Sau khi trời sáng không bao lâu, tiếng pháo thưa dần, gã Mặt Vẹo Thạch Toàn Sinh lê đôi chân mỏi mệt trên đường về "nhà".

Gió ẩm mang theo vài phần lạnh lẽo ập tới, như nước lạnh thấm vào tận xương tủy; gã Mặt Vẹo cúi đầu, ngoảnh mặt đi, toàn thân run rẩy, trong lòng chỉ muốn đi thật nhanh, thế nhưng đôi chân kia lại chẳng chịu nghe lời, —— không, ngay cả khi đôi chân còn miễn cưỡng "tiếp thêm dầu" được, thì khổ nỗi cái xương sống của gã chỉ chực cong lại, không chịu thẳng lên. Dường như công việc gập lưng suốt cả đêm đã bẻ gãy cột sống của gã rồi.

Đèn đường vẫn chưa tắt. Dưới bầu trời như tấm chì, những ngọn đèn đường này vẫn còn đang gắng gượng, tựa như mấy ngôi sao đầy góc cạnh, khiến người nhìn vào cảm thấy một điềm báo chẳng lành.

Gã Mặt Vẹo rụt cổ lại, nghiến chặt răng, khuôn mặt vẹo càng thêm khó coi. Phía trước là đường Haig. Một tòa chung cư năm tầng sừng sững ở góc đường. Gã Mặt Vẹo như một con thú bị thương trông thấy bụi rậm, lảo đảo chạy đến chân tường tòa nhà lớn này, thân hình đổ ập xuống. Gần đây, nó cũng học đòi những con đường đồng loại khác, cửa kính của mấy tiệm lớn đều đóng những thanh gỗ chéo, trông như những miếng băng dán hình chữ thập dán trên khuôn mặt xinh đẹp. Thứ mà gã Mặt Vẹo đang tựa lưng vào chính là một cửa sổ lớn như vậy, bên trong trưng bày đủ loại sặc sỡ, toàn là quần áo mùa đông dành cho phụ nữ và trẻ em.

Lúc này, các cửa tiệm lớn nhỏ đều chưa mở cửa, gió quét lá rụng cây ngô đồng, xoay vòng không ngớt giữa lòng đường. Lác đác vài nhóm người tị nạn vác theo bọc hành lý, thậm chí cả nồi niêu xoong chảo cũ nát, dìu già dắt trẻ, như một nét đứt đoạn kéo dài, chảy từ phía nam con đường sang phía bắc. Họ hầu hết đã bôn ba suốt cả đêm, sắc mặt xám xịt, vô cùng mệt mỏi, nhưng đôi mắt đều mở to, nhìn trân trân.

Một cặp vợ chồng già, còn dắt theo đứa trẻ năm sáu tuổi, dường như không thể bước nổi nữa, cũng đến chỗ gã Mặt Vẹo ngồi để nghỉ. Gã Mặt Vẹo vừa ngoảnh đầu lại nhìn ba người họ một cái, đứa trẻ liền òa khóc lên. Bà lão một mặt ôm đứa trẻ vào lòng, đôi môi mấp máy, như thể đang dỗ dành đứa trẻ đừng khóc, nhưng không phát ra tiếng, mặt khác cũng ngẩn người nhìn cái khuôn mặt vẹo vọ màu trắng xám pha xanh, nhưng đôi mắt đỏ ngầu đến đáng sợ kia; vẻ mặt hung tợn của tên lính Nhật đâm chết con dâu bà lại hiện lên trước mắt.

"Đừng sợ, A Mao, nó không phải là..." Ông lão cũng nói một cách yếu ớt.

Gã Mặt Vẹo cũng hơi cảm nhận được, cúi đầu, bắt chuyện hỏi: "Từ đâu chạy trốn tới đây?"

"Xa lắm!" Ông lão thở dài trả lời, ngón tay chỉ về phía nam. "Hôm qua đi mất nửa ngày, đêm qua lại gần cả đêm, ở phía bên ngoài hàng rào thép gai không vào được, chờ trời sáng, ... hai ngày chưa ăn gì rồi."

"Đây là cháu trai của ông à?"

"Cháu ngoại." Bà lão đáp. "Chỉ còn lại một mình nó thôi."

"Con trai đâu?"

"Đi gánh đạn cho quân đội rồi," ông lão vừa nói sắc mặt bỗng thay đổi, như thể có thứ gì đó nghẹn ở cổ họng, không nói tiếp được nữa, chỉ biết lắc đầu.

Tiếng vo ve từ trên trời vọng xuống, ba chiếc máy bay tạo thành một đội lướt qua tòa nhà năm tầng kia, từ từ bay về hướng tây, nhưng rồi lại ngoặt sang phía nam, bay càng lúc càng thấp. Đứa trẻ đang rúc trong lòng bà lão lại kêu lên kinh hãi.

Gã Mặt Vẹo cũng theo bản năng co thắt tâm can, nhưng rồi lại cười nói: "Đừng sợ, ở đây không sao đâu."

