giữa còn xen lẫn tên gác cổng, cố hết sức muốn kéo người gầy gò kia sang một bên. Tên giám thị bỏ mặc "chiến lợi phẩm" của hắn, vung roi da quay người lại đối phó với đám người dám kêu oan bất bình này; nhưng đuổi được bên này, bên kia lại tới, chửi còn ghê gớm hơn, hơn nữa còn bắt đầu dùng gạch vụn bùn đất để đối kháng với cây roi da đang múa lượn vun vút kia.

Người gầy gò kia cũng đã rút cánh tay từ trong mắt lưới của cánh cổng sắt ra, nhét nửa chiếc quẩy vào miệng, rồi chộp lấy hai nắm đất ngay tại chỗ...

Tô tiểu thư và các cô xem một lúc bên ngoài, liền lên tiếng gọi "Mở cửa".

Lúc này nhuệ khí của cây roi da đã biến mất, tên giám thị nghe thấy có người gọi cửa, liền nhân cơ hội xuống thang, nhưng lại ra vẻ ta đây quát mắng những người tị nạn: "Lũ tù nhân coi trời bằng vung các ngươi! Còn không cút vào trong sao? Suốt ngày chen chúc trước cửa rào, trông như lũ ăn mày, người ngoài nhìn thấy, ra cái thể thống gì!" Nói xong hắn quay người hướng ra ngoài, nhìn một cái thì thấy là hai người phụ nữ trẻ dáng vẻ học sinh, trong lòng liền thấy vô cùng khó chịu, hắn ưỡn ngực, liếc mắt đánh giá hai vị khách tới thăm này, thấy y phục của họ không tầm thường, phong độ bất phàm, nhưng lại không chắc họ là loại người nào.

"Tiểu Trương!" Tên giám thị bĩu môi làm hiệu với tên gác cổng, "Hỏi cho rõ ràng rồi mới thả họ vào."

Hai người bên ngoài cổng sắt có chút không kiên nhẫn rồi, Tô tiểu thư nói với Nghiêm Khiết Tu: "Nhìn tên giám thị mặt quỷ kia kìa! Lại đánh người, vừa thấy bóng hắn là đã làm người ta tức giận!"

Tiểu Trương gọi vọng qua hàng rào sắt: "Này, các cô — này, hai vị tiểu thư là ở cơ quan nào? Có việc gì? Tìm ai?"

"Chúng tôi ấy à," Tô tiểu thư cao ngạo đáp, "Không phải cơ quan nào cả, chúng tôi là công dân của Trung Hoa Dân Quốc! Cũng không tìm ai cả. Chúng tôi đến tham quan trại tị nạn này!"

"Thế thì — xin lỗi." Tiểu Trương ngập ngừng nói. "Hiện tại không thể tham quan được... Cấp trên có lời dặn dò xuống: ngừng tham quan."

"Buồn cười thật! Không cho người ta tham quan! Có lý do gì chứ?"

Khiết Tu cũng nói tiếp: "Ngừng tham quan, đây là lệnh của ai ban xuống, anh mang công văn ra cho chúng tôi xem!"

Tiểu Trương trợn mắt đờ người ra. Những lời công thức vừa rồi vốn đã học thuộc lòng từ lâu, nay đã dùng xong, hơn nữa lại vô hiệu, hắn liền luống cuống không biết làm sao. Vốn dĩ trong chương trình huấn luyện gác cổng mà người ta cho hắn còn có chiêu cuối cùng: quay đầu bước đi lững thững, không quan tâm tới người ngoài cửa. Nhưng hắn cũng nhìn ra hai vị khách không mời mà đến hiện tại này đại khái không phải hạng người tầm thường, hắn liền không dám tung ra chiêu cuối cùng đó.

May mà tên giám thị tới ứng cứu. Hắn lấy lý lẽ vững vàng nói với hai người ngoài cửa: "Cấp trên nói thế nào, chúng tôi làm thế ấy. Hiện tại là đồng loạt ngừng tham quan, chứ không phải chỉ có chỗ chúng tôi đâu."

