Khi trận mưa giông ập đến vào buổi chiều, Chu A Mai lại đang cãi nhau với vợ về vấn đề "có đi hay không".

Cùng là ba chữ "có đi hay không", nhưng từ miệng hai vợ chồng A Mai thốt ra lại mang ý nghĩa khác nhau của mỗi người. "Có đi hay không" của Chu A Mai ám chỉ việc anh và bạn đồng nghiệp trong xưởng liệu có cuối cùng chịu nhượng bộ mà chấp nhận điều kiện của ông chủ để theo xưởng đến Hán Khẩu hay không; thế nhưng "có đi hay không" của vợ anh, A Trân, lại dựa trên "một tin tốt" từ người thợ đúc Thạch Toàn Sinh hôm qua: một nhà máy ở Tô giới Pháp đang mở rộng, tuyển thêm công nhân lành nghề.

"Gã mặt lệch đó đã tìm được việc chưa?" Chu A Mai gồng cứng mặt, quát lên với A Trân. "Cô cứ tin vào mấy lời đồn nhảm không đầu không cuối của hắn, ngày nào cũng cãi làm tôi phiền chết đi được!"

"Ái chà chà, anh đúng là không biết lòng tốt của người ta. Người ta không cần thợ đúc à! Thạch Toàn Sinh có ý tốt báo cho anh, vậy mà anh lại..."

"Tôi lại sao nào?" Chu A Mai đang nâng chén trà lên, liền đặt mạnh xuống cái "bộp". "Không chịu tìm cái gã họ Diêu kia mà nghe ngóng à? Tôi không đời nào tin vào mấy lời chó má của Diêu Thiệu Quang!"

"Mặc kệ là thật hay giả, hỏi thử cũng đâu có mất gì."

"Không đi!"

"Anh không chịu đi thì tôi đi! Hỏi chơi một tiếng cũng đâu có tổn hại gì."

"Cô cũng không được đi!"

Chu A Mai bỗng chốc nhảy dựng lên, mặt đỏ gay, giận dữ trừng mắt nhìn A Trân, thế này thì quá đáng thật rồi. A Trân bĩu môi, liên tục nói "tôi cứ đi", rồi bước ra ngoài. Chu A Mai nắm lấy cô, đẩy mạnh vào trong nhà. Cuộc cãi vã sắp chuyển thành ẩu đả. Nhưng ngay lúc đó, trên tấm ván giường phía sau mảnh vải xám, cậu bé đang ngủ bỗng oa một tiếng khóc thét lên; tiếng khóc này giống như một gáo nước lạnh dội tắt cơn giận của đôi vợ chồng.

A Trân chạy vào phía sau tấm vải xám dùng làm màn che, lập tức kinh hãi kêu lên. Chu A Mai kéo mảnh vải đó ra, thấy đứa nhỏ ướt sũng như vừa vớt dưới nước lên, đang nằm trong lòng A Trân, còn tấm ván giường thì đầy nước. Chỗ dột lớn nhất từ mái lều đổ sập một nửa trút xuống, đập vào tấm ván giường nghe lộp độp.

Hai vợ chồng cũng chẳng đoái hoài gì đến việc thay đồ ướt cho con, vội vàng lo cứu đồ đạc trước. Dưới gầm giường, trên mặt đất, nước đã ngập lên cả tấc. Một tháng trước, liều mình dưới làn bom đạn của máy bay địch, họ đã cứu được chiếc hòm da cũ kỹ từ nơi ở cũ tại Nam Thị, giờ đây cũng đã bị ngấm nước.

"Ái chà! Thế này là tiêu rồi!"

A Trân bất ngờ kinh hãi kêu lên rồi chạy về phía góc nhà có hai ô cửa sổ nhỏ. Chu A Mai cũng nhảy theo qua tấm ván giường lật ngửa. Góc nhà như có một thác nước đổ xuống dọc theo vách đất, nửa bao gạo và một bao bột mì dưới đất hứng trọn dòng nước, nước rỉ ra từ cạnh bao bột đã chuyển sang màu trắng đục.

Đứa nhỏ ướt như chuột lột ngồi trên chiếc bàn gỗ mục nát, chỉ biết há miệng khóc.

