Suốt những năm tháng niên thiếu và tuổi trẻ, tôi vẫn được biết đến và bị trỏ mặt gọi tên như một kẻ lười biếng điển hình; thế mà tôi lúc nào cũng bận rộn với mục đích riêng tư của mình, đó là học viết văn. Lúc nào trong túi tôi cũng giắt hai cuốn sách, một để đọc, một để viết. Khi đi bộ, tâm trí tôi bận rộn gán cho những gì mình nhìn thấy những từ ngữ phù hợp; lúc ngồi bên vệ đường, tôi hoặc sẽ đọc sách, hoặc tay lăm lăm cây bút chì và cuốn sổ tay học sinh rẻ tiền để ghi lại nét đẹp của cảnh vật hay khắc họa vài vần thơ còn dang dở. Cứ thế, tôi sống cùng chữ nghĩa. Và những gì tôi viết ra khi ấy hoàn toàn không nhằm mục đích vụ lợi nào khác, chúng được viết hoàn toàn có ý thức để luyện tập. Không hẳn vì tôi khao khát trở thành một nhà văn (dù tôi cũng có ước muốn đó) cho bằng tôi đã tự thề với lòng rằng mình phải học cho kỳ được cách viết. Đó là một kỹ năng làm tôi say mê; và tôi tập luyện để đạt được nó, giống như cách người ta gọt đẽo gỗ để giải trí, như một cuộc cá cược với chính mình. Miêu tả là địa bàn thực hành chính của tôi; bởi với bất kỳ ai có các giác quan thì luôn có điều gì đó đáng để miêu tả, và thành phố lẫn đồng quê suy cho cùng chỉ là một đề tài duy nhất liền mạch. Nhưng tôi cũng luyện tập theo những cách khác; thường vừa đi bộ vừa độc thoại nội tâm những màn kịch, trong đó tôi đóng rất nhiều vai; và thường xuyên tự rèn luyện bằng cách ghi lại các cuộc trò chuyện từ trí nhớ.
Tất cả điều đó quả là tuyệt vời, không còn nghi ngờ gì nữa; những cuốn nhật ký mà đôi khi tôi cố viết cũng vậy, dù tôi luôn vứt xó chúng rất nhanh chóng vì nhận ra đó là một thứ trường học của sự làm dáng và sự tự dối lòng đầy ủ rỗi. Thế nhưng, đó lại chưa phải là phần hiệu quả nhất trong quá trình rèn luyện của tôi. Dù tốt đẹp là thế, nó chỉ dạy cho tôi (nếu có thể gọi là đã học được) những yếu tố thấp và kém trí tuệ hơn của nghệ thuật viết, đó là cách chọn ra nốt nhạc cốt lõi và từ ngữ chuẩn xác: những thứ mà với một cơ địa may mắn hơn có lẽ đã đến một cách tự nhiên. Và xét như một phép luyện tập, nó có một khiếm khuyết trầm trọng; bởi nó không đặt ra cho tôi một tiêu chuẩn thành tựu nào cả. Thế nên, có lẽ việc tôi lén lút lao động miệt mài ở nhà lại mang lại nhiều ích lợi hơn, cũng như chắc chắn tốn nhiều công sức hơn. Bất cứ khi nào đọc được một cuốn sách hay một đoạn văn làm mình vô cùng đắc ý, nơi mà một ý tưởng được diễn đạt hoặc một hiệu ứng được thể hiện thật chỉnh chu, nơi bộc lộ một sức mạnh nổi bật hay một nét tinh tế thú vị trong văn phong, tôi liền ngồi sụp xuống và bắt chước cho kỳ được phong cách ấy. Tôi đã thất bại, và tôi thừa biết điều đó; rồi tôi lại thử lại, và lại thất bại, cứ thế mãi thất bại; nhưng ít nhất qua những cuộc đọ sức vô ích ấy, tôi đã tích lũy được chút ít kinh nghiệm về nhịp điệu, sự hài hòa, cấu trúc và sự liên kết giữa các phần. Cứ thế, tôi đã đóng vai kẻ bắt chước chăm chỉ theo phong cách của Hazlitt, Lamb, Wordsworth, Sir Thomas Browne, Defoe, Hawthorne, Montaigne, Baudelaire và Obermann. Tôi nhớ có một trò khỉ gió như thế, mang tựa đề Sự phù phiếm của đạo đức: đáng ra nó phải có phần hai, Sự phù phiếm của trí tuệ; và vì tôi chẳng có lấy chút đạo đức hay học thức nào, nên các cái tên ấy quả là rất xách mé; nhưng phần hai chẳng bao giờ được viết ra, còn phần một thì (đó là lý do tôi lôi nó về từ đống tro tàn như một hồn ma) đã bị viết lại không dưới ba lần: lần đầu theo lối của Hazlitt, lần thứ hai theo lối của Ruskin — người từng bỏ bùa mê lướt qua tôi — và lần thứ ba trong một bản chắp vá đầy nhọc nhằn nhái theo Sir Thomas Browne. Các tác phẩm khác của tôi cũng thế: Cain, một sử thi, hóa ra lại là một bản bắt chước (xin lỗi đời!) Sordello; Robin Hood, một truyện thơ, chọn cho mình con đường chiết trung ở khoảng giữa điền viên của Keats, Chaucer và Morris; trong Monmouth, một vở bi kịch, tôi ngả đầu nương náu vào bầu ngực của ngài Swinburne; trong vô số những bài thơ trữ tình có phần què quặt của mình, tôi đã tôn sùng biết bao bậc thầy; trong bản thảo đầu tiên của Sự ân xá của nhà vua, một vở bi kịch, tôi bám sát gót một tên tuổi lớn không kém là John Webster; đến bản thảo thứ hai của vở kịch ấy, với một sự tài hoa đến chóng mặt, tôi đã quay sang phụng sự Congreve, và tất nhiên là dựng nên cốt truyện với một giọng điệu bớt nghiêm túc hơn — bởi vì không phải thơ của Congreve, mà chính thứ văn xuôi tuyệt mỹ của ông mới là điều tôi ngưỡng mộ và tìm cách mô phỏng. Ngay từ năm mươi tuổi, à không, tuổi mười ba, tôi từng cố gắng tỏ cho phải phép với những cư dân của thành phố Peebles nổi tiếng theo đúng phong cách của cuốn Sách về những kẻ hợm hĩnh. Cứ thế tôi có thể kể hoài không dứt, qua tất cả những cuốn tiểu thuyết chết yểu cho đến những vở kịch về sau — những vở mà tôi dành nhiều ân tình hơn, bởi chúng không chỉ được nung nấu ban đầu dưới ảnh hưởng kích thích của đại văn hào Dumas, mà còn được hồi sinh: một vở, sau khi được người khác nhào nặn lại một cách kỳ lạ, đã được đưa lên sân khấu và diễn bởi những diễn viên bằng xương bằng thịt; vở kia, ban đầu mang tên Semiramis: một vở bi kịch, tôi từng bắt gặp trên các sạp sách cũ dưới cái tên giả là Hoàng tử Otto. Nhưng chừng đó cũng đủ để cho thấy qua những nghệ thuật hóa thân nào, và bằng những nỗ lực đậm chất thuật bụng nào, tôi lần đầu tiên nhìn thấy con chữ của mình nằm trên trang giấy.