Tô tiểu thư nhìn Khiết Tu một cái, Khiết Tu liền nói: "Tham quan không được, úy lạo có được không? Chúng tôi đến thăm hỏi khó khăn cho người tị nạn!"

"Úy lạo? Hừ!" Tên giám thị để lộ hai hàm răng cửa cười một cách quái dị. "Đồ úy lạo đâu? Giao cho ta là được!"

"Tại sao phải giao cho anh chứ? Chúng tôi muốn tận tay trao cho người tị nạn."

Tên giám thị khịt mũi một cái, quay mặt đi lớn tiếng mỉa mai: "Hay lắm! Vừa nói là tham quan, lại nói là úy lạo..."

"Này! Anh hãy giữ cho tỉnh táo chút đi!" Tô tiểu thư đột nhiên lớn tiếng quát, sắc mặt cũng thay đổi. "Cái bộ mặt này của anh làm cho ai xem đấy?..."

Khiết Tu nhẹ nhàng kéo tay đồng bạn của mình, nói: "Tân Giai, không đáng phải tức giận. Chân lý thuộc về phía chúng ta, chúng ta cứ nói lý lẽ với họ..." Lời còn chưa dứt, chỉ nghe thấy tên giám thị đắc ý cười vang, nhắm vào lời của Khiết Tu mà cướp lời nói: "Chẳng phải sao? Phải nói lý! Sớm đã bảo với các cô rồi: tham quan, không được; úy lạo ư, đồ úy lạo đâu, ở đâu? Cũng hỏi các cô muốn tìm ai, lại nói không phải tìm người! Miệng không nói là muốn vào, nơi này lại không phải là miếu Thành Hoàng, làm sao được? Đây chẳng phải là đến tìm phiền phức sao! Thật đúng là —"

"Cái gì gọi là tìm phiền phức?" Tô tiểu thư tức giận quát ngắt lời tên giám thị. Ánh mắt cô như hai điểm than hồng đột nhiên bùng lên, ánh sáng tỏa ra bốn phía, khiến người ta không dám nhìn thẳng. "Nơi này không phải miếu Thành Hoàng, nhưng cũng không phải nhà tù, nơi này là trại tị nạn, tại sao không cho người ta vào? Tìm người ư? Chúng tôi còn quen cả người chịu trách nhiệm ở đây đấy, nhưng chúng tôi không phải đến tìm ông ta, chúng tôi muốn tìm tất cả những đồng bào nam nữ già trẻ vô gia cư vì lũ quỷ Đông Dương mà bị hại!"

"Các người không cho người ta đến thăm hỏi, có phải là coi người tị nạn như phạm nhân không?" Đây lại là câu chất vấn trang nghiêm mà nhức nhối của Khiết Tu.

Tên giám thị có chút thẹn quá hóa giận. Cái mặt quỷ đen pha tím của hắn vặn vẹo một cái, hoảng loạn nhìn quanh, như một con sói đang chực chờ phản phệ. Lúc này, sau lưng hắn đã sớm tập trung một đám người tị nạn, họ nhớ lại mười mấy hai mươi ngày trước có những người khác đến diễn thuyết và chia cho họ mỗi người hai cái bánh mì, trong đó dường như có cả cô gái mắt như sao và cô gái mặc đồ đỏ này. Họ nghe cô nói "người tị nạn lại không phải là phạm nhân", lập tức cảm thấy câu nói này đúng như được đào ra từ trong lòng mình, liền lập tức hưởng ứng theo: "Đúng, chúng tôi lại không phải là phạm nhân! Mở cửa, mở cửa!" Nhưng đột nhiên một cây roi da quét ngang tới, người tị nạn lũ lượt lùi lại một bước, tên giám thị gầm lên: "Mẹ kiếp, ồn cái gì! Lão tử lột da các ngươi!" Đồng thời hắn không chút nghĩ ngợi, quay mặt xông về phía hai vị ngoài cửa gào lên: "Đừng lải nhải nữa, có lệnh: đề phòng Hán gian, không có giấy giới thiệu của cơ quan đảng bộ, không ai được phép vào cửa!"