May mắn là có hai người đến. Đó là Tiêu Trường Lâm và A Thọ. Họ giúp vợ chồng Chu A Mai thu xếp ổn thỏa những thứ bị ngập trong nước. A Trân cũng thay quần áo khô cho con, rồi bế nó, xách một cái ấm đến lò nước "Lão Hổ Táo" pha trà.

Tiếng gió tiếng mưa như tiếng mười chiếc máy tiện đang chạy tốc độ cao. Ba người đàn ông ngồi hình chữ phẩm quanh chiếc bàn gỗ mục, chẳng ai lên tiếng trước.

A Trân xách ấm trà trở về, đặt lên bàn rồi nói:

"Anh Trường Lâm! Anh phân xử giúp em chuyện này. Em khuyên anh ấy đi hỏi Diêu Thiệu Quang xem nhà máy đó tuyển công nhân có thật không? Vậy mà anh ấy cứ như ăn phải gạo sống, chẳng có lấy một câu tử tế. Ban đầu bảo máy móc trong xưởng tháo dỡ xong là mọi người sẽ đi Hán Khẩu; nhưng giờ ông chủ cứ giả điên giả khờ, bỏ mặc chúng tôi khô héo ở đây. Ngồi không ăn dần, bất kể công việc gì, có vẫn hơn không!"

Chu A Mai im lặng, móc từ túi áo ra nửa bao thuốc lá, nhìn kỹ thì không biết từ lúc nào đã bị ngấm nước; anh uể oải ném bao thuốc ướt lên bàn, miệng lầm bầm chửi thề một câu. Tiêu Trường Lâm lấy thuốc của mình ra, đưa cho A Mai một điếu, rồi tự rót một chén trà, điềm tĩnh nói:

"Thím đừng vội! Để mọi người cùng bàn bạc kỹ lưỡng xem sao."

"Cái miệng của Diêu Thiệu Quang không đáng tin đâu." A Thọ cũng nói đỡ vào.

"Cho dù có việc thật, tôi cũng không đi!" Chu A Mai phả một ngụm khói, lớn tiếng nói. "Hôm đó mọi người đã giao hẹn rõ ràng, nếu Nghiêm Trọng Bình không đáp ứng yêu cầu của chúng ta, chúng ta sẽ kiện ông ta lên Cục Xã hội! Chu A Mai tôi đã tự mình thề thốt, tôi không thể bán đứng anh em công nhân mà lén lút đi tìm việc làm!"

Tiêu Trường Lâm gật đầu, nhưng không lên tiếng.

"Chậc chậc chậc, Cục Xã hội ư?" A Trân tranh lời nói. "Cục Xã hội nào có quản chuyện này!"

"Mọi người cùng một lòng, không sợ ông chủ không đáp ứng!" A Thọ lại giúp A Mai nói.

"Thím A Trân, thím đừng vội, còn ba ngày nữa, cứ đợi xem tình hình!"

"Được, được, đợi xem tình hình! Xưởng đã tháo dỡ rồi, cũng chẳng đợi mở máy, Nghiêm Trọng Bình chẳng việc gì phải vội cả!"

A Trân hờn dỗi nói, đặt đứa bé trong tay vào người A Mai rồi đi xử lý đám quần áo bị ngấm nước.

Câu nói này của A Trân chạm đúng vào nỗi lòng của Chu A Mai và những người khác. Hôm qua Đường Tế Thành đã nói với họ: Thái Vĩnh Lương đang tìm nhà, chuẩn bị cất giữ những máy móc đã đóng thùng. Nghiêm Trọng Bình vốn dĩ không muốn chuyển xưởng vào nội địa, giờ đây ông ta nhân cơ hội lấy cớ yêu cầu của công nhân quá cao để hủy bỏ lời hứa chuyển xưởng.

Yêu cầu của công nhân là: phía nhà máy phải trợ cấp chi phí chuyển nhà một trăm đồng mỗi người, từ lúc xuất phát từ Thượng Hải đến ngày chính thức mở máy, mỗi người tạm nhận 80% lương cũ, 20% còn lại sẽ bù sau khi mở máy, hơn nữa đối với những công nhân theo xưởng đi nội địa, phía nhà máy không được vô cớ sa thải. Ba yêu cầu này được đưa ra lúc công việc tháo dỡ sắp hoàn thành. Nghiêm Trọng Bình trì hoãn ba ngày không đưa ra câu trả lời. Đến khi công việc tháo dỡ hoàn thành, Thái Vĩnh Lương lúc này mới đại diện nhà máy chỉ đồng ý với điều khoản cuối cùng. Công nhân vô cùng bất mãn, hơn nữa vì Nghiêm Trọng Bình lại giở trò, họ càng phẫn nộ, nên kiên quyết giữ yêu cầu ban đầu, không chịu nhượng bộ. Thế giằng co này cũng đã kéo dài bốn năm ngày rồi. Tổng kỹ sư Chu Vi Tân, ban đầu còn đứng ra điều hòa, sau thấy Nghiêm Trọng Bình không có thành ý mà công nhân lại quá khích, ông liền trở nên tiêu cực và từ chức với Nghiêm Trọng Bình.

