Khi tôi ngồi viết những dòng này giữa bóng râm của những tán lá nho dưới bầu trời xanh thẳm miền Nam nước Ý, tôi chợt nhận ra với một niềm kinh ngạc rằng việc tôi tham gia vào những cuộc phiêu lưu kỳ diệu này của ông Cavor rốt cuộc chỉ là một sự tình cờ thuần túy. Đó có thể là bất cứ ai. Tôi sa chân vào những chuyện này vào thời điểm mà tôi tưởng rằng mình đã ở rất xa mọi khả năng có thể gặp phải những trải nghiệm xáo trộn tâm trí. Tôi đã đến Lympne bởi vì tôi từng tưởng tượng nơi đây là chốn bình lặng nhất trên đời. "Dù thế nào đi nữa," tự nhủ với lòng, "ở đây ta sẽ tìm thấy sự bình yên và cơ hội để làm việc!"

Và cuốn sách này chính là phần tiếp theo của câu chuyện ấy. Định mệnh mới trớ trêu làm sao khi luôn đi ngược lại mọi toan tính nhỏ nhoi của con người. Có lẽ tôi cũng nên nhắc lại ở đây rằng, chỉ mới gần đây thôi, tôi đã vấp phải một cú ngã đau điếng trong một vài dự án kinh doanh. Giờ đây, khi đang ngồi giữa những tiện nghi vương giả, tôi lại cảm thấy có chút xa hoa thi vị khi thừa nhận quãng thời gian khốn khó của mình. Thậm chí, tôi có thể thừa nhận rằng phần lớn những tai họa ấy phần nào cũng do chính tôi gây ra. Có lẽ tôi có chút ít năng lực ở vài lĩnh vực nào đó, nhưng thương trường chắc chắn không nằm trong số đó. Thế nhưng vào những ngày tháng tuổi trẻ ấy, cái tôi ngạo nghễ của tuổi trẻ lại tự hào cho rằng mình rất am hiểu chuyện làm ăn. Tính ra tuổi tác tôi vẫn còn trẻ, nhưng những giông bão đã đi qua đã mài mòn đi phần nào sự non dại trong tâm hồn tôi. Còn việc liệu chúng có mang lại chút khôn ngoan nào bên dưới lớp vỏ ấy hay không lại là một điều đáng bàn.

Hầu như chẳng có lý do gì để tôi phải đi sâu vào chi tiết của những vụ đầu cơ đã đẩy tôi đến Lympne, vùng Kent. Ngày nay, ngay cả trong các giao dịch kinh doanh cũng ẩn chứa một thứ gia vị mạo hiểm đậm đặc. Tôi đã chấp nhận rủi ro. Trong những cuộc chơi đó, việc cho đi và nhận lại là điều hiển nhiên, và rồi cuối cùng tôi phải ngậm ngùi đóng vai kẻ cho đi, dẫu chẳng mấy tự nguyện. Ngay cả khi tôi đã rũ bỏ được mọi vướng bận, vẫn có một chủ nợ hách dịch quyết tâm chơi đến cùng bằng sự cay độc. Có lẽ bạn đã từng bắt gặp cái vẻ đạo múc ngút trời ấy, hoặc chí ít cũng từng nếm trải nó. Ông ta ép tôi vào đường cùng. Cuối cùng, tôi thấy chẳng còn con đường nào khác ngoài việc viết kịch, trừ phi tôi muốn chôn vùi đời mình làm một tên nhân viên văn phòng quèn mửa mặt với cơm áo gạo tiền. Tôi vốn có chút ít trí tưởng tượng cùng gu thưởng thức xa hoa, và tôi quyết tâm chiến đấu đến cùng trước khi số phận nghiệt ngã ấy giáng xuống đầu mình. Bên cạnh niềm tin vào tài kinh doanh của bản thân, thuở ấy tôi luôn đinh ninh rằng mình hoàn toàn đủ sức viết nên một vở kịch xuất sắc. Tôi tin đó không phải là ảo tưởng quá hiếm gặp ở đời. Tôi thừa biết ngoài kinh doanh chính ngạch ra, chẳng có lĩnh vực nào mang lại tiềm năng tài chính kếch xù đến thế, và rất có thể chính điều đó đã làm lệch lạc nhãn quan của tôi. Quả thực, tôi đã quen xem vở kịch chưa viết này như một khoản dự trữ nhỏ tiện lợi cho những ngày mưa gió. Và ngày mưa gió ấy cuối cùng cũng đến, buộc tôi phải xắn tay áo vào việc.