"Nói năng kiểu gì thế!" Bên ngoài cửa lập tức có phản ứng nghiêm nghị không thể xâm phạm, "Anh đừng có mù mắt! Anh có biết, chúng tôi là hạng người nào không?"

Tên giám thị đã hết cách, liền muốn dùng chiêu cuối cùng, cho các cô một bài không quan tâm. Nhưng Tiểu Trương đang bị người tị nạn ép buộc phải mở cửa. Tiểu Trương chạy đến bên cạnh tên giám thị, làn sóng phẫn nộ liền cuộn trào tới.

Một trận hỗn loạn nhìn qua là sắp bùng nổ, may mà ngoài hàng rào sắt truyền đến giọng nói lanh lảnh mà bình tĩnh của Tô tiểu thư: "Mọi người bình tĩnh một chút, không vội. Cho hắn một phút, để cho đầu óc hắn tỉnh táo lại!"

Con gái nhỏ mặt lệch A Ngân đang chen trong háng mọi người, lúc này cũng nhận ra cô gái mặc áo đỏ lần trước đã đến, hơn nữa bố nó còn kể khổ với cô. Đột nhiên linh quang chợt lóe, A Ngân cảm thấy nên đi báo cho bố nó. Một hai người tị nạn nhát gan thấy sự việc bế tắc, cũng chạy vào báo cáo với "các tiên sinh".

Một phút có lẽ đã trôi qua, đầu óc tên giám thị tỉnh lại, quả nhiên nghĩ ra một kế hay; hắn đột nhiên đưa tay giật lấy chìa khóa trên cánh cổng sắt từ tay Tiểu Trương, nhân lúc mọi người không đề phòng, quay người chạy biến vào trong. Vừa băng qua cái sân nhỏ, đến gần văn phòng nhân viên, thì đụng mặt Triệu cán sự, đồng thời đám người tị nạn đang chửi bới cũng đuổi tới phía sau.

Triệu cán sự liếc mắt thấy dáng vẻ của Tô tiểu thư, liền giữ tên giám thị lại nói: "Mời họ vào, là người quen!"

"Nhưng họ..."

"Có tôi chịu trách nhiệm!" Triệu cán sự lạnh lùng cắt ngang lời lải nhải của tên giám thị, "Anh không quản cũng được!" Lại nói với đám người tị nạn kia: "Mọi người cũng đừng chen chúc ở đây nữa, đều vào đi thôi!"

Tô tiểu thư và các cô đi vào, tên giám thị vặn vẹo cái mặt quỷ ở một bên ra vẻ uy hiếp nói lớn: "Triệu tiên sinh! Đây là việc của ông đấy. Không được diễn thuyết, — nghĩ lại ông chắc tự hiểu!"

Triệu cán sự không đếm xỉa tới hắn. Tô tiểu thư lại dừng bước, dường như muốn phát tác vài câu, nhưng tên giám thị đã loáng cái chạy ra ngoài cửa. Tô tiểu thư quay mặt nhìn Triệu cán sự một cái, nói: "Sợ người ta diễn thuyết! Ai! Nhiều người tị nạn thế này, không đi giáo dục họ, không dạy họ làm chút công tác sản xuất, trái lại coi họ như phạm nhân, đến cả người ta đến thăm một chút cũng không cho phép sao?"

"Đừng nghe hắn nói bậy." Triệu cán sự cười khổ đáp.

"Chắc là cách làm mới, có chút hạn chế nhỉ?" Khiết Tu tiếp lời. "Nếu vậy, Mít-tơ Triệu, nếu gây phiền phức cho ông thì chúng tôi cũng không cố ý."

Triệu cán sự vẫn cười khổ, vừa mời họ vào trong, vừa nói: "Vốn dĩ không sao cả. Nhưng vừa nãy các cô vừa vào, gã đó đã chuồn ra ngoài rồi, khó tránh khỏi là đi bới móc thị phi. — Tôi thì sao cũng được. Nhưng, nếu gã đó dẫn một hai kẻ đến, tranh cãi với các cô tại chỗ, thì chẳng phải quá khiến các cô khó xử sao?"

