Hồi Ký Viết Dưới Hầm Mộ: Hay Đời Sống Trong Tù Ở Siberia

Lượt đọc: 468 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 10
Isaiah Fomitch — Nhà Tắm — Baklouchin.

❊ ❊ ❊

Nhưng kỳ nghỉ Giáng sinh đang đến gần, và các tù nhân mong đợi nó với một vẻ trang nghiêm. Chỉ qua diện mạo của họ thôi cũng đủ thấy rằng điều gì phi thường sắp sửa diễn ra. Bốn ngày trước kỳ nghỉ, họ sẽ được đưa đi tắm; ai nấy đều phấn khởi và đang rốt ráo chuẩn bị. Chúng tôi sẽ đến đó sau bữa trưa. Nhân dịp này, buổi chiều không phải lao động, và trong số các tù nhân, người phấn chấn nhất, tỏ ra năng nổ nhất chính là một kẻ tên là Isaiah Fomitch Bumstein, một người Do Thái mà tôi đã nhắc đến trong chương thứ năm của mình. Anh ta thích ngâm mình trong hơi nước nóng đến độ bất tỉnh nhân sự. Mỗi khi nghĩ về nhà tắm của tù nhân — một nơi chốn chẳng thể nào quên — ý nghĩ đầu tiên hiện lên trong trí nhớ tôi chính là về con người lừng lẫy và mãi mãi đáng nhớ ấy, Isaiah Fomitch Bumstein, người bạn tù của tôi. Chúa nhân từ ơi! Anh ta là một kẻ kỳ lạ làm sao! Tôi đã nói đôi lời về khuôn mặt của anh ta rồi. Anh ta đã năm mươi tuổi, mặt đầy nếp nhăn, với những vết sẹo đáng sợ trên má và trán, cùng một thân hình gầy gò, ốm yếu như con gà. Gương mặt anh ta luôn ánh lên vẻ tự tin vào bản thân, và suýt nữa tôi có thể nói là niềm hạnh phúc trọn vẹn. Tôi không nghĩ rằng anh ta lấy làm tiếc chút nào khi bị kết án lao động khổ sai. Và vì anh ta là thợ kim hoàn hành nghề, lại chẳng có thợ nào khác trong thị trấn này, nên anh ta lúc nào cũng có việc để làm, và được trả công kha khá. Anh ta chẳng thiếu thứ gì, sống một cách có thể gọi là xa hoa, mà không phải tiêu hết số tiền kiếm được, bởi anh ta dành dụm và cho các tù nhân khác vay lấy lãi. Anh ta có một cái bình pha trà, một tấm nệm, một chiếc tách trà và một chiếc chăn. Những người Do Thái trong thành phố cũng không ngần ngại chiếu cố anh ta. Cứ thứ Bảy hàng tuần, anh ta lại được hộ tống đến nhà thờ Do Thái (việc này được pháp luật cho phép); và anh ta sống sung túc như một con gà chọi.

Mặc dù vậy, anh ta vẫn mong mỏi ngày mãn hạn tù để được kết hôn. Anh ta là sự pha trộn buồn cười nhất giữa sự khờ khạo, ngu ngốc, láu cá, rụt rè và bẽn lẽn; nhưng điều kỳ lạ nhất là các tù nhân không bao giờ cười chê hay chế giễu cay độc anh ta — họ chỉ trêu chọc anh ta cho vui cửa vui nhà. Isaiah Fomitch là đề tài tiêu khiển và giải trí cho tất cả mọi người.

“Chúng ta chỉ có một Isaiah Fomitch duy nhất, phải biết giữ gìn lấy hắn,” các tù nhân có vẻ như muốn nói thế; và như thể hiểu được điều này, anh ta tỏ ra rất hãnh diện về tầm quan trọng của bản thân. Theo những gì người ta kể lại cho tôi, anh ta đã bước chân vào nhà tù khổ sai một cách buồn cười nhất (việc đó diễn ra trước khi tôi đến). Bỗng nhiên vào một buổi tối, có lời đồn lan truyền trong trại giam rằng một người Do Thái vừa được đưa đến, lúc đó đang bị cạo râu ở nhà lính canh, và ngay sau đó anh ta sẽ được đưa về khu barrack. Vì trong tù không có lấy một người Do Thái nào, nên các tù nhân nóng lòng chờ đợi sự xuất hiện của anh ta, và vây quanh ngay khi hắn bước qua cánh cổng lớn. Viên sĩ quan trực nhật dẫn hắn vào nhà giam dân sự và chỉ cho chỗ đặt chiếc giường ván của hắn.

Isaiah Fomitch tay cầm một chiếc túi đựng những vật dụng được phát cùng một vài món đồ riêng khác. Anh ta đặt túi xuống, nhận chỗ trên chiếc giường ván, rồi khoanh chân ngồi xuống đó, không dám ngước mắt lên nhìn. Mọi người cười rộ cả lên xung quanh anh ta. Các tù nhân chế giễu anh ta vì gốc gác Do Thái của mình. Bỗng một tù nhân trẻ bước ra khỏi đám đông, tiến lại gần anh ta, tay cầm một chiếc quần mùa hè cũ kỹ, bẩn thỉu, rách rưới và được vá víu bằng những mảnh giẻ rách. Hắn ngồi xuống bên cạnh Isaiah Fomitch và đập vào vai anh ta.

“Nào, anh bạn thân mến,” hắn ta nói, “tôi đã chờ đợi ròng rã sáu năm nay rồi; hãy ngước lên và nói xem anh sẽ trả bao nhiêu cho món đồ này,” vừa nói hắn vừa giơ đống giẻ rách lên trước mặt anh ta.

Isaiah Fomitch ngớ người ra đến nỗi không dám nhìn vào đám đông đang chế giễu với những khuôn mặt tàn phế và đáng sợ đang vây quanh mình, và chẳng nói được một lời nào vì quá hoảng sợ. Khi nhận ra ai đang nói chuyện với mình, anh ta run lên và bắt đầu chăm chú xem xét đống giẻ rách. Mọi người nín thở chờ đợi lời nói đầu tiên của anh ta.

“Nào, chẳng lẽ anh không thể trả cho tôi một rúp bạc sao? Nó hoàn toàn đáng giá ấy chứ,” gã tự nhận là người bán nói, mỉm cười và nháy mắt nhìn Isaiah Fomitch.

“Một rúp bạc! Không; nhưng tôi sẽ cho anh bảy kopeck.”

Đó là những lời đầu tiên mà Isaiah Fomitch thốt lên trong nhà tù khổ sai. Một tiếng cười vang dội phát ra từ mọi phía.

“Bảy kopeck cơ à! Thôi được, đưa đây cho tôi; anh đúng là may mắn đấy, quả thực là vậy. Nhìn đây! Hãy giữ kỹ món vật thế chấp nhé, anh phải lấy cái đầu ra mà đảm bảo đấy.”