Đứa trẻ quả nhiên không sợ nữa, nhưng lại đòi ăn. Bà lão mặc kệ nó, lẩm bẩm một mình: "Toàn là cửa hàng lớn, toàn là nhà lầu cao sang, mà chẳng thấy chỗ nào bán bánh nướng." Câu này nhắc nhở gã Mặt Vẹo, gã thò tay vào túi áo móc ra một miếng bánh nướng khá dày, đưa cho bà lão nói: "Cho nó ăn đi, trẻ con không nhịn đói nổi đâu. Cho nó đi."

Miếng bánh nướng này là "bữa ăn đêm" do xưởng phát hồi tối, —— mỗi người một cân bánh nướng, hai quả trứng muối, nước sôi uống thoải mái; công nhân đều nói ông chủ Nghiêm tốn kém hơn nhiều, nhưng Thái Vĩnh Lương đã giở trò trong đó. Gã Mặt Vẹo luôn uống nhiều nước sôi, ăn ít bánh, trứng muối hoàn toàn không đụng đến, mang về "nhà". Tối qua Chu A Mai và Tiêu Trường Lâm lại mang phần bánh nướng ăn không hết của họ tặng cho gã Mặt Vẹo, tạo nên kỷ lục cao nhất về lương thực của gã Mặt Vẹo kể từ khi kháng chiến đến nay.

"Không cần đâu, cậu giữ lấy mà ăn." Ông lão và bà lão đồng thanh khiêm nhường. Thế nhưng nhìn dáng vẻ thèm thuồng của đứa trẻ, bà lão liền bẻ một góc miếng bánh nướng, trả lại phần còn lại cho gã Mặt Vẹo, liên mồm nói, "Đủ rồi, đủ rồi."

Gã Mặt Vẹo cũng không khách sáo nữa, đứng dậy, hai tay đút trong túi áo, rồi trở về "nhà".

Gã men theo đường Haig đi một đoạn, rồi rẽ vào một con đường ngang, đi hết đường ngang là một con phố nhỏ ồn ào dơ bẩn, "Trại tị nạn số ×" được đặt trong một nhà máy bỏ hoang ở cuối phố.

Đây là cái gọi là địa giới Trung Quốc "hình đảo" bị bao vây bốn phía bởi các con đường xây dựng vượt biên giới. Ở Đại Thượng Hải, có không ít những "hòn đảo" như vậy. Cảnh sát Trung Quốc thực thi chức quyền bên trong những "hòn đảo" này, tuy nhiên khi ra vào "đảo", người và vũ khí phải tách biệt, hơn nữa còn phải làm thủ tục.

"Trại tị nạn số ×" nằm ở phần trung tâm của "hòn đảo" này. Nhà máy bỏ hoang này cũng chẳng phải quy mô lớn gì, xưởng chính là những căn nhà dân kiểu ngõ hẻm, chỉ là cổng lớn thì khá đường hoàng, hơn nữa còn lắp cả hàng rào sắt.

Gần một tháng nay, trên "hòn đảo" nhỏ bé này lại hiếm hoi được hưởng chút "cảnh thị thời chiến". Từ thành lớn trấn nhỏ cho đến các thôn làng ở chiến trường phía đông, từ Giang Vạn, Ngô Tùng, Nam Thị, Trát Bắc, những người tị nạn giàu nghèo không đều, cứ mười người thì có sáu bảy người chạy về phía hai tô giới gần đó và có vẻ "bảo hiểm" hơn; cuối cùng khiến "hòn đảo" này tự nhiên thêm vào cả ngàn vị "ngụ công" chạy nạn hạng ba hạng tư, họ dốc hết sức tiêu dùng từ trong những chiếc ví ngày càng xẹp lép của mình, góp phần tạo nên sự phồn vinh trên "hòn đảo" này.

Hiện tại, những cơn gió ẩm lạnh lẽo buổi sáng mùa thu vẫn thổi qua những con phố chật hẹp ngoằn ngoèo và dơ bẩn ở đây, vẫn khiến cho những người chen chúc trong những căn nhà mái bằng cũ kỹ ẩm ướt phải run cầm cập. Thế nhưng các loại sạp hàng, đủ kiểu người buôn bán nhỏ, đã sớm qua lại tấp nập, chật kín mấy con phố chật hẹp ngoằn ngoèo kia. Trước cổng "Trại tị nạn số ×", vì đường phố rộng hơn một chút, dường như cũng được coi là một cái "quảng trường", nên đã tập trung đầy đủ tinh hoa của cả "hòn đảo".

Ở đây rao bán có khoai lang nướng, cháo đường trắng, bánh nướng quẩy, bánh mì hơi mốc, thịt bò chết mổ lén, "đại vương lạc", đậu phụ khô ngũ vị; thậm chí còn có cả một gã phanh ngực áo vải xanh có hàng cúc, đội một cái khay lớn khảm đồng sơn mài, trong khay bóng loáng dầu mỡ, là mấy món ruột heo, dạ dày heo, tim gan heo hun nướng, còn có cả gà chay, giò chay.

