Tôi phái Molly đi tìm những thân nhân của anh ấy, và cuối cùng chúng tôi tìm ra cha anh ấy ở San Saba. Tối thứ Sáu, tôi đi đến đấy. Tôi còn nhớ khi ra đi tôi nghĩ trong đầu rằng đây có lẽ là việc làm điên rồ nhất, nhưng tôi vẫn đi. Tôi đã trao đổi với ông ấy qua điện thoại. Ông ấy không nói sẵn lòng hay không sẵn lòng muốn tiếp tôi, mà chỉ bảo tôi đến, thế là tôi đi đến. Thuê một phòng motel rồi buổi sáng lái xe đi gặp ông.

Vợ ông ấy đã qua đời vài năm trước. Chúng tôi ngồi trên hàng hiên, uống trà đá. Ông ấy lớn tuổi hơn tôi. Có lẽ cách mười tuổi. Tôi cho ông ấy biết lý do mình đến gặp. Về con trai ông ấy. Tôi cho ông biết qua vụ việc. Ông chỉ ngồi đấy mà gật đầu. Ông đang ngồi trên ghế xích đu, chỉ khẽ đu tới đu lui, cầm ly trà đá trên lòng. Tôi không biết nói gì thêm, nên hai người ngồi im lặng một lúc.

Và rồi ông lên tiếng, không nhìn qua tôi, chỉ nhìn qua khoảnh sân. Ông nói: “Con trai tôi là tay bắn súng trường giỏi nhất mà tôi từng thấy. Không kém ai cả.”

Tôi không biết nói gì. Tôi chỉ đáp: “Vâng, thưa ông.”

“Anh biết không, nó là lính bắn tỉa ở Việt Nam.”

Tôi nói mình đã không biết điều này.

“Nó không can dự vào việc mua bán ma túy.”

“Đúng, thưa ông. Không liên can.”

Ông gật đầu. Ông nói: “Nó không được dạy dỗ theo cách đó.”

“Vâng, thưa ông.”

“Anh có tham chiến không?”

“Có. Tôi tham chiến ở châu Âu.”

Ông gật đầu. “Llewelyn khi trở về nhà nó đi thăm vài gia đình bạn nó đã không trở về nhà. Nó không biết nói gì với họ. Nó kể thấy người ta ngồi nhìn nó mà ước gì nó đã chết. Có thể nhận ra như vậy trên nét mặt của họ. Anh biết không, chết thay cho người thân của họ.”

“Vâng, thưa ông. Tôi hiểu điều ấy.”

“Tôi cũng hiểu. Nhưng ngoài việc này, tất cả bọn họ lại làm những việc họ đã thôi làm lúc trước. Chúng ta không thấy những việc làm như thế trong chiến tranh. Hoặc thấy rất ít. Họ trét hắc ín lên một, hai người hippie*. Nhổ nước bọt lên những người này. Gọi những người này là kẻ giết trẻ nhỏ*. Nhiều trai trẻ trở về, vẫn còn có vấn đề. Trước đây tôi nghĩ đó là vì họ không được đất nước nâng đỡ. Nhưng bây giờ tôi nghĩ có lẽ còn tệ hại hơn thế nữa. Đất nước nơi họ sinh sống đang phân hóa thành từng mảng. Hiện vẫn còn bị phân hóa. Đó không phải là do lỗi của người hippie. Đó cũng không phải là do lỗi của những chàng trai bị điều ra nơi ấy. Mười tám, mười chín tuổi.”

Hippie: một số người trẻ đặc biệt trong thập niên 1960, có xu hướng chối bỏ những giả trị xã hội và chính trị đương đại, cổ vũ cho nền hòa bình và tình yêu đại đồng (vì thế có xu hướng chống sự can dự của nước Mỹ trong chiến tranh Việt Nam). Người hippie thường có cách ăn mặc kỳ lạ nhiều màu sắc, sống tập thể, thường sử dụng các loại thuốc tạo ảo giác (psychedelic), một số người hippie sáng tác loại nhạc và ca khúc “psychedelic” sống động một cách dữ dội.