Chỉ có Đường Tế Thành là vẫn không quản ngại gian khổ, muốn khiến Nghiêm Trọng Bình, Chu Vi Tân và phía công nhân ba bên vẫn tiếp tục hợp tác. Tuy nhiên, phái quá khích trong số công nhân lại không thấu hiểu cho ông.

A Trân vừa thu dọn đám quần áo bị ngấm nước, vừa lẩm bẩm: "Cục Xã hội! Hừ! Đã bao giờ có lần nào Cục Xã hội không bênh vực ông chủ chưa? Giờ các người lại muốn cầu xin Cục Xã hội hiển linh đấy à?"

"Chỉ cần mọi người đồng lòng, không sợ Nghiêm Trọng Bình không đáp ứng." A Thọ lại nhắc lại ý kiến của mình. "Sáng nay, tôi còn cãi nhau một trận với Thạch Toàn Sinh. Vừa gặp mặt hắn đã gào lên, có tin tốt rồi! Hừ, tin tốt gì chứ? Chẳng phải lại là điệp khúc cũ sao? Đường Tế Thành điều hòa! Nhưng mà lần này con đường hắn tìm, tôi nghe đã thấy không ổn. Hắn lại tìm đến em trai ruột của Nghiêm Trọng Bình!"

"Hừ, ai cần hắn lo chuyện bao đồng!" Chu A Mai nói.

"Nhưng, ông Đường là người tốt, ông ấy có lòng tốt." Tiêu Trường Lâm im lặng đã lâu mới lên tiếng. Rõ ràng không phải ông không có ý kiến, mà là đang tìm cơ hội thích hợp để bày tỏ ý kiến đó. "Chuyện lần này chúng ta đã mắc mưu Diêu Thiệu Quang..."

"Đường Tế Thành là người tốt, nhưng ông ấy tìm ông chủ thứ ba nghĩ cách thì không đúng. Ông chủ thứ ba chẳng phải đứng về phía anh trai mình sao?"

A Thọ tranh lời nói, mặt đỏ gay như chuẩn bị cãi nhau một trận nữa. Nhưng Tiêu Trường Lâm không nhận lời thách thức của hắn, chỉ lo nói ý của mình:

"Diêu Thiệu Quang xúi giục chúng ta đưa ra yêu cầu, A Mai, lúc đó cậu nói gã này chẳng qua muốn mượn cớ lấy lòng mọi người, củng cố địa vị của hắn trong công đoàn, tranh giành quyền lợi với Thái Vĩnh Lương. Đúng vậy, gã này có chiêu đó! Nhưng lần này, hắn và Thái Vĩnh Lương đã thông đồng với nhau, hắn chịu sự chỉ đạo của Nghiêm Trọng Bình. Chúng ta đã mắc mưu rồi!"

"Mắc mưu hay không, nói chuyện đó làm gì nữa?" Chu A Mai giận dữ trả lời. "Chẳng lẽ chúng ta không nên đưa ra yêu cầu? Chúng ta giúp Nghiêm Trọng Bình cứu máy móc, bom rơi trúng nhà chúng ta, toàn bộ máy móc của xưởng Nghiêm Trọng Bình đều cứu ra được, thế còn đồ đạc của tôi thì sao? Chỉ còn lại đúng cái hòm này! Trời sắp lạnh rồi, quần áo mùa đông không biết ở đâu nữa? Chúng ta không tìm Nghiêm Trọng Bình trợ cấp thì tìm ai? Chẳng lẽ nói, Diêu Thiệu Quang muốn lợi dụng chúng ta, Nghiêm Trọng Bình thông đồng với hắn, chúng ta cứ phải im thin thít, trần như nhộng đi theo ông ta hết đông sang tây à?"

