TIN ĐỒN CHIẾN TRANH.

Khi năm cũ dần trôi về cuối, những rắc rối quốc tế xoay quanh Kiao-Chau, Port Arthur và Hainan lại bùng phát. Tại Anh, những mối bất ổn cũ trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Điều khiến tình trạng bất ổn thêm trầm trọng chính là sự thật rằng những mẩu tin dồn dập đổ về lại hoàn toàn khó hiểu.

Ngay từ đầu năm, người ta đã biết rằng việc chiếm đóng Kiao-Chau không mang lại món hời lớn lao như Đức từng tưởng tượng. Vùng lãnh thổ nằm dưới "quyền chủ quyền" của họ đã bị Trung Quốc hạn chế nghiêm ngặt và chỉ được cấp dưới hình thức "cho thuê". Khi Hoàng tử Henry xứ Phổ cập cảng cùng các chiến hạm Deutschland và Gefion, ông nhận ra mình chẳng có "vòng nguyệt quế" nào để giành lấy, cũng chẳng có ai để đấm bằng thứ nắm đấm sắt lố bịch của mình.

Hơn thế nữa, dựa trên những điều khoản gần như tương tự với cách Đức giành lấy Kiao-Chau, và sau đó là việc Nga chiếm được Port Arthur, nước Anh cũng giành lấy Wei-hai-Wei cùng vịnh Mirs.

Vậy nên, cả thế giới, kể cả chính người Đức, đã sửng sốt đến mức nào khi vào giữa tháng Mười Hai, tin tức truyền đến rằng Trung Quốc đã nhượng thêm một vùng lãnh thổ rộng lớn cho Hoàng đế Đức mà hoàn toàn không kèm theo bất cứ điều kiện nào!

Chẳng một bộ óc nào ở châu Âu có thể đoán ra động cơ đằng sau món quà thực tế này.

Vào thời điểm đó, Li Hung Chang, người được Hoàng đế triệu hồi về nắm quyền từ đầu năm, vẫn đang đứng đầu các công việc triều chính tại Bắc Kinh. Nhưng chỉ trong vòng hai tháng ngắn ngủi, ông đã hình thành thói quen không đưa ra bất kỳ quyết định nào nếu không có sự gợi ý từ một nhân tố mới trên chính trường Trung Hoa: một người Đông-Tây thông tuệ, một thành viên cần mẫn của Tổng lý Nha môn, một Yen How vạn năng. Yen How đã nhanh chóng đưa mình lên vị thế của người cai trị thực tế tại Trung Quốc.

Đối với Li Hung Chang, người luôn bị ám ảnh bởi viễn cảnh đất nước bị xâu xé và sụp đổ, Yen How tựa như một thiên thần ánh sáng. Đây là một bộ óc khác cùng chung tầm nhìn với ông—chỉ có điều sáng suốt hơn nhiều, với khả năng xoay xở to lớn hơn nhiều để ngăn chặn thảm họa.

"Chúng ta hãy dứt khoát đi," Yen nói, trong những lời mà Li già đã ghi nhớ rất lâu, vào một đêm nọ khi họ cùng hút thuốc trên hiên nhà dưới ánh trăng. "Hãy thành thật với chính mình đi, thưa Ngài! Ngài đồng ý với tôi rằng người da vàng đã đến lúc diệt vong—nếu người da trắng không làm điều đó; trong thâm tâm Ngài cũng nghĩ vậy. Vậy thì hãy nói ra bằng những từ ngữ rõ ràng; bởi ngay khi chúng ta nói ra, chúng ta đã đi được nửa chặng đường đến với việc nắm bắt vận mệnh của mình."

"À, ta đã nói điều đó rất nhiều lần," Li đáp, "nhưng có ích gì chứ?"

"Nếu Ngài tin rằng đây là lúc hành động, như tôi tin, thì vấn đề nằm ngay trong tay Ngài."

"Như thế nào?"

"Với tôi, điều đó rõ ràng như ánh trăng kia vậy. Những sự thật của tình thế dường như đang bày ra ngay trước mắt tôi."

"Hãy nói đi, Yen How."

"Tôi sẽ nói, thưa Ngài. Đối với tôi, nếu chúng ta có thể cung cấp một động cơ để các quốc gia Nhật Bản và Trung Quốc cùng hợp lực băng qua châu Á và vùng Caucasus, rồi tràn vào châu Âu ngày nay, thì không có thế lực nào trên trái đất có thể chặn đứng động lực không thể ngăn cản từ bước tiến của họ."

"Thật vô lý, con trai ta," Li nói, rít một hơi thuốc dài.