Giết trẻ nhỏ: theo quan niệm của người Mỹ, đây là tội rất nặng. Ngay cả bọn tội phạm cũng lên án hành động này. Chẳng hạn trong nhà tù, tù nhân mang tội giết trẻ nhỏ được cách ly để tránh bị các tù nhân khác làm hại.

Ông ấy quay người nhìn tôi. Và rồi tôi nghĩ ông ấy trông già trước tuổi. Đôi mắt ông trông già. Ông nói: “Người ta sẽ bảo anh rằng Việt Nam đã chế ngự đất nước này. Nhưng tôi không bao giờ tin điều đó. Đất nước này đã suy yếu rồi; Việt Nam chỉ là lý do bề ngoài. Chúng ta không chuẩn bị hành trang gì cho bọn trẻ ở đó cả. Nếu chúng ta huy động họ mà không cấp súng cho họ, tôi không rõ liệu họ có tệ hại như thế không. Ta không thể tham chiến như thế. Ta không thể tham chiến mà không có Thượng đế. Tôi không biết việc gì sẽ xảy ra trong cuộc chiến kế tiếp. Tôi không hề biết.”

Chúng tôi trao đổi với nhau như thế. Tôi cảm ơn ông ấy đã dành thời giờ cho tôi. Ngày kế tiếp sẽ là ngày làm việc cuối cùng của tôi, và tôi suy nghĩ nhiều về việc này. Tôi lái xe về xa lộ I-10, đến Cherokee rồi đi theo đường 501. Tôi cố xếp đặt những sự việc theo những khía cạnh của chúng, nhưng đôi lúc ta quá gần gũi với vấn đề. Nếu muốn nhìn vào mình để tìm hiểu xem mình thật sự như thế nào thì đấy là công việc kéo dài cả đời, và ngay cả lúc ấy ta có thể sai lạc. Đấy là công việc mà tôi không muốn sai lạc.

Tôi đã nghĩ đến lý do tại sao mình muốn trở thành nhân viên công quyền. Có một phần nào trong con người tôi muốn nắm lấy quyền kiểm soát. Khá cương quyết trong việc này. Muốn người ta lắng nghe mình nói. Nhưng cũng có một phần khác trong con người tôi chỉ muốn cứu vớt mọi người. Nếu tôi muốn vun quén cái gì đấy thì nó thuộc xu hướng này. Tôi nghĩ tất cả chúng ta đều không lường trước được những gì sắp đến và tôi không màng sự thể sẽ ra sao.

Và dù cho chuyện gì sẽ đến, tôi đoán nó có ảnh hưởng nhỏ nhoi đối với ta. Những người lớn tuổi mà tôi trao đổi, nếu bạn nói với họ rằng có những người trên đường phố ở các thị trấn Texas có bộ tóc màu xanh lục, gắn mảnh xương trên sống mũi và nói thứ ngôn ngữ mà họ không thể hiểu được, thì họ không hề tin bạn. Nhưng nếu bạn nói đấy chính là cháu nội cháu ngoại của họ thì sao? À, đấy chỉ là những hiện tượng và chuyện lạ kỳ nhưng nó không cho bạn biết làm thế nào nó xảy ra. Và nó cũng không cho bạn biết làm thế nào nó đạt được gì. Một phần lý do là tôi luôn nghĩ ít nhất tôi có thể chấn chỉnh những hiện tượng phần nào và rồi không còn băn khoăn nữa. Tôi không biết mình có cảm nghĩ ra sao. Tôi có cảm nghĩ giống như những người lớn tuổi mà tôi trao đổi. Và như thế vẫn không ổn thỏa hơn. Tôi được yêu cầu làm biểu tượng cho cái gì đấy mà nếu tôi nghe theo thì tôi không còn niềm tin nơi cái ấy nữa. Được yêu cầu tin nơi điều gì đấy mà nếu tôi nghe theo thì tôi không còn giữ vững lập trường được nữa. Đấy là cả vấn đề. Tôi thất bại sau khi đã cố gắng.

Bây giờ tôi thấy sự việc sáng tỏ hơn. Thấy những người trước đây có niềm tin mà bây giờ đã phá sản. Tôi bắt buộc phải nhìn đến sự việc lần nữa và nhìn vào chính mình. Để được tốt lành hơn hay tệ hại hơn, tôi không biết. Tôi không nghĩ rằng thậm chí mình sẽ khuyên bạn nên về phe tôi, mà trước đây tôi không hề nghi ngại gì. Nếu tôi có khôn ngoan hơn theo cách thức của nhân gian thì tôi phải trả giá. Là giá khá đắt nữa.