Chu A Mai càng nói càng giận, quên mất trong lòng còn đang bế đứa nhỏ, liền giơ nắm đấm đập xuống bàn một cái. Đứa bé bám vào cạnh bàn, đang chơi đùa hai cái ốc vít to bằng quân cờ, cú đấm đó của A Mai làm hai cái ốc vít nảy lên, đứa nhỏ giật mình, ngẩng đầu thấy vẻ mặt giận dữ của bố liền oa một tiếng khóc thét lên. A Mai càng giận, tát nó một cái. May là A Trân lúc này đã thu xếp xong mấy món đồ bị ngấm nước, liền chạy tới dỗ dành đứa trẻ.

"Ái chà, anh Trường Lâm, anh cũng thấy đấy, ngày đó chúng tôi ăn bom, thoát chết nhưng mất hết đồ đạc, chỗ ở cũng không có, A Mai còn phải đi làm. Tôi bế con tìm được cái lều rách này, chao ôi, chỗ nào giống nơi con người ở chứ? Tôi dọn dẹp mất ba ngày mới trông giống một căn nhà, mà lại chẳng có lấy một cái ghế đẩu. Khẩn khoản cầu xin mãi Thái Vĩnh Lương, may mà hắn nảy lòng trắc ẩn, cho phép tôi đến xưởng nhặt mấy tấm ván mà họ coi như rác rưởi cùng với cái bàn gỗ mục này, còn nói là cho mượn, bắt viết giấy nợ ngay tại chỗ nữa đấy!..."

"Lúc đó chúng ta quá thật thà!" A Thọ phẫn nộ kêu lên, cắt ngang lời A Trân. "Chỉ một lòng lo cho máy móc của ông chủ, cứ tưởng ông chủ là người có lương tâm!"

"Chẳng phải sao! Bản thân A Mai không hé răng nửa lời! Thế mà ông Đường thấy áy náy, nói với Tổng kỹ sư Chu, lúc đó mới lấy được hai mươi đồng trợ cấp của Nghiêm Trọng Bình. Hai mươi đồng thì bõ bèn gì, mua một chiếc chăn bông cũng..."

"Thôi, thôi!" Chu A Mai bực bội quát ngắt lời A Trân. "Chỉ lôi chuyện cũ ra nói thì ích gì chứ!"

"Đúng, chuyện cũ cũng không cần nhắc nữa," Tiêu Trường Lâm thừa cơ tiếp lời, "hãy bàn chuyện trước mắt đi. Nghe nói em trai của Nghiêm Trọng Bình là người hiểu đạo lý, ông ấy đã nói với ông Đường rằng không thể để anh em công nhân chịu thiệt quá nhiều. Nhưng nếu chúng ta không chịu nhượng bộ chút nào thì mọi chuyện sẽ bế tắc đến cùng."

Chu A Mai và A Thọ đều im lặng.

"Ông Đường cũng đã bàn với Tổng kỹ sư Chu," Tiêu Trường Lâm tiếp tục, "Tổng kỹ sư Chu đã hiến một kế. Thử xem cách làm của các nhà máy khác thế nào? Chúng ta không thể kém hơn nhà khác, nhưng cũng không thể đòi hỏi cao quá. Ông Đường đã nói rõ ràng, nếu chúng ta tán thành ý kiến của Tổng kỹ sư Chu, thì Tổng kỹ sư Chu sẽ đứng về phía chúng ta..."

"Rốt cuộc là cách gì?" A Thọ nóng nảy hỏi.

"Tính từ ngày xuất phát từ Thượng Hải, ông chủ lo ăn lo ở. Đến Hán Khẩu, ông chủ chỉ lo chỗ ở, phát nửa lương, người nào có gia đình nhỏ thì trợ cấp thêm chút tiền ăn."

"Thế này không được! Chênh lệch quá nhiều rồi!" A Thọ lớn tiếng kêu lên.

Nhưng Chu A Mai lại lạnh lùng hỏi: "Tiền chuyển nhà thì sao?"

"Không có. Nhưng cậu đừng vội, nghe tôi nói đã. Chẳng phải bảo đến Hán Khẩu sau đó ông chủ lo chỗ ở sao? Phía nhà máy cấp cho chúng ta ký túc xá, cũng cấp cho chúng ta giường ngủ, bàn ghế, bếp núc, nồi niêu, - những thứ này đều không cần chúng ta tự tốn tiền. Ngoài ra, còn có thể nhận được một khoản trợ cấp, đó coi như là nửa lương sau khi công việc tháo dỡ hoàn thành, cũng là tính đến khi đến Hán Khẩu."