Trên thềm hai bên hàng rào sắt cổng "Trại tị nạn số ×" lại có mấy sạp bán đồ cũ; đây là cách nghèo túng mà các vị ngụ công chạy nạn đành làm tạm, trong đó thậm chí còn có phần của những người ở trong trại tị nạn. Biết rõ là sẽ không có khách, thế nhưng vẫn ôm giữ lấy một tia hy vọng mong manh. Cái bụng không được thỏa mãn, nghiêm trọng hơn bất cứ thứ gì.

Gã Mặt Vẹo chen qua hàng ngũ sâu hun hút của những sạp hàng ăn uống ấy, hương thơm của các loại thực phẩm kích thích khẩu vị của gã, thật sự là khó mà chịu nổi. Nghĩ đến chuyện mình và người nhà đã bao nhiêu ngày không thấy mỡ, gã cứ nhìn chằm chằm vào cái khay của gã bán hàng kia; đặc biệt là những khúc ruột heo uốn lượn, dày, tròn và bóng loáng kia khiến gã phải nuốt liên mấy ngụm nước miếng thèm thuồng. Trong lòng gã nguyền rủa Thái Vĩnh Lương keo kiệt: sao cứ luôn là trứng muối, không đổi sang món khác, —— ví dụ như là ruột heo? Nếu gã bán hàng đội khay kia chịu đổi với gã, thì gã sẽ sướng cực, và gã tin vợ gã cũng sẽ không mắng gã đâu.

Khi đang nghĩ thế, gã đã đến trước cổng hàng rào sắt. Như thường lệ, không ít khuôn mặt vàng vọt hốc hác đang dán vào những ô vuông của hàng rào sắt, những đôi mắt trũng sâu nhìn đặc biệt to, đều tham lam chăm chú nhìn những gánh hàng ăn uống đủ màu đủ sắc ngoài cổng. Có thể tự do tự tại "thỏa mãn thị giác" một chút như vậy, đối với họ đã coi là gặp may, vì tên thanh tra mặt sắt thường hay mắng họ là "quỷ tham ăn" lúc này vẫn còn đang trên giường tìm giấc mộng đẹp của hắn, —— nhưng có lẽ trong mộng hắn đang vung roi da đuổi đám "quỷ tham ăn" này trở về chỗ nằm của mỗi người.

Giữa những đôi mắt tham lam đói khát ấy, gã Mặt Vẹo nhìn thấy con gái mười tuổi A Ngân của mình, khuôn mặt nhỏ nhắn kẹt giữa hai cánh tay khô khốc như củi mục của người lớn. Gã Mặt Vẹo vô thức thò tay vào túi áo, nắm lấy một miếng bánh nướng, rồi bước vào trong cổng sắt. A Ngân cũng nhanh mắt, lập tức chen ra khỏi đám người, đuổi theo gọi "Bố!"

"Ồ!" Trên mặt gã thoáng hiện một tia cười, "Cầm lấy —— ăn đi!"

Một miếng bánh nướng nhỏ nằm gọn trong tay A Ngân. A Ngân nhận lấy, lại nhảy trở về phía hàng rào sắt, dường như chỉ cần nhìn ra bên ngoài thôi cũng khiến miếng bánh trong miệng thêm đậm đà.

Gã Mặt Vẹo đi qua khoảng sân bên ngoài văn phòng nhân viên, xuyên qua một con ngõ, phía trước lại là một khoảng sân, trên sân có hai ba đống rác lớn, đây là những gì nhà máy trước đây để lại, có mấy đứa trẻ tị nạn leo lên đó đào bới, hy vọng nhặt được thứ gì đó đáng tiền. Đối diện với khoảng sân này là một dãy nhà lầu tối thiểu năm gian, nhưng tường ngăn bên trong đã bị dỡ bỏ bớt, biến thành bốn gian lớn trên dưới. Gã Mặt Vẹo bước vào gian thứ hai tầng dưới, cạnh cửa sổ có một chiếc chiếu rách, vợ gã ngồi trên đó, trải ra món đồ xa xỉ duy nhất của họ —— chiếc chăn bông chất liệu còn tốt nhưng bẩn thỉu không chịu nổi, đang bắt rệp và chí.

Không gian mà chiếc chiếu rách này chiếm giữ chính là "nhà" của gã Mặt Vẹo.

Gã Mặt Vẹo vừa ngồi xuống chiếu, đã vội vã lấy bánh nướng và trứng muối trong hai túi ra, đặt hết trước mặt vợ. Đến khi cả hai túi đều trống rỗng, gã thở phào một hơi dài, rồi ngả người ra sau, dường như toàn bộ sức lực của gã đến lúc này thật sự đã hoàn toàn bị vắt kiệt.