Khi tôi bảo vợ tôi rằng mình sẽ xin thôi việc, thì Loretta không tin nơi nghĩa đen của câu nói, nhưng tôi bảo Loretta tôi thật sự có ý như thế. Tôi bảo vợ tôi rằng tôi hy vọng dân chúng hạt này khôn ngoan hơn mà đừng bầu cho tôi. Tôi bảo vợ tôi mình cảm thấy không ổn khi lĩnh tiền lương từ tiền họ đóng thuế. Loretta bảo tôi không có ý đó, nhưng tôi bảo mình thật sự có ý đó theo từng chữ một. Chúng tôi mang nợ sáu nghìn đô vì công việc này mà tôi không biết sẽ phải thanh toán ra sao. Chúng tôi ngồi im lặng với nhau một lúc. Tôi không ngờ việc này khiến cho Loretta cảm thấy bất an đến thế. Cuối cùng tôi chỉ nói: “Loretta, anh không thể tiếp tục làm công việc này được.”

Loretta cười và nói: “Anh định thôi việc trong khi anh đang thăng tiến hay sao?”

Tôi đáp: “Không, thưa bà, tôi chỉ muốn thôi việc. Tôi chả có thăng tiến cái quái gì cả. Chẳng bao giờ.”

Thêm một chuyện nữa rồi tôi sẽ câm miệng. Tôi đi lên Ozona trao đổi với viên chưởng lý quận ở đây. Họ bảo nếu tôi muốn, tôi có thể trao đổi với ông luật sư người Mễ kia và có lẽ làm nhân chứng trước tòa, nhưng họ chỉ có thể làm thế. Nghĩa là họ sẽ không làm gì cả. Thế là tôi làm theo lời họ và dĩ nhiên không có kết quả gì. Cái anh già kia bị án tử hình. Thế là tôi đi lên Huntsville để gặp ông ta và sự thể diễn tiến như thế này. Tôi bước vào đấy rồi ngồi xuống. Dĩ nhiên ông ta biết tôi là ai vì đã trông thấy tôi ở phiên tòa. Ông ta chỉ nói: “Anh mang gì đến cho tôi?” Tôi nói mình chẳng mang gì cả. Ông ta nói ông nghĩ tôi hẳn đã mang cho ông ta cái gì đấy. Bánh kẹo hoặc đại loại như thế. Nói ông ta nghĩ tôi phải tỏ ra ngọt ngào với ông.

Tôi nhìn người bảo vệ và người bảo vệ quay mặt đi. Tôi nhìn ông ta. Người Mễ, có lẽ bốn mươi lăm, bốn mươi sáu tuổi. Nói tiếng Anh giỏi. Tôi nói với ông ta rằng tôi đến đây không phải để bị xúc phạm mà chỉ muốn ông biết rằng tôi đã cố hết sức giúp ông, rằng tôi cảm thấy tiếc bởi vì tôi không tin ông làm những việc ấy.

Ông ta chỉ cười to, nói: “Người ta tìm ra thứ người như anh ở đâu vậy? Họ cho anh mang tã lót chưa? Tôi đã bắn cái tên chó đẻ ấy giữa hai mắt, kéo hắn vào lại chiếc xe của hắn rồi đốt chiếc xe cho hắn chảy ra mỡ.”

Những người này có thể đoán ý bạn rất giỏi. Nếu tôi tát tai ông thì người bảo vệ kia sẽ không thốt lên tiếng nào. Và ông ta biết điều ấy. Ông biết điều ấy.

