Đèn dầu xăng lại được thắp lên. Dưới quầng sáng hình hoa mai, các nhóm công nhân tụm năm tụm ba đang bàn tán về trận oanh tạc vừa rồi, miệng nguyền rủa những tên Hán gian bắn tên lửa.
Trương Xảo Linh đang băng bó chân cho Chu A Mai, đây là người bị thương thứ mười một mà cô cứu chữa trong đêm nay. Mồ hôi vã ra như tắm làm ướt sũng chiếc áo y tá của cô, một lọn tóc mai dính bết vào trán vì ướt, mặt cô đỏ bừng, lưng cũng đau nhức, thế nhưng đôi tay cô vẫn cử động nhanh nhẹn và chuẩn xác.
Hai người cuối cùng từ hầm trú ẩn đi ra là Diêu Thiệu Quang và Thái Vĩnh Lương. Hai người vừa đi vừa tranh luận, bước vào phân xưởng.
"Không được, không được!" Diêu Thiệu Quang hung hăng la lớn, cố tình muốn để toàn thể công nhân trong xưởng đều nghe thấy. "Tôi đại diện cho công hội, đại diện cho lợi ích của anh em công nhân, phản đối việc tiếp tục làm việc đêm nay! Anh xem đây——" Hắn giơ tay vung lên không trung, vẽ một vòng bán nguyệt, "Anh xem—— một, hai, ba, ... chà, hơn mười người rồi. Này, ông Tổng vụ, anh em công nhân bị thương có hơn mười người rồi đấy! Làm sao mà làm việc được? Anh đứng về phía tư bản, không màng đến lợi ích của anh em, nhưng tôi, đại diện cho công hội, đại diện cho phía lao động, không cho phép điều đó! Hơn nữa, tháo dỡ nhà máy, chính phủ đã cấp tiền trợ cấp, ông chủ đâu có tự bỏ tiền túi ra!"
"Thôi đi, thôi đi, bớt nói mấy lời hoa mỹ đó lại đi!" Thái Vĩnh Lương chỉ lạnh lùng phản pháo. "Hôm qua ông chủ tăng cho anh mười đồng, tiêu hết rồi hả? Thêm cho anh năm đồng nữa, tôi tự quyết. Thế nào?"
"Anh, anh đúng là sỉ nhục nhân cách của tôi!" Diêu Thiệu Quang gầm lên hung tợn, cổ cũng đỏ gay lên.
"Vậy, tám đồng thì sao? Thế này không tính là sỉ nhục nữa chứ?" Thái Vĩnh Lương cười khinh miệt nói. Hắn nắm chắc rằng cái "bánh bao thịt" này dù chưa thấy tận tay cũng đủ để nhét đầy cái miệng đang sủa nhặng xị của đối phương.
Quả nhiên, Diêu Thiệu Quang im bặt.
Thái Vĩnh Lương cười lạnh một tiếng, bỏ mặc Diêu Thiệu Quang, rồi đi về phía Chu Vi Tân.
Chu Vi Tân đang ngồi bên bàn làm việc của tổ đánh dấu, cúi đầu, lòng đầy băn khoăn. Anh cảm thấy đêm nay bất ngờ có mười mấy người bị thương, anh phải là người chịu trách nhiệm. Những vật liệu dưới kho ngầm kia, xếp đặt không đúng cách nên mới bị sập, làm người ta bị thương,—— tại sao lúc đầu anh lại không chú ý đến chứ? Hơn nữa, những vật liệu này đáng lẽ phải được vận chuyển ra ngoài từ lâu rồi, tại sao anh lại quên mất? Quả thực, lúc "xảy ra chuyện", chính anh cũng ở trong kho ngầm, và bản thân anh cũng bị thương nhẹ, nhưng lương tâm anh vẫn cảm thấy bất an.
Diêu Thiệu Quang giả vờ tỏ vẻ thản nhiên, bước đi thong dong, một mắt mở to, lén lút "giám sát" hành động của Thái Vĩnh Lương, mắt kia nheo lại, cười tủm tỉm "chiêm ngưỡng" Trương Xảo Linh đang bận rộn quay cuồng. Nữ y tá trẻ này ngay ngày đầu tiên xuất hiện ở phân xưởng đã để lại cho Diêu Thiệu Quang một ấn tượng không hề tầm thường; nhưng đêm nay, vì hưng phấn, lại vì công việc căng thẳng, gương mặt tròn trịa của cô đỏ ửng tỏa sáng, vóc dáng mảnh mai càng thêm nhẹ nhàng uyển chuyển,—— tất cả những điều này khiến Diêu Thiệu Quang ngạc nhiên không ít.
Thái Vĩnh Lương lúc này đã đứng trước mặt Chu Vi Tân. Diêu Thiệu Quang nhìn từ xa, trong lòng nghĩ: "Lão rùa già này lại muốn giở trò quỷ trước mặt họ Chu rồi, hừ, tôi phải xem xem hắn giở trò quỷ với ai." Thế nhưng thật không khéo, hay có lẽ là cố ý, Thái Vĩnh Lương đang quay lưng lại phía Diêu Thiệu Quang, còn những người qua lại liên tục cứ che khuất tầm nhìn của hắn.
Diêu Thiệu Quang vẫn giữ vẻ thản nhiên, bước chân chậm rãi tiến về phía trước, nhưng cố ý hay vô tình lại nép sát về phía Trương Xảo Linh.