"Ái chà!" A Trân một tay đỡ đứa bé đang bám ghế tập đi, vừa quay đầu nhìn Tiêu Trường Lâm nói, "Bàn tính của các ông chủ đúng là khôn khéo thật! Cái này cũng nửa lương, cái kia cũng nửa lương, người ta làm sao có thể sống bằng nửa con người được!"

Chu A Mai trầm mặt nhưng không nói gì.

"Biết sớm cái họ Nghiêm kia lật lọng như trở bàn tay," A Thọ hậm hực nói, "thì lúc đầu đã chẳng thèm tháo máy cho hắn, một quả bom là xong đời mẹ nó rồi..."

"Không được, không được!" Chu A Mai đột nhiên nhảy dựng lên lớn tiếng nói, "Điều kiện như thế này không được!"

Tiêu Trường Lâm cũng đứng dậy, mặt cũng đỏ lên, lớn tiếng kêu: "A Mai, Nghiêm Trọng Bình chỉ mong chúng ta nói một tiếng 'không được' đấy!" Ông quay sang nhìn chằm chằm A Thọ. "Lúc đầu chúng ta tại sao chịu liều mạng cứu máy móc cho hắn? Vì mấy đồng tiền mẹ nó kia sao? Hay là mong Nghiêm Trọng Bình nhớ đến công lao của chúng ta, cho không chúng ta mấy chục đồng để qua mùa đông?"

"Được rồi được rồi! Anh là người rộng lượng, không thèm chấp!"

"Tôi không phải rộng lượng, cậu và A Mai cũng không phải là người hẹp hòi. Chúng ta lúc đầu đều biết, giúp Nghiêm Trọng Bình tháo dỡ máy móc, không chỉ là giúp ông ta bảo toàn tài sản, mà còn phải đốc thúc ông ta chuyển máy móc vào nội địa, mở máy sản xuất hàng hóa, đánh lũ quỷ Nhật! Bây giờ máy móc của Nghiêm Trọng Bình đã được bảo toàn, là nhờ chúng ta liều mạng cứu ra; bao giờ thì chuyển vào nội địa để mở máy? Nghiêm Trọng Bình sớm đã thoái thác, bằng mặt không bằng lòng. Nhưng chúng ta lại dâng cho ông ta một cái cớ, để ông ta quay lại cắn ngược, không phải là ông ta không muốn chuyển xưởng, mà là do chúng ta đòi giá quá cao, ông ta không làm nổi. Chúng ta ban đầu liều mạng giúp ông ta, bây giờ lại thành toàn cho quỷ kế của ông ta, chúng ta còn phải gánh trách nhiệm; A Mai, A Thọ, đây chẳng phải là chúng ta quá rộng lượng rồi sao?"

Khi Tiêu Trường Lâm nói những lời này, A Trân đặt đứa bé nằm trên chiếc chiếu rách ở góc nhà, tiện tay nhặt một chiếc kìm đưa cho con làm đồ chơi; nhưng tâm trí cô đều đặt vào việc lắng nghe lời nói của Tiêu Trường Lâm. Mấy ngày nay điều cô lo lắng nhất chính là việc A Mai thất nghiệp. Cô hy vọng việc chuyển xưởng thành hiện thực, chẳng qua cũng vì tìm việc làm ở Thượng Hải thật sự không chắc chắn. Lúc này cô nghe Tiêu Trường Lâm bàn luận, không kìm được chen lời:

"Chỉ sợ chúng ta hạ thấp điều kiện xuống, Nghiêm Trọng Bình vẫn không đáp ứng. Các ông chủ xưa nay vốn được đằng chân lân đằng đầu."

Tiêu Trường Lâm chưa kịp trả lời, Chu A Mai đã tiếp lời:

"Hy sinh, hy sinh; miễn là không để kẻ địch được lợi không công. Hôm đó ở ga Nam, một quả bom, có bao nhiêu người chết? Chúng ta dù sao cũng còn giữ được mạng."

Tiêu Trường Lâm thấy Chu A Mai cuối cùng cũng hiểu ra, liền nhìn A Thọ hỏi:

"A Thọ! Sao cậu không nói gì?"