Chẳng mấy chốc tôi nhận ra việc viết kịch hóa ra lại ngốn nhiều thời gian hơn tôi tưởng; ban đầu tôi chỉ tính nhẩm mất mười ngày, và chính để có một chốn dung thân trong suốt quá trình trước tác ấy mà tôi đã đến Lympne. Tôi tự thấy mình quá may mắn khi thuê được căn nhà gỗ nhỏ xíu đó theo bản hợp đồng ba năm. Tôi mang vào vài món đồ đạc còm cõi, và trong suốt thời gian viết lách, tôi tự tay lo chuyện bếp núc. Thú thật, cách nấu nướng của tôi mà trông thấy thì chắc bà Bond phải hồn siêu phách lạc. Thế nhưng, bạn biết đấy, món ăn của tôi vẫn có hương vị riêng. Tôi có một chiếc bình pha cà phê, một cái xoong nhỏ luộc trứng, một cái luộc khoai, và một cái chảo rán xúc xích với thịt xông khói—trang thiết bị cho sự thoải mái của tôi chỉ đơn giản có thế. Con người ta không thể lúc nào cũng sống trong cảnh hào nhoáng, nhưng sự giản dị luôn là một lựa chọn khả thi trong mọi hoàn cảnh. Bù lại, tôi đã mua cọc trơ cái thùng bia mười tám gallon và kết thân được với một bác thợ bánh mì vô cùng tốt bụng mỗi ngày đều đặn mang bánh đến. Cuộc sống ấy có thể chẳng xa hoa đài cát như ở kinh thành Sybaris thuở xưa, nhưng tôi đã từng trải qua những quãng thời gian tồi tệ hơn thế nhiều. Tôi đôi chút chạnh lòng thay cho bác thợ bánh mì, một con người thực sự tử tế, nhưng tôi vẫn hy vọng tương lai sẽ mỉm cười với bác.

Quả thực, nếu ai đó đang tìm kiếm sự cô tịch, thì Lympne chính là chốn đó. Nơi đây nằm trên vùng đất sét của hạt Kent, và căn nhà gỗ của tôi tọa lạc ngay rìa một vách đá biển cổ kính, phóng tầm mắt qua những vùng đầm lầy mênh mông của Romney Marsh hướng về phía đại dương. Những ngày trời mưa tầm tã, nơi này gần như bị cô lập với thế giới bên ngoài, và tôi từng nghe kể có những lúc người đưa thư phải mang cả những tấm ván dưới chân để vượt qua những đoạn đường lầy lội ngập ngụa nhất. Tôi chưa từng tận mắt thấy bác ấy làm vậy, nhưng hoàn toàn có thể tưởng tượng ra cảnh đó. Ngay trước cửa của vài túp lều và ngôi nhà thưa thớt tạo nên ngôi làng hiện tại đều cắm những chiếc chổi làm bằng cành bạch dương to tướng, dùng để gạt bớt lớp bùn đất nhão nhoét bám vào giày—điều đó phần nào khắc họa tính chất đất đai của vùng này. Tôi nghi ngờ rằng chốn này vốn chẳng thể tồn tại nổi nếu nó không còn là một ký ức phôi pha về những thứ đã lùi vào dĩ vãng. Nơi đây từng là cảng biển lớn của nước Anh thời La Mã, mang tên Portus Lemanis, thế mà giờ đây biển đã lùi xa đến bốn dặm. Dọc theo triền đồi dốc đứng ấy rải rác những khối đá lớn và các cấu trúc gạch đá thời La Mã, từ đó con đường cổ Watling Street, nay vẫn còn những đoạn được lát đá, vươn mình thẳng tắp như một mũi tên về phía bắc. Tôi thường đứng trên triền đồi ngẫm ngợi về tất cả những gì đã qua: những chiếc chiến thuyền và các đạo quân lê dương, tù binh và quan chức, phụ nữ và thương gia, những kẻ đầu cơ giống như tôi, cùng toàn bộ dòng người xô bồ náo nhiệt từng rầm rộ kéo vào rồi rời khỏi bến cảng. Để rồi giờ đây, tất cả chỉ còn lại vài đống gạch vụn ngổn ngang trên sườn đồi cỏ mọc xanh rờn, dăm con cừu lững thững—và tôi. Và nơi từng là bến cảng tấp nập ngày nào giờ là những dải đầm lầy phẳng lì, uốn lượn thành một vòng cung rộng lớn kéo dài tới tận mũi Dungeness xa xôi, điểm xuyết đây đó bởi những lùm cây và ngọn tháp nhà thờ của những thị trấn trung cổ đang dần lụi tàn theo bước chân của Portus Lemanis vào cõi vĩnh hằng.

