Như cả thế giới đều biết, Dạ vũ Trẻ em của Phu nhân Thị trưởng thường được tổ chức hàng năm vào đêm “Ngày Lễ Hiển Linh” (Twelfth Day), tức mùng 6 tháng Một. Năm 98, buổi dạ vũ này còn thành công vang dội hơn thường lệ, nhờ vào ý tưởng hay ho của Ngài Henry Burdett rằng các em nhỏ nên được chụp ảnh để ủng hộ Quỹ Bệnh viện của Thân vương xứ Wales. Những cô bé, cậu bé trong trang phục Walter Raleigh hay Amy Robsarts đổ xô về tiệm chụp ảnh nằm sát bên đại sảnh của Mansion House, trong khi toàn bộ khoảng không gian bên ngoài giữa Mansion House, Ngân hàng và Sàn giao dịch Chứng khoán chỉ là một biển xe cộ đang chờ đợi, người đến kẻ đi.

Nếu có điều gì làm vơi bớt chút hứng khởi của các lễ hội năm mới này, thì đó chính là bầu không khí chính trị đầy bất ổn; chẳng phải điều gì quá kinh khủng, nhưng lại thực đến mức ai nấy đều cảm thấy bất an. Một nghị sĩ người Ireland, vốn nổi tiếng với những câu nói “lệch pha” (bulls), từng được nghe nói rằng: “Tin tôi đi, mặt trời sắp lặn ở phương Đông rồi.” Những quý ông tản bộ vào câu lạc bộ của mình, hoặc ngáp ngắn ngáp dài hoặc không, đều hỏi: “Thế là sắp có chuyện rồi à?” Một người nào đó có thể đáp: “Làm gì có chuyện đó; rồi mọi thứ sẽ qua mau thôi, anh sẽ thấy.” Nhưng người khác chắc chắn sẽ thêm vào: “Dù sao thì tình hình cũng đang đen tối lắm rồi.”

Cảm giác này giống như vào một ngày biển lặng, những đám mây rời rạc, mép nham nhở xuất hiện đen kịt nơi chân trời, và chẳng ai dám chắc liệu chúng có chụm lại, ập xuống bầu trời rồi nhấn chìm con tàu hay không.

Thế nhưng, chân trời vừa mới sẫm màu đã sớm quang đãng trở lại. Nỗi lo sợ chính xuất phát từ những dấu hiệu trông rất giống một âm mưu của ba cường quốc Lục địa nhằm đánh bật nước Anh khỏi vị thế thống trị ở phương Đông. Đầu tiên là việc chiếm đóng Kiao-Chau cùng những lời từ biệt đầy khoa trương của các hoàng tử Đức; tiếp đó là thái độ hung hăng ngay lập tức của Nga tại Cảng Arthur; rồi đến tin đồn rằng Pháp đã chiếm đảo Hải Nam, đang gửi quân viễn chinh tới Vân Nam và có tàu chiến tại cảng Hải Khẩu.

Tất cả những điều này trông như một sự phối hợp đồng bộ; bởi trong vài năm trở lại đây, công chúng Anh ngày càng nhận ra rằng nhiều thế kỷ láng giềng đã nuôi dưỡng giữa các quốc gia Lục địa một tinh thần thân tộc nhất định, mà Vương quốc Hải đảo này không hề là một phần trong đó.

Theo năm tháng, Eo biển Dover đã rộng ra thành đại dương. Châu Âu đã lùi xa khỏi nước Anh, và nước Anh, trong niềm kiêu hãnh của mình, cũng đã rút lui khỏi Châu Âu. Từ kiểu ria mép, màu sắc và kiểu dáng lễ phục buổi tối, cho đến cách phụ nữ vén váy, đều có sự tương đồng giữa người Pháp và người Đức, giữa người Đức với người Nga và người Áo, và sự khác biệt giữa tất cả những người đó với người Anh.