"Hãy lưu ý điều này," Yen đáp—"Tôi chỉ nói rằng tôi tin—vì ai có thể chắc chắn chứ? Người da trắng rất mạnh mẽ và cứng rắn; cái cau mày của họ thật đáng sợ. Tôi chỉ nói rằng tôi tin—mặc dù một đội quân bốn trăm triệu người không thể bị hạ gục trong một ngày, thưa Ngài. Những họng súng Maxim có thể trở nên khản đặc và nổ tung vì nhiệm vụ này. Tuy nhiên, có lẽ Ngài đúng—có lẽ tôi đang nói điều vô nghĩa. Tôi không thực sự có ý định đề xuất một cuộc hành quân chống lại sấm sét của súng Maxim. Nhưng tôi có một suy nghĩ—một suy nghĩ. Giả sử Trung Quốc và Nhật Bản có thể lấy đi những khẩu Maxim trước, rồi sau đó mới hành quân."

"Hãy nói rõ ý của cậu, Yen How," Li nói; "tất cả đối với ta đều mù mịt."

"Chúng ta muốn các chủng tộc da trắng bị tiêu diệt," Yen đáp; "chà, có hai cách, phải không? Chúng ta có thể tự tay giết chúng—điều đó, như Ngài nói, là vô lý. Cách còn lại là khiến chúng tự tàn sát lẫn nhau."

Chiếc tẩu thuốc rơi khỏi miệng Li, và khóe mắt ông nhăn lại thành một biểu cảm đầy thích thú.

"Những kẻ còn sống sót sau cuộc tàn sát lẫn nhau đó," Yen How tiếp tục, "chúng ta có thể giết. Đất đai của chúng sẽ suy yếu vì mất máu, kho báu của chúng sẽ cạn kiệt—sẽ không còn khẩu Maxim nào ở đó nữa."

Trước những lời cuối cùng này, đôi mắt của chính Yen cũng nhăn lại đầy vẻ khoái chí.

"Lá bài tẩy đang nằm trong tay Trung Quốc," hắn nói.

Làm thế nào để khiến các chủng tộc da trắng tiêu diệt lẫn nhau, Li không bao giờ hỏi, mặc dù cuộc trò chuyện kéo dài đến tận đêm khuya. Ông biết rõ điều đó. Ít nhất thì điều đó cũng đơn giản.

"Nước Anh," Yen nói khi họ chia tay, "nước Anh là kẻ tồi tệ nhất. Hãy để tất cả những kẻ còn lại chống lại nó."

Vài tuần sau đó, tin đồn về việc Trung Quốc nhượng thêm các vùng lãnh thổ rộng lớn cho Đức bắt đầu lan truyền.

Và giờ đây, kéo theo đó là hàng loạt những báo cáo gây kinh ngạc và khó hiểu nhất nối tiếp nhau.

Có vẻ như Trung Quốc không đợi bị xâu xé từ bên ngoài, mà đang tự xẻ thịt chính mình một cách cố tình, với sự điên cuồng vội vã.

Đầu tiên là tin tức rằng Chính phủ Trung Quốc đã cầu khẩn Pháp đứng ra bảo hộ, không kèm điều kiện, cho vùng Hainan và Vân Nam.

Những dòng điện tín ngắn ngủi này đã khiến cả châu Âu rơi vào cơn sốt. Tất cả mọi người đều tin rằng, nếu thông tin này là thật, thì chẳng có mối nguy hiểm nào có thể ngăn cản bàn tay tham lam của người Pháp vươn tới trái ngọt này.

Chỉ trong khoảng một tuần, người ta xác nhận rõ ràng rằng tin tức đó là sự thật, và Pháp đã chấp thuận lời đề nghị. Tin đồn chiến tranh bao trùm khắp nơi. Cả thế giới xôn xao, và mọi nơi đều trở thành đấu trường cho những cuộc tranh luận. Chỉ có một người giữ im lặng—Bộ trưởng Ngoại giao Anh. Các tờ báo khẩn thiết yêu cầu ông lên tiếng; ông vẫn chìm trong sự im lặng. Một phái đoàn thương gia đã đợi gặp Thứ trưởng; ông chỉ đáp lại bằng vài lời đầy hy vọng.

Vào thời điểm này, cái tên Yen How bắt đầu xuất hiện trên báo chí. Người ta đồn rằng con người bí ẩn này, kẻ có bước thăng tiến chói lọi trong Đế chế Trung Hoa, gần đây đã thực hiện một chuyến đi mới đến Tokio. Sau đó, một bản tin điện tín mơ hồ, được in bằng cỡ chữ nhỏ trên báo Anh, xuất hiện, cho rằng mục đích có khả năng nhất trong chuyến đi mới của Yen How là nhằm ký kết một hiệp ước bí mật giữa Trung Quốc và Nhật Bản. Nhưng báo cáo này không được kiểm chứng.

Quả bom thực sự vẫn còn chưa phát nổ giữa lòng châu Âu. Nó được ném ra bởi thông tín viên tờ Daily News tại St. Petersburg.