Người bị thương thứ mười ba vừa được cứu chữa xong. Đây là người cuối cùng. Trương Xảo Linh đứng thẳng lưng thở phào một hơi, kéo vạt áo lên làm quạt phe phẩy, để lộ một góc chiếc quần lót màu hồng phấn.
"Chà, cô Trương, vất vả rồi!"
Diêu Thiệu Quang tiến sát lại gần Trương Xảo Linh, cười tủm tỉm nói, ánh mắt dán chặt vào góc màu hồng phấn kia.
Trương Xảo Linh đáp lại bằng một nụ cười nhẹ, nhưng không lên tiếng.
"Ơ! Băng gạc sắp dùng hết rồi ư? Thuốc đỏ, cồn i-ốt, cũng không đủ? Này, cô Trương, tôi nói này, những thứ này đều là trách nhiệm của Thái Vĩnh Lương!" Diêu Thiệu Quang dùng giọng điệu khoa trương nói, trên mặt thậm chí còn lộ ra vẻ bất bình tột độ; đồng thời đôi tai hắn lại đang chú ý đến cuộc trò chuyện giữa Thái Vĩnh Lương và Chu Vi Tân.
Hắn nghe thấy vài câu đứt quãng: "Còn... tổ đóng thùng cũng lãng phí quá, ... xơ gai, rơm rạ... sao lại không đủ nhanh thế này?..." "Ồ, kịch hay đến rồi!" Diêu Thiệu Quang vừa nghe vừa nghĩ, "Để xem gã họ Thái diễn tiếp thế nào." Đồng thời ánh mắt hắn lại liếc sang góc khác của phân xưởng,—— ở đằng kia, công nhân tụm năm tụm ba đang vây quanh cái máy công cụ đa năng, một cuộc tranh cãi cũng đang nổ ra ở đó, nhân vật trung tâm dường như chính là "kẻ nhiệt tình chịu trách nhiệm nhất" Lý Kim Tài.
Nhưng Trương Xảo Linh đã lên tiếng, điều này khiến sự chú ý của Diêu Thiệu Quang quay trở lại.
"Hôm qua Tổng kỹ sư đã đồng ý rồi, thuốc cần thiết đều phải cấp đủ."
"Chà, Tổng kỹ sư ư——" Diêu Thiệu Quang cười cười nói, thái độ của hắn gần như là chân thành, "Ông ấy hứa cũng chưa chắc đã ăn thua đâu! Công hội nhất định phải ra mặt. Công hội sẽ đòi lại công bằng cho cô. Việc này liên quan đến phúc lợi của anh em công nhân... Công hội nhất định phải đòi! Cô Trương, ... tôi đại diện cho công hội, này, cô Trương, ... nhất định sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi cho công việc của cô..."
Đằng kia, giọng của Thái Vĩnh Lương đột nhiên cao lên một chút, và Đường Tế Thành cũng tham gia vào. Đường Tế Thành phản kích lại Thái Vĩnh Lương, nói rằng những thứ hắn mua về chất lượng quá kém, hơn nữa lại không đủ số lượng.
"Ồ, ồ—— ồ, anh đấy, anh Đường," Thái Vĩnh Lương cười lạnh gian xảo đáp, "Anh nói thì dễ lắm; nào là chất lượng kém, nào là số lượng không đủ. Hừ! Cái thời buổi này, làm Tổng vụ mới không phải là việc người thường làm nổi. Loạn lạc thế này, mua được một chút đã coi là may mắn rồi, anh chỉ biết rơm rạ, xơ gai là thứ không đáng tiền, hừ, anh đâu có biết giá cả thị trường bây giờ! Một đồng một cân rơm, còn không mua nổi đâu!"
Đường Tế Thành hơi đỏ mặt. Tuy anh biết rõ Thái Vĩnh Lương mua đồ xưa nay đều có khuất tất, nhưng quả thật anh không biết giá thị trường của xơ gai hay rơm rạ sau khi chiến sự xảy ra. Anh bị Thái Vĩnh Lương chặn họng, đến mức không tìm được lời nào để đối phó.
Thái Vĩnh Lương nắm chắc cơ hội này, lập tức tiến thêm một bước: "Cho nên, đừng có lãng phí! Dùng hết rồi lại không mua được, thì làm thế nào đây?..."
Chu Vi Tân nghe đến mức mất kiên nhẫn, quay mặt đi, dùng bút chì gõ nhẹ lên bàn, nhưng vẫn dung túng cho Thái Vĩnh Lương tiếp tục thao thao bất tuyệt.
Lúc này, Diêu Thiệu Quang vừa "chém gió" với Trương Xảo Linh về việc "công hội" thế này thế kia, vừa nghe lọt tai phần lớn những lời của Thái Vĩnh Lương, hắn không nhịn được mà liếc mắt nhìn sang Đường Tế Thành đang lúng túng, trong lòng thầm cười: "Hơn một đồng một cân rơm, lừa ai chứ?" Hắn rất muốn lập tức đi qua cho Thái Vĩnh Lương nếm mùi "lợi hại", nhưng cái "bánh bao thịt" kia tuy mới chỉ là một lời hứa, hiệu lực vẫn chưa giảm, hắn thà giữ thái độ trung lập; hơn nữa hắn cũng không nỡ bỏ qua cơ hội được huênh hoang thêm vài câu trước mặt Trương Xảo Linh. Hắn giả bộ nghiêm túc nói:
"Này, cô Trương, Thái Vĩnh Lương là kẻ cái gì cũng muốn bớt xén. Cô không nghe thấy hắn đang tấn công người khác lãng phí sao? Hắn cũng sẽ tấn công sang cô đấy. Nhưng cô không cần để ý đến hắn, công hội nhất định sẽ ra mặt ủng hộ cô. Tôi đại diện cho công hội—— này, cô Trương, tinh thần làm việc của cô thật đáng khâm phục, cô đúng là thiên thần áo trắng. Chà, có cô ở đây, nếu tôi mà bị thương, chắc hẳn sẽ cảm thấy vinh dự và vui vẻ biết bao!"