Sự thật là người Nga ghét người Đức, và người Đức ghét người Nga cùng người Pháp; nhưng nỗi căm ghét ấy là nỗi căm ghét giữa anh em, luôn sẵn sàng hợp sức lại chống lại kẻ ngoại lai. Điều này đã bắt đầu được người dân Anh nghi ngờ, rồi sau đó được công nhận. Nước Anh phải một mình đơn độc, không bạn bè mà bước đi trong hầm rượu của lịch sử hiện đại, cô độc trong sự vĩ đại của chính mình; và nếu có bất kỳ nỗ lực nào nhằm ngăn cản bước tiến hùng tráng của mình, bà sẵn sàng đón nhận viễn cảnh rằng kẻ thù của mình chính là phần còn lại của Châu Âu.

Nhưng rất nhanh sau khi nỗi bất an nhen nhóm, nó bắt đầu lắng xuống. Pháp phủ nhận việc thôn tính Hải Nam; tờ báo bán chính thức Nord-deutsche Allgemeine Zeitung, dưới sự chỉ đạo của Wilhelm, đã vẽ ra hình ảnh nước Đức như một người bảo trợ thương mại với điểm yếu đáng yêu là thích phô trương; Nga bị đánh bại trong vụ bãi nhiệm ông MacLeavy Brown và có vẻ khá rệu rã sau đó; trong khi tinh thần phấn chấn hơn nhờ khả năng Chính phủ Anh sẽ bảo lãnh cho một khoản vay của Trung Quốc.

Song, trong lúc đó, tại buổi dạ vũ trẻ em ở Mansion House, các sự kiện lại diễn ra theo hướng hoàn toàn khác với một giải pháp hòa bình.

Ada Seward là vị thần hộ mệnh trong nhà trẻ của bà Pattison ở Fulham. Vào tối ngày mùng 6, Tiến sĩ và bà Pattison phải có mặt tại một buổi dạ vũ ở West End, còn Ada thì bận rộn; vì cô phải đưa cậu chủ Johnnie Pattison, trong trang phục Vua Francis đệ Nhất, đến Mansion House; rồi lại phải vội vã trở về nhà để đưa cô bé Nellie Pattison đến một buổi tối vui chơi của trẻ em có trò đố chữ ở Nam Kensington.

Việc trời đổ mưa khi cô đến Mansion House có lẽ là một phần nguyên nhân dẫn đến rắc rối. Khu vực đón trả khách đã bị vài cỗ xe khác chiếm chỗ, và khi đỡ cậu chủ xuống xe, tay cầm ô che cho cậu, cô vội vã hét lên với người đánh xe giữa làn mưa phùn:

“Đợi tôi quay lại nhé.”

Người đánh xe sau này khẳng định rằng ông ta nghe nhầm thành:

“Đi đi, rồi quay lại đón.”

Dù sao thì, khi Ada quay trở lại đám đông để tìm chiếc xe ngựa của nhà Pattison, nó đã biến mất tăm.

Lúc này, đôi môi cô dẩu lên đầy vẻ bực bội. “Giờ thì biết làm thế nào đây?” cô tự hỏi. Cô đang vội, lại chẳng biết xoay xở ra sao.

Dòng xe tư nhân đông đúc dường như đã quét sạch mọi xe thuê khỏi khu vực Mansion House. Cô tìm mãi không thấy chiếc nào; rồi lục trong túi, chỉ thấy vỏn vẹn sáu xu. Hai tình tiết này khiến cô quyết định không đi xe thuê nữa. Thay vào đó, cô chạy vài bước, luồn lách qua các cỗ xe, rồi nhảy lên một chiếc xe buýt đang chuyển bánh ở lối vào Poultry.

Cô ngồi vào góc trong năm phút, những cái nhìn đầy lo âu hướng ra ngoài cửa về phía những chiếc đồng hồ đang chậm rãi trôi. Rồi một người đàn ông ngồi gần đối diện, người mà cô không hề chú ý, lên tiếng:

“Ô kìa, có phải cô Ada đó không?”

“Ồ!” cô thốt lên, “Ông Brabant, là ông ư? Lâu quá không gặp... ông khỏe không?”

“À, tôi cũng bình thường, cô Ada ạ, dạo này thì thế. Hy vọng cô cũng vậy.”

“Ông vẫn còn trong quân ngũ chứ?”

