Bà mẹ Mão lại đau mắt. Lần này, vì không có tiền để sang tận Thịnh Bát, nhờ ông nhì Trường chữa cho, bà đành đến nhà thương đau mắt ở Hà Nội, xin bố thí thuốc vậy.

Cho nên, cũng không còn ai quen trong đất Hà Thành hoa lệ này, bà phải ở nhờ trong xó nhà của Ĩnh con. Ta nhớ rằng con mụ này còn nợ bà tiền.

Vốn hay lam hay làm, nên đi thì chớ, hễ ở nhà là chẳng lúc nào bà để ngơi tay. Quét nhà, gánh nước, thổi cơm, gặp việc gì có thể giúp được dì, là bà không để Ĩnh con phải bảo.

Hôm nay, tuy đôi mắt vẫn còn bọc băng kín mít, bà cũng chẻ củi. Hai tay bà lần lối vào bếp, bà sờ soạng soạn củi, để riêng những thanh to, rồi sờ soạng tìm con dao rựa. Bà ôm củi, cầm dao ra sân, rồi lụi hụi chẻ huỳnh huỵch.

- Gớm, con mẹ này mới vô ý chứ! Đương giữa trưa, không để người ta ngủ! Mù dở mà không biết thân! Chân đã tập tễnh rồi, lỡ bập dao vào tay nữa thì cụt, là bỏ đời.

Ĩnh con vào sân. Nó hấp háy đôi mắt nhìn bà rồi bảo thế. Bà mẹ Mão ngửa mặt, nhăn răng ra cười:

- Có! Làm thì phải cẩn thận chứ, hở cụ?

Ĩnh con bực mình:

- Thôi! Không khiến! Bỏ đấy! Đun cho tao ấm nước vậy.

Nó lầm bầm:

- Thương nó mà chứa nó, thật phiền!

Nói xong, nó ra nhà ngoài.

Nó lại nằm trên phản, quắt như tàu lá cải phơi để muối dưa.

Bỗng có người con gái đứng ở ngoài cửa, hỏi vào:

- Thưa cụ, tôi hỏi thăm cụ, bà Ĩnh con ở nhà trong hay nhà ngoài ạ.

Ĩnh con ngẩng đầu dậy:

- Tôi đây.

Nó cau mặt:

- Ai bảo cô mà cô réo tên tục tôi lên thế?

Người con gái xin lỗi:

- Xin cụ tha cho, tôi không biết. Tại ông Trần Đức Thừa bảo thế.

Nghe thấy ba tiếng Trần Đức Thừa, Ĩnh con vội vàng ngồi dậy:

- A! Cô vào chơi. Quan bảo gì thế ạ?

- Không ạ. Ông Trần Đức Thừa viết thư cho tôi, nói là bao giờ tôi đến Hà Nội, thì nhắn cụ cho ông ấy biết.

Ĩnh con đang bới tóc chưa xong, miệng còn ngậm cái lược, nghe thấy thế, thì nó ngừng tay, và nhìn người con gái. Một tay nó giữ món tóc bới dở, một tay nó bỏ cái lược vào miệng:

- Cho quan biết làm gì ạ?

- Tôi không rõ.

Ĩnh con bới cho xong tóc, lại nhìn người con gái bằng đôi mắt nghi ngờ.

Nó làm nghề gọi gái. Thừa lại là đứa hay chơi gái. Nên thấy người con gái nhờ nó nói với Thừa, thì nó không thể hiểu khác được rằng người này là con gái tử tế. Nó hỏi:

- Cô nhờ tôi nói với quan thế nào nhỉ?

Người con gái hỏi lại:

- Cụ nói quan là ông Trần Đức Thừa ấy ạ?

- Vâng, quan hàn An-be tôi. Ngài được thưởng hàn lâm và long bội tinh.

- Vâng. Nhờ cụ nói rằng, tôi là Thúy Lan, không ở Hải Dương nữa và đã lên Hà Nội ngay từ mấy hôm sau nhận được giấy của ông Thừa. Nhưng sở dĩ tôi chưa cho ông ấy biết ngay, vì tôi cho việc ấy là không cần thiết lắm.