Hai câu cuối cùng này quá lạc quẻ, Trương Xảo Linh nhìn Diêu Thiệu Quang mà ngẩn người. Diêu Thiệu Quang rụt cổ, cười một cách kỳ quặc, đang định nghĩ thêm vài câu hay ho hơn, và còn chuẩn bị những lời thăm dò táo bạo hơn, không ngờ Chu Vi Tân đột nhiên bước tới.
"Cô Trương, chẳng phải cô nói thuốc giảm đau, cầm máu vẫn chưa mua về sao?"
Chu Vi Tân vừa đi vừa hỏi. Nhưng không đợi Trương Xảo Linh trả lời, anh đột nhiên quay sang nói với Thái Vĩnh Lương: "Sao thế? Cũng giống như rơm rạ xơ gai, người nhà quê không chịu vận chuyển vào Thượng Hải à?"
Thái Vĩnh Lương cười nhẹ, tiến lên một bước, định lên tiếng giải thích, thì Chu Vi Tân lại sa sầm mặt mày tiếp lời:
"Ở đây mọi thứ đều có tính toán chính xác! Rơm rạ, xơ gai, ván gỗ, đinh ốc, cần dùng bao nhiêu là bấy nhiêu, không có gì là lãng phí, cũng không được phép tiết kiệm! Mua được hay không là việc của anh, anh đi mà nói với Tổng giám đốc!"
Chu Vi Tân nói xong, lại quay người, sải bước đi về phía tổ đánh dấu.
Thái Vĩnh Lương nhìn theo bóng lưng Chu Vi Tân, lắc đầu bất lực, rồi lại cười lạnh một tiếng, lẩm bẩm nói: "Được thôi, tất nhiên tôi sẽ báo cáo với Tổng giám đốc." Hắn vội vã chạy ra khỏi phân xưởng.
Màn kịch ngắn ngủi mà căng thẳng này, từ đầu đến cuối, Diêu Thiệu Quang đều đứng xem với thái độ "thưởng thức". Bây giờ thấy Thái Vĩnh Lương đi rồi, Diêu Thiệu Quang mới nhớ ra "bánh bao thịt" mà Thái Vĩnh Lương hứa cho mình vẫn chưa vào miệng, trong lòng vội vàng, đến cả chương trình hay ho đã chuẩn bị sẵn cũng không kịp diễn trước mặt Trương Xảo Linh nữa, lập tức nhấc chân đuổi theo ra ngoài cửa phân xưởng, vừa đuổi vừa gọi: "Này, lão Thái, đừng chạy. Mở chi phiếu mà không thực hiện là không được đâu đấy!"
Khi Thái Vĩnh Lương vừa chuốc lấy một phen bẽ mặt, ở đầu bên kia của phân xưởng, một cuộc tranh chấp khác cũng đang lan rộng, và khiến "kẻ nhiệt tình chịu trách nhiệm nhất" Lý Kim Tài gần như không còn khả năng "chịu trách nhiệm" nữa. Nguyên nhân tranh chấp là: Chu A Mai, người bị thương ở chân, yêu cầu được nghỉ ngơi nhưng Lý Kim Tài không cho phép. Các công nhân khác bênh vực Chu A Mai, chế nhạo Lý Kim Tài rằng: "Anh mở miệng là kháng chiến, ngậm miệng là yêu nước, hơi tí là lôi cái mũ to đùng ra để áp đặt người khác; nhưng tại sao chính anh không tự tay làm đi? Anh có bị thương đâu! Tổng kỹ sư còn đang leo lên máy móc tự tay làm kìa! Anh là cái thứ gì?"
"Anh cứ đi nghỉ ngơi đi," Tiêu Trường Lâm nói với Chu A Mai, rồi quay sang nhìn Lý Kim Tài, có ý khuyên nhủ: "Dĩ hòa vi quý, có chuyện gì mọi người cùng thương lượng. Ai cũng vì đánh quân Nhật quỷ mà liều mạng tăng ca, bom đạn cũng chẳng coi ra gì đây này! A Mai bị thương, nên để cậu ấy nghỉ ngơi. Chiếc máy cái này, giao cho tôi là được. Gọi A Thọ đến làm trợ thủ cho tôi, tạm bợ làm cũng xong, đảm bảo không nhỡ việc."
A Thọ là anh em của Chu A Mai, lúc này cũng đang chen trong đám đông phản đối sự ngang ngược của Lý Kim Tài, nghe Tiêu Trường Lâm nói vậy, không tỏ thái độ gì, chỉ cười ngây ngô.
Thiện ý này của Tiêu Trường Lâm, Lý Kim Tài vẫn không chấp nhận. Bây giờ cái mà hắn quan tâm không phải là việc tháo dỡ máy móc có thể hoàn thành đúng hạn hay không, mà là uy tín cá nhân của hắn. Hắn sầm mặt, quét mắt nhìn quanh mọi người, rồi giở giọng kẻ "phụ trách":
"A Thọ có việc của A Thọ, không thể tùy tiện điều đi lung tung! Anh phụ trách máy móc, rất tốt. A Mai bỏ việc, theo quy định là phải trừ lương!"