Tô tiểu thư và Khiết Tu nhìn nhau, Tô tiểu thư liền trả lời với vẻ hơi giận dỗi: "Khó xử thì đã sao nào! Chúng tôi không phải là chưa từng trải qua thử thách khắc nghiệt, roi da, gậy gỗ, vòi rồng, — mấy ngày trước họ còn mời chúng tôi vào nhà giam đấy!" "Ấy ấy, cô Tô, cô hiểu lầm ý tôi rồi," Triệu cán sự vội vàng giải thích, "Đó tất nhiên là không thể nào, hiện tại rốt cuộc đã khác trước rồi. Nhưng —" Đột nhiên ông dừng lại, cau mày cười khổ, dường như ông tin chắc rằng: ông không cần nói thêm, đối phương cũng có thể hiểu hoàn cảnh và tâm ý của ông, nếu nói ra, trái lại sẽ làm mọi chuyện rối tung lên.

"Tôi nghĩ ý kiến của ông đại khái là không sai, Mít-tơ Triệu!"

Khiết Tu mỉm cười, nói đầy ẩn ý, khoác tay Tô tiểu thư, quay người bước ra ngoài.

"Không vội," Triệu cán sự vội ngăn lại, "Đang có một việc muốn xin chỉ giáo các cô." Ông vừa cố hết sức mời họ vào văn phòng nghỉ ngơi một chút, vừa giải thích rằng toàn thể nhân viên đang bàn bạc xem làm thế nào gom góp được mấy tiết mục để tổ chức một buổi dạ hội, "Tâm trạng người tị nạn không tốt, những việc khác chúng tôi không có khả năng, làm một buổi dạ hội để nâng cao tâm trạng của họ, cũng coi như là tận tâm của chúng tôi rồi!" Khuôn mặt vuông của Triệu cán sự ửng lên màu đỏ của sự nhiệt huyết, đôi mắt to cũng đặc biệt có tinh thần, ông cười như thể niềm vui từ trong lòng trào ra, mời Tô tiểu thư và các cô cho vài ý kiến quý báu, giúp họ khiến cho công tác đột kích "nâng cao tâm trạng người tị nạn" này đạt được thắng lợi thành công.

Hai vị khách không biểu lộ gì. Nhưng rõ ràng sự nhiệt tình của Triệu cán sự đã khơi gợi được sự đồng cảm của họ, họ vừa lắng nghe, vừa đã đi về phía văn phòng; chỉ vừa lúc sắp vào cửa, Tô tiểu thư đột nhiên nói đùa: "Muốn chúng tôi cho chút ý kiến ư? Vậy có tính là diễn thuyết không nhỉ?"

Một tràng tiếng vỗ tay lốp bốp, bốn nhân viên và một đại diện người tị nạn trong văn phòng cùng nhiệt liệt hoan nghênh hai vị khách không mời mà đến này.

Cuộc thảo luận về buổi dạ hội, đã trôi qua hơn một nửa, gần như sắp đến hồi kết. Tuy nhiên để bày tỏ lòng kính trọng với hai vị khách quý, Triệu cán sự đặc biệt giữ bánh xe nghị trình lại, để Đỗ Anh, người chịu trách nhiệm lập kế hoạch cho buổi dạ hội lần này, báo cáo lại từ đầu những hạng mục đã thảo luận.