"Theo cách làm của nhà máy khác - mọi người tán thành thì tôi cũng tán thành."

"Tất nhiên phải họp," Tiêu Trường Lâm nói rồi bước ra ngoài, "nhưng chúng ta phải giảng giải lý lẽ cho mọi người hiểu trước đã. A Mai, đồ đạc của cậu bị bom nổ sạch, cậu đi tìm người ta nói lý lẽ, người ta sẽ phục cậu. Tôi còn có việc, tối lại đến."

Lúc này, mưa cũng đã tạnh, Chu A Mai nhìn theo dáng lưng cao lớn của Tiêu Trường Lâm, tự nói với mình: "Lời nói không sai, máy móc chuyển vào nội địa mở máy, đây mới là điều quan trọng hơn tất cả." Dáng lưng cao lớn không còn nhìn thấy nữa, mắt Chu A Mai vẫn đăm đăm nhìn theo. Bất chợt anh vỗ bàn một cái, đứng dậy nói với A Thọ: "Đi! Chúng ta đi tìm anh em công nhân! Có mấy gã tính tình cứng như trâu, phải kiên nhẫn giảng giải mới thông được."

A Mai và A Thọ đi không lâu, A Trân địu con, ngồi trước cửa chẻ củi. Ánh tà dương nhàn nhạt chiếu xuống những vũng nước lớn nhỏ trên đường, những chỗ hơi khô ráo bên đường đã sớm bày đầy những sạp hàng, - quần áo cũ, đồ đạc nát, chai lọ, cái gì cũng có, đây là một nghề mới nảy sinh sau khi chiến tranh xảy ra, những người làm nghề này hầu hết đều là dân tị nạn.

A Trân nhìn những chủ sạp hàng này, lại thấy cuộc sống của mình tốt hơn họ nhiều. Cô biết mỗi người họ đều có một trải nghiệm gần như giống nhau: đạn pháo hoặc bom đạn đuổi họ ra khỏi nhà, thế là thất nghiệp, lang thang trên phố, tư liệu sống duy nhất trước mắt chính là chút đồ đạc cũ nát bày trên mặt đất. Trong số họ cũng có người từng vào trại tị nạn. Có một người phụ nữ không lớn hơn A Trân mấy tuổi đã từng nói với A Trân: thà đi ăn mày, chứ tuyệt đối đừng vào trại tị nạn. Đó là nơi không coi con người ra gì. Người phụ nữ này mang hai đứa con vào đó, chưa đầy nửa tháng, đứa con bốn tuổi đã mắc bệnh cấp tính, sốt cao ba ngày ba đêm, không có bác sĩ đến khám, trơ mắt nhìn con sốt mà chết. Tuy nhiên, những trại tị nạn quản lý yếu kém như vậy giờ cũng sắp cạn kiệt lương thực, hiện tại chỉ cho ra, không cho vào.

A Trân thở dài một tiếng, vành mắt hơi đỏ; cô cảm thấy mình hiện tại tuy sống tốt hơn họ, nhưng biết đâu có ngày nào đó cũng sẽ rơi vào cảnh ngộ này. Cô dọn củi, đi vào nhà, đặt con lên tấm ván giường, để nó tự chơi. Rảnh tay, cô mở bao bột mì ra, dùng bát múc chỗ bột mì bị ngấm nước ra, vậy mà được một chậu sành nông. Cô suy nghĩ một chút, chia ra một nửa, rồi lại đi ra khỏi nhà, tìm đến chỗ người phụ nữ có đứa con đã chết ở sạp hàng bên kia đường.

Cô bưng cái bát không trở về, vừa vào cửa đã thấy một gã đàn ông mặt rỗ đang giơ đứa nhỏ lên bằng cả hai tay, cười ha hả, cố tình lắc lư, trêu chọc nó. Đứa bé sắp khóc đến nơi.

"A Mai đâu?" Gã đàn ông đặt đứa nhỏ xuống, giọng ồm ồm hỏi.

A Trân nhận ra gã là quản đốc xưởng Lý Kim Tài, liền hỏi ngược lại: "Tìm anh ấy làm gì? Xưởng có tin tức gì à?"

Lý Kim Tài cười quái đản, phịch một cái ngồi xuống ghế, tự tay cầm ấm trà rót một bát, nhưng lại không uống, nhìn A Trân nói:

"Tin tức gì? Chẳng phải vẫn là hai chữ đó: Tiêu rồi! Nhưng A Mai đâu? Trời mưa to thế này hắn đi đâu rồi?"