Cảnh sắc hướng ra vùng đầm lầy ấy quả thực là một trong những khung cảnh tuyệt vời nhất mà tôi từng được chiêm ngưỡng. Tôi đoán mũi Dungeness cách đó chừng mười lăm dặm; nó nằm lặng lẽ trên mặt biển như một chiếc bè trôi, và xa hơn về phía tây là những ngọn đồi gần Hastings mờ ảo dưới ánh hoàng hôn. Có lúc chúng hiện lên gần và sắc nét đến lạ kỳ, có lúc lại mờ phạt và thấp tè, để rồi thường thì làn sương mờ của thời tiết nuốt chửng chúng khỏi tầm mắt. Và toàn bộ phần đầm lầy gần hơn thì được đan xen và bừng sáng bởi những con mương cùng kênh rạch chằng chịt.

Ô cửa sổ nơi tôi ngồi làm việc nhìn thẳng qua đường chân trời của mính đồi này, và cũng chính từ ô cửa sổ đó lần đầu tiên tôi nhìn thấy Cavor. Lúc đó tôi đang chật vật với kịch bản của mình, phải nỗ lực ép tâm trí tập trung cao độ vào công việc khô khan, nên việc anh ta lọt vào tầm mắt tôi là điều hoàn toàn dễ hiểu.

Mặt trời đã lặn, bầu trời mang một sắc xanh và vàng thanh bình rực rỡ, và nổi bật trên nền trời ấy là bóng dáng đen sì của anh ta—một hình thù kỳ quặc nhất trên đời.

Đó là một gã đàn ông thấp lùn, thân hình tròn ủng, chân gầy khẳng khiu, với những bước đi giật cục; chẳng hiểu sao gã lại chọn khoác lên bộ óc phi thường của mình một chiếc mũ chơi cricket, áo khoác ngoài, cùng quần lửng và tất chuyên dụng đi xe đạp. Tại sao gã lại ăn mặc như vậy thì tôi chịu chết không tài nào hiểu nổi, bởi tôi thừa biết gã chẳng bao giờ đạp xe hay chơi cricket. Đó là sự kết hợp ngẫu nhiên của những thứ trang phục phát sinh từ xó xỉnh nào đó. Gã khua khoắng tay chân, lắc lư cái đầu và lẩm bẩm vo ve. Gã vo ve hệt như một cỗ máy phát điện. Bạn chưa bao giờ nghe thấy thứ âm thanh vo ve nào như thế đâu. Và cứ chốc chốc gã lại hắng giọng phát ra một thứ tiếng động vô cùng quái dị.

Trời vừa mưa xong, và dáng đi giật cục của gã càng trở nên thảm hại hơn bội phần bởi độ trơn trượt khủng khiếp của lối mòn. Đúng lúc gã bước vào vùng phản chiếu ánh mặt trời thì khựng lại, rút đồng hồ ra xem rồi chần chừ giây lát. Đoạn, với một cử động co giật bất thình lình, gã quay gót bước đi với vẻ mặt đầy vẻ vội vã, không còn khua tay múa chân nữa mà sải những bước dài hết cỡ, phô bày cặp bàn chân có kích thước to đến kỳ lạ—tôi nhớ là chúng trông quá khổ một cách kệch cỡm do lớp bùn đất bám chặt vào—một cách trọn vẹn nhất.