Trứng muối và bánh nướng lần lượt thu hút ánh nhìn của những người tị nạn khác trong phòng. Tiếng kêu đói gọi rét, chửi bới cãi vã, oán trời trách người, tiếng của đàn ông đàn bà già trẻ lớn bé không bao giờ ngừng nghỉ từ lúc sáng đến tối, lúc này dần dần lắng xuống, cuối cùng chỉ còn mấy bệnh nhân đang sốt mê man vẫn lảm nhảm nói mê, còn có một người đàn ông trung niên và một người phụ nữ bị đi ngoài ba ngày nay, mặc dù cũng trừng mắt nhìn cặp trứng muối trắng đến kỳ lạ kia, trong miệng vẫn "á ôi, á ôi" kêu lên. Nhưng chưa đầy một phút, tiếng than vãn và chửi rủa lại cao lên, lấn át cả tiếng rên rỉ và mê sảng của các bệnh nhân.

Căn phòng dài hẹp này, tính diện tích không quá 10x25 thước, ở giữa là một lối đi hình chữ thập, nhưng đơn vị "nhà" thì có đến mười, nam nữ già trẻ tổng cộng hơn bốn mươi người. Ban ngày, những người sức khỏe còn khá, đôi chân còn trụ được, đều không muốn chôn chân trong đó nuốt cái không khí hôi thối cay nồng, chịu đựng sự quấy nhiễu liên miên của rệp và chí. Nhưng gần đây, những người không thể trụ nổi nữa, nằm dài trên chiếu cả ngày, đã dần dần tăng lên đến con số một tá. Những vị đang hôn mê sốt cao đó, theo lời nói đùa của một gã công tử bột từng làm chân chạy việc ở ngân hàng ngoại quốc trong cùng phòng: "Còn hơn cả một cái lò sưởi số 2", vì vậy không khí hôi thối càng tăng thêm nhiệt độ và độ ẩm, khiến lòng người bực bội, như khó thở, nhưng chỉ cần còn sức nói, cái miệng lại càng lải nhải không ngừng.

Những con ruồi gọi bạn kéo bè, tụ tập thành đàn, bay đi bay lại giữa mười "gia đình" này, sự chú ý của chúng cũng bị mấy miếng bánh nướng mới đến hấp dẫn. Chúng vo ve bay lượn vòng quanh, rồi lác đác lao xuống.

Đứa trẻ ba tuổi ở "nhà" sát vách với gã Mặt Vẹo, vểnh cái mông trần trụi lên, bò tới, từ từ thò tay, lén lút sờ vào quả trứng muối bóng loáng kia, những ngón tay nhỏ bé bẩn thỉu gầy guộc như chân chim. Vợ gã Mặt Vẹo khẽ thở dài một tiếng, bẻ một miếng bánh nướng nhỏ bằng ngón tay cái đưa cho "chân chim" kia, rồi thu phần còn lại đi, đồng thời nhìn cái khuôn mặt vẹo vọ không chút huyết sắc kia hỏi: "Sao hôm nay lại nhiều hơn một chút vậy?"

Không có câu trả lời. Gã Mặt Vẹo lúc tỉnh lúc mê chỉ cử động mí mắt.

"Máy móc tháo xong chưa?"

Gã Mặt Vẹo bỗng hắt hơi một cái, đuổi mấy con ruồi đang liếm lỗ mũi mình đi, trả lời một cách mơ hồ: "Sắp xong rồi, sắp rồi, mẹ kiếp!"

"Vậy khi nào chuyển?"

"Quỷ mới biết!"

"Vậy chúng ta thì sao?"

"Hừ ——" Gã Mặt Vẹo thực sự quá mệt mỏi, lười mở miệng, chỉ hừ một tiếng rồi nhắm mắt lại.

Lúc này, một bệnh nhân sốt cao cứ nằm đó nói mê bỗng bật khóc thành tiếng, lại xen lẫn mấy câu nghe không rõ, như thể đang tranh cãi với ai đó, lại như đang than nghèo kể khổ cầu xin tha thứ.

"Ai, ai, tội nghiệp!" Có người khẽ nói, "Sốt nặng đến thế, cho cô ấy uống ngụm nước lạnh đi. Xem kìa, cô ấy nói mê sảng đầy miệng, toàn là nói về nạn cô ấy gặp, khổ cô ấy chịu, thật quá thảm! Ai, bác sĩ Mạc chắc sắp tới rồi nhỉ?"

Căn phòng bỗng im bặt. Một bà lão đang niệm Phật. Ruồi vo ve bay kêu.

Bệnh nhân kia cũng yên tĩnh hơn một chút.

Một lát sau, không biết là con nhà ai bắt đầu khóc, thế là tiếng chửi bới, oán trách số phận, lòng căm thù đối với kẻ địch, những phỏng đoán bừa bãi về chiến sự trong khắp căn phòng lại nổi lên.

Vợ gã Mặt Vẹo lải nhải không ngừng oán trách chồng mình: "Anh không thể khôn ngoan hơn một chút hỏi han một tiếng à? Xưởng muốn chuyển, anh không bám chặt lấy, họ bỏ mặc anh lại thì làm thế nào! Chúng ta đã bị bom nổ tan tành hết cả rồi, anh không có cái miệng à, không biết hỏi họ một tiếng sao? Anh định sống cả đời ở đây à? Hừ!"