Hai vị khách ngồi ở ghế trên, gần chủ tịch. Khiết Tu vừa nghe Đỗ Anh báo cáo với vẻ đầy phấn khích nhưng không tránh khỏi sự e dè, vừa nhìn những người tị nạn đi đi lại lại ngoài khoảng sân trống ngoài văn phòng đang tò mò dòm ngó, trong lòng lại không thể tĩnh tâm nổi, có một con quỷ đang gặm nhấm tâm hồn cô, nửa tháng nay lúc ẩn lúc hiện mang đến cho cô nỗi đau đớn và phẫn uất không thể hình dung, bây giờ lại như con chuột ẩn nấp tạm thời đang nhảy nhót hoành hành, khiến tư tưởng cô không thể tập trung. Ánh mắt cô chạm vào đâu, lòng cô liền nghĩ đến đó. Một lát nhìn những người tị nạn đi lại dòm ngó ngoài cửa, cô liền đoán tâm sự của họ lúc này, đoán xem trong khói lửa ngút trời này họ có từng nhận ra điều gì, có từng cảm thấy bản thân mình thực sự là có sức mạnh, có từng chuẩn bị ngẩng đầu lên gào thét một tiếng từ cuộc sống nhỏ hẹp hèn hạ đầy nhục nhã, vì toàn thể dân tộc và cũng vì chính bản thân họ, tỏa ra ánh sáng chưa từng có trên mảnh đất chịu nạn của tổ quốc? Cô lại nghĩ nếu mình bị một cú chấn động đột ngột mà rơi vào trong nhóm họ, trở thành một người trong số họ, liệu có còn thể không oán không hận, không rơi nước mắt, không nhụt chí? Liệu đã chuẩn bị lặng lẽ đón nhận chén đắng đó, hay là phẫn nộ ném đi, đập vỡ cái chén kia? ...Một lát sau ánh mắt cô va phải khuôn mặt Đỗ Anh, cô lại ngơ ngác nghĩ: người thanh niên hiện đang suy dinh dưỡng, quá khứ lại từng trải qua hai năm trong hầm tối không ánh sáng không không khí trong lành cũng không có tự do này, tương lai cũng không bảo đảm sẽ ra sao, vẫn chưa nhận được sự ấm áp và yêu thương xứng đáng từ xã hội và quốc gia, thế nhưng lúc này nơi này, chỉ vì anh ta may mắn có một cơ hội có thể cống hiến chút tâm huyết cho người dân chân chất mà khổ nạn của tổ quốc mà anh ta yêu thương, — chuẩn bị một buổi dạ hội, bạn xem anh ta kích động đến nỗi giọng nói đều có chút run rẩy!

Thế là đột nhiên toàn thân tâm Khiết Tu dấy lên một trận run rẩy, cô cảm thấy trong ngực có một thứ gì đó bị tắc nghẽn, không nhổ ra không được, hoặc là, khóc một trận thật thoải mái cho xong. Tuy nhiên cô không có nước mắt, ánh mắt cô trái lại phun ra lửa. Báo cáo của Đỗ Anh, cô lại chẳng hề lọt tai, mặc dù tai là đang nghe. Con quỷ gặm nhấm tâm hồn cô, lúc này dường như đã hiện hình trước mặt cô đang lảng vảng, cô cảm thấy đã nhìn rõ bộ mặt của nó rồi. Đây không phải là thứ chưa từng thấy, dường như là kẻ mặt mèo kia, lại dường như chính giống kẻ vừa nãy gây phiền hà với cô — cái mặt xấu xí của tên giám thị kia! ...Tuy nhiên lúc này giọng của Đỗ Anh đột ngột lớn hẳn lên, lại từng câu từng chữ đánh thẳng vào tâm can Khiết Tu: "...Báo cáo kịch này, là do đồng chí Bao Kiến Thời trong 'Vạn Bảo Toàn Thư' của chúng ta mất mấy đêm liền biên soạn, huynh đệ cũng có tham gia góp ý kiến. Chúng ta ở đây có một người bạn đồng cảnh, đóng vai quỷ, đóng vai Hán gian, đều là hạng nhất; mặc dù anh ấy đã ốm hai ngày rồi, anh ấy vẫn đồng ý nhận diễn. ...Đạo cụ, có cái thì nghĩ cách đi mượn, có cái đành phải tự mình làm, đồng chí Cốc Phong đã tính toán rồi, cần dùng nửa cân thân cây đay, hơn tám mươi tờ giấy các màu, cộng thêm dây đay hồ dán, tổng cộng mười mấy đồng là đủ rồi, số tiền này, vừa nãy đã quyết nghị, tiết kiệm từ tiền ăn của năm người chúng ta..."