Muốn hay không thì đó cũng là con đường phải đi để học viết — dù tôi có thu hái được gì hay không thì đó vẫn là con đường duy nhất. Keats đã học như thế đấy, và chẳng có khí chất nào tuyệt vời hơn cho văn chương bằng khí chất của Keats; nếu có thể dò lại, ta sẽ thấy tất cả mọi người đều học như thế; và đó là lý do tại sao sự hồi sinh của văn chương luôn đi kèm hoặc được báo hiệu bằng việc quay đầu tìm về những hình mẫu cổ xưa và tươi mới hơn. Có lẽ tôi đang nghe thấy ai đó kêu lên: Nhưng đây đâu phải là cách để trở nên độc đáo! Quả thực không phải; và cũng chẳng có cách nào khác ngoài việc bẩm sinh đã thế. Hơn nữa, nếu anh vốn dĩ sinh ra đã có sự độc đáo, thì chẳng có chút phương pháp rèn luyện nào ở đây có thể cắt cụt đôi cánh độc đáo của anh cả. Chẳng ai có thể độc đáo hơn Montaigne, và cũng chẳng ai có thể khác biệt với Cicero hơn ông; thế nhưng bất kỳ người thợ thủ công nào cũng có thể nhận ra thời trẻ ông đã phải cố gắng bắt chước người kia đến nhường nào. Burns chính là hình mẫu tiêu biểu cho một sức mạnh nguyên thủy trong văn chương: vậy mà ông lại là kẻ hay bắt chước nhất trong số mọi người. Ngay cả Shakespeare, vị hoàng đế văn chương, cũng xuất thân trực tiếp từ một trường phái. Chỉ từ trong một trường phái, người ta mới có thể kỳ vọng sinh ra những nhà văn giỏi; và hầu như không ngoại lệ, chính từ trong một trường phái, những nhà văn lớn — những ngoại lệ không màng luật lệ ấy — mới bước ra.
Và điều cốt lõi của những phép bắt chước này là hình mẫu bất khả phỏng tác ấy vẫn cứ tỏa sáng vượt xa tầm với của người học trò. Mặc sức anh có cố gắng thế nào đi nữa, thất bại vẫn là điều cầm chắc trong tay; và có một câu nói rất xưa cũ nhưng vô cùng chính xác rằng thất bại chính là con đường cái quan dẫn tới thành công. Hẳn là tôi đã có sẵn chút ít năng khiếu học hỏi; bởi tôi có cái nhìn vô cùng sáng suốt khi tự phán quyết những đứa con tinh thần của mình. Quả thật tôi rất thích thú khi làm chúng; nhưng khi chúng hoàn thành, tôi thừa sức nhận ra chúng chỉ là thứ rác rưởi. Hậu quả là, tôi rất hiếm khi mang chúng ra khoe, thậm chí với cả bạn bè; và những người bạn mà tôi chọn để gửi gắm tâm sự hẳn phải là những người được chọn lựa kỹ càng, bởi họ đủ lòng tốt để thẳng thừng chê bai tôi.
"Toàn là chữ nhồi rơm," một người phán. Người khác lại viết: "Tôi không hiểu sao cậu lại làm thơ dở đến thế." Tôi chịu, đến tôi cũng chẳng hiểu nổi nữa là! Đã ba lần tôi tự chuốc lấy những cái tát phũ phàng hơn từ giới chuyên môn bằng cách gửi bài cho một tạp chí. Chúng đều bị trả về; và tôi chẳng lấy làm ngạc nhiên hay đau đớn gì. Nếu chúng thậm chí còn chẳng buồn đọc đến, đúng như tôi nghi ngờ (với tư cách là một kẻ nghiệp dư), thì việc lặp lại thí nghiệm ấy chẳng để làm gì; còn nếu chúng đã được đọc — ừ thì, khi ấy tôi vẫn chưa học được cách viết, và tôi phải tiếp tục học và tiếp tục sống. Cuối cùng, tôi có được một vận may chính là duyên cớ ra đời bài viết này, nhờ đó tôi được nhìn thấy tác phẩm văn chương của mình xuất hiện trên bản in, và qua thực tế để đo lường xem mình còn cách sự sủng ái của công chúng bao xa.