Ĩnh con nhếch mép:

- Cần thiết chứ! Chắc là quan mong cô.

Rồi nó thử:

- Hay là cô đến thăm quan! Quan đương yếu.

Thúy Lan vẫn thản nhiên:

- Tôi muốn đến thăm, thì tôi hỏi cụ nhà ông ấy. Nhưng tôi không đến, vì ông ấy dặn thế, tôi cứ làm đúng như thế.

Ĩnh con kháy:

- Vâng, cô đến thăm quan, chắc quan vui lắm, vì bà hàn với các cô các cậu được tiếp cô.

Đến câu này thì mặt Thúy Lan có tái đi thật. Như bắt được đúng kẻ gian, Ĩnh con hỏi:

- Tôi hỏi thật nhé. Cô là thế nào với quan hàn nhỉ?

Thúy Lan lúng túng:

- Thưa, ông Trần Đức Thừa là bạn với thầy tôi ở Hải Dương ạ.

- Bạn với ông cụ thân sinh ra cô ấy à?

- Vâng.

- À ra thế đấy. Vậy cô cũng có quen cậu Pôn, cậu Giăng ạ?

Thấy Ĩnh con tò mò quá, Thúy Lan mỉm cười, lắc đầu:

- Thưa không ạ.

- Thế hẳn cô là bạn với các cô Rô-da-lin, Ma-gơ-rít, Ca-mê-li-a?

Thúy Lan vẫn lắc đầu:

- Không ạ.

Lần đầu tiên Thúy Lan được nghe những tên ấy, thì biết là Thừa có hai trai và ba gái, đều lớn.

Xong việc, Thúy Lan đứng dậy. Nhưng Ĩnh con chưa hết tò mò:

- Mời cô hãy thư thả. Cô bảo là cô không ở Hải Dương và đã lên Hà Nội phải không ạ?

- Vâng. Nhờ cụ nói rõ cả rằng tôi đã nhận được thư ông Thừa. Nhưng sở dĩ tôi không nhắn ngay cho ông ấy biết, vì cho là không cần thiết.

- Vâng. Tôi xin nói tất cả ngần ấy câu. Thế ra cô ở Hài Dương, cũng chả lại chơi đằng nhà quan Hàn Thừa lần nào.

- Vâng. Chỉ có thầy tôi hay lại thôi ạ.

- Hèn nào cô không biết các cậu, các cô. Nhưng cô có quen bà Hàn không ạ?

- Thưa không.

Muốn không cho Ĩnh con thóc mách, Thúy Lan hỏi:

- Thưa cụ, ông Thừa ở phố nào ạ?

Ĩnh con cho là Thúy Lan muốn hỏi dò về Thừa, thì nó lắc đầu để khoe:

- Quan hàn có lắm nhà lắm, cô ạ. Đâu dễ đến hơn mười chiếc. Vợ con tha hồ sung sướng!

Nói xong, nó tròng trọc nhìn Thúy Lan, nhưng Lan lặng thinh. Nó lại tiếp:

- Quan Hàn thật là người làm ăn giỏi, số giàu có khác.

Thúy Lan cười lạt:

- Nếu có số thì cần gì phải làm, thưa cụ?

Ĩnh con tặc lưỡi:

- Ấy thế. Chỉ vẻn vẹn có mấy năm giời, mà gây được cơ nghiệp! Không có số giời cho và không làm ăn giỏi, thì cô bảo sao được thế?

Thấy Thúy Lan im, Ĩnh con cho là khoe Thừa đã đủ, nó khoe đến nó. Nó lại tặc lưỡi:

- Chả giấu gì cô. Trước kia, chính là quan Hàn nhờ tôi tìm việc hộ đấy.

- Việc gì ạ?

- Có việc gì sang trọng và lương thiện nhiều đâu. Làm phu kíp ở ga Đồng Đăng ấy mà.

Thúy Lan cau mặt, hỏi lại:

- Phu kíp ở ga nào ạ?