“Ồ có chứ - trung đoàn của Công tước xứ Cambridge, cô biết đấy. Giờ cô sống ở London à?”

“Vâng, ở Fulham.”

Cuộc trò chuyện khựng lại ở đó; và trong khoảng lặng một phút ấy, Brabant bất chợt quay sang trái, nói:

“Cho phép tôi giới thiệu với cô người bạn của tôi đây – cô Seward – Tiến sĩ Yen How.”

Dưới ánh đèn xe buýt, Ada Seward nhìn thấy một người đàn ông nhỏ thó, mặc âu phục, nhưng cô nhận ra ngay là người Trung Quốc. Với một nụ cười nhăn nhó, ông ta chìa tay ra bắt tay cô.

Đó là một người có diện mạo vô cùng đặc biệt. Khi bỏ mũ ra, người ta thấy ông ta gần như hói, và vầng trán rộng thật uy nghi. Đôi mắt dài của ông ta ẩn chứa điều gì đó đầy suy tư, trầm ngâm; và trên làn da vàng là một sắc nâu sẫm, đặc biệt bẩn thỉu.

Ông ta không hẳn là người Trung Quốc – hay đúng hơn, ông ta là người Trung Quốc, và hơn thế nữa. Ông là con của một người cha Nhật Bản và một người mẹ Trung Quốc. Ông kết hợp hai chủng tộc đối nghịch này trong cùng một con người. Trong Tiến sĩ Yen How, phương Đông hội tụ.

Ông xuất thân từ dòng dõi quý tộc phong kiến, và ở Tokyo, nếu không vì dòng máu Trung Quốc, ông đã được gọi là Bá tước. Không phải sự pha trộn dòng máu này hiện rõ trên vẻ ngoài của ông; ở Trung Quốc, ông được coi là người Trung Quốc, và ở Nhật Bản, ông là người Nhật.

Nếu có ai là người theo chủ nghĩa thế giới, thì đó chính là Tiến sĩ Yen How. Không người châu Âu nào có thể am hiểu tường tận văn minh phương Tây hơn ông. Học vị tiến sĩ của ông được lấy tại Đại học Heidelberg; nhiều năm trời ông hành nghề chuyên khoa về bệnh phụ nữ và trẻ em tại San Francisco.

Ông sở hữu thu nhập một ngàn lạng (khoảng 300 bảng Anh) từ một đồn điền trà; nhưng cuộc đời ông trôi qua trong việc thực hành sự nghiệp cần mẫn như một nô lệ. Không gì sánh bằng sự chuyên cần, tỉ mỉ và chú trọng đến từng chi tiết của ông. Đã từng có lần ông viết thư cho Đài quan sát Hoàng gia ở Mũi Hảo Vọng chỉ ra một sai sót nhỏ trong phép tính logarit dài dặc về độ lệch của một trong các vệ tinh của Sao Mộc, do đài quan sát gây ra.

Ở phương Đông, ông đã có thể leo lên vị trí cao nhất ngay lập tức – thậm chí ở phương Tây cũng vậy, nếu ông muốn. Nhưng ông chọn cách sống ẩn mình, không ai chú ý, học hỏi, quan sát, tự biến mình thành hình ảnh thu nhỏ của phương Tây, cũng như ông là hiện thân của phương Đông.

Ở bất cứ quốc gia nào ông đặt chân tới – và ông không bao giờ ở đâu quá nhiều năm – người ta thường thấy ông trong giới bình dân; và ông có sự hiểu biết rất tường tận về tầng lớp này. Tư duy của ông phóng khoáng đến mức ông không thể đồng cảm với bất kỳ sự phân biệt giai cấp và địa vị nào của cả phương Đông lẫn phương Tây. Ông thường bắt chuyện làm quen với lính tráng và thủy thủ quanh các thủ đô châu Âu; và họ thường bảo trợ, dẫn ông đi đây đó.

Yen How biết mình đang được bảo trợ, và ông phục tùng điều đó – rồi cười hiền lành. Thực ra, ông che giấu một sự ác cảm thầm kín và cay đắng đối với người da trắng.