"Ai, ai, ồ ——" Gã Mặt Vẹo mở mí mắt, rồi lập tức nhắm lại. Mệt mỏi đến cực điểm, hai mắt gã vừa nhắm, trong cơn mơ màng chỉ toàn là tiếng máy móc tháo dỡ ầm ầm vang đầy tai, lời của vợ hoàn toàn bị lấn át, không có tác dụng gì.

Vợ gã càng nói càng tức.

"Cái nơi như chuồng lợn thế này, ngày hai bữa cháo loãng cũng ăn không no, người ta còn nói không lãnh được gạo, chèo chống thêm mười ngày tám ngày nữa là bảo anh cút xéo, ở đây sắp đóng cửa rồi. Anh định ăn cháo loãng ngày hai bữa đến chết già à!"

Đây cũng chẳng phải tin mới. Phong thanh về việc cái trại tị nạn dở dở ương ương này khó duy trì được đã có từ nửa tháng trước, điều này đã không còn có thể kích thích thần kinh đã tê liệt của những người tị nạn nữa, cho nên dù gã Mặt Vẹo không hề ngủ, gã cũng sẽ không kinh ngạc, cùng lắm chỉ là thở dài một tiếng mà thôi.

Nhưng tiếng ngáy của gã Mặt Vẹo lại chọc giận vợ gã. Cái tin mà chính bà ta vừa nói ra đã mất đi tác dụng kích thích này, ngược lại như một gáo nước lạnh tạt vào mặt, ép bà ta đầy lửa giận. Bà ta đang định mở miệng lần nữa, thì một người mặc áo trắng xuất hiện ở cửa, đột nhiên, làn sóng ồn ào đầy phòng cứ thế thấp xuống.

Ánh mắt của những người tị nạn đều đổ dồn về phía bác sĩ Mạc ở cửa. Ngàn lời ngàn chữ đau thương và hy vọng đẫm máu lệ đều được biểu lộ từ ánh mắt trang nghiêm mà chân tình của họ. Bác sĩ Mạc không phải là thần tiên sống; mười năm khổ học nơi hải ngoại và bảy năm kinh nghiệm lâm sàng trong nước, cũng không làm gì được hoàn cảnh tồi tệ thế này. Đôi bàn tay trắng của anh không biến ra được phòng bệnh sạch sẽ, cũng không biến ra được thuốc men; Đại Thượng Hải không phải là không tìm được nơi tốt hơn để cho những bệnh nhân này ở, cũng không phải là ngoại trừ các loại như Aspirin ra thì không còn thuốc đặc trị nào khác, thế nhưng những điều này đều không nằm trong quyền hạn của anh. Nếu như trong thời gian phục vụ tại "Trại tị nạn số ×" này anh cũng từng chữa khỏi một vài bệnh, thì đó tuyệt đối không phải do y thuật của anh cao minh, càng không phải do thuốc men linh nghiệm, mà là sự thân thiết và nhiệt tình của anh đã cứu sống tâm hồn bệnh nhân trước, sau đó mới đến ý chí cầu sinh của chính bệnh nhân chiến thắng bệnh tật.

Nhưng chuyện như vậy, chỉ có thể coi là những "kỳ tích" ngẫu nhiên. Bác sĩ Mạc có đầu óc khoa học tất nhiên sẽ không tin vào cái gì gọi là "tự chữa trị tinh thần". Vì vậy ngày nào anh đến đây cũng là một nỗi đau đớn vô hạn.

"Bác sĩ Mạc!" Người phụ nữ bị đi ngoài chống nửa thân trên lên, thều thào kêu lên.

"Cứu —— cứu mạng với! Ruột gan như đứt từng khúc rồi!"

Trong khoảnh khắc, đủ loại làn sóng than vãn cầu cứu, xen lẫn tiếng rên rỉ và mê sảng, lại cùng bùng phát.

Bác sĩ Mạc khẽ xua tay, chỉ nói được một câu "Mọi người hãy yên tâm", rồi lại nghẹn lời, hốc mắt hơi ẩm ướt, sắc mặt ôn hòa đột nhiên chuyển sang trang nghiêm và trầm mặc. Anh bước vào phòng, đứng tại ngã tư "chữ thập" kia. Anh đeo khẩu trang, thế nhưng mùi vị cay cay chua chua hôi thối trong phòng vẫn khiến anh hắt hơi hai cái. Vợ gã Mặt Vẹo bò tới một bước, kéo gấu áo bác sĩ Mạc, chỉ vào người phụ nữ bị sốt cao cứ nói mê sảng bên kia, nói: "Hôm qua vẫn còn tốt, hôm nay —— ai, bác sĩ Mạc, anh nhất định phải nghĩ cách, cứu cô ấy với!"