- Đồng Đăng. Rồi sau, cô ạ, quan Hàn lại chạy tôi lo cho về Hà Nội, cũng chỉ làm cu-li kéo quạt thôi. Rồi loanh quanh thế nào, mới thôi việc Nhà nước, ra mở hiệu thuốc.

Thuý Lan tái mét mặt, run bắn người lên, phải giơ cánh tay ra chống nẹ để ngồi cho vững. Một lát, mới hỏi được:

- Thưa, cụ là thế nào với ông Trần Đức Thừa ạ?

Ĩnh con lại được dịp:

- Tôi là dì họ quan Hàn. Vì ngài là người đầy đặn, ăn ở có thủy chung, cho nên suốt đời hàm ơn tôi. Tôi nghèo thế này mà cháu không nỡ khinh dì, bỏ dì. Quan Hàn vẫn cưu mang tôi đấy.

Bỗng bà mẹ Mão ở trong nhà, tay xách ấm nước sôi, tay sờ soạng lối đi. Thấy có tiếng người lạ, bà nói:

- Chào bà chơi.

Rồi bà hỏi:

- Cụ nói chuyện quan nào thế?

Ĩnh con với cầm ấm nước:

- Thôi, đi vào!

Bà mẹ Mão không còn việc gì, thì đứng dậy:

- Tôi chẻ nốt chỗ củi, cụ nhé. Cụ thức rồi mà.

Ĩnh con sẵng:

- Này! Không khiến!

- Không. Mắt khỏi rồi. Bây giờ tôi cũng có thể tháo băng ra được.

Ĩnh con gắt:

- Nhà thương người ta dặn mai tháo băng, thì cứ mai.

Bà mẹ Mão không nói, sờ soạng đi vào nhà trong.

Từ lúc Ĩnh con bận nói chuyện với bà mẹ Mão, Thúy Lan được dịp nghĩ về Thừa. Cô muốn rú lên một tiếng khóc. Cô không ngờ đời cô còn bị thêm cái cảnh đau đớn đến mức này.

Cô nghĩ đến mẹ cô. Cô nghĩ đến con cô, con bé Băng Tuyết.

Cô đứng dậy, nói với Ĩnh con:

- Thôi, tôi vô phép cụ.

Ĩnh con cố níu cô lại:

- Mời cô ngồi chơi. Chả mấy khi. Cô còn muốn hỏi gì về quan Hàn không ạ?

- Cảm ơn cụ, không ạ!

Ĩnh con chép miệng, ghé gần tai Thúy Lan rồi trỏ vào phía trong:

- Đấy, vừa rồi đấy, vợ cả quan Hàn đấy.

Thúy Lan trợn đôi mắt.

Ĩnh con lại chép miệng:

- Chỉ tại quê mùa quá, nên quan mới bỏ. Quan mê ở Đồng Đăng, bỏ cả một người nhân tình đã có mang với ngài, rồi mới làm bạn với bà Hàn bây giờ. Bà này vừa đẹp vừa thạo.

Thúy Lan như mê sảng, Ĩnh con tiếp:

- Bà Hàn bây giờ là người lai, cô ạ.

Thúy Lan không dám ngồi lại để nghe thêm nữa.

Bỗng cả Ĩnh con lẫn Thúy Lan cùng nghe thấy tiếng người quen léo nhéo nói chuyện với nhau ở ngoài hè phố. Tiếng quen của Ĩnh con là tiếng Ma-ri. Tiếng quen của Thúy Lan là tiếng An-na Phán.

Ma-ri dắt tay An-na Phán, vừa vào nhà, vừa khanh khách cười với nhau.

Thúy Lan thấy An-na Phán thì muốn biến ngay đi. Nhưng vì không có phép tàng hình, cô đành ngồi lại để chạm trán với con người kinh tởm này. Nhưng Thúy Lan ngại là bất nhã với người cũ, và bất nhã với người bạn đi với An-na Phán mà cô không biết là ai. Vả vừa nghe chuyện Thừa, lại gặp ngay mặt An-na Phán, cô như không đủ sức đứng dậy để đi được.

Ma-ri giới thiệu An-na Phán với Ĩnh con:

- Bà An-na Phán là bạn tôi, mới ở Hải Phòng lên chơi.