Ông có hai khiếm khuyết – thị lực kém khiến ông phải đeo kính; và sự bất lực trong việc phát âm từ “little” (nhỏ) mà không cần nỗ lực. Ông luôn gọi nó là “lillee”.

Vào ngày mùng 6 tháng Một đó, khi ông đi về phía tây cùng Brabant và Ada Seward, ông có lẽ đã bốn mươi tuổi, nhưng trông có vẻ như bất kỳ độ tuổi nào từ mười sáu đến sáu mươi; một gã đàn ông nhỏ thó, cứng rắn như gỗ sồi, khô khan như mảnh vụn, biết tuốt và mang tầm thế giới.

Thế nhưng, trong cái đầu đó đang ấp ủ những tư tưởng lớn; và trái tim ông có khả năng chứa đựng những niềm đam mê khủng khiếp.

Thực tế, nếu ai đó biết được, khi ông đang đi xuyên qua mưa phùn trên chiếc xe buýt cọc cạch, mỉm cười sau cặp kính cận, ông chính là nhân vật quan trọng nhất ở London, hay có lẽ là trên cả thế giới.

Tiến sĩ Yen How có khả năng làm bất cứ điều gì. Trong ông là một nhà khắc kỷ, một kẻ yếm thế và một con hổ; chỉ với một cái xoay chuyển trong tâm trí, ông có thể trở thành một học giả, một chính trị gia, một người quét dọn đường phố, hay một vị tướng. Ông sở hữu sự ưu tú này: một bộ óc minh mẫn.

Theo một trong những sự kỳ quặc lạ thường của tự nhiên mà không ai có thể giải thích nổi, người đàn ông này muốn gặp lại Ada Seward lần thứ hai sau khi chia tay cô tối hôm đó.

Brabant, người quen cô ở quê nhà Cheltenham, đã đưa cô đến cổng biệt thự nhà Pattison, Yen How đi cùng họ.

Khi chuẩn bị rời xa cô, vị bác sĩ nhỏ thó ghé miệng vào tai cô, thì thầm vội vã:

“Tối mai, đúng tám giờ, tôi sẽ đợi ở đây để xin một nụ hôn nhỏ (lillee kiss).”

Cô gái sững sờ.

“Chà, cái ý tưởng gì thế không biết!” cô chỉ kịp thốt lên.

Trước khi cô kịp bày tỏ sự phẫn nộ, hai người đàn ông đã quay lưng bước đi.

Cho đến khi về đến nhà ở phố Portland, Yen How vẫn giữ một nụ cười thầm kín, kéo dài – một nụ cười tự giễu cợt chính mình. Sự bùng nổ này của ông trong vai trò người tình là điều mới mẻ đối với ông, hoàn toàn mới mẻ. Mối quan hệ của ông với phụ nữ từ trước đến nay chỉ xoay quanh công việc chữa bệnh cho họ. Không hiểu bằng một sự tương đồng tâm sinh lý hay tâm lý tinh tế nào mà cô gái người Anh đặc biệt này có thể khơi gợi từ gã Trung-Nhật khô khan này một lời đề nghị xin “một nụ hôn nhỏ”, ông không thể đoán ra. Sự tương đồng đó chắc chắn là có; nhưng nguồn gốc của nó nằm trong những lý do quá trừu tượng để Yen có thể thấu hiểu.

Yen How đã cười vào đêm đầu tiên đó, nhưng rồi ông sớm nhận ra đây không phải chuyện đùa.

Đúng tám giờ tối hôm sau, ông đã có mặt tại cổng nhà Pattison; nhưng than ôi, chẳng thấy bóng dáng Ada đâu. Tuy nhiên, Ada vẫn ở đó, dù cô đang ẩn nấp. Cô cùng người đầu bếp nhà Pattison, người mà cô rủ ra ngoài để cùng chung vui, đang trốn sau một bụi cây, nhìn qua, rung người lên vì cười ngặt nghẽo trước sự chờ đợi vô vọng của vị bác sĩ nhỏ bé.

Và giờ đây, Yen How, lần đầu tiên trong đời, bắt đầu đau khổ vì một người phụ nữ.