“Cộng thêm ba kopeck tiền lãi; thành ra anh sẽ nợ tôi mười kopeck,” tay người Do Thái vừa nói vừa thọc tay vào túi để lấy ra số tiền đã thỏa thuận.

“Ba kopeck tiền lãi — tính cho cả năm à?”

“Không, không phải cho một năm, mà là một tháng.”

“Đúng là một tay keo kiệt tợn, tên anh là gì thế?”

“Isaiah Fomitch.”

“Nào, Isaiah Fomitch, với tính cách đó anh thế nào cũng phất lên cho xem. Chào nhé.”

Gã người Do Thái kiểm tra lại một lần nữa đống giẻ rách mà hắn vừa cho vay bảy kopeck, gấp gọn gàng lại và cẩn thận cất vào túi. Các tù nhân tiếp tục cười nhạo anh ta.

Thực tế là ai nấy đều cười cợt anh ta, nhưng mặc dù tù nhân nào cũng nợ tiền hắn, chẳng ai lăng mạ hắn cả; và khi thấy mọi người đều có thiện cảm với mình, anh ta liền ra vẻ kiêu kỳ, nhưng ngộ nghĩnh đến mức người ta dễ dàng tha thứ ngay.

Luka, kẻ từng quen biết nhiều người Do Thái khi còn ở ngoài đời tự do, thường xuyên trêu chọc anh ta, ít vì ác ý mà chủ yếu để giải trí, giống như người ta đùa giỡn với một con chó hay con vẹt vậy. Isaiah Fomitch thừa biết điều này và chẳng hề lấy làm mếch lòng.

“Anh sẽ thấy đấy, đồ Do Thái, tao sẽ quất roi anh ra sao.”

“Nếu anh cho tôi một đòn, tôi sẽ trả lại mười,” Isaiah Fomitch dõng dạc đáp lại.

“Đồ Do Thái mạt hạng.”

“Mạt hạng thế nào tùy anh; dẫu sao thì tôi vẫn có đống tiền trong tay.”

“Hoan hô! Isaiah Fomitch. Chúng ta phải chăm sóc hắn cẩn thận mới được. Hắn là người Do Thái duy nhất mà chúng ta có; nhưng rồi thể nào người ta cũng đày anh sang Siberia cho mà xem.”

“Tôi đang ở Siberia rồi đây thôi.”

“Người ta sẽ đày anh đi xa hơn nữa.”

“Chẳng lẽ Chúa Trời không ở đó sao?”

“Tất nhiên rồi, Ngài ở mọi nơi.”

“Thế thì! Có Chúa Trời và có tiền trong tay, người ta sẽ có tất cả những gì cần thiết.”

“Đúng là một tay bất trị!” mọi người xung quanh la lên.

Gã người Do Thái thừa biết mình đang bị đem ra làm trò cười, nhưng chẳng hề nản lòng. Hắn ta lại lên mặt ta đây. Những lời nịnh nọt hướng về phía hắn mang lại cho hắn niềm vui lớn, và với một giọng giả thanh chói tai, vang vọng khắp khu nhà ở, hắn bắt đầu cất giọng hát “la, la, la, la,” theo một giai điệu ngớ ngẩn và nực cười; đó cũng là bài hát duy nhất người ta nghe được hắn hát trong suốt thời gian ở tù. Khi làm quen với tôi, anh ta đã long trọng quả quyết với tôi rằng đó chính là bài hát, và đúng là giai điệu ấy, đã được cất lên bởi sáu trăm ngàn người Do Thái, già trẻ lớn bé, khi họ vượt qua Biển Đỏ, và rằng mọi tín đồ Do Thái đều được truyền lệnh phải hát nó sau mỗi chiến thắng trước kẻ thù.

Vào mỗi buổi chiều thứ Bảy, các tù nhân từ những khu nhà khác lại kéo sang khu của chúng tôi, cốt để xem Isaiah Fomitch cử hành ngày Sabbath của hắn ta. Hắn ta kiêu ngạo đến mức, tự mãn một cách vô tư lự đến mức sự tò mò chung này khiến hắn vô cùng phổng mũi. Hắn trải bàn trong góc nhỏ của mình với một vẻ ra điều quan trọng, mở một cuốn sách ra, thắp hai ngọn nến, lẩm bẩm vài câu thần chú bí hiểm, rồi khoác lên mình một thứ áo lễ có sọc, tay áo đàng hoàng mà hắn cẩn thận cất giữ ở đáy rương. Hắn buộc những chiếc vòng da vào tay, và cuối cùng gắn lên trán mình, bằng một dải ruy băng, một chiếc hộp nhỏ khiến trông có vẻ như một chiếc sừng đang nhú ra từ đầu hắn. Đoạn hắn bắt đầu cầu nguyện. Hắn đọc với giọng ngâm nga kéo dài, kêu la, khạc nhổ và lăn xả với những cử động hoang dại và buồn cười. Tất cả những điều đó đều được quy định bởi các nghi lễ trong tôn giáo của hắn. Chẳng có gì đáng cười hay kỳ quái trong đó cả, ngoại trừ cái điệu bộ ta đây mà Isaiah Fomitch bày ra trước mặt chúng tôi khi thực hiện những nghi thức này. Rồi bỗng nhiên hắn che kín đầu bằng cả hai tay và bắt đầu đọc với những tiếng nấc nghẹn ngào. Nước mắt hắn ngày một nhiều hơn, và trong nỗi đau khổ, hắn suốt cả người úp mặt lên cuốn sách có hộp thánh trên đầu, tru lên thảm thiết; nhưng rồi thình lình, giữa những tiếng nấc não nề ấy, hắn phá lên cười và ngâm nga một bài thánh ca khải hoàn bằng giọng mũi, như thể bị ngập chìm trong một thứ hạnh phúc tột cùng.

“Chẳng tài nào hiểu nổi,” các tù nhân đôi khi thì thầm với nhau như thế. Có lần tôi hỏi Isaiah Fomitch những tiếng nấc ấy có ý nghĩa gì, và tại sao hắn lại chuyển đổi đột ngột từ sự tuyệt vọng sang niềm hạnh phúc khải hoàn như thế. Isaiah Fomitch vô cùng hài lòng khi tôi đặt cho anh ta những câu hỏi này. Anh ta liền giải thích ngay cho tôi rằng những tiếng nấc và nước mắt là do sự mất mát Jerusalem gợi lên, và rằng luật pháp buộc một tín đồ Do Thái thành kính phải rên rỉ và đấm ngực; nhưng vào khoảnh khắc đau buồn cùng cực nhất ấy, anh ta bất chợt nhớ ra rằng có lời sấm truyền đã tiên báo sự trở lại của người Do Thái về Jerusalem, và khi ấy anh ta phải biểu lộ niềm vui trào dâng, phải ca hát, mếu máu cười và đọc những lời cầu nguyện với vẻ hạnh phúc hiển hiện trong giọng điệu lẫn nét mặt. Sự chuyển biến đột ngột từ trạng thái cảm xúc này sang trạng thái khác khiến Isaiah Fomitch vô cùng thích thú, và anh ta giải thích cho tôi quy định khéo léo này của đức tin anh ta với sự mãn nguyện tột độ.