Sự việc này xảy ra vào ngày đầu tiên tôi đến trọ, khi năng lượng viết lách đang ở đỉnh cao và tôi chỉ xem tình huống ấy đơn thuần là một sự quấy rầy phiền toái—lãng phí toi năm phút đồng hồ. Tôi quay trở lại với kịch bản của mình. Thế nhưng, vào buổi chiều tối hôm sau, hiện thân kỳ dị ấy lại xuất hiện với độ chính xác đến giật mình, rồi lại lặp lại vào tối hôm sau nữa, và quả thực là vào mọi buổi chiều không mưa, việc tập trung tư tưởng vào kịch bản bỗng trở thành một thử thách gian nan. "Quái quỷ thật," tôi lẩm bẩm, "cứ đà này thì khối kẻ tưởng gã đang tập làm rối gỗ ấy chứ!" và trong suốt mấy buổi tối liền tôi đã nguyền rủa gã không tiếc lời. Rồi sự bực bội trong tôi dần nhường chỗ cho nỗi ngạc nhiên tột độ cùng sự tò mò khôn tả. Rốt cuộc thì trên đời này có lý do gì khiến một gã đàn ông lại làm cái trò khùng điên ấy nhỉ? Đến buổi tối thứ mười bốn thì tôi không thể chịu đựng thêm được nữa; ngay khi gã vừa xuất hiện, tôi liền đẩy tung cửa sổ kiểu Pháp, bước qua hiên nhà và tiến thẳng đến vị trí mà gã luôn dừng chân mỗi khi đi qua.

Gã đang rút đồng hồ ra xem lúc tôi tiến lại gần. Gã có khuôn mặt bầu bĩnh, đỏ hồng cùng đôi mắt màu nâu đỏ—trước đó tôi chỉ toàn nhìn thấy gã ngược sáng. "Khoan đã, thưa ông," tôi cất tiếng khi gã quay người lại. Gã trân trân nhìn tôi vẻ ngỡ ngàng. "Khoan đã ư," gã nói, "tất nhiên rồi. Hoặc nếu ông muốn nói chuyện với tôi lâu hơn, và nếu không quá làm phiền—khoảng thời gian ngắn ngủi của ông đã hết rồi đấy—liệu ông có phiền đi cùng tôi một đoạn không?"

"Không phiền chút nào," tôi đáp, bước sóng vai bên cạnh gã.

"Thói quen của tôi rất điều độ. Thời gian dành cho giao thiệp—có hạn."

"Đây, tôi đoán là giờ tập thể dục của ông?"

"Đúng vậy. Tôi ra đây để thưởng ngoạn hoàng hôn."

"Ông có đời nào ngắm nó đâu."

"Sao cơ, thưa ông?"

"Ông chưa từng nhìn ngắm nó bao giờ."

"Chưa từng ngắm ư?"

"Đúng thế. Tôi đã theo dõi ông suốt mười ba đêm nay, và chẳng một lần nào ông ngước nhìn hoàng hôn—thậm chí là một lần."

Gã cau mày hệt như một kẻ đang đối mặt với bài toán hóc búa.

"Ừ thì, tôi tận hưởng ánh sáng mặt trời—không khí trong lành—tôi đi dọc con đường này, qua cánh cổng kia"—gã hất đầu về phía sau vai—"rồi vòng lại—"

"Ông có đi thế quái đâu. Ông chưa từng làm vậy. Toàn nhảm nhí. Làm gì có lối đi nào như thế. Lấy tối nay làm ví dụ chẳng hạn—"

"Ồ! Tối nay á! Để tôi xem nào. À! Tôi vừa liếc nhìn đồng hồ, thấy mình vừa đi quá đúng ba phút rưỡi so với thời gian biểu chính xác, liền nghĩ rằng không đủ thời gian để đi vòng lại, nên tôi quay đầu—"

"Lần nào ông cũng làm thế."