Ông yêu; và trong tình yêu của ông là nỗi đam mê dồn nén của nhiều người đàn ông khác. Đá nóng chảy là dung nham – và ông đã phải chịu đựng.

Ông thường lang thang quanh ngôi nhà vào ban đêm, nơi vốn vắng vẻ vào giờ đó, để chờ đợi. Sự kiên nhẫn của ông không có điểm dừng – quyết tâm chiếm hữu cô, bằng mọi giá, dù tốt hay xấu, cũng không có điểm dừng.

Ngay cả trong tình yêu, người phương Đông cũng khác biệt cơ bản với người phương Tây. Thật khó để chúng ta hiểu được họ trong bất cứ điều gì, vì họ quá xa lạ. Với chúng ta, tình yêu là điều thường tình, một cảm xúc mãnh liệt; với họ, toàn bộ con người bị cuốn vào, và tình yêu trở thành một niềm đam mê mang đầy đủ đặc tính của một ngọn lửa thông thường.

Một đêm nọ, khi đang lảng vảng quanh đó, ông bắt gặp cô đang trở về sau khi đi mua sắm. Đến lúc này, Yen How đã trở thành một trò cười bất tận cho Ada trong nhà bếp và phòng ngủ của người hầu. Ông bước lại phía cô.

“À,” ông nói, nghiêng đầu, nở nụ cười nịnh nọt, “Cô ở đây rồi? Cô sẽ cho Yen How đáng thương một nụ hôn nhỏ chứ?”

Toàn bộ ý tưởng về tán tỉnh của gã tình nhân ngờ nghệch và thiếu kinh nghiệm này chỉ gói gọn trong việc xin một nụ hôn nhỏ. Quan điểm của Ada Seward về vấn đề này thì phức tạp hơn. Cô khinh thường sự giản đơn thô kệch của ông.

“Có lẽ ông không biết mình đang nói chuyện với ai đâu nhỉ,” cô nói.

Yen biết chứ; ông có thể nhắm mắt lại và vẽ ra một bức chân dung chính xác khuôn mặt cô.

“À,” ông nói, “thậm chí không một nụ hôn nhỏ——”

“Tôi sẽ tặng ông một hộp xà phòng nhỏ để ông rửa mặt nếu ông muốn đấy!” cô hét lên, vừa chạy vừa quay đầu nhìn lại. Ngôi nhà đã gần; ông không thể đuổi kịp cô.

Có lẽ sẽ không thể có lời lẽ nào từ cô Seward khiến Yen phát điên hơn là sự ám chỉ về “xà phòng” này. Nếu việc theo đuổi của ông vốn đã tuyệt vọng, thì giờ đây ông nhận ra rằng nó tuyệt vọng chính vì chủng tộc của ông. Cô gái không lắng nghe ông và từ chối ông; cô từ chối ông mà thậm chí còn chẳng buồn cân nhắc đến sự tồn tại của ông. Như thể một con la, hay một con mèo, vừa cầu xin cô trở thành bạn đời của nó vậy.

Nhưng sự kiên trì của ông không hề lung lay. Ông gạt bỏ mọi theo đuổi khác sang một bên, và biệt thự Pattison trở thành trung tâm thế giới đối với ông. Đôi khi ông bắt gặp những cái nhìn thoáng qua đầy tươi sáng về cô. Một lần nữa ông lại gặp cô trên phố, và một lần nữa cô lại làm ông choáng váng với những lời chế giễu. Tháng Một, tháng Hai và tháng Ba trôi qua như thế.

Đối với Yen How, kẻ tiểu tư sản, ý nghĩ rằng cô gái đó thuộc tầng lớp thấp kém hơn hoàn toàn không hề nảy sinh. Ông là một người vĩ đại, và chỉ nhìn thấy ở Ada hình ảnh người phụ nữ vĩnh cửu. Các công tước cưới nữ công tước; nhưng những Goethe, những Mahomet, lại cưới các cô đầu bếp và người gánh nước. Yen How được xây dựng trên đúng nguyên tắc đó.