Trung Quốc đã đề nghị trao quyền bảo hộ thung lũng sông Dương Tử cho Nga.

Lúc này, lần đầu tiên, một vài bộ óc nhạy bén nhất châu Âu mới nhận ra rằng Trung Quốc đang cố tình đẩy thế giới vào cuộc chiến bằng cách lợi dụng lòng tham vô độ và sự ích kỷ của các quốc gia.

Một quý ông, sống tại một trang viên ở Hampshire, đã viết thư cho tờ Times về điều này. Nhưng lá thư của ông không thu hút được sự chú ý nào.

Tuy nhiên, khi nhìn lại bây giờ, thật kỳ lạ là ý tưởng đó lại không nảy ra trong đầu những người khác. Bởi cần phải nhớ rằng thung lũng sông Dương Tử từ lâu đã được coi là phạm vi ảnh hưởng đặc biệt của quyền lực Anh. Hơn thế nữa, nước Anh khi đó đã một phần bảo lãnh cho một khoản vay của Trung Quốc trị giá mười hai triệu bảng Anh, và người ta đã đồng ý rằng vật bảo đảm cho khoản này chính là thuế đất và phần thu nhập Hải quan chưa cầm cố. Mà nguồn thu chính của cả thuế đất lẫn thuế Hải quan lại chính là thung lũng sông Dương Tử.

Thế nhưng, ngày hôm sau, tờ Novosti của Nga lại đăng một bài báo đầy tính định hướng, tuyên bố rằng trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Nga cũng không thể rút lui khỏi vị trí nổi bật mà các sự kiện đã đẩy họ vào ở phía Đông.

Cảm xúc tại Anh lúc bấy giờ là nỗi kinh hoàng trước sự tham lam mù quáng và tội lỗi của các quốc gia Lục địa. Từ "chiến tranh" xuất hiện trên môi mọi người. Hai lần trong một ngày, nội các đã phải họp khẩn cấp. Hàng ngàn lá thư cá nhân gửi đến Bộ Ngoại giao, kêu gọi sự kiên nhẫn và kiên định.

Nhưng Chính phủ bị buộc phải hành động theo một cách bất ngờ.

Hai mẩu tin liên tiếp dồn dập xuất hiện.

Đầu tiên, vào ngày 21 tháng 12 năm thứ 24 triều Quang Tự—tức là ngày 14 tháng 12 năm 1898—Chiếc áo bào vàng một lần nữa bị tước khỏi tay Li Hung Chang; và tài năng áp đảo của con người mang tên Yen How đã chiến thắng mọi trở ngại, đưa hắn lên vị trí cao nhất trong triều đình Bắc Kinh.

Ngày hôm sau, một bức điện từ Sir C. M. Macdonald, Bộ trưởng Anh tại Trung Quốc, đã tới Bộ Ngoại giao. Tin này ngay lập tức được công khai.

Bức điện cho biết Trung Quốc tuyên bố không có khả năng chi trả kỳ lãi vay tiếp theo, mặc dù Bộ trưởng đã có thông tin từ Sir Robert Hart, Tổng kiểm soát Hải quan Hàng hải Hoàng gia, khiến ông nghi ngờ tuyên bố mất khả năng chi trả đó.

Dù điều này có nghĩa gì đi nữa, nó chắc chắn dường như đồng nghĩa với chiến tranh. Vật bảo đảm cho sự vỡ nợ của Trung Quốc, dù là thực hay giả tạo, vốn thuộc về Anh, nay đã được đặt dưới sự kiểm soát của Nga.

Tại Hạ viện, Thứ trưởng tuyên bố rằng vẫn còn hy vọng về hòa bình—một hy vọng rằng "Đế quốc Nga sẽ hành động với tinh thần công bằng và cao thượng trong cuộc khủng hoảng này, điều duy nhất có thể chứng minh họ xứng đáng với những truyền thống vĩ đại của mình." Những lời này được hàng chục nghị sĩ đầy phấn khích chạy đi truyền đạt lại cho những cá nhân đang quan tâm trong đám đông vây quanh tòa nhà từ cầu Westminster đến tận Thủy cung.

London chìm vào giấc ngủ với một chút bình yên vào đêm đó, khi câu trả lời của ông Curzon đã được đăng tải trong bản tin 10 giờ tối được bán hết veo.

Nhưng sáng hôm sau, khi ông Goschen đi công tác từ sớm, người ta đột nhiên phát hiện ra rằng, bằng một phương cách bất thường nào đó, Malta đã bị cắt đứt liên lạc điện tín với nước Anh; và một bức điện khẩn cấp đã lập tức được Bộ Hải quân gửi tới Đô đốc Sir Michael Culme-Seymour, Sĩ quan chỉ huy hạm đội tại Portsmouth.