Khi đi qua cửa sau của ngôi nhà ấy, bạn sẽ thấy có một máng nước bằng đá giữa đám cỏ dại kế bên ngôi nhà. Một cái ống mạ đi xuống từ mái nhà làm cho máng khá đầy nước. Tôi nhớ mình đã có lúc dừng lại, ngồi xuống nhìn và suy nghĩ về cái máng nước. Tôi không rõ máng nước này đã ở đấy được bao lâu. Một trăm năm. Hai trăm năm. Bạn có thể thấy những vết đục đẽo trên mặt đá. Máng được đẽo từ một khối đá rắn chắc, dài khoảng 0,6 mét, rộng và sâu khoảng 0,3 mét. Chỉ được đục đẽo từ một khối đá. Và tôi suy nghĩ về người đã thực hiện công việc này. Tôi nghĩ theo mình biết, đất nước này không có thời gian hòa bình nào kéo dài lâu. Nhưng người này đã dùng cái búa và cái đục để đẽo ra một máng nước tồn tại đến cả mười nghìn năm. Tại sao thế? Người này đã có đức tin như thế nào? Không phải là không có gì thay đổi. Tôi tự hỏi người này nghĩ gì. Ông ấy hẳn phải biết rõ hơn thế. Tôi suy nghĩ rất nhiều về việc này. Tôi nghĩ về nó sau khi tôi rời khỏi nơi ấy với ngôi nhà nổ tung thành mảnh vụn. Tôi phải nói ngay rằng cái máng nước vẫn còn đấy. Phải cần đến một cái gì đấy mạnh mẽ mới di chuyển nổi nó, tôi có thể nói với bạn như thế. Vì thế, tôi nghĩ về người đàn ông với cái búa và cái đục ngồi ở đó, có thể chỉ là một, hai tiếng đồng hồ sau bữa ăn chiều, tôi không rõ. Và tôi phải nói rằng điều duy nhất mà tôi có thể nghĩ ra là trong tim người ấy có một thứ cam kết nào đấy. Tôi không có ý định đẽo một máng nước. Nhưng tôi muốn mình có thể định hình một cam kết như thế. Tôi nghĩ đấy là điều tôi thích nhất.

Một chuyện khác là tôi đã không kể nhiều về cha tôi, và tôi biết tôi đã không công minh với ông. Bây giờ tôi lớn hơn ông hai mươi tuổi khi ông qua đời, thế nên theo một nghĩa nào đấy thì tôi đang nhìn lại một người trẻ. Ông đã đi trên con đường ấy buôn bán ngựa khi vừa qua tuổi thiếu niên. Ông kể với tôi rằng một, hai lần đầu ông bị người ta lừa gạt khá tệ hại nhưng ông lĩnh hội được bài học. Ông kể một lần thương gia đó quàng tay qua ông, nhìn xuống ông mà nói: ”Con trai ạ, ta sẽ làm ăn với con thậm chí như thể con không có con ngựa nào.” Điểm chính yếu ở đây là có những người thật sự nói với bạn ý định sẽ làm gì với bạn, và mỗi khi họ nói bạn đều muốn lắng nghe. Tôi vẫn mãi mang trong đầu việc này. Cha tôi hiểu biết về ngựa và đối xử tốt với chúng. Tôi đã trông thấy ông chế ngự vài con và ông biết phải làm như thế nào. Rất nhẹ nhàng với bọn chúng. Nói chuyện nhiều với chúng. Ông ấy không bao giờ trấn áp điều gì trong tôi và tôi mang ơn ông không ngôn từ nào tả xiết. Như cách người ta nhìn vào, tôi nghĩ mình là người khá hơn. Nói ra nghe như không hay. Tôi mà nói ra thì không hay. Khó mà sống với cái tiếng này. Chứ đừng nói đến cha tôi. Ông ấy không hề được đào tạo để trở thành nhân viên công quyền. Ông học đại học, tôi nghĩ hai năm, nhưng ông không tốt nghiệp. Đáng lẽ tôi phải nghĩ về ông nhiều hơn vì tôi thấy mình đã thiếu sót.

Sau khi ông qua đời, tôi có hai giấc mộng. Tôi không còn nhớ gì về giấc mộng đầu tiên ngoại trừ về việc gặp ông ở đâu đấy trong thị trấn, ông cho tôi ít tiền nhưng tôi lại làm mất số tiền này. Nhưng trong giấc mộng thứ hai, nó giống như cả hai cha con chúng tôi trở về ngày tháng cũ, và trong đêm tối tôi đang cưỡi ngựa qua những dãy núi. Chạy qua con đèo ấy xuyên qua núi. Trời thì lạnh, có tuyết trên mặt đất, cha tôi cưỡi ngựa vượt qua tôi và phi tiếp. Không hề nói gì cả. Ông ấy chỉ phi qua, quấn tấm chăn ấy quanh người, đầu cúi xuống, và khi ông phi qua tôi thấy ông mang ngọn lửa trong một cái sừng theo thói quen thời ấy, và tôi có thể nhìn cái sừng do ánh sáng bên trong. Giống như ánh trăng. Và trong giấc mộng, tôi biết ông đang tiến về phía trước và ông định nhóm một đống lửa ở đâu đấy phía trước mặt trong khi trời lạnh, và tôi biết bất cứ nơi nào tôi đi đến thì ông sẽ hiện diện ở đấy. Và rồi tôi thức giấc.