Một buổi tối nọ, giữa lúc anh ta đang cầu nguyện, viên Thiếu tá bước vào, theo sau là viên sĩ quan trực ban và một đội lính hộ vệ. Tất cả tù nhân lập tức xếp thành hàng trước những chiếc giường ván của họ. Chỉ riêng Isaiah Fomitch là vẫn tiếp tục gào thét và khoa tay múa chân. Hắn biết rằng tín ngưỡng của mình được pháp luật cho phép và chẳng ai có quyền ngắt quãng, thế nên việc hắn tru tréo trước mặt Thiếu tá chẳng gặp phải rủi ro nào cả. Hắn rất thích làm trò trước ánh mắt của vị thủ lĩnh.

Viên Thiếu tá tiến đến cách vài bước chân. Isaiah Fomitch quay lưng lại phía chiếc bàn, và ngay trước mặt viên quan chức bắt đầu hát bài thánh ca khải hoàn, vừa khua tay vừa ngân dài một số âm tiết. Khi đến đoạn phải ra vẻ cực kỳ hạnh phúc, hắn liền chớp mắt liên hồi, miệng cười toe toét đồng thời gật đầu về phía viên Thiếu tá. Vị này thoạt đầu vô cùng kinh ngạc; rồi ông ta phá lên cười, quát lên: “Đồ ngốc!” rồi bỏ đi, trong khi gã người Do Thái vẫn tiếp tục gào thét. Một tiếng đồng hồ sau, khi hắn đã làm xong lễ, tôi hỏi hắn rằng hắn sẽ làm gì nếu viên Thiếu tá độc ác và ngu ngốc đến mức nổi cơn thịnh nộ.

“Thiếu tá nào cơ?”

“Thiếu tá nào! Anh không thấy ông ấy à? Ông ấy đứng cách anh có hai bước chân và nhìn anh nãy giờ đấy chứ.” Nhưng Isaiah Fomitch quả quyết với tôi một cách nghiêm túc hết mức rằng hắn chẳng hề nhìn thấy viên Thiếu tá nào cả, bởi vì khi đang cầu nguyện, hắn chìm đắm trong trạng thái xuất thần đến mức chẳng nhìn hay nghe thấy bất cứ thứ gì diễn ra xung quanh mình.

Tôi có thể hình dung ra cảnh Isaiah Fomitch lang thang khắp nhà tù vào ngày thứ Bảy, cố gắng chẳng làm gì cả đúng như luật pháp quy định đối với mọi người Do Thái. Những giai thoại khó tin biết bao mà anh ta đã kể cho tôi nghe! Mỗi lần từ nhà thờ Do Thái trở về, anh ta thể nào cũng mang đến cho tôi vài tin tức từ St. Petersburg, cùng những lời đồn nhảm vô lý nhất có thể tưởng tượng được từ những đồng bào Do Thái trong thị trấn của anh ta, những người vốn dĩ cũng nghe lại từ nguồn tin đầu tiên. Nhưng tôi đã nói quá nhiều về Isaiah Fomitch rồi.

Trong toàn thị trấn chỉ có hai nhà tắm công cộng. Nhà tắm thứ nhất, do một người Do Thái làm chủ, được chia thành từng buồng riêng, với giá năm mươi kopeck mỗi lượt. Nơi này thường được giới thượng lưu trong thị trấn lui tới.

Nhà tắm thứ hai, cũ kỹ, bẩn thỉu và ngột ngạt, dành riêng cho bình dân. Chính nơi đây là nơi các tù nhân được đưa tới. Không khí lạnh lẽo và trong lành. Các tù nhân mừng rỡ khôn tả khi được ra khỏi pháo đài và đi dạo qua thị trấn. Suốt dọc đường đi, những tiếng cười đùa và trêu chọc không ngớt. Một trung đội lính với súng hỏa mai lên đạn sẵn đi kèm theo chúng tôi. Đó quả là một cảnh tượng thu hút dân chúng trong thị trấn. Khi chúng tôi đến nơi, nhà tắm nhỏ đến mức không tài nào chứa nổi tất cả cùng một lúc. Chúng tôi được chia thành hai tốp, một tốp chờ trong phòng lạnh trong khi tốp kia tắm ở phòng nóng. Ngay cả vậy, căn phòng chật chội đến mức chúng tôi khó mà hiểu nổi làm thế nào mà một nửa số tù nhân có thể đứng chen chúc cùng nhau trong đó được.

Petroff cứ bám sát lấy tôi. Cậu ta cứ đứng bên cạnh tôi mà chẳng cần tôi phải mở lời nhờ vả, và ngỏ ý kỳ cọ giúp tôi. Baklouchin, một tù nhân thuộc phân khu đặc biệt, đồng thời cũng ngỏ ý giúp đỡ tôi. Tôi nhớ mãi người tù này, được gọi là “Sapper” (Gã Công binh), một kẻ vui tính và dễ mến nhất trong số các bạn tù của tôi. Chúng tôi đã trở thành những người bạn thân thiết. Petroff giúp tôi cởi quần áo, bởi tôi thường mất rất nhiều thời gian để tháo gỡ đồ đạc, do chưa quen với thao tác này; và trong phòng thay đồ thì lạnh chẳng kém gì bên ngoài cửa.

Thật là cực nhọc cho một tù nhân mới toanh khi muốn cởi đồ, bởi anh ta phải biết cách tháo những chiếc dây da giữ chặt các vòng xích. Những chiếc dây da này được thắt qua áo sơ mi, nằm ngay phía dưới vòng sắt bao quanh cổ chân. Một cặp dây da có giá sáu kopeck, và tù nhân nào cũng bắt buộc phải tự sắm cho mình một cặp, vì nếu không có chúng trợ giúp thì chẳng tài nào đi nổi. Vòng sắt không siết quá chặt vào chân. Người ta có thể luồn một ngón tay vào giữa miếng sắt và da thịt; thế nhưng chiếc vòng cứ cọ xát vào bắp chân, khiến chỉ sau một ngày đi lại mà không có dây da hỗ trợ, da của tù nhân sẽ bị trầy xước rách bươm.

Việc tháo dây da thì không có gì khó khăn. Nhưng quần áo thì lại là chuyện khác. Cởi được chiếc quần ra đã là một kỳ công lớn rồi, và điều tương tự cũng xảy ra với chiếc áo sơ mi mỗi khi cần thay đổi. Người đầu tiên dạy chúng tôi những bài học về nghệ thuật này là Koreneff, một cựu thủ lĩnh cướp, bị kết án xích chân trong năm năm. Các tù nhân rất thành thạo công việc này và làm nó rất nhanh chóng.