A Trân nghe thấy hai chữ "tiêu rồi", tim liền đập loạn nhịp; đứa nhỏ lúc này đang di chuyển những bước chân không vững đi đến trước mặt cô, cô lập tức ôm lấy nó, ép vào ngực mình, đồng thời vội vàng truy vấn:

"Sao lại tiêu rồi? Nghiêm Trọng Bình không chuyển xưởng đến Hán Khẩu nữa à?"

"Ông ta chuyển hay không thì mặc kệ, dù sao cũng chẳng liên quan gì đến tôi. Tôi không làm nữa!"

"Á! Anh không làm nữa ư?" A Trân kinh ngạc nhìn gã mặt rỗ, nhưng trên khuôn mặt rỗ đó bóng loáng, chẳng có vẻ gì là đang gặp xui xẻo cả.

"Nhưng," sắc mặt và giọng điệu của Lý Kim Tài đột nhiên trở nên rất nghiêm trọng, "thím A Trân, các người đã quyết định đi theo máy móc rồi à?"

A Trân gật đầu, nhưng lại truy vấn: "Rốt cuộc Nghiêm Trọng Bình định thế nào? Có chuyển xưởng không?"

Lý Kim Tài lắc đầu, hừ lạnh trong mũi một tiếng, lúc này mới đáp: "Hôm kia nổ chìm ba chiếc tàu, hôm qua lại nổ chìm thêm một chiếc; cả người lẫn máy đều đi chầu Đông Hải Long Vương rồi! Đường thủy này ngày một khó đi, chẳng ai dám đảm bảo; Nghiêm Trọng Bình đâu phải kẻ ngốc, ông ta để máy móc lại trong Tô giới, có gì không tốt chứ?"

A Trân đờ đẫn nhìn Lý Kim Tài, không nói gì.

"Nhưng, dù ông ta thế nào, tôi cũng không làm nữa. Không đáng phải đánh đổi cả tính mạng! Có tài thì ở đâu cũng kiếm được tiền; như A Mai, không sợ không tìm được việc."

"Ồ!" A Trân kinh ngạc mở to mắt. Tại sao gã Lý mặt rỗ này hôm nay lại tỏ vẻ thân thiện như vậy? Nhưng nỗi sợ thất nghiệp đã lấn át sự nghi ngờ của cô, A Trân thẳng thắn bày tỏ tâm tư: "A Mai tính quá thật thà. Anh Lý, anh có cơ hội gì, đừng quên giới thiệu cho A Mai nhé!"

Lý Kim Tài cười cười, không nói rõ ý, đảo cặp mắt lồi, nhìn quanh căn nhà tồi tàn này, đột nhiên đứng dậy, rất nghiêm chỉnh nói với A Trân: "Cơ hội thì có một cái, nhưng tính khí A Mai thế nào, thím cũng biết rồi đấy, chỉ cần một câu không vừa ý là gã chẳng thèm đoái hoài đến lòng tốt của người ta đâu." Nói xong, hắn quay người định đi.

Câu nói này ngay lập tức gây ra phản ứng cực kỳ phức tạp trong lòng A Trân. Cô muốn đuổi theo Lý Kim Tài nói lời tử tế, để níu giữ "cơ hội" này, nhưng lại không dám tin thật sự có cơ hội tốt như vậy mà Lý Kim Tài lại chịu dâng tận cửa. Cô đang do dự, nhìn thấy Lý Kim Tài lắc lư đã đi đến cửa, cô vội vàng gọi: "Anh Lý, ngồi chơi đã hãy đi, A Mai chắc cũng sắp về rồi."

Lý Kim Tài quả nhiên đứng lại, quay đầu nhìn lại; A Trân nhân cơ hội muốn tỏ ra chân thành hơn một chút, nhưng đứa bé trong lòng không biết vì sao bỗng ê a khóc lên, lại còn giãy giụa dữ dội. Trong lòng A Trân bỗng thấy bực bội, mắng một tiếng "đồ quỷ nhỏ", lập tức đặt con xuống đất. Lúc này, lại nghe thấy Lý Kim Tài nói:

"Này, đường xa vạn dặm, mang theo đứa nhỏ, máy bay lũ quỷ Nhật lại đuổi theo oanh tạc, thím A Trân à, chuyện này không phải trò đùa đâu!"