An-na Phán đã nhận ra Thúy Lan:

- Kìa! Em!

Thúy Lan có làm mặt vui vẻ, chào hai người:

- Chào chị. Chào bà!

Đáng lẽ Ĩnh con phải giới thiệu Thúy Lan cho Ma-ri và An-na Phán, nhưng nó không biết nói thế nào. Thấy bà khách Hải Phòng quen cô con gái mới đến, nó đùn việc giới thiệu cho bà ấy. An-na Phán nói với Ma-ri:

- Xuy-dan, em tôi.

Ma-ri mỉm cười, cúi chào Thúy Lan. An-na Phán lại giới thiệu Ma-ri với Thúy Lan:

- Bà Ma-ri, tức là bà hàn An-be Thừa.

Thúy Lan như nghe tiếng sét đánh ngang tai. Cô loạng choạng đứng dậy. Thấy cử chỉ lúng túng của Thúy Lan, An-na Phán hiểu, Ĩnh con hơi hiểu. Nhưng Ma-ri không hiểu tí gì. An-na Phán vốn ác, nó cau mặt trách Thúy Lan:

- Em không thèm nói chuyện với chị à?

Thúy Lan cố cười:

- Thưa chị không ạ. Em ngồi đây sợ ngăn trở câu chuyện của các bà với cụ.

An-na Phán trừng trừng đôi mắt màu tro, nói dở đùa dở thật:

- Chị vẫn còn quyền bắt em ngồi lại!

Thúy Lan hiểu. Nhưng Ma-ri và Ĩnh con không hiểu. Ma-ri trách An-na Phán:

- Cái gì? Thôi! Mày ngãng cả câu chuyện!

Rồi nói với Ĩnh con:

- Tính con mẹ vẫn đồng bóng thế đấy, bà ạ. Lắm lúc nó hách như bà lớn.

An-na Phán cười sằng sặc. Thúy Lan ù tai, mắt hoa lên.

Bỗng bà mẹ Mão ở nhà trong, tập tễnh sờ soạng đi ra.

Ma-ri chợt nhìn thấy, vội vàng im bặt, mặt tái mét. Nhưng để trả thù cho đỡ căm hờn, nó đứng phắt dậy, ra nhìn đường để quay đít lại bà mẹ Mão.

Thấy cử chỉ đột ngột của Ma-ri, Ĩnh con hiểu. Thúy Lan hiểu. Nhưng An-na Phán không hiểu.

Bà mẹ Mão thì chẳng hiểu tí gì cả. Bà chào khách:

- Chào các bà chơi!

Rồi bà hỏi:

- Cụ gọi gì tôi phải không?

Ĩnh con lo lắng, vội vàng xua tay:

- Ai gọi gì nhà mày đâu. Thôi, vào nhà trong.

Bà mẹ Mão thấy mình lầm thì nhăn răng ra cười. Bà ghé ngồi lên phản, tay với với như để tìm cái gì. Ĩnh con hỏi:

- Gì?

- Cháu xin cụ miếng trầu. Nhạt cả mồm.

Ĩnh con đưa trầu cho bà, rồi giục:

- Thôi, xuống nhà, để người ta nói chuyện.

Thúy Lan nhìn Ma-ri, nhìn bà mẹ Mão, rồi nghĩ đến mình. Cô không thể nào ngồi nán được nữa. Mặc cho An-na Phán muốn giận là cô khinh người, làm gì cô thì làm, cô nhất định đứng dậy:

- Chào cụ, chào hai bà.

Cô đến gần bà mẹ Mão, nắm tay bà, rồi chào:

- Chào bà.

An-na Phán thấy Thúy Lan ban nãy hốt hoảng và lãnh đạm, bây giờ lại chào mình là bà, thì nó nhìn theo, mát mẻ nói:

- Này cô! Tôi bảo. Mấy năm nay tôi không được tin cô, tôi cứ tưởng cô làm gì, ở đâu. Không ngờ lại gặp cô ở đây!

Nó gọi Thúy Lan là cô để xói móc xa xôi. Vì nó tưởng Thúy Lan cũng biết như nó, là Ĩnh con làm nghề ma-cô.