Tôi đưa cho Petroff vài kopeck để mua xà phòng và một bó cành bạch dương dùng để quất người trong nhà tắm. Xà phòng được phát cho các tù nhân từng mẩu nhỏ, nhưng chẳng to hơn miếng đồng hai kopeck là mấy. Xà phòng được bán ngay tại phòng thay đồ, bên cạnh thức uống mead, bánh mì bột mì trắng và nước sôi; bởi vì mỗi tù nhân chỉ được phát đúng một gáo nước theo thỏa thuận giữa chủ nhà tắm và ban quản lý nhà tù. Những tù nhân muốn tắm rửa cho thật sạch sẽ có thể trả thêm hai kopeck để mua thêm một gáo nước nữa, được chủ quán đưa qua một ô cửa nhỏ khoét trên tường cho mục đích đó. Ngay khi tôi cởi trần xong, Petroff liền nắm lấy cánh tay tôi và nhắc nhở rằng tôi sẽ thấy khó đi lại với bộ xích chân trên người.

“Hãy nhấc chúng lên bắp chân đi,” cậu ta vừa nói vừa giữ chặt lấy hai tay tôi như thể tôi là một ông già. Tôi cảm thấy xấu hổ trước sự chăm sóc ấy và quả quyết với cậu ta rằng tôi có thể tự đi lại đàng hoàng được, nhưng cậu ta chẳng tin. Cậu ta đối xử với tôi chu đáo hệt như người ta chăm nom một đứa trẻ vụng về. Petroff không phải là người hầu theo bất kỳ nghĩa nào của từ này. Nếu tôi xúc phạm cậu ta, cậu ta thừa sức biết cách xử đẹp tôi. Tôi chẳng hứa hẹn gì với cậu ta để đổi lấy sự giúp đỡ, và cậu ta cũng chẳng đòi hỏi tôi điều gì. Điều gì đã truyền cảm hứng cho cậu ta sự quan tâm tận tình đến thế đối với tôi nhỉ?

Hãy tưởng tượng một căn phòng dài mười hai foot và rộng chừng ấy, nơi có cả trăm con người đang chen chúc nhau, hoặc ít ra cũng phải tám mươi người, vì chúng ta tổng cộng có hai người trăm được chia làm hai tốp. Hơi nước làm chúng tôi mù mịt cả mắt; mồ hôi, bụi bẩn, sự chật chội khiến chúng tôi chẳng biết phải đặt chân vào đâu. Tôi hoảng sợ và muốn quay ra ngoài. Petroff vội vã trấn an tôi. Phải mất rất nhiều công sức chúng tôi mới leo lên được các băng ghế, bằng cách luồn lách qua đầu những tù nhân mà chúng tôi nài nỉ họ cúi xuống để nhường đường; nhưng tất cả các băng ghế đều đã bị chiếm chỗ sạch. Petroff báo cho tôi biết rằng tôi phải mua một chỗ ngồi, và lập tức bắt đầu thương lượng với gã tù nhân đang ngồi gần ô cửa sổ. Chỉ với một kopeck, gã này đồng ý nhường chỗ cho tôi. Sau khi nhận được đồng tiền mà Petroff nắm chặt trong tay — thứ mà cậu ta đã khôn ngoan chuẩn bị sẵn từ trước —, gã đàn ông luồn người ngay xuống dưới chỗ tôi vào một góc tối tăm và dơ dáy. Ở đó có ít nhất nửa inch bùn nhão; ngay cả những khoảng trống phía trên các băng ghế cũng bị chiếm chỗ, tù nhân lúc nhúc khắp mọi nơi. Còn về phần sàn nhà thì không còn lấy một chỗ trống to bằng bàn tay nào mà không có tù nhân ngồi. Họ hắt nước ào ào từ những chiếc gáo của mình. Những kẻ đang đứng thì dùng gáo tự tắm táp, và nước bẩn chảy ròng ròng khắp người họ để rồi rơi thẳng xuống những cái đầu cạo trọc của những kẻ đang ngồi bên dưới. Trên băng ghế cao cùng các bậc thang dẫn lên đó là đống tù nhân khác đang chụm đầu vào nhau để tắm rửa kỹ càng hơn, nhưng số này chỉ chiếm phần nhỏ. Giới bình dân chẳng màng đến chuyện tắm táp bằng xà phòng nước nôi gì cho cam, họ thích ngâm mình trong cái không khí bức bối khủng khiếp rồi dội nước lạnh xối xả lên người. Đó là cách mà dân thường tắm rửa. Trên sàn nhà, người ta có thể nhìn thấy năm mươi bó roi đang vung lên hạ xuống cùng lúc, những kẻ cầm roi đang tự quất phạt bản thân cho đến độ say sưa ngất ngây. Hơi nước mỗi lúc một dày đặc hơn, đến mức thứ mà người ta cảm nhận lúc bấy giờ không còn là cảm giác ấm áp nữa mà là một sức nóng hầm hập như thể từ hắc ín đang sôi. Các tù nhân la hét và gầm rú hòa quyện cùng âm thanh của hàng trăm bộ xích khua vang trên sàn nhà. Những kẻ muốn di chuyển từ chỗ này sang chỗ khác thì vướng víu dây xích vào chân hàng xóm, rồi va vào đầu những người ngồi thấp hơn họ. Thế là những tràng chửi thề vang lên khi những kẻ bị ngã kéo theo những người khác có dây xích vướng vào họ. Tất cả chìm trong một trạng thái say sưa cuồng loạn của sự phấn khích hoang dại. Tiếng kêu la và thét gào vang lên từ mọi hướng. Có sự chen lấn và xô đẩy dữ dội tại ô cửa sổ của phòng thay đồ — nơi phát nước nóng — và phần lớn nước bị hắt tung tóe lên đầu những kẻ đang ngồi trên sàn nhà trước khi nó kịp đến đích. Chúng ta có vẻ như hoàn toàn tự do; thế nhưng thỉnh thoảng, sau ô cửa sổ của phòng thay đồ, hoặc qua cánh cửa mở hé, người ta vẫn có thể nhìn thấy khuôn mặt để râu ria mép của một người lính, với khẩu súng hỏa mai đặt dưới chân, đang canh chừng để không xảy ra bất kỳ vụ lộn xộn nghiêm trọng nào.