Lúc này, giọng khàn khàn của Triệu cán sự đã thay thế cho giọng nói phấn khích đến run rẩy của Đỗ Anh mà nói. Lời của Triệu cán sự rất ngắn, khi Khiết Tu hiểu ra là phải mời khách phát biểu ý kiến trước rồi mới tiếp tục thảo luận, ánh mắt của mọi người đã sớm không hẹn mà cùng đổ dồn lên mặt cô. Khiết Tu theo bản năng quay đầu nhìn sang bên cạnh, nhưng, chỗ ngồi trống không, vị Tô tiểu thư như cơn lốc này không biết đã lốc đi đâu mất rồi. Khiết Tu cũng không đợi mời lần nữa, liền mỉm cười đứng dậy nói: "Tổ chức dạ hội gì đó, vốn dĩ Tân Giai là người thạo việc, nhưng cô ấy lại rời khỏi vị trí rồi, không biết đi đâu mất. Tôi có ý kiến gì chứ? Đừng lãng phí thời gian quý báu của các vị một cách vô ích! Tôi chỉ biết cổ vũ cho các vị. Nếu cần đến tôi, cũng có thể chạy vặt cho các vị."

Cô dừng lại một chút, tự cảm thấy lời nói quá trống rỗng, trong lòng liền có vài phần lo lắng, nghĩ một chút, nói tiếp: "Đúng vậy, chạy vặt cho các vị! Hiện tại là lúc mỗi người không nên lười biếng. Các vị là khổ trong cái khổ, bận lại thêm bận, các vị là đang cắm cúi làm việc. Nhưng, chúng ta bận, cũng gây ra sự bận rộn của người khác. Họ bận phá hoại, bận hủy hoại! Cùng là người Trung Quốc, sức lực của mình lại tiêu diệt lẫn nhau như vậy, ra cái thể thống gì! Chúng ta dùng mười phần sức chỉ coi như dùng năm phần, năm phần còn lại dùng vào việc gì đây, nghĩ đến đủ đau lòng. Bạn bè ơi, lời này của tôi có đúng không?... Chúng ta muốn đối phó với kẻ thù, cũng còn phải đối phó với những tội nhân dân tộc này!..."

Câu cuối cùng cô gần như hét lên, mặt cô cũng đỏ bừng, liền đột ngột ngồi xuống. Cả hội trường nín thở nhìn cô, sắc mặt mỗi người đều vô cùng nghiêm túc, ánh mắt đều rất trầm tĩnh; một lát sau, biết cô đã nói xong, lúc này mới vỗ tay bộp bộp. Khiết Tu đột nhiên cảm thấy những lời đó của mình đều chưa nói trúng trọng tâm, ngơ ngác mỉm cười, như thể tạ tội, lại như thể trách người khác tìm sai khách, nhìn Triệu cán sự nói: "Tôi vốn dĩ không biết diễn thuyết, dạ hội gì đó, cũng không có chút kinh nghiệm nào, chỉ biết xem, không biết lập kế hoạch."

"Nhưng cô nâng cao cảnh giác cho chúng tôi, quá tốt rồi!" Triệu cán sự trang nghiêm trả lời, mọi người có mặt đều vỗ tay một hồi.

Đột nhiên Khiết Tu cao giọng nói: "Tôi và Tô Tân Giai dự định quyên góp chút tiền, giúp các vị mua sắm đạo cụ, mong các vị chấp nhận."

Triệu cán sự nhìn mọi người, dường như trưng cầu ý kiến của họ về việc này. Im lặng một lát, cuối cùng Đỗ Anh lên tiếng: "Kinh phí trang bị đạo cụ đã có quyết nghị từ lâu rồi, chúng tôi cảm ơn ý tốt của các cô."

"Vậy thì chuyển sang việc khác đi," Khiết Tu lập tức cướp lời nói. "Hoặc là thêm một tiết mục. Nếu không thì, vậy thì..."

Lời còn chưa dứt, Tô tiểu thư đã đi vào. Theo sau cô, lại chính là gã mặt lệch. "Có người tìm chị đấy!" Tô tiểu thư nói với Khiết Tu như vậy, liền liếc nhìn lên bàn họp, ngồi xuống rất tùy tiện, không đợi mời, đã mở lời trước: "Bệnh nhân nhiều quá, đáng sợ! Có cách gì không nhỉ? Bác sĩ Mạc nói thế nào?... Bị bệnh phải có thuốc, không sai; nhưng cũng không đơn giản như vậy chứ? Lúc không kiếm được thuốc, cũng phải nghĩ đến các cách khác..."