"Nhưng, anh Lý, anh bảo có một cơ hội?"

"Nhưng nếu A Mai không muốn, nói ra làm gì cho phí lời? Cái miệng của A Mai vừa thẳng vừa nhanh, chính hắn không đi lại còn cứ thích đi rêu rao khắp nơi, trong xưởng chúng ta không thiếu gì mấy lão già còng lưng, nếu đám bảo bối này nghe tin tôi có đường dây, đều đến tìm tôi: Này, anh cả, giúp đỡ, giúp đỡ! Thì bảo Lý Kim Tài tôi phải làm sao?"

Lý Kim Tài nói xong lại quay người đi, dường như lại định bỏ đi. Lúc này, đứa nhỏ cũng bò bò đi được đến cửa. A Trân mượn cớ dỗ con cũng bước vội đến cửa, đứng chắn lối, với vẻ cầu khẩn nói với Lý Kim Tài:

"Tôi đảm bảo không để anh Lý gặp thêm rắc rối đâu."

Lý Kim Tài liếc nhìn A Trân một cái, lúc này mới như hạ quyết tâm nói:

"Được, nói cho cô biết vậy! Tiền công bên đó, so với Quốc Hoa thì chỉ có hơn chứ không kém; còn có một cái lợi nữa: thím A Trân à, thím cũng có thể tìm được việc làm. Như thím là một tay lão luyện từng làm ở nhà máy sợi trong ngoài, làm sao mà không đắt hàng chứ!"

"À à," A Trân không kìm được nở nụ cười rạng rỡ, "thật là không gì tốt hơn. Đó gọi là xưởng gì? Ở hướng nào? Đất của người Anh hay người Pháp?"

Sắc mặt Lý Kim Tài đột nhiên có chút khác lạ, nhưng vẫn dùng giọng điệu nghiêm trọng đáp: "Không phải ở Thượng Hải, ở Thiên Tân! Thượng Hải đang đánh nhau, làm sao có cơ hội việc làm!"

Nụ cười trên mặt A Trân cũng dần dần tan biến, cô nhìn Lý Kim Tài do dự nói: "Ồ, Thiên Tân! Cũng phải ngàn dặm đường nhỉ?"

"Có tiền lộ phí mà, đủ dùng, còn dư ra được chút ít."

"Thiên Tân không đánh nhau à?"

"Không đánh! Binh lính Trung Quốc sớm đã cút sạch rồi. Đảm bảo cũng sẽ không có oanh tạc đâu."

"Vậy ra, là thế giới của lũ quỷ Nhật à?"

"Ây, Thiên Tân cũng là bến cảng lớn, cũng có Tô giới mà."

"Nhưng, anh Lý, anh có đi không?"

"Tôi ư?" Lý Kim Tài cười cười, "Thay họ giải quyết xong xuôi mọi việc ở đây, có lẽ cũng sẽ đi."

A Trân cúi đầu không nói gì nữa. Đứa nhỏ bò trên đất nghịch những mảnh gỗ vụn. A Trân bế nó lên, nghiêng người tựa vào khung cửa.

"Nếu muốn đi, ngày mai cho tôi biết!"

Lý Kim Tài dặn dò câu cuối như vậy rồi đi mất.

A Trân tựa vào cửa, nhìn những sạp hàng bên đường. Lúc này tâm trạng cô hoàn toàn bình tĩnh. Cô cũng không buồn nghiên cứu xem "cơ hội tốt" mà Lý Kim Tài nói rốt cuộc là quỷ kế gì, cô chỉ biết mười mấy ngày trước, trong đám "chị em bạn dì" của cô cũng có người bị dụ dỗ đi như vậy - nhưng không phải Thiên Tân mà là Ninh Ba, thế mà đi một đi không trở lại, trời mới biết rốt cuộc đã đến nơi nào! Hy vọng duy nhất của cô lúc này vẫn là Nghiêm Trọng Bình đừng quá cùng hung cực ác, không đếm xỉa đến công nhân mà chỉ lo cho bản thân mình.

Trời dần dần tối sầm lại, nhưng vẫn chưa thấy A Mai về nhà. Gió thổi mang theo tiếng đại bác từ xa vọng lại, từng tiếng từng tiếng ngày càng rõ rệt.