Những cái đầu cạo trọc của tù nhân, cùng thân hình đỏ rực của họ mà hơi nước nhuộm thành màu máu, trông càng trở nên kỳ dị hơn bao giờ hết. Trên lưng họ, hằn đỏ lên vì hơi nước, nổi bật rõ mồn một những vết sẹo do roi vọt từ lâu lắm trước đó, nhưng sâu đến mức da thịt cứ như vừa mới bị xé rách gần đây vậy. Những vết sẹo thật quái đản. Một cơn rùng mình chạy dọc sống lưng tôi chỉ bằng cách nhìn lướt qua chúng. Lại một đợt hơi nước nữa bốc lên dày đặc, và phòng tắm giờ đây bị phủ kín bởi một đám mây dày, nóng bỏng, bao trùm lên những thân hình đang quằn quại và tiếng gào thét. Từ trong đám mây ấy nhô lên những tấm lưng rách rưới, những cái đầu trọc lóc; và để hoàn thiện bức tranh ấy, Isaiah Fomitch đang tru lên sung sướng trên băng ghế cao nhất. Hắn đang đắm mình trong hơi nước. Bất kỳ kẻ nào khác chắc đã ngất xỉu từ lâu, nhưng chẳng có nhiệt độ nào là quá cao đối với hắn; hắn thuê hẳn một người kỳ cọ với giá một kopeck, nhưng chỉ sau vài khoảnh khắc, người kia không chịu nổi nữa, vứt phắt bó roi đi và chạy đi hắt nước lạnh lên người. Isaiah Fomitch chẳng hề nản lòng, hắn chạy đi thuê người kỳ cọ thứ hai, rồi thứ ba; trong những dịp này hắn chẳng tiếc tiền và đổi thợ kỳ cọ tới bốn, năm lần. “Hắn ngâm mình khéo thật, gã Isaiah Fomitch hào hiệp,” các tù nhân bên dưới reo lên. Gã người Do Thái cảm thấy mình vượt trội hơn tất cả những kẻ khác, hắn đã chiến thắng họ khất phục; hắn đắc thắng với giọng giả thanh khàn đặc của mình và cất cao giai điệu ưa thích vượt lên trên cả tiếng ồn ào hỗn độn xung quanh. Tôi có cảm giác rằng nếu mai sau có gặp nhau nơi địa ngục, chúng tôi cũng sẽ được nhắc nhở về cái nơi chốn mà chúng tôi đang hiện diện lúc đó. Tôi không kìm nén được ý muốn truyền đạt ý nghĩ này cho Petroff. Cậu ta nhìn quanh tứ phía nhưng chẳng đáp lời.

Tôi muốn mua cho cậu ta một chỗ ngồi trên băng ghế bên cạnh mình; nhưng cậu ta ngồi thụp xuống chân tôi và tuyên bố rằng cậu ta thấy hoàn toàn thoải mái. Trong khi đó, Baklouchin mua nước nóng mang đến cho chúng tôi ngay khi chúng tôi cần. Petroff ngỏ ý kỳ cọ cho tôi từ đầu đến chân và nài nỉ tôi trải qua quá trình xông hơi sơ bộ. Tôi không sao thuyết phục nổi cậu ta từ bỏ ý định. Cuối cùng cậu ta chà xát xà phòng khắp người tôi. Tôi muốn cho cậu ta hiểu rằng tôi có thể tự tắm được, nhưng việc cãi lại cậu ta chẳng ích gì nên tôi đành phó mặc cho cậu ta muốn làm gì thì làm.

Khi đã xong việc với tôi, cậu ta dìu tôi trở lại phòng thay đồ, đỡ lấy tôi và dặn dò cẩn thận sau mỗi bước chân hệt như thể tôi làm bằng sứ vậy. Cậu ta giúp tôi mặc quần áo vào, và khi đã hoàn thành công việc tốt bụng ấy, cậu ta vội vã quay trở lại nhà tắm để ngâm mình cho thỏa thuê.

Khi chúng tôi trở về khu nhà ở, tôi mời cậu ta một ly trà, và cậu ta không từ chối. Cậu ta uống và cảm ơn tôi. Tôi muốn chịu chi một ly vodka để khoản đãi cậu ta, và tôi đã xoay sở kiếm được nó ngay tại chỗ. Petroff vô cùng hài lòng. Cậu ta nuốt ực ly vodka với một tiếng thởmừm mãn nguyện, tuyên bố rằng tôi đã ban cho cậu ta sự sống mới, rồi bỗng nhiên phóng biến ra khu bếp như thể những kẻ đang trò chuyện ở đó không thể quyết định được việc quan trọng nào nếu thiếu sự có mặt của cậu ta.

Lúc này một kẻ khác lại đến để trò chuyện. Đó chính là Baklouchin, người mà tôi đã nhắc đến và cũng từng mời dùng trà.

Tôi chưa từng gặp ai có tính cách dễ chịu hơn Baklouchin. Phải thừa nhận rằng anh ta chẳng bao giờ dung thứ cho sự bất công, và thường hay gây sự đánh nhau. Hơn hết, anh ta không thể chịu đựng được việc có kẻ xía vào chuyện của mình. Tóm lại, anh ta biết cách tự lo cho bản thân; nhưng những trận cãi vã của anh ta chẳng bao giờ kéo dài, và tôi tin rằng tất cả các tù nhân đều quý mến anh ta. Đi đến đâu anh ta cũng được đón tiếp nồng hậu. Ngay cả trong thị trấn, anh ta cũng được xem là kẻ vui tính nhất trên đời. Anh ta có dáng người cao lớn, chừng ba mươi tuổi, với khuôn mặt bộc trực, quả quyết và trông khá ưa nhìn nhờ chỏm râu mọc dưới cằm. Anh ta có tài năng biến đổi khuôn mặt mình một cách vô cùng buồn cười bằng cách bắt chước bất kỳ kẻ nào vừa lướt qua mắt, khiến những người xung quanh cứ cười ngặt nghẽo không thôi. Anh ta là một kẻ chuyên pha trò, nhưng chẳng bao giờ cho phép ai khinh suất với mình nếu họ không thích thú với trò đùa của anh ta. Nhờ thế, chẳng ai dám nói lời chê bai hay miệt thị anh ta cả. Anh ta tràn đầy sức sống và nhiệt huyết. Anh ta làm quen với tôi ngay từ những ngày đầu tôi bị giam giữ, và kể cho tôi nghe về binh nghiệp của mình, thuở anh ta còn là một chiến sĩ công binh thuộc binh chủng Công binh, nơi anh ta được đưa vào nhờ đặc ân của những kẻ có thế lực. Anh ta đặt ra hàng loạt câu hỏi cho tôi về St. Petersburg; anh ta thậm chí còn đọc sách khi sang phòng tôi uống trà. Anh ta làm cho cả bọn cười lăn cười bò khi kể lại chuyện Trung úy K—— đã mắng mỏ viên Thiếu tá thậm tệ ra sao vào sáng hôm ấy. Hơn nữa, anh ta còn hớ hở thông báo với vẻ mãn nguyện khi ngồi xuống cạnh tôi rằng có lẽ chúng ta sẽ có một buổi biểu diễn kịch trong nhà tù. Các tù nhân dự tính dựng một vở kịch trong kỳ nghỉ Giáng sinh. Diễn viên cần thiết đã tìm đủ, và bối cảnh cũng đang dần được chuẩn bị. Một số người trong thị trấn đã hứa cho mượn trang phục phụ nữ để biểu diễn. Thậm chí người ta còn nhen nhóm hy vọng mượn được một bộ quân phục có cầu vai thông qua người hầu của một sĩ quan, với điều kiện duy nhất là viên Thiếu tá không nổi hứng cấm đoán buổi biểu diễn giống như năm ngoái. Hồi ấy ông ta đang bực bội vì thua bài, lại thêm chuyện khó chịu nào đó xảy ra trong tù. Thế là trong cơn cáu bẳn, ông ta đã cấm tiệt buổi biểu diễn. Tuy nhiên, có khả năng năm nay ông ta sẽ không ngăn cản nữa. Baklouchin đang trong trạng thái phấn khích tột độ. Có thể thấy rõ anh ta sẽ là một trong những trụ cột chính của nhà hát tự phát này. Tôi quyết định sẽ có mặt trong buổi biểu diễn. Niềm vui hồn nhiên mà Baklouchin thể hiện khi nói về dự án này mới đáng cảm động làm sao. Từ những lời thì thầm, chúng tôi dần chuyển sang trò chuyện một cách hoàn toàn cởi mở về vấn đề này.