Triệu cán sự và các nhân viên khác chú ý lắng nghe, chỉ có vị đại diện người tị nạn kia — gã thanh niên cằm nhọn từng chạy việc cho hãng ngoại — bĩu môi rất buồn cười, không thể nói là biểu hiện hài lòng, nhưng đồng thời cũng có chút không kiên nhẫn.

"...nâng cao tâm trạng của họ là quan trọng." Tô tiểu thư nói tiếp, ánh mắt lấp lánh quét từ đầu này sang đầu kia của bàn họp. "Tuy nhiên quan trọng không kém, là giảm bớt nỗi đau đớn về thể xác cho họ. Chúng ta phải đấu tranh với ma bệnh. Người bị bệnh, hoặc là cảm thấy bất cứ lúc nào sẽ đổ bệnh, dù có kịch cho anh ta xem, có bài hát cho anh ta nghe, anh ta cũng sẽ không yên tâm. Hiệu lực của dạ hội sẽ bằng không. Vậy thì, chúng ta không cần dạ hội nữa sao? Cũng không phải ý đó. Nhưng chúng ta không cần một buổi dạ hội tầm thường hát mấy bài ca cứu quốc, diễn một vở kịch ngắn đánh đổ quỷ tử — kiểu dạ hội sáo rỗng như vậy... Chúng ta cần một buổi dạ hội nhắm thẳng vào tình hình nghiêm trọng hiện nay ở nơi này, đặt ra vấn đề, phát huy tác dụng giáo dục đặc biệt!..."

"Đúng, đúng!" Triệu cán sự gật đầu khẽ nói.

Hai ba tiếng vỗ tay bộp bộp đột nhiên truyền đến từ một góc. Vị đại diện người tị nạn kia hai tay chống lên mép bàn, như muốn đứng dậy. Đỗ Anh mặt nghiêm nghị, chiếc bút chì trong tay di chuyển thoăn thoắt trên một tờ giấy.

Đằng kia, Khiết Tu đang đứng ngoài cửa văn phòng cùng gã mặt lệch nghe thấy tiếng vỗ tay, liền quay đầu nhìn lại, đồng thời trả lời gã mặt lệch: "Tôi hiểu rồi, ồ, hóa ra anh là công nhân trong xưởng chúng tôi, nhà bị máy bay quỷ tử oanh tạc, hiện nay xưởng muốn chuyển đến Hán Khẩu, anh muốn đi cùng."

"Đại tiểu thư thế này là hiểu rồi," gã mặt lệch vừa vui mừng, mặt càng lệch đi không ra hình thù gì nữa. Tiếp đó lại lải nhải kể lại trải nghiệm khổ sở sau khi nhà hắn bị oanh tạc. Nhưng trong văn phòng đột nhiên bùng nổ một trận cười, lại thu hút sự chú ý của Khiết Tu. Chỉ nghe thấy giọng nói tràn đầy nguyên khí của Tô tiểu thư: "...Tôi không nói sai chứ? Hiện tại tổ chức dạ hội gì đó, mọi người luôn nhìn từ góc độ vĩ mô, nếu không có vở kịch nào đánh chết vài con quỷ tử, thì cảm thấy chưa đã ghiền lắm. ...Vậy thì tôi không tán thành đánh chết vài con quỷ tử ư? Tất nhiên không phải vậy... Tôi muốn đề xuất một ý kiến..."

Trong lòng Khiết Tu như có vô số con kiến bò qua. Cô ngắt lời màn kể lể như không có hồi kết của gã mặt lệch, sốt sắng nói: "Anh yên tâm, nhà máy chuyển đến Hán Khẩu, các anh công nhân đều sẽ đi theo. Yên tâm đi! Có việc gì, anh có thể đi tìm tổng công trình sư Chu tiên sinh." Không cần biết gã mặt lệch có hài lòng hay không, Khiết Tu xoay người một cái liền đi vào văn phòng.