"Ồ, yên tâm đi. Tôi ——" Nhưng tiếng của bác sĩ Mạc lại nghẹn lại. Anh nỗ lực tạo ra một nụ cười, rồi men theo cái "ngã tư" đó, chậm rãi đi qua.

Anh theo thứ tự, khám từng "gia đình" một, bệnh nhân và người khỏe anh đều khám như nhau. Anh mặt mày nghiêm túc, không có lấy một nụ cười, thế nhưng bất kể là bệnh nhân hay người khỏe đều cảm thấy vẻ nghiêm túc này của anh còn mang lại sự an ủi, còn khơi gợi được niềm tin của người ta hơn nụ cười của một số người khác.

Trong lúc anh khám bệnh, đủ loại câu hỏi liên tục từ các phía đổ dồn vào người anh. Anh chỉ trả lời đơn giản, giọng điệu bình tĩnh, y như lúc các bà các cô nói chuyện nhà. Đôi khi chẳng trả lời, chỉ gật đầu hoặc lắc đầu, đôi khi đến cả đầu cũng không động, chỉ dùng một cái liếc nhìn dịu dàng của ánh mắt để trả lời. Thế nhưng bất kể là bệnh nhân hay người khỏe, sau khi nhận được câu trả lời như vậy của anh, lòng dạ đều nhẹ nhõm được một nửa, cảm thấy mình đã có chỗ dựa.

Anh đã khám xong mấy người bị sốt, lại khám tiếp hai người bị đi ngoài. Từ từ quay người nhìn quanh, như thể đang tìm kiếm thứ gì đó.

Ánh mắt cả phòng đều dõi theo anh. Nhưng anh lại cúi đầu, chậm rãi đi tới ngã tư "chữ thập", rồi ngẩng đầu lên nói.

Giống như nói chuyện nhà, anh bảo những người chưa đổ bệnh phải chú ý lây nhiễm thế nào, phải cẩn thận nước uống ra sao, nếu cảm thấy không quá sức lực thì nên ra ngoài khoảng sân trống nhiều hơn, đừng nán lại căn phòng này; lúc này, ánh mắt anh chuyển sang gã Mặt Vẹo đang nằm ngáy bên kia, trầm ngâm một chút, rồi tiếp tục nói: "Các người tự bàn bạc với nhau xem, xem có cách nào để những người chưa đổ bệnh đều nằm gần cửa sổ hơn không."

Khi nhắc đến bệnh nhân, ngoài việc dặn đi dặn lại hai người bị đi ngoài tuyệt đối phải nhẫn nại, đừng tùy tiện đi vệ sinh lung tung, anh bước nhẹ chân đi ra khỏi phòng vừa nói: "Còn bệnh nhân sốt cao ấy à, ừm, tôi đi lấy thuốc, lát nữa sẽ cho người mang tới."

"Bác sĩ Mạc, ngài xem cô ấy có sao không? Chứ hồi nãy cô ấy sốt đến phát điên rồi đấy ạ!" Có người hỏi như vậy.

Bác sĩ Mạc đứng lại, trầm ngâm một chút, rồi đáp: "Không sao đâu, chờ tôi đi lấy vài ống thuốc tiêm tới."

Khi anh nói như vậy, bất giác toàn thân rùng mình một cái. Biết rõ có hơn mười đôi mắt âm u chưa mất đi hy vọng đang dán chặt sau lưng mình, anh cũng không dám ngoảnh lại nhìn thêm một cái, sải bước lớn đi ra khoảng sân trống, móc cuốn sổ tay ra viết vài dòng, rồi lại đến những căn phòng trên lầu tiếp tục khám bệnh.

Một giờ sau, bác sĩ Mạc ôm đầu ngồi trong căn phòng nhỏ cạnh văn phòng nhân viên. Đây là chỗ ngủ của các nhân viên, hai hàng giường gỗ, ở giữa là một cái bàn gỗ hình chữ nhật. Sắc mặt bác sĩ Mạc tái nhợt, nhìn trân trân vào cái ấm trà sứt miệng trên bàn. Trong văn phòng bên cạnh, có người đang nói chuyện khe khẽ, còn có tiếng bàn ghế di chuyển. Bác sĩ Mạc đưa tay xem đồng hồ đeo tay, nhặt một chiếc bút chì trên bàn, thiếu kiên nhẫn gõ gõ vào cạnh bàn, ngoảnh mặt gọi ra ngoài cửa: "Này, ông Triệu, tôi chỉ có thể đợi thêm mười phút nữa thôi!"

"Ồ, ồ, tới ngay!" Ngoài cửa một giọng khàn khàn đáp lại. Nhưng ngay sau đó rõ ràng là nói với một người khác: "Anh lại đến Tổng hội thương lượng thật kỹ xem. Ngày mai còn miễn cưỡng đối phó được, ngày kia là không còn một hạt, chỉ đành húp gió tây bắc mà sống thôi!..."