Anh ta kể cho tôi nghe, giữa vô vàn chuyện khác, rằng anh ta không chỉ phục vụ ở mỗi St. Petersburg. Anh ta từng được điều đến R—— với cấp bậc hạ sĩ trong một tiểu đoàn đồn trú.

“Từ đó người ta tống tôi đến đây,” Baklouchin nói thêm.

“Và tại sao?” tôi hỏi.

“Tại sao á? Anh có đoán mệt nghỉ cũng chẳng ra đâu, Alexander Petrovitch ạ. Bởi vì tôi đang yêu.”

“Thôi đi nào. Người ta chẳng ai vì thế mà bị đày ải cả,” tôi cười nói.

“Tôi phải nói thêm rằng,” Baklouchin tiếp lời, “chính chuyện đó đã khiến tôi bắn chết một gã người Đức bằng một phát súng lục. Có đáng không khi đày tôi đi lao động khổ sai chỉ vì một mạng người Đức? Cứ nghĩ mà xem.”

“Mọi chuyện diễn ra thế nào vậy? Kể tôi nghe xem nào. Chắc là một câu chuyện kỳ lạ lắm đây.”

“Quả là một câu chuyện thú vị đấy, Alexander Petrovitch.”

“Thế thì càng tuyệt. Kể đi.”

“Anh muốn nghe thật à? Vậy thì, lắng nghe đây.”

Và anh ta kể cho tôi nghe câu chuyện về vụ án mạng của mình. Nó chẳng hề “thú vị” chút nào, nhưng quả thực rất kỳ lạ.

“Mọi chuyện diễn ra thế này,” Baklouchin bắt đầu; “Tôi được điều đến Riga, một thành phố xinh đẹp, tráng lệ, chỉ mắc mỗi tội là có quá nhiều người Đức ở đó. Lúc ấy tôi hãy còn trẻ, lại được các sĩ quan đánh giá tốt. Tôi đội chiếc mũ kê-pi lệch sang một bên đầu và trải qua những tháng ngày vô cùng thú vị. Tôi đi tán tỉnh những cô gái Đức. Có một cô tên là Luisa làm tôi rất đắc ý. Cô ấy cùng người dì chuyên nghề là ủi vải vóc hảo hạng. Bà già đúng là một nhân vật hoạt hình sống động; nhưng bà ta có tiền. Thoạt đầu tôi chỉ lững thững đi qua dưới cửa sổ của thiếu nữ ấy; nhưng chẳng mấy chốc tôi đã làm quen được với cô ta. Luisa nói tiếng Nga khá sõi, dẫu hơi vướng chút giọng địa phương. Cô ấy vô cùng duyên dáng. Tôi chưa từng thấy ai giống cô ấy cả. Tôi tiến tới vô cùng dồn dập; nhưng cô ấy chỉ đáp lại rằng cô ấy sẽ giữ gìn sự trinh trắng của mình, để khi làm vợ mới xứng đáng với tôi. Cô ấy là một cô gái trìu mến, hay cười và cực kỳ ngăn nắp. Thực tình mà nói, tôi bảo đảm với anh, tôi chưa từng thấy ai tuyệt vời đến thế. Chính cô ấy đã gợi ý rằng tôi nên cưới cô ấy, và làm sao tôi lại không cưới cô ấy cho được? Bỗng nhiên Luisa không đến điểm hẹn nữa. Chuyện này xảy ra lần thứ nhất, rồi lần thứ hai, rồi lần thứ ba. Tôi viết thư cho cô ấy, nhưng chẳng thấy hồi âm. ‘Phải làm sao đây?’ tôi tự hỏi mình. Nếu cô ấy định lừa dối tôi thì đã dễ dàng qua mặt tôi rồi. Cô ấy hoàn toàn có thể trả lời thư rồi cứ thế đến điểm hẹn; nhưng cô ấy lại không phải là kẻ tiểu nhân dối trá. Cô ấy đơn giản là đã cắt đứt với tôi. ‘Đây chắc là trò mèo của bà dì rồi,’ tôi tự nhủ. Tôi đâm sợ không dám đến nhà họ.

Mặc dù bà ta biết chuyện đính hôn của chúng tôi, chúng tôi vẫn hành xử như thể bà ta mù tịt về điều đó. Tôi viết một bức thư tuyệt vời gửi cho Luisa, trong đó tôi nói: ‘Nếu em không đến, anh sẽ đến nhà dì em để lôi em đi đấy.’ Cô ấy hoảng sợ và đã đến. Rồi cô ấy bắt đầu khóc lóc, kể cho tôi nghe rằng có một gã người Đức tên là Schultz, họ hàng xa của họ, làm nghề thợ đồng hồ, tuổi tác đã cao nhưng giàu có, đã bày tỏ ý định muốn cưới cô ấy — để mang lại hạnh phúc cho cô ấy, như hắn ta nói, và để bản thân không phải sống cô độc cảnh gà trống nuôi con tuổi xế chiều. Hắn ta đã thầm yêu trộm nhớ cô ấy từ lâu rồi, cô ấy kể vậy, và đã ấp ủ ý định này ròng rã mấy năm trời, nhưng cứ giữ kín trong lòng và chưa từng dám thổ lộ. ‘Anh thấy đấy, Sasha,’ cô ấy bảo tôi, ‘rằng đây là vấn đề hạnh phúc cả đời em; vì ông ta giàu có, lẽ nào anh lại nợ nần cản trở hạnh phúc của em cơ chứ?’ Tôi nhìn thẳng vào mặt cô ấy, cô ấy khóc lấm lem, ôm chầm lấy tôi, siết chặt tôi trong vòng tay.

‘Thôi được, cô ấy nói hoàn toàn đúng,’ tôi tự nhủ, ‘lấy một gã lính — dù là hạ sĩ đi nữa — thì có ích gì chứ? Thôi, vĩnh biệt Luisa. Chúa phù hộ em. Anh chẳng có quyền gì cản trở hạnh phúc của em cả.’