Gã nhìn tôi—trầm ngâm suy nghĩ. "Có lẽ vậy, giờ ngẫm lại thì đúng là tôi hay làm thế thật. Nhưng rốt cuộc ông muốn nói chuyện gì với tôi nào?"

"Chính là chuyện này đây!"

"Chuyện này?"

"Đúng vậy. Sao ông lại làm thế? Đêm nào ông cũng ra đây làm ầm lên những âm thanh kỳ quái—"

"Làm ầm lên ư?"

"Kiểu thế này này." Tôi bắt chước tiếng vo ve của gã. Gã nhìn tôi, và rõ ràng là thứ âm thanh vo ve ấy khiến gã cảm thấy khó chịu ra mặt. "Tôi phát ra tiếng đó thật à?" gã hỏi.

"Đêm nào cũng như đêm nào, khỉ thật."

"Tôi hoàn toàn không biết đấy."

Gã khựng lại chết trân tại chỗ. Gã nhìn tôi đăm đăm đầy vẻ nghiêm túc. "Lẽ nào," gã nói, "tôi đã nhiễm phải một Thói quen rồi sao?"

"Chà, trông có vẻ thế đấy. Không phải sao?"

Gã đưa ngón cái và ngón trỏ kéo trễ phần môi dưới xuống. Gã đăm đăm nhìn vũng nước nhỏ dưới chân.

"Tâm trí tôi lúc nào cũng bận rộn với nhiều thứ," gã nói. "Và ông muốn biết lý do tại sao á! Chà, thưa ông, tôi xin cam đoan với ông rằng không những tôi không biết tại sao mình lại làm những điều kỳ cục đó, mà thậm chí tôi còn chẳng hề hay biết là mình đang làm chúng nữa kìa. Ngẫm lại thì, đúng như ông nói; tôi chưa từng vượt qua khỏi cánh đồng đó bao giờ... Và những điều đó khiến ông phiền lòng à?"

Không hiểu sao lúc ấy tôi lại bắt đầu cảm thấy chạnh lòng và mềm lòng trước gã.

"Không hẳn là phiền lòng," tôi nói. "Nhưng—ông cứ thử tưởng tượng cảnh mình đang ngồi viết một vở kịch xem!"

"Tôi chịu, không tưởng tượng nổi."

"Thì đấy, bất cứ việc gì đòi hỏi sự tập trung cao độ cũng thế cả."

"À!" gã thốt lên, "dĩ nhiên rồi," đoạn trầm ngâm suy tư. Biểu cảm của gã lúc đó lộ rõ vẻ bứt rứt khốn khổ đến mức tôi càng thêm phần chạnh lòng. Suy cho cùng, việc sấn sổ đòi chất vấn một người xa lạ về lý do tại sao họ lại cứ ngâm nga vo ve trên lối đi chung cũng là một hành động có phần hách dịch.

"Ông thấy đấy," gã yếu ớt thanh minh, "đó chỉ là một thói quen."

"Ồ, tôi nhận ra điều đó mà."

"Tôi phải bỏ nó thôi."

"Nhưng đừng bỏ nếu nó làm ông thấy bứt rứt không yên. Xét cho cùng, tôi chẳng có quyền gì để ý kiến—đó quả là một sự xía vào chuyện người khác."

"Không hề, thưa ông," gã nói, "không hề chút nào. Tôi mang ơn ông rất nhiều. Lẽ ra tôi phải tự ý thức để kiềm chế những thói quen kỳ quặc này. Từ nay tôi sẽ sửa đổi. Liệu tôi có thể làm phiền ông—thêm một lần nữa được chứ? Âm thanh đó ấy mà?"

"Đại loại thế này này," tôi đáp. "Zuzzoo, zuzzoo. Nhưng thực sự thì, ông biết đấy—"

"Tôi vô cùng biết ơn ông. Thực ra, tôi biết là mình đangng trở nênng lơ đễnh đến mức ngớ ngẩn. Ông hoàn toàn có lý, thưa ông—hoàn toàn có lý. Quả thực, tôi nợ ông một lời cảm ơn. Mọi chuyện sẽ chấm dứt từ đây. Và giờ này, thưa ông, tôi đã lỡ kéo ông đi xa hơn quãng đường lẽ ra tôi nên đi rồi."