Thế là một thanh niên mặt vuông, vóc người trung bình, khoảng hai mươi lăm hai mươi sáu tuổi bước vào phòng, ngồi phịch xuống chiếc giường đối diện bác sĩ Mạc qua cái bàn gỗ kia, tấm ván giường bị bệnh lao kêu kẽo kẹt.

Bác sĩ Mạc ngước mắt nhìn khuôn mặt vuông của Triệu cán sự, khẽ hỏi: "Sao vậy? Không nhận được gạo à?"

Triệu cán sự gật đầu, không nói; đôi mắt to trên khuôn mặt vuông kia lại lóe lên tia sáng đầy phẫn nộ.

"Đương nhiên, ba mươi vạn người tị nạn, không phải là con số nhỏ," bác sĩ Mạc hai mắt nhìn vào một con bọ cánh cứng màu đen đang bò nguầy nguậy trong kẽ bàn gỗ, lẩm bẩm một mình, "Thế nhưng, hôm qua tôi đã nhìn thấy mấy xe bánh mì chất đống ở hành lang Tổng hội đều đã mốc meo rồi; tại sao lại mốc đi thế nhỉ? Nghe nói mấy hôm nay máy bay địch ném bom quá dữ dội, xe tải không thể chạy lên tiền tuyến. Ồ, đây tất nhiên cũng là sự thật. Thế nhưng, tại sao lại không phát cho trại tị nạn? Nghe nói thế thì không được. Các công đoàn hoặc cá nhân quyên góp những chiếc bánh mì này đều chỉ định là để khao quân đội, nếu tùy tiện chuyển sang dùng vào việc khác, một khi bộ đội đến chất vấn, ai chịu trách nhiệm đây? Anh xem, phàm là cái gọi là cán sự, chính là cách làm việc như thế đấy! —— Nhưng mà, ông Triệu, ngày kia nếu vẫn không lấy được gạo, anh định làm thế nào?"

"Làm thế nào à?" Giọng khàn khàn của Triệu cán sự nghe như dao nhỏ cạo trên mảnh thủy tinh, khiến người nghe sởn cả gai ốc, "Thế nào cũng phải có cách. Ví dụ như: Tôi đã mua sẵn một bó nhang, sáu nhân viên chúng ta dẫn theo người tị nạn, mỗi người cầm một nén hương, đến quỳ trước cửa Tổng hội —— nhưng, tôi hy vọng không cần đến nước này. Tôi mong không đến mức buộc chúng ta phải đi đến nước này! Tôi không muốn để người nước ngoài nhìn vào cười chê. Chuyện xấu trong nhà không thể để lộ ra ngoài..." Anh ta đột nhiên cáu bẳn, xòe năm ngón tay, cắm vào mái tóc cứng rối bời, cười lạnh nói tiếp, "Có mấy nơi xử lý công việc ở trại tị nạn thủ tục không rõ ràng, ngược lại muốn gì có đó! Chúng ta bỏ tiền bỏ sức, tấm lòng son vì nước, thế nhưng chỗ này một cái đinh, chỗ kia một cái đinh, tóm lại là phân biệt đối xử..."

"Ai, ai, chuyện này thì nói không hết đâu," bác sĩ Mạc ngắt lời Triệu. Anh móc cuốn sổ tay ra, giở ra nhìn lướt qua, lại nói tiếp: "Hôm nay là vận may lớn, ở đây chỉ tăng thêm một bệnh nhân rưỡi. Nhưng mà, ông Triệu, thực sự không có cách nào cách ly những bệnh nhân kia sao?"

Triệu cán sự cười khổ lắc đầu: "Phòng không đủ, người tị nạn cũng không muốn. Ví dụ như: một nhà ba người đổ bệnh một người, anh muốn cách ly họ sao, họ nói, có chết cũng phải chết cùng nhau!"

"Thế nhưng cứ theo đà này, thật sự sẽ chết cùng nhau đấy!" Bác sĩ Mạc bỗng cao giọng nói, giọng hơi run.

Vài giây im lặng. Trên trán khuôn mặt vuông lộ ra mấy hạt mồ hôi lạnh, hàm răng cửa trắng lớn nghiến chặt môi; cuối cùng, Triệu thở phào một hơi dài nói: "Được, chúng ta lại cố gắng. Ít nhất trước tiên làm được việc cách ly bệnh nặng. Tất cả các phòng, một ngày vẩy thêm vài lần thuốc khử trùng. Ồ, ông Hoàng lấy được ít thuốc men rồi, bác sĩ Mạc, anh xem thử ——" nói xong, anh ta cúi người dưới gầm giường lôi ra một gói giấy.

Bác sĩ Mạc mở gói giấy, vừa kiểm tra mấy cái chai và hộp, vừa cau mày. Anh xé một mảnh giấy, dùng bút chì viết mấy dòng chữ, lại chọn ra vài loại từ đống thuốc kia, cùng đưa cho Triệu cán sự nói: "Lát nữa anh chiếu theo danh sách mà chia cho họ." Dừng lại một chút, thở dài, "Chỉ có thể làm vậy để đối phó, nhờ Chúa phù hộ thôi. Còn mấy ca bệnh nặng, thì đó không phải là những viên thuốc thông thường có sẵn này giải quyết được, tôi về phối thuốc, sẽ cho người mang tới."