Nhưng Thúy Lan không hiểu. Cô mỉm cười với nó, rồi ra cửa.

Thúy Lan đi khỏi. Bà mẹ Mão cũng vào nhà trong. Ma-ri quay lại, ngồi trên phản, định nói chuyện.

Nhưng An-na Phán vẫn tức Thúy Lan. Nó nói theo:

- A, con ranh con gớm thật. Chưa khỏi vòng đâu mà đã vội cong đuôi nhé!

Nó hỏi Ĩnh con:

- Nó đến đây làm gì thế, hở cụ?

An-an Phán muốn điều tra về hiện tại của Thúy Lan.

Nhưng nó lại muốn giấu Ma-ri việc Thúy Lan với Thừa, vì sợ Ma-ri nhìn thấy mặt nạ của nó.

Nhưng Ma-ri không muốn nghe những việc không có ích gì cho hắn, nên gạt đi:

- Thôi! Can bà lớn!

Hắn hỏi Ĩnh con:

- Ban nãy con sen nhà tôi đã gặp bà chưa?

- Chưa, thưa bà bảo gì ạ?

- Tôi bảo bà đi thửa cho con lợn sữa quay mà?

- Vâng. Chú Dếnh làm món này thì tuyệt lắm.

- Phải, để tôi thết con mẹ này. Nó là bạn cố tri của tôi đấy, bà ạ. Bà bảo chú ấy kiếm con nhỏ, độ ba đồng thôi. Mà quay khéo hơn bận trước ấy nhé.

- Vâng.

- Tôi đã đưa tiền cho con Sen. Chắc thế nào chốc nữa nó cũng đến đây.

- Vâng. Bà còn bảo gì nữa không ạ.

- Thôi!

An-na Phán hất hàm, nhắc Ma-ri. Ma-ri nói:

- À, quên, rồi bà tìm mấy chân, bảy giờ tối đến tôi đánh chắn nhé. Bà An-na thích chắn lắm.

- Dạ.

An-na Phán hỏi:

- Cụ tìm hộ những tay hay đánh to, chứ đánh nhỏ thì buồn chết.

- Hay các bà đánh mạt chược thì dễ tìm người hơn?

An-na Phán lắc đầu:

- Không thích.

Ĩnh con hỏi:

- Thưa còn gì nữa không ạ?

Ma-ri gật đầu:

- Còn.

Hắn trỏ tay vào trong:

- Bà lập tức phải tống con trời đánh đi ngay. Tôi không bằng lòng cho bà chứa nó.

An-na Phán hỏi:

- Sao vậy?

Ma-ri không đáp. Ĩnh con sợ hãi:

- Xin vâng ạ. Cũng mai thì nó đi thôi.

Ma-ri quắc mắt:

- Không được để đến mai! Phải tống ngay!

- Dạ.

An-na Phán nói đùa:

- Mày vừa chửi tao là bà lớn, nhưng mày bà lớn quá tao!

Ma-ri cười gượng. An-na Phán nhìn Ĩnh con:

- Tôi trông cụ, hình như quen quen.

Ĩnh con cũng nhìn An-na Phán. Ma-ri đùa:

- Đồng nghiệp từ bao giờ ấy mà lại chả quen.

An-na Phán vẫn nói đứng đắn:

- Ngày trước, cụ có ở ngoài ga không nhỉ?

Ĩnh con gật:

- Thưa có, một dạo tôi có trăm năm với ông sếp Chánh Phi-lô-mát ạ.

An-na Phán sực nghĩ ra:

- À, đúng rồi.

Nó trỏ Ma-ri:

- Con bà cô này cứ nói tên cụ là cụ Ĩnh con, thành thử tôi chả biết là ai. Thì ra là bạn cũ cả.

Ĩnh con vẫn ngạc nhiên:

- Bà cũng biết tôi ạ?

An-na Phán đáp:

- Vâng. Ngày ấy, con bà cô này được thằng Tu-nô bao, còn tôi thì là bà Phê-li-mông, cụ có nhớ không nào?