‘Và gã đàn ông đó trông thế nào? Hắn có mã mã chút không?’

‘Không, ông ta già rồi, lại có cái mũi dài ngoằn ngoèo.’

Cô ấy bỗng bật cười phá lên. Tôi bỏ đi. ‘Đó là định mệnh của mình rồi,’ tôi tự nhủ. Hôm sau tôi đi ngang qua cửa tiệm của Schultz (cô ấy đã chỉ chỗ hắn ở). Tôi nhìn qua khung cửa kính và thấy một gã người Đức đang cặm cụi sửa đồng hồ, tuổi chừng bốn mươi lăm, mũi khoằm, mắt súp mí, diện một chiếc áo đuôi tôm có phần cổ áo rất cao. Tôi nhổ nước bọt khinh bỉ khi nhìn hắn ta. Khoảnh khắc ấy tôi chỉ muốn đập nát kính cửa hàng, nhưng ‘Làm thế để làm gì chứ?’ tôi tự nhủ; ‘chẳng còn gì để cứu vãn nữa rồi: chấm hết, chấm hết thật rồi.’ Tôi lê bước về khu nhà ở khi màn đêm buông xuống, ngả lưng lên giường, và — anh có tin không, Alexander Petrovitch? — bắt đầu sụt sùi — vâng, khóc nức nở. Một ngày trôi qua, rồi ngày thứ hai, ngày thứ ba. Tôi chẳng gặp lại Luisa nữa. Tuy nhiên, tôi được một bà già (cũng là thợ giặt, và cô gái tôi yêu thỉnh thoảng vẫn hay ghé thăm) cho biết rằng gã người Đức đó đã đánh hơi được mối quan hệ của chúng tôi, và chính vì thế hắn ta mới quyết tâm cưới cô ấy càng sớm càng tốt, bằng không hắn đã phải đợi thêm hai năm nữa mới cưới. Hắn bắt Luisa phải thề độc là sẽ không bao giờ gặp lại tôi nữa. Dường như vì chuyện của tôi mà hắn đã siết chặt hầu bao, quản lý Luisa và bà dì gắt gao hơn hẳn. Có lẽ hắn vẫn còn phân vân thay đổi ý định, vì bản tính hắn không phải là kẻ kiên quyết cho lắm. Bà cụ buôn chuyện kể rằng hắn đã mời họ sang uống cà phê vào ngày hôm sau, tức Chủ nhật, và rằng một người họ hàng khác, một cựu chủ tiệm nay đã khánh kiệt và đang làm nhân viên phụ việc ở một cửa hàng bán rượu nào đó, cũng sẽ đến. Khi phát hiện ra mọi chuyện sẽ ngã ngũ vào ngày Chủ nhật, tôi tức giận đến mức không tài nào giữ nổi bình tĩnh, và suốt ngày hôm sau tôi chẳng làm gì ngoài việc suy tính. Tôi tin chắc mình có thể nhai sống gã người Đức đó được. Sáng Chủ nhật, tôi vẫn chưa đưa ra được quyết định nào. Ngay khi buổi lễ kết thúc, tôi lao ra ngoài, khoác vội chiếc áo đại cán và phi thẳng đến nhà gã người Đức đó. Tôi đinh ninh sẽ tóm gọn tất cả bọn họ ở đó. Tại sao tôi lại đến nhà gã người Đức, và tôi định nói gì với hắn, đến chính tôi cũng chẳng biết nữa.

Tôi giấu một khẩu súng lục vào túi để chuẩn bị sẵn sàng cho mọi tình huống; một khẩu súng cùi bắp chẳng đáng một xu, với bộ cò súng kiểu cũ — thứ đồ chơi tôi từng dùng thời niên thiếu và thực chất chẳng tích sự gì. Tuy nhiên, tôi vẫn nạp đạn cho nó, bởi tôi nghĩ bọn chúng sẽ giở trò tống cổ tôi ra ngoài, và gã người Đức sẽ lăng mạ tôi, trong trường hợp đó tôi sẽ rút súng ra để dọa cho chúng sợ chơi. Tôi đến nơi. Cầu thang vắng ngắt chẳng một bóng người. Tất cả đều đang ở trong phòng làm việc. Chẳng có người hầu nào cả. Đứa con gái vẫn thường phục vụ họ thì vắng mặt. Tôi bước qua cửa tiệm và thấy cửa đóng kín — một cánh cửa cũ kỹ được cài then từ bên phía trong. Tim tôi đập thình thịch; tôi dừng chân lắng nghe. Bọn chúng đang nói tiếng Đức. Tôi tung một cú đá phá tung cánh cửa. Tôi đảo mắt nhìn quanh. Bàn ăn đã được dọn sẵn; có một bình pha cà phê lớn đặt trên đó, bên dưới có bếp cồn, kèm theo một đĩa bánh quy. Trên chiếc khay có một bình rượu mạnh nhỏ, cá trích, xúc xích và một chai vang nào đó. Luisa và bà dì, cả hai đều diện đồ diện nhất ngày Chủ nhật, đang ngồi trên ghế sofa. Ngồi đối diện họ là gã người Đức đang phô trương trên một chiếc ghế bành, diện đồ hệt như chú rể với chiếc áo khoác cổ cao và mái tóc được chải chuốt cẩn thận. Phía bên kia là một gã người Đức khác, già, béo ú và đầu bạc phơ. Hắn chẳng hề tham gia vào câu chuyện. Khi tôi bước vào, Luisa tái xanh mặt cắt. Bà dì giật nảy mình đứng phắt dậy rồi lại ngồi thụp xuống. Gã người Đức đâm ra nổi giận. Cơn giận của hắn thật khủng khiếp! Hắn đứng phắt dậy, bước thẳng về phía tôi và gầm lên:

“Anh muốn gì hả?”

Lẽ ra tôi đã mất bình tĩnh nếu cơn thịnh nộ không tiếp thêm sức mạnh cho tôi.

“Tôi muốn gì á? Đây là cách anh tiếp khách đấy à? Sao không mời người ta một chén đi chứ? Tôi đến đây để thăm viếng các người cơ mà.”

Gã người Đức đần mặt ra suy nghĩ một thoáng rồi cất giọng: “Ngồi xuống đi.”

Tôi ngồi xuống.

“Ở đây có vodka đấy. Xin mời tự nhiên.”

“Và phải là loại ngon đấy nhé,” tôi gào lên, cơn thịnh nộ ngày một dâng cao.

“Nó ngon thật mà.”

Tôi phát điên lên khi thấy hắn cứ nhìn tôi từ đầu đến chân. Điều khủng khiếp nhất là Luisa đang trân trân chứng kiến. Tôi nốc một chén rồi dằn vặt hắn:

“Này gã Đức kia, loại mày là cái thá gì mà dám ăn nói xấc láo với tao hả? Làm quen thân tình chút xem nào. Tao đến đây thăm tụi mày như những người bạn cơ mà.”