Nói xong, anh đứng dậy, qua cái bàn gỗ, bắt tay Triệu cán sự. Nhưng đột nhiên, sắc mặt bác sĩ Mạc trở nên rất nghiêm túc, y hệt như lúc anh bước vào phòng ngủ của những người tị nạn; anh nắm chặt tay Triệu không buông, nhìn trân trân vào khuôn mặt Triệu.

Bàn tay Triệu cán sự lạnh và ướt dính, trên trán rộng của Triệu cán sự có mấy giọt mồ hôi, còn đôi gò má trũng xuống kia lại ửng lên một mảng hồng, đặc biệt là đôi mắt góc cạnh kia tỏa ra tia sáng lạ thường.

Bác sĩ Mạc nhẹ nhàng buông tay Triệu, vòng qua bàn gỗ, đứng trước mặt anh ta, vỗ nhẹ vào vai anh ta nói: "Người anh em, phổi của cậu —— cảm thấy thế nào, có vấn đề gì không?"

"Có lẽ," —— là một câu trả lời nhẹ bẫng, còn mỉm cười nhẹ.

Bác sĩ Mạc như không tin lắm lắc đầu, nhẹ nhàng đưa tay lật mí mắt Triệu cán sự lên xem một chút, miệng lẩm bẩm: "Suy dinh dưỡng, làm việc quá sức." Sau đó anh lại nhìn quanh căn buồng nhỏ đầy giường này vài cái, chỉ vào một chiếc giường cạnh cửa sổ nói: "Ngay ở đây đi, để tôi nghe phổi cậu xem..."

Triệu cán sự cười, chưa kịp mở miệng, ngoài phòng đã có người gọi: "Huynh Thành Chương! Đến giờ họp rồi nhỉ?"

"Được rồi!" Triệu cán sự cao giọng trả lời, đồng thời nắm tay bác sĩ Mạc, nói rất thẳng thắn: "Chữa bệnh cũng cần thời gian. Cảm ơn sự quan tâm của anh dành cho tôi. Bản thân tôi cũng biết là không khỏe lắm. Phổi —— chắc là chưa có vấn đề gì. 'Suy dinh dưỡng, làm việc quá sức,' —— câu vừa rồi của anh rất đúng. Nhưng, ngay cả khi kiểm tra ra thực sự..."

"Thế thì tự nhiên lại nghĩ cách khác," bác sĩ Mạc tiếp lời. "Được, vậy thì, khi nào cậu có thời gian hãy đến phòng khám của tôi nhé, —— tối nay? Hoặc ngày mai? Cậu định một thời gian đi."

"Việc này thì dễ. Nhưng mà ——"

"Ít nhất cậu cần phải nghỉ ngơi."

"Ồ ——" Đôi mắt to của Triệu cán sự bỗng thu lại. Trên khuôn mặt vuông ửng lên một mảng hồng. "Cũng chẳng trông mong gì..." Anh ta trầm ngâm, đột nhiên đổi giọng nói: "Bác sĩ Mạc, tôi thấy sắc mặt gần đây của anh cũng không tốt, anh cũng cần nghỉ ngơi. Nhưng tại sao anh không nghỉ ngơi? Bởi vì bây giờ không phải lúc chúng ta nghỉ ngơi. Tôi vẫn chưa cần nghỉ ngơi. Chỉ cần công việc bớt đi một chút phiền phức không đáng có, điều này còn tốt hơn cả nghỉ ngơi!"

Bác sĩ Mạc lặng người không nói, cúi đầu. Tay anh vẫn nắm lấy tay Triệu cán sự, anh cảm thấy bàn tay vừa nãy lạnh và dính ướt này bây giờ lại hơi nóng lên. Anh bỗng không thể bình tĩnh nổi nữa, sống mũi cay cay, nước mắt nóng tràn mi, như thể có dòng gì đó muốn bùng nổ trong lồng ngực anh.

Bác sĩ Mạc kích động đến giọng cũng run lên, anh cảm thấy tay Triệu cán sự bây giờ đã nóng hổi, hơn nữa đang nắm chặt lại. Anh thở thông một hơi, ngẩng đầu nhìn Triệu cán sự rồi nói tiếp: "Cậu vẫn nên đến phòng khám của tôi một lần đi! Chỉ riêng cậu thôi, tôi nghĩ chắc không đến mức bó tay."

Gật đầu, nhưng không nói, đôi mắt to của Triệu cán sự lóe sáng, —— đây là sự hưng phấn và vui vẻ, chứ không phải là cảm kích, đây là niềm vui khi gặp được đồng chí trong hành trình gian khổ, đây là sự kính trọng và gần gũi tự nhiên nảy sinh đối với những phẩm chất cao thượng.

Cả hai đều không nói, bước ra khỏi phòng ngủ của nhân viên.