Tôi thấy viên công tố hạt đi ra ở đấy. Tôi chỉ quen biết ông sơ qua sau ít lần gặp gỡ và trao đổi. Tôi không kể cho ông ấy chuyện gì đã xảy ra, nhưng ông biết tôi đang cứu giúp ông kia nên ông có thể ghép nối những sự việc với nhau. Tôi không rõ. Ông không hỏi tôi gì về ông kia. Không hỏi tôi đang làm gì ở đây. Có hai hạng người không hỏi nhiều. Một hạng quá dốt nát nên không hỏi nhiều, còn hạng kia thì không cần hỏi nhiều. Tôi để tùy bạn đoán tôi muốn nói hạng người nào. Ông ấy chỉ cầm chiếc cặp tài liệu đứng đấy. Như thể có cả thời gian rảnh rỗi trong đời. Ông bảo tôi rằng khi tốt nghiệp trường luật ông đã làm luật sư biện hộ một thời gian. Ông nói việc này khiến cho cuộc đời ông quá phức tạp. Ông không muốn sống nốt cuộc đời mà cứ bị lừa dối hàng ngày như là chuyện thông thường. Tôi bảo ông có lúc một luật sư nói với tôi rằng trong trường luật người ta cố dạy cho sinh viên đừng lo lắng chuyện phải chuyện quấy, mà chỉ tuân thủ pháp luật. Tôi nói mình không tin lắm điều này. Ông ấy suy nghĩ, gật đầu rồi nói mình khá đồng ý với ông luật sư ấy. Ông nói nếu bạn không tuân thủ thì chuyện phải chuyện quấy sẽ không cứu được. Tôi nghĩ mình có thể hiểu ra ý nghĩa. Nhưng nó không thay đổi cách suy nghĩ của tôi. Cuối cùng, tôi hỏi ông ấy có biết Mammon là ai không. Ông ấy hỏi: “Mammon hả?”

“Vâng. Mammon.”

“Ý anh nói như trong thành ngữ Thượng đế và Mammon* phải không?”

Thượng đế và Mammon: theo Thánh Kinh, Mammon là thượng đế giả tạo, tượng trưng cho sự giàu sang và tham lam. Thành ngữ “Thượng đế và Mammon” chỉ hai thái cực, hai ý niệm hoặc hai hình tượng trái nghịch nhau.

“Vâng, thưa ông.”

Ông ấy nói: “À, tôi không thể nói là mình biết. Tôi biết đấy là trong Kinh Thánh. Đấy có phải là quỷ dữ không?”

“Tôi không biết. Tôi sẽ tra cứu. Tôi có cảm tưởng mình phải biết đây là ai.”

Ông mỉm cười, nói: “Anh nói cứ như là anh có thể sẵn sàng chiếm lấy phòng ngủ dành cho khách.”

Tôi nói: “Đấy sẽ là một sự lo ngại. Dù sao chăng nữa, tôi cảm thấy mình cần làm quen với những cái tật của Mammon.”

Ông ấy gật đầu. Trông như mỉm cười. Rồi ông hỏi tôi một câu. Ông hỏi: “Cái con người bí ẩn ấy mà anh nghĩ hắn giết người hiến binh và đốt người này cùng chiếc xe. Anh biết gì về hắn?”

“Tôi không biết gì cả. Tôi mong mình biết. Hoặc tôi nghĩ mình mong mình biết.”

“Ừ.”

“Hắn cứ như là hồn ma ấy.”

“Hắn giống như hồn ma hay đúng là hồn ma?”

“Hắn hiện hữu ngoài kia. Tôi mong hắn không hiện hữu. Nhưng hắn hiện hữu.”

Ông ấy mỉm cười. “Tôi nghĩ nếu hắn là hồn ma thì anh không cần phải lo lắng về hắn.”

Tôi nói: “Đúng”, nhưng tôi đã nghĩ về việc này từ lúc ấy, và tôi nghĩ câu trả lời cho câu hỏi của ông ấy là khi bạn đối đầu vời vài thứ nào đấy trên thế gian, bằng chứng cho vài thứ nào đấy, thì bạn nhận ra rằng bạn đã gặp cái gì đấy mà bạn không bì kịp. Khi bạn nói rằng nó có thật và nó không chỉ hiện hữu trong đầu bạn thì tôi không chắc bạn nói nó là cái gì.

Loretta nói đến một điều. Nói đại loại rằng đấy không phải lỗi của tôi nhưng tôi bảo không đúng. Và tôi cũng đã suy nghĩ về việc này. Tôi bảo Loretta rằng nếu mình nuôi một con chó dữ trong sân nhà thì người ta sẽ lánh xa. Nhưng họ đã không lánh xa.