Vào đầu tháng Tư, một đêm nọ, ông đang đứng bên ngoài cổng nhà Pattison thì nhìn thấy cô. Đã mười một giờ đêm; cô đang từ nhà hát trở về, tựa vào tay Binh nhì Brabant. Kể từ cuộc gặp trên xe buýt, Brabant đã vài lần đi chơi với cô.

Khi hai người lại gần, Ada nhìn thấy vị bác sĩ nhỏ thó.

“Lại là gã người Trung Quốc nhỏ bé đó kìa, John,” cô nói, siết chặt tay Brabant. “Chuyện này bắt đầu quá trớn rồi đấy, anh không thấy sao?”

“Cái gã chuột nhắt này,” Brabant nói; “tôi nghĩ gã cần phải bị đập cho một trận đấy, anh thấy đúng không?”

Vị bác sĩ bước vội đến chỗ họ, cười đầy lo lắng. Trước khi ông kịp nói gì, Brabant, người vừa uống vài ly, liền nói:

“Thôi, thôi, ông Yen How, đi chỗ khác chơi. Ông không thấy quý cô đây không muốn ông lởn vởn quanh mình à?”

“Chà—nhưng—bạn lính của tôi,” Yen nói, “chẳng có hại gì mà——”

“Thôi, biến đi cho khuất mắt!” Brabant nói thô lỗ hơn.

“Không, không, anh đi nhanh quá đấy, anh thấy không,” Yen bắt đầu phân bua.

“Ông có đi không—có hay không!” Brabant nói, giờ mặt đã đỏ bừng vì tức giận.

“Đi đi, sao ông không đi?” Ada bồi thêm.

“À! Tôi—tôi ở đây để gặp cô gái nhỏ của tôi mà,” Yen mạo muội đáp.

“Ôi, đừng có là một gã người Trung Quốc ngu ngốc nhỏ bé như thế nữa! Thật không thể tin nổi!” cô nói.

Đây là cú đòn cay nghiệt nhất đối với Yen. Ông nhăn mặt, nén cơn giận.

“Ông có đi không?” Brabant hỏi, giọng như tối hậu thư.

“Không,” Yen nói; rồi, dứt khoát hơn, “không, không!”

Brabant vung tay đẩy mạnh vào vai ông.

Đó không phải là một cú đẩy bạo lực, nhưng ngay lập tức mặt vị bác sĩ tím tái vì giận dữ. Trên tay ông có một chiếc gậy tre cứng, ông lập tức giơ lên và quất với lực kinh hồn ngang qua má người lính, để lại một vết hằn bầm tím mà Brabant mang theo đến tận lúc chết.

Để trả đũa, người lính giơ nắm đấm to lớn, xương xẩu của mình lên và đấm thẳng vào mặt vị bác sĩ. Yen How ngã gục.

Con phố vắng tanh. Không biết làm gì, cô gái và người lính cúi xuống nhìn ông trong năm phút, rồi, trước sự kinh ngạc của họ, Yen How từ từ ngồi dậy, lấy khăn tay áp vào khuôn mặt đỏ rực đang rỉ máu của mình, và chậm rãi khập khiễng bỏ đi mà không nói một lời nào.

Có một lúc ông cố tình dừng lại khi đang bước đi, quay đầu nhìn họ; và dưới ánh trăng, họ thấy rõ ông hai lần lắc ngón trỏ cảnh cáo về phía họ.

Rồi ông tiếp tục bước đi trên con đường của mình.

Từ đêm đó đến đầu tháng Năm, ông không một lần bước chân ra khỏi ngôi nhà mình đang ở. Ông đã quay lại với những nghiên cứu chuyên sâu và sâu rộng của mình.

Đầu tháng Năm, ông đã lên tàu Peninsular, hướng tới phương Đông.

Đến cuối tháng Chín, ông đã là thành viên của Nghị viện Nhật Bản.

Vào tháng Mười Hai, chúng ta thấy ông là một nhân vật lãnh đạo trong Tsung-li-Yamen, hay Bộ Ngoại giao Trung Quốc, và đang thực hiện những chuyến đi giữa Tokyo và Bắc Kinh.