Lúc này, luận bàn của Tô tiểu thư đang phát huy đến đỉnh cao nhất. Cả gian phòng chỉ còn giọng nói càng lúc càng nhanh càng lanh lảnh của cô, tuy nhiên ánh mắt phấn khích và chân thành của cả gian phòng lại đồng hành với giọng nói của cô, tạo nên bầu không khí rất hài hòa nhiệt liệt.

"...Không sai, các vị cũng đã giải thích với họ, kiết lỵ, sốt rét, cúm mùa, đều là có thể lây nhiễm, các vị muốn mọi người chú ý, phòng ngừa lây nhiễm; nhưng họ không nghe. ...Nếu lời giải thích và khuyên bảo bằng miệng không có hiệu lực, chúng ta đổi một cách làm được không? Tôi đề nghị: biên một kịch bản, làm một cuộc đấu tranh với bệnh truyền nhiễm, đấu tranh một lần với sự vô tri và cố chấp của họ! ...Có chắc chắn hiệu lực tuyệt đối không? Tôi không thể khẳng định nói: tuyệt đối có. Tuy nhiên, họ ngồi đó xem vở kịch này, tổng không thể thiếu hứng thú hơn xem đại đao chém lên đầu quỷ tử Đông Dương chứ? Tất nhiên, họ hận quỷ tử, nhưng trong ngày hôm nay, ma bệnh cũng là kẻ thù đáng sợ của họ, chẳng lẽ họ không hận sao?"

Sau khi Tô tiểu thư nói xong, mất chừng một phút đồng hồ, cả gian phòng không một tiếng động. Sau đó là như gió cuồng bất chợt nổi lên, ba bốn cái miệng đồng thời tranh nhau nói.

"Hay lắm, chúng ta đổi một phong cách mới," vị đại diện người tị nạn cười khà khà, "Nói với họ không thông, thì diễn cho họ xem!"

"Tiểu Đỗ, tối nay làm một trận đột kích đi!" Đây là giọng nói sang sảng của "Vạn Bảo Toàn Thư", "Anh lên kế hoạch cốt truyện, tôi viết lời thoại."

"Vốn dĩ, cứ mãi là quỷ tử giết người, lão bách tính liều mạng, cũng phát ngán rồi!" Cốc Phong phụ trách tạp vụ quay mặt về phía hai vị khách nói.

Đỗ Anh lúc Tô tiểu thư nói chuyện, cứ ghi chép những ý chính trên một tờ giấy, lúc này anh ngẩng đầu lên, hai mắt sáng ngời, nói với Tô tiểu thư: "Hết rồi sao? Cô nói thêm một chút đi."

Tô tiểu thư mỉm cười, không lên tiếng.

Vị đại diện người tị nạn đột nhiên đứng dậy, vẻ mặt đầy nghiêm chỉnh, gọi: "Tôi đề nghị, tôi đề nghị mời vị tiểu thư này biên soạn vở kịch này cho chúng tôi!"

"Việc này làm khó tôi rồi!" Tô tiểu thư cười đáp. "Tôi chỉ biết ra đề bài, không biết làm văn đâu."

Cho đến lúc này Triệu cán sự vốn luôn chú ý lắng nghe lời nói của mọi người, cũng tiếp lời: "Đúng! Văn chương chúng ta tự làm, Kiến Thời và Tiểu Đỗ cũng không cần bao thầu, họ có thể chấp bút. Chúng ta còn phải mời thêm mấy vị bạn đồng cảnh đến tham gia ý kiến."

"Chẳng phải sao!" Tô tiểu thư nhìn đồng hồ trên cổ tay, đứng dậy. "Chỉ cần đưa ra cái đầu đề, cách làm của lão Triệu thì nhiều hơn bất cứ ai. Các người là 'tai mình không nhìn thấy' thôi, trái lại làm tôi đóng vai hảo hán. Tôi phải đi đây, Khiết Tu, còn cậu?"

Lúc này Khiết Tu cũng đã đứng dậy.

Khiết Tu vừa nói "Tạm biệt, xin phép không tiếp nữa" với mọi người, vừa đưa cho Triệu cán sự mấy tờ giấy bạc nói: "Thêm một tiết mục, tổng cộng phải tốn thêm tiền."