"Tôi thực sự hy vọng sự xấc láo của mình—"

"Không có gì đâu, thưa ông, không có gì đâu."

Chúng tôi nhìn nhau giây lát. Tôi ngả mũ chào và chúc ông một buổi tối tốt lành. Gã lúng túng đáp lại một cách giật cục, và thế là mỗi người rẽ một hướng đi.

Đến chỗ khung cửa tò vò, tôi quay đầu nhìn theo bóng dáng đang khuất dần của gã. Dáng đi của gã đã thay đổi một cách kỳ lạ, trông gã bỗng trở nên ủ rũ, quéo quắt lại. Sự tương phản với một kẻ trước đó còn khua tay múa chân, vo ve zuzzoo không hiểu sao lại gợi lên trong tôi một cảm giác xót xa đến kỳ lạ. Tôi đứng lặng theo dõi cho đến khi gã khuất hẳn tầm mắt. Đoạn, thầm nguyền rủa bản thân vì đã xen vào chuyện bao đồng, tôi quay trở lại căn nhà gỗ và tập trung vào vở kịch dở dang.

Tối hôm sau tôi không hề thấy bóng dáng gã đâu, và tối hôm sau nữa cũng vậy. Thế nhưng hình bóng gã vẫn hằn sâu trong tâm trí tôi, và tôi chợt lóe lên ý nghĩ rằng vào vai một nhân vật hài hước mang màu sắc tâm trạng, gã có lẽ sẽ là một chất liệu hữu ích để phát triển cốt truyện của mình. Đến ngày thứ ba thì gã đến tìm tôi.

Ban đầu tôi lấy làm khó hiểu không biết điều gì đã đưa đẩy gã đến đây. Gã trò chuyện nhạt nhẽo theo kiểu cách cực kỳ khách sáo, rồi đột ngột chuyển thẳng vào vấn đề chính. Gã muốn mua đứt lại căn nhà gỗ mà tôi đang thuê.

"Ông thấy đấy," gã nói, "tôi hoàn toàn không trách cứ gì ông cả, nhưng ông đã phá vỡ một thói quen của tôi, và điều đó làm đảo lộn toàn bộ nhịp sống trong ngày của tôi. Tôi đã đi bộ qua đây suốt nhiều năm—nhiều năm trời đấy. Chắc chắn là tôi có lẩm bẩm ngâm nga... Nhưng ông đã làm cho điều đó trở thành bất khả thi!"

Tôi gợi ý rằng gã hoàn toàn có thể thử đi theo hướng khác.

"Không. Chẳng còn lối đi nào khác nữa. Đây là con đường độc đạo. Tôi đã dò hỏi kỹ rồi. Và giờ đây—vào mỗi buổi chiều lúc bốn giờ—tôi lại rơi vào cảnh đường cùng không lối thoát."

"Nhưng thưa ngài thân mến, nếu mọi chuyện quan trọng với ông đến thế—"

"Nó mang tính sống còn đối với tôi. Ông thấy đấy, tôi là một—tôi là một nhà nghiên cứu—tôi đang đắm mình trong một công trình nghiên cứu khoa học. Tôi sống ở—" gã ngập ngừng như đang suy tính. "Ngay bên kia thôi," gã nói, và đột ngột chỉ tay một cách nguy hiểm sát ngay mắt tôi. "Ngôi nhà có những chiếc ống khói màu trắng mà ông có thể nhìn thấy lấp ló ngay sau những rặng cây kia. Và hoàn cảnh của tôi rất ư là đặc biệt—đặc biệt lắm. Tôi đang ở vào thời điểm sắp hoàn thành một trong những cuộc—chứng minh quan trọng nhất—tôi xin cam đoan với ông là một trong những cuộc chứng minh quan trọng nhất từng được thực hiện trong lịch sử nhân loại. Nó đòi hỏi sự suy nghĩ liên tục, sự thoải mái và minh mẫn tuyệt đối trong