- À, à! Thế thì cố tri cả. Ngày ấy bà làm bạn với ông Phê-li-mông bao nhiêu lâu ạ?

- Kể ra thì nó tốt, biết chiều vợ, nhưng bây giờ ăn cơm mới, nói chuyện cũ, tôi gặp cụ đây, thì nhất định phải trách cụ mới được. Chính là cụ chia uyên rẽ thúy.

Ĩnh con ngớ mặt:

- Sao bà lại trách thế ạ?

- Nói chuyện cũ nghe chơi thôi, chứ việc hàng hai chục năm rồi, có trách cụ cũng chẳng bắt đền cụ được nữa.

Ĩnh con ngơ ngác:

- Quái nhỉ?

- Thế cụ có nhớ ngày ấy cụ tìm được con bé nào ấy, cụ nhốt ở nhà bồi, rồi cụ cho ông Phi-lô-mát hiếp không?

Ĩnh con giật nảy mình, vội vàng xua xua tay và trỏ vào trong nhà:

- Bà nói khẽ chứ.

An-na Phán nói tiếp:

- Rồi ông Phi-lô-mát thấy con mẹ nhà quê chơi tốt quá, mới gọi bạn cho cùng hưởng. Thế là cả thằng Tu-nô nhà con mẹ này, thằng Phê-li-mông nhà tôi, thằng Max, và thằng Bốc-phi-ca nữa, xúm vào quần con mẹ mấy đêm liên. Giá thằng Phê-li-mông được ăn, cứ câm họng đi, thì tôi cũng chẳng biết. Nó về, còn khoe với tôi. Thế là tôi không chịu. Có phải như vậy, là nó khinh tôi không nào? Cụ nhỉ. Nó lấy mình hẳn hoi, thế mà đi chơi gái nó không thèm giấu mình, có phải nó coi mình đúng là con vật, nó bắt gì cũng phải chịu không? Cho nên tôi mới đánh nhau với nó một trận.

Ma-ri cười:

- Mày chửi tao hay ghen, nhưng mày ghen quá tao.

- Lấy tây thì yêu chó gì nó đâu mà ghen. Chẳng qua tao tự ái vì nó khinh tao là đồ chơi, thì tao tức. Mình trẻ đẹp, thạo tiếng tây, lại thạo đời, thì cần đếch gì đứa nào! Bỏ thằng này thì bà lấy được ngay thằng khác, chứ bà chịu thất nghiệp ngày nào mà bà sợ! Cho nên tôi đánh nhau với nó một trận kịch liệt, rồi đòi bỏ đi.

Nói xong, An-na Phán vén quần lên đến bẹn:

- Đây, cái sẹo này là kỷ niệm trận chiến tranh ấy đây.

Nó hỏi Ĩnh con:

- Thế có phải là tại cụ không nào?

Ĩnh con cười:

- Vâng, em xin chịu.

An-na Phán cũng cười:

- Nhưng tôi cũng phải cảm ơn cụ mới được. Không có cụ dắt díu cho chúng nó con mẹ nhà quê ấy…

Ĩnh con lại xua tay:

- Bà nói khẽ chứ.

An-na Phán hạ thấp giọng:

- … Thì dễ thường tôi chịu làm nô lệ thằng Tây suốt đời. Chúng mình bây giờ làm ăn độc lập là giữ được giá trị cho giới mình. Bây giờ thì Tây làm nô lệ mình. Khối lần có những thằng phải chắp tay lậy tôi, tôi mới cho con gái.

Ĩnh con gật đầu:

- Đúng thế. Lắm lúc nghĩ cũng thấy mình danh giá. Nhưng hai chúng mình, dễ chưa ai bén gót bà Hàn tôi đây.

Ma-ri sung sướng, tủm tỉm cười. Nhưng An-na Phán lắc đầu:

- Cụ tưởng thế thôi. Chứ dù gì thì lấy chồng cũng mất tự do. Tự đem thân mình vào ngồi tù thôi.

Ma-ri vênh váo:

- Mày tưởng thế? Mắt mày mù à? Năm đứa con còn sống của tao, có đứa nào giống thằng lẹm ấy không?