“Tôi không thể làm bạn với anh được,” hắn đáp tỉnh bơ. “Anh chỉ là một tên lính thường.”

Đến lúc đó thì tôi hoàn toàn mất kiểm soát.

“À, đồ Đức khốn kiếp! Đồ bán xúc xích! Mày tưởng mày đang nắm thóp tao chắc. Nhìn đây này; mày có muốn tao cho toác sọ bằng khẩu súng lục này không hả?”

Tôi rút súng lục ra, đứng phắt dậy và giáng cho hắn một cú vào trán. Hai người phụ nữ sợ chết khiếp đến mức chẳng dám thở mạnh. Lão đàn ông lớn tuổi nhất, mặt trắng bệch, đang run như sấy.

Gã người Đức có vẻ vô cùng kinh ngạc. Nhưng hắn nhanh chóng định thần lại.

“Tôi không sợ anh đâu,” hắn nói, “và nhân cách của một người giáo dục, tôi xin anh chấm dứt trò đùa cợt này đi. Tôi không sợ anh đâu!”

“Mày sợ thấy mẹ ra đấy! Mày đố dám nhúc nhích khi khẩu súng này chĩa vào mặt mày đấy.”

“Anh không đời nào dám làm thế!” hắn thét lên.

“Và tại sao tao lại không dám chứ?”

“Bởi vì anh sẽ bị trừng phạt đích đáng.”

Quỷ tha ma bắt cái gã người Đức ngu ngốc ấy đi! Giá mà hắn đừng khích bác tôi, thì giờ này hắn vẫn còn sống nhăn răng rồi.

“Thế mày tưởng tao không dám thật à?”

“Đúng thế.”

“Tao không dám, mày nghĩ thế hả?”

“Anh không đời nào dám!”

“Tao không dám chắc, hả cái đồ thợ làm xúc xích?” Tôi siết cò súng, và hắn đổ gục xuống ghế bành. Những người còn lại thét lên oai oái. Tôi nhét lại khẩu súng vào túi, và khi quay trở lại pháo đài, tôi ném nó vào đám cỏ dại gần cổng chính.

Về tới khu nhà ở, tôi ngả lưng lên giường và tự nhủ: ‘Chẳng mấy chốc người ta sẽ đến tóm cổ mình đi cho mà xem.’ Một tiếng đồng hồ trôi qua, rồi tiếng thứ hai, nhưng tôi vẫn chẳng bị bắt giữ.

Đến chiều tối, tôi cảm thấy buồn bã tột cùng, bèn liều mạng bước ra ngoài để tìm Luisa; tôi đi ngang qua ngôi nhà của tay thợ đồng hồ. Có rất đông người tụ tập ở đó, bao gồm cả cảnh sát. Tôi chạy thục mạng đến nhà bà cụ và bảo:

“Gọi Luisa ra đây!”

Tôi chỉ phải chờ đợi chốc lát. Cô ấy xuất hiện ngay lập tức, lao vào cổ tôi khóc nức nở.

“Đó là lỗi của em,” cô ấy nói. “Lẽ ra em không nên nghe lời bà dì.”

Rồi cô ấy kể cho tôi nghe rằng ngay sau vụ việc đó, bà dì đã chạy thối xác về nhà. Bà ta sợ đến mức ngã quỵ xuống và chẳng nói năng gì nữa; bà ta giữ im thin thít. Ngược lại, bà ta còn ra lệnh cho cháu gái mình phải ngậm tăm như bà ta.

“Từ đó đến nay chẳng ai bén mảng đến gặp bà ta cả,” Luisa nói.

Gã thợ đồng hồ trước đó đã đuổi việc cô hầu gái, vì hắn sợ cô ta làm rùm beng. Cô ta vốn có máu ghen tuông và chắc chắn sẽ cào rách mặt hắn nếu biết hắn muốn lấy vợ.

Chẳng có thợ thuyền nào trong nhà cả, hắn đã tống cổ tất cả đi từ trước; chính tay hắn đã tự chuẩn bị cà phê và quà bánh. Còn về phần người họ hàng, kẻ từ thuở chào đời chưa nói nổi dăm câu, đã vơ lấy cái mũ của mình và lẳng lặng chuồn mất dạng chẳng hé răng nửa lời.

“Chắc chắn ông ta sẽ giữ kín miệng thôi,” Luisa nói thêm.

Và quả thực là vậy. Ròng rã hai tuần liền chẳng ai bắt giữ hay mảy may nghi ngờ tôi lấy một nửa xu.

Anh có tin hay không tùy anh, Alexander Petrovitch ạ.

Hai tuần đó là quãng thời gian hạnh phúc nhất trong cuộc đời tôi. Ngày nào tôi cũng gặp Luisa. Và cô ấy mới quấn quýt tôi làm sao!

Cô ấy vừa khóc vừa bảo tôi rằng: ‘Nếu anh bị đày ải, em sẽ đi theo anh. Em sẽ từ bỏ tất cả để đi theo anh.’

Tôi đã nghĩ đến chuyện tự vẫn, xúc động trước tình cảm của cô ấy biết bao; nhưng rồi đúng hai tuần sau thì tôi bị bắt. Lão già kia và bà dì đã thông đồng với nhau để tố giác tôi.”

“Nhưng mà,” tôi ngắt lời, “Baklouchin, vì tội đó người ta chỉ kết án anh từ mười đến mười hai năm khổ sai, và ở phân khu dân sự thôi chứ; thế mà sao anh lại bị tống vào phân khu đặc biệt? Chuyện đó thế nào vậy?”

“Đó là câu chuyện khác,” Baklouchin đáp. “Khi tôi bị đưa ra Hội đồng Quân chiến, vị đại úy được chỉ định thụ lý vụ án đã mở màn bằng cách lăng mạ tôi, sỉ nhục tôi bằng đủ thứ biệt hiệu ngay trước Tòa án. Tôi không sao nuốt trôi cục tức đó được, bèn quát vào mặt hắn: ‘Sao ông lại dám lăng mạ tôi? Bộ ông đui mù hay sao mà không thấy cái đồ khốn nạn như ông chỉ đang tự soi mình trong gương thôi hả?’”

“Chính điều này đã đẻ ra thêm một tội danh mới cho tôi. Tôi lại bị đem ra xét xử lần thứ hai, và gộp cả hai tội vào, tôi bị kết án bốn ngàn roi cùng việc bị đày vĩnh viễn sang phân khu đặc biệt. Khi tôi bị lôi ra nhận hình phạt ở Phố Xanh, vị đại úy đó cũng đồng thời bị cất chức. Hắn bị tước quân tịch và bị đày v Caucasus làm lính trơn. Chào anh nhé, Alexander Petrovitch. Nhớ đừng quên đến xem buổi biểu diễn của bọn tôi đấy.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.