Không ngờ Lý Kim Tài lại vô lý như vậy, các công nhân ngơ ngác nhìn nhau, không nói được lời nào.
Chu A Thọ trợn tròn mắt, giơ nắm đấm định tiến lên một bước, Tiêu Trường Lâm vội vàng kéo lại. Tiêu Trường Lâm biết sự im lặng của đồng bạn không phải vì sợ hãi, mà là muốn dùng hành động để thể hiện ý chí, Tiêu Trường Lâm không tán thành việc làm tình hình căng thẳng hơn trong giai đoạn này.
Lý Kim Tài tất nhiên cũng cảm thấy tình hình nghiêm trọng, hơi hoảng sợ, nhưng trong khoảnh khắc im lặng căng thẳng này, Chu A Mai lên tiếng:
"Bỏ việc? Theo quy định trừ lương? Bố mày liều mạng tăng ca cho họ Nghiêm dưới làn bom đạn, thực sự là vì mấy đồng lương đó à? Bố mày không thèm chút lương đó! Không làm thì thôi! Tỉnh mắt ra đi, lũ tay sai của tay sai! Phì!"
Phì một tiếng, một bãi nước bọt lớn bắn thẳng lên gương mặt rỗ của Lý Kim Tài. Lý Kim Tài lảo đảo lùi lại một bước, trong mắt lóe lên hung quang, những thớ thịt trên mặt co rút lại, răng nghiến ken két, nhưng trong lòng lại run rẩy. Hắn vẫn chưa quyết định được cách đối phó, các công nhân bỗng nhiên tản ra bốn phía, vừa đi vừa chửi:
"A Mai nói đúng, không làm nữa! Anh em ta vì mấy đồng bạc mà đến bán mạng à?"
"Đồ tay sai! Đừng có mê muội, nhìn rõ thời thế đi!"
"Nếu không phải vì đánh quân Nhật nhỏ, lương cao hơn nữa xem có ai chịu làm cái công việc nguy hiểm này không!"
Đến lúc này, Lý Kim Tài thực sự hoảng loạn, thế nhưng miệng hắn vẫn cứng; hắn nhảy cẫng lên gào thét: "Các người dám đe dọa? Đất nước lâm nguy, đình công chính là phạm pháp! Các người dám đe dọa?"
Hắn mong đợi sự cứu viện của Diêu Thiệu Quang, ánh mắt vội vã tìm kiếm khắp phân xưởng. Thế nhưng đúng lúc này, Diêu Thiệu Quang đã đuổi theo Thái Vĩnh Lương để đòi "bánh bao thịt" rồi. Đường Tế Thành lại tới. Xung quanh Đường Tế Thành lập tức vây lại một nhóm công nhân, Tiêu Trường Lâm cũng ở trong đó, mọi người nhao nhao kể lại sự ngang ngược vô lý của Lý Kim Tài. Chỉ trong chốc lát, toàn bộ phân xưởng đã náo động, tiếng kêu bất bình dâng lên từng đợt như sóng trào. Có người đứng trên cao lớn tiếng hô hào:
"Cút mẹ lũ tay sai đi! Đánh quân Nhật, chúng ta hy sinh tính mạng cũng tình nguyện. Nhưng không muốn lũ tay sai đó đè đầu cưỡi cổ, mượn việc công để tư lợi, tác oai tác quái! Cút mẹ lũ tay sai đó đi! Lý Kim Tài là tay sai của tay sai!"
Tiếng hô này làm kinh động Chu Vi Tân đang trầm tư trên bàn. Anh nhíu mày, đứng dậy nhìn bốn phía. Qua hàng loạt máy móc và đầu người chen chúc, anh nhìn thấy nhóm người đang tụ tập xung quanh Đường Tế Thành. Nhưng tiếng người ồn ào, anh không nghe thấy họ đang tranh cãi chuyện gì, cũng không nhìn thấy Đường Tế Thành trong đám người. Anh chỉ nghe thấy tiếng nói vọng từ phía sau:
"Lý Kim Tài, cậu biết không? Gã mặt rỗ ấy. Nhảy nhót lung tung, oai phong lẫm liệt, hắn có phần; nịnh nọt, chui hố chó, hắn có phần; quản đông quản tây, quát tháo ầm ĩ, hắn có phần; máy bay quân Nhật chưa đến người đã biến mất, cũng có phần của hắn! Làm việc, chỉ riêng làm việc, thì không có phần của hắn!"
Chu Vi Tân ngoảnh lại nhìn, hóa ra là gã mặt lệch ở tổ đóng thùng bị thương đang nói chuyện với Trương Xảo Linh. Hai công nhân bị thương nặng hơn đang ngồi xổm một bên, đều gật đầu mỉm cười.
Lúc này đám đông ồn ào bỗng tách ra, Chu Vi Tân nhìn thấy Đường Tế Thành, nhưng Lý Kim Tài cũng đang tức tối đi đến trước mặt. Hắn hớt hải nói với Chu Vi Tân:
"Họ muốn đình công, muốn bạo loạn, không mời quân đội đến trấn áp không được!"
Chu Vi Tân không nhịn được cười, sau đó sa sầm mặt mày lạnh lùng nói:
"Máy bay địch sắp đến rồi, chi bằng anh mau xuống hầm trú ẩn đi!" Thế là anh sải bước đi tới trước một chiếc máy tiện tháo dỡ được một nửa, nhảy phắt lên, giơ hai tay ra, lớn tiếng kêu:
"Mọi người bình tĩnh một chút! Năm phút nữa, vấn đề có thể giải quyết; năm phút nữa, tuyên bố cách giải quyết!"
Tiếng ồn ào dần dần lắng xuống. Mọi ánh mắt trong xưởng đều đổ dồn vào Chu Vi Tân, dưới quầng sáng, Chu Vi Tân đứng thẳng tắp, nhưng sắc mặt anh rất nhợt nhạt, ánh mắt anh cũng không tràn đầy tinh thần như thường ngày, mà có nét mệt mỏi của kẻ mất tự tin.
Một tràng pháo tay bỗng nổi lên từ trong đám đông, trong chớp mắt, mọi góc trong phân xưởng đều có người hưởng ứng. Chu Vi Tân như toàn thân chấn động, trên mặt thoáng qua một nụ cười khổ. Anh hiểu ý nghĩa của tràng pháo tay này, nhưng chính vì hiểu, trong lòng anh lại càng thấy khó chịu. Anh nhẹ nhàng xoay người, nhẹ nhàng gật đầu, anh muốn nói với toàn thể mọi người, "Tôi cảm ơn mọi người đã tin tưởng tôi," nhưng đột nhiên anh lại rùng mình một cái, rồi không nói một lời, lặng lẽ nhảy xuống khỏi cái máy đó.
Chưa đầy ba phút, Đường Tế Thành đã kể lại nguyên nhân và quá trình tranh chấp cho Chu Vi Tân nghe, đồng thời bổ sung ý kiến của mình: "Cách giải quyết của Tiêu Trường Lâm rất thỏa đáng. Lương của Chu A Mai tất nhiên không thể trừ."
Chu Vi Tân không tỏ thái độ, dùng bút chì đếm danh sách những người bị thương, lẩm bẩm nói: "Ồ, mười hai người." Lại đếm một lượt nữa, ngước mắt nhìn Đường Tế Thành nói: "Danh sách không có cậu? Tôi thấy vệt thâm tím trên trán cậu cũng không nhẹ đâu! Cậu nên nghỉ ngơi!"
Đường Tế Thành lắc đầu, lại nói: "Nhưng anh cũng bị thương mà, anh cũng đâu có nghỉ ngơi."
"Tôi à?" Chu Vi Tân đột nhiên thở dài, sắc mặt trở nên vô cùng ảm đạm. "Không phải hôm nay." Dừng lại một chút, cười khổ nói thêm một câu: "Ngày mai hoặc ngày kia."
"À, cái gì?" Đường Tế Thành kinh ngạc hỏi, "Ngày mai hoặc ngày kia——"
"Nhưng năm phút sắp hết rồi!" Chu Vi Tân lập tức cắt ngang lời Đường Tế Thành. "Chúng ta phải tuyên bố cách giải quyết. Chà, mười ba người bị thương, thật là một tai nạn đáng tiếc. Nhưng trong cái rủi có cái may, vết thương đều không nghiêm trọng; theo cô Trương thấy, một hai ngày nữa đều có thể làm việc bình thường; vậy thì, mười ba người bị thương tất cả đều nghỉ ngơi hai ngày đi!"
Đường Tế Thành lặng lẽ nghe, mắt mở to nhìn Chu Vi Tân, như thể thính giác của anh không đủ nhạy, phải dùng thị giác để trợ giúp.
"Tất nhiên," Chu Vi Tân nghĩ ngợi rồi nói tiếp, "Ai tự nguyện tiếp tục làm việc thì tùy ý; tiền lương của họ, có thể tính theo hai công.—— Cứ thế mà làm đi! Tế Thành, cậu thay tôi tuyên bố một tiếng."
Nói xong, Chu Vi Tân quay người lại vẫy tay với Lý Kim Tài đang đứng đằng kia với vẻ tức tối, lạnh lùng ra lệnh cho hắn:
"Chu A Mai, tôi cho cậu ta nghỉ hai ngày. Công việc của cậu ta, phái cậu thay thế!"
"Á!" Lý Kim Tài kinh ngạc kêu lên, hắn suýt không tin vào tai mình. "Sao? Phái tôi——"
Chu Vi Tân xua tay, không cho Lý Kim Tài nói tiếp, lại cười nhạt, hỏi ngược lại: "Có phải anh định nói với tôi, xưởng này từ trước đến nay không có lệ này?—— Đúng, từ trước đến nay không có lệ này! Anh là quản đốc, chức vụ của anh là động mồm quản người, không phải động tay quản máy móc. Đây là quy định từ trước đến nay của xưởng này. Nhưng, tôi muốn nói với anh, bây giờ là thời kỳ kháng chiến, bây giờ là thời kỳ đất nước lâm nguy, quy định cũ đã không còn phù hợp nữa! Ngày nào anh cũng bảo người khác kháng chiến, hôm nay tôi cho anh một cơ hội, anh cũng kháng chiến hai ngày xem sao! Đi đi, lát nữa tôi còn phải đến kiểm tra công việc của anh đấy!"
Những lời này, Đường Tế Thành ở bên cạnh nghe thấy, không khỏi thầm gật đầu tán thưởng.
Những nốt rỗ trên mặt Lý Kim Tài đều đỏ bừng lên, hắn cứng đầu đứng đó, rõ ràng không có ý định tuân theo.
Chu Vi Tân đột nhiên nổi giận, quát lớn:
"Đi! Đêm nay tôi vẫn là người chịu trách nhiệm tổng thể ở đây!"
Lý Kim Tài lường trước là không thể cứu vãn được nữa, mặt mày ủ rũ, tức tối đi tới một góc phân xưởng, chỉ trâu mắng chó tìm dụng cụ.
Ở đây, Đường Tế Thành tuyên bố cách giải quyết vừa quyết định. Từ mỗi góc của phân xưởng lại truyền đến những tràng pháo tay biểu thị sự hài lòng.
Dưới quầng sáng hình hoa mai, công việc lại bắt đầu. Trong những tốp người lại vang lên tiếng các loại dụng cụ va chạm vào thép và bê tông. Có tiếng sắc lẹm, có tiếng trầm đục, đan xen nhưng hòa hợp, tạo thành một giai điệu tuyệt vời. Đôi khi, tổ đóng thùng cũng góp vào thứ âm nhạc đặc trưng của mình: tiếng cưa lớn và ván gỗ hợp xướng "sào sạt sào sạt" như một trận mưa rào, "ầm ầm ầm ầm" lại như một tràng sấm rền xa xa. Đôi khi hai nhóm nhạc này vô tình cùng lúc tạm dừng, khi đó, có thể nghe thấy một loại nhịp điệu thiêng liêng vĩ đại khác nổi lên:
—— Tiếng thở nặng nhọc,
—— Một câu ngắn gọn mà vui sướng: "À, đúng rồi!"
—— Tiếng hô hào hùng mạnh toát ra sức sống: "Giữ chặt, không được buông tay!" —— Những lời gọi thật thô lỗ nhưng lại thật thân thiết: "Mẹ kiếp, thằng nhóc ngốc, đừng có dùng sức càn!"
Bữa ăn nửa đêm đến, theo lệ mỗi người hai quả trứng vịt muối, một chiếc bánh nướng. Nhưng mọi người tạm thời không màng đến chuyện ăn uống, vẫn đang liều mạng làm việc.
Chu Vi Tân ôm đầu bằng hai tay, mắt nhắm hờ, như thể tất cả thứ âm nhạc thiêng liêng, hùng mạnh, tuyệt vời này làm anh say đắm, lại như thể anh vốn không hề nghe thấy tất cả những điều đó, linh hồn anh đang lang thang ở một thế giới khác. Trước mặt anh trải ra "Kế hoạch thực hiện di dời" do Đường Tế Thành soạn thảo, bao gồm: một, các hạng mục cần chuẩn bị trước khi khởi hành, hai, các hạng mục cần chú ý trên đường di dời, ba, các hạng mục cần gấp rút thực hiện sau khi đến đích—— ba loại lớn này.
Chu Vi Tân mở mắt, nhìn chằm chằm xuống đất không mục đích. Ở gần đó có một búi xơ gai dính vết máu. Khi thứ màu đỏ thẫm này chạm vào ánh mắt của Chu Vi Tân, Chu Vi Tân đột nhiên toàn thân chấn động. Anh nhìn chằm chằm vào thứ này một lúc lâu, rồi như thể hạ quyết tâm, bỗng đứng phắt dậy, lớn tiếng gọi: "Tế Thành! Tế Thành!"
Đường Tế Thành đang ngẩng đầu lên khỏi công việc dường như giật mình, nhưng ngay lập tức bước đi nhanh nhẹn đi tới, vết thâm tím trên trán anh càng to và nổi bật hơn, sáng bóng như nửa quả táo xanh.
"Cất giữ cẩn thận đi." Chu Vi Tân nói nhỏ, nhét bản "Kế hoạch thực hiện di dời" vào tay Đường Tế Thành. Sau đó anh thở dài, chân thành nói tiếp:
"Kế hoạch của cậu rất thiết thực, đáng tiếc việc này càng nhìn càng thấy xa vời!"
"Ồ?" Đường Tế Thành kinh ngạc kêu lên, chăm chú nhìn Chu Vi Tân, chờ đợi anh giải thích thêm. Nhưng sắc mặt, ánh mắt, thậm chí từng cử chỉ của Chu Vi Tân, đều có thể khiến Đường Tế Thành nảy sinh nghi ngờ kinh ngạc hơn cả lời nói của anh, và trực giác cho thấy những khó khăn phía trước chắc chắn là nghiêm trọng một cách bất ngờ,—— những lời giải thích thừa thãi dường như đã không còn cần thiết nữa.
"Mọi thứ đều khiến người ta nản lòng!" Cuối cùng lại nói câu này, Chu Vi Tân bèn ngồi phịch xuống.
"Nhưng, mọi khó khăn cũng đều đã nằm trong dự liệu," Đường Tế Thành vực dậy tinh thần, uyển chuyển nói. "Việc quan chức làm việc tham ô vô năng, tổ chức xã hội không kiện toàn, chúng ta cũng đâu phải không biết..."
Chu Vi Tân xua tay cắt ngang lời Đường Tế Thành. "Điều khiến tôi nản lòng bây giờ, không phải là việc quan chức làm việc qua quýt hoang đường," Chu Vi Tân đột nhiên hưng phấn nói, "Vấn đề bây giờ nằm ở phía tư bản!"
"Phía tư bản làm sao?" Đường Tế Thành vội hỏi.
Sự hưng phấn của Chu Vi Tân lại tan biến, anh cười khổ dùng giọng điệu nửa đùa nửa giễu hiếm thấy ngày thường nói: "Làm sao? Cũng chẳng làm sao cả! Anh nói hắn không làm thế này nữa, hắn lại vẫn làm thế. Anh nói hắn muốn làm thế kia, hắn lại vẫn chưa làm thế! Hì hì, Tế Thành, anh nói xem, gặp phải người và việc như thế này, anh có thể làm gì được nó?"
Đường Tế Thành không nói một lời, chỉ im lặng lắng nghe. Sự thay đổi trong tinh thần của Chu Vi Tân lại gây ra sự hiểu lầm cho Đường Tế Thành: anh cho rằng đây chẳng qua là kết quả của việc quá mệt mỏi mà lại đụng phải quá nhiều bức tường, để anh xả hết ra một trận là xong.
Thế nhưng Chu Vi Tân sa sầm mặt mày, trở lại giọng điệu nói chuyện thường ngày, dứt khoát và đơn giản chỉ nói năm chữ: "Nghiêm Trọng Bình thay đổi rồi!"
Đường Tế Thành kinh ngạc liếc nhìn Chu Vi Tân, vẫn không lên tiếng.
Bây giờ Chu Vi Tân lại hưng phấn trở lại. Anh đơn giản kể lại chuyện đã xảy ra, cuối cùng là vài câu đầy phẫn nộ: "Chúng ta bị hắn lừa dối, điều này chưa nói đến; đáng hận nhất là, chúng ta còn phải thay hắn lừa dối người khác!"
Đường Tế Thành vẫn không nói gì, ánh mắt anh lóe lên kỳ lạ, sắc mặt lại rất bình thản. Đường Tế Thành bây giờ đã hiểu rõ nguyên nhân khiến Chu Vi Tân đêm nay lúc thì suy sụp lúc lại hưng phấn, nhưng vẫn chưa nắm chắc được Chu Vi Tân rốt cuộc ôm thái độ như thế nào đối với âm mưu của Nghiêm Trọng Bình và đồng bọn.
Tiếng ầm ầm của cưa lớn đột nhiên át đi mọi âm thanh khác trong phân xưởng. Các linh kiện đã được tháo dỡ hết sạch, một chiếc máy chỉ còn trần trụi khung sắt, đang dưới sự hợp lực của hơn mười người, được nhấc khỏi bệ bê tông. Tiếng hợp xướng "Hàng dục hàng dục" lúc này lại nhấn chìm tiếng ầm ầm của cưa lớn.
Đây là chiếc máy đầu tiên hoàn thành việc tháo dỡ! Trong tiếng hợp xướng "Hàng dục hàng dục" ẩn chứa những hồi ức máu và nước mắt, cũng tỏa ra niềm vui chiến thắng. Đây không chỉ là chiếc máy đầu tiên hoàn thành công việc trong quá trình tháo dỡ của nhà máy Quốc Hoa, có lẽ trong tất cả các nhà máy di dời tại Thượng Hải đây cũng là chiếc đầu tiên đấy! Đây là điều có ý nghĩa lịch sử. Đây là khoảnh khắc mà toàn thể nhân viên nhà máy đã mong chờ từ lâu, hơn nữa, đúng như Chu Vi Tân đã nói hôm kia, "Đây là điểm khởi đầu nằm trong điểm kết thúc, công việc tháo dỡ một chiếc máy đã hoàn thành đại công, đây là điểm kết thúc, đã đặt được viên gạch đầu tiên trên kế hoạch lớn về di dời xây dựng công nghiệp, đây là điểm khởi đầu." Chu Vi Tân đã từng chờ đợi khoảnh khắc mang ý nghĩa lịch sử này đến với tinh thần vô cùng hưng phấn. Khoảnh khắc này cuối cùng cũng đã đến!
Tiếng hoan hô bùng nổ, thay thế cho tiếng hợp xướng "Hàng dục". Những con người đẫm mồ hôi, rạng rỡ niềm vui chiến thắng, đứng trên chiến trường đã được chinh phục—— bệ bê tông trống không, dùng từng đợt hoan hô để tuyên bố kết quả lao động của mình, và cổ vũ cho đồng đội trong toàn xưởng. Thế nhưng trong dịp kỷ niệm này, Chu Vi Tân lại không xuất hiện. Anh ôm đầu bằng hai tay, lặng lẽ ngồi đó, không cử động một chút nào.
Đường Tế Thành cũng cuốn vào làn sóng hoan hô này, mặc dù trong lòng anh có phần nặng nề. Anh đi vào giữa đám đông, dùng ngón tay gõ lên khung thép của chiếc máy đó, trong tiếng cười nói, anh nói: "Không sợ anh cứng đầu thế nào, chỉ sợ chúng ta không có quyết tâm; anh em công nhân, còn có sự cứng đầu lớn hơn nữa, chờ đợi chúng ta đi chinh phục!"
Dưới khung thép của bệ máy lập tức được kê vào những thanh gỗ to bằng miệng bát, mọi người đẩy nó về phía góc của tổ đóng thùng. Ở đằng đó, nó sẽ khoác lên mình chiếc áo rơm, rồi chờ đợi chiếc xe tải vận chuyển nó đi.
Đường Tế Thành trở lại trước mặt Chu Vi Tân, hưng phấn nói:
"Chiếc máy đầu tiên tháo dỡ đã hoàn thành, đúng theo thời hạn dự định. Nhưng chúng ta nhất định không được để nó trốn vào kho hàng ở khu tô giới!"
Chu Vi Tân bực bội dùng bút chì vẽ bậy trên mặt bàn, không nói lời nào.
Đường Tế Thành cũng ngồi xuống, ngập ngừng hỏi:
"Vậy, anh dự định thế nào?"
"Thế nào?" Chu Vi Tân vứt cây bút chì trong tay xuống, giọng điệu rất kích động. "Tôi dự định không làm nữa!"
Câu này, Đường Tế Thành đã lường trước được vài phần.
"Tôi không thể thay hắn nói dối!" Chu Vi Tân phẫn nộ tiếp lời. "Hơn nữa tôi cũng không phải là người có thể tùy tiện lừa dối. Không làm nữa, nhất định không làm nữa; đây là câu trả lời của tôi cho sự lừa dối của hắn!"
"Nhưng anh không thể tiêu cực," thái độ của Đường Tế Thành lại rất bình tĩnh, "Ngoài tiêu cực, cũng còn cách khác."
"Có cách gì chứ!" Chu Vi Tân chán nản lắc đầu. "Không còn cách nào nữa rồi. Hắn là ông chủ, anh làm gì được hắn? Hôm nay miệng hắn vẫn nói di dời nhà máy di dời nhà máy, tuân phụ quốc sách, anh làm gì được hắn? Tương lai máy móc tháo dỡ hết rồi, lúc đó miệng hắn chắc chắn vẫn nói di dời nhà máy di dời nhà máy, mà thực tế máy móc giấu trong khu tô giới không động đậy, anh lại làm gì được hắn? Tế Thành, không còn cách nào nữa rồi. Tôi khuyên cậu cũng đừng làm nữa! Mạo hiểm chịu bom đạn, không đáng đâu!"
"Không hẳn, có cách!" Đường Tế Thành kiên quyết nói, vung tay chỉ về phía phân xưởng. "Cách nằm trong tay họ, cũng nằm trong tay anh và tôi!"
Những lời này, Chu Vi Tân dường như cũng đã lường trước được vài phần. Nhưng anh không có lòng tin. Anh nhìn Đường Tế Thành một cái, cười nhẹ.
Đường Tế Thành cũng hiểu tâm lý của Chu Vi Tân, nhưng anh không thất vọng; thái độ của anh đột nhiên chuyển sang nhiệt huyết và căng thẳng, anh vội vã nói:
"Chúng ta có quyết tâm, là có cách. Một năm trước, chính phủ vẫn không kháng cự, tại sao bây giờ lại kháng cự rồi? Sức mạnh của nhân dân cả nước đã xoay chuyển chính sách không kháng cự của chính phủ! Sức mạnh của nhân dân có thể ép buộc chính phủ không thể không kháng chiến, chẳng lẽ sức mạnh của chúng ta không thể ép buộc một Nghiêm Trọng Bình không thể không di dời nhà máy vào nội địa sao? Toàn thể anh em công nhân trong xưởng không cho phép Nghiêm Trọng Bình tư lợi. Anh không thể tiêu cực, anh phải thống nhất với toàn thể anh em công nhân, đập tan âm mưu của Nghiêm Bá Khiêm!"
Chu Vi Tân không nói gì, cúi đầu trầm ngâm, chậm rãi cầm cây bút chì kia lên, lại chậm rãi vẽ những vòng tròn trên mặt bàn. Sau đó, anh lại chậm rãi ngước đầu lên, nhìn chằm chằm vào Đường Tế Thành, như muốn nói, "Lời thì đúng, nhưng mà..." Anh đột nhiên quay mặt về phía trung tâm phân xưởng, ánh mắt quét từ góc này sang góc kia của phân xưởng, như muốn tìm thứ mà anh cần. Nhưng anh lại nghe thấy giọng kiên quyết của Đường Tế Thành nói như sau:
"Chúng ta lập tức tuyên bố với anh em công nhân, Nghiêm Trọng Bình đã lừa dối chúng ta!"
Chu Vi Tân toàn thân giật nảy, mới nói được hai chữ: "Khoan đã," Đường Tế Thành đã đứng dậy rồi. Chu Vi Tân cũng đứng dậy, ánh mắt anh lóe lên, khuôn mặt căng cứng. Nhưng đúng lúc này, hai người đột nhiên đến trước mặt, đó là Tiêu Trường Lâm và Chu A Mai.
"Tổng kỹ sư," Tiêu Trường Lâm nói, "Công việc của Lý Kim Tài, tôi không làm cùng hắn được. Một mình tôi là đủ rồi, không có hắn lại càng tốt."
Chu Vi Tân ngẩn người, chưa kịp mở miệng, Chu A Mai đã tiếp lời: "Tôi cũng không cần nghỉ ngơi nữa. Mười ba người chúng tôi bị thương, họ đều không nghỉ ngơi. Nhưng tôi cũng không cần thêm hai công. Đánh quân Nhật, chúng tôi ngay cả mạng cũng không cần, vừa nãy tôi đòi nghỉ ngơi, là vì tôi không chịu nổi Lý Kim Tài chuyên bày đặt ra vẻ ta đây!"
"À!" Chu Vi Tân chỉ kêu lên tiếng này, hai tay đưa ra, đặt lên vai Chu A Mai, kích động đến mức giọng nói có chút run rẩy, anh lại nói một câu: "Được thôi, cứ thế mà làm."
Anh đột nhiên quay người, lại nắm chặt tay Đường Tế Thành. Sắc mặt anh rạng rỡ, ánh mắt anh kiên định và cương quyết, nhưng Đường Tế Thành lại cảm thấy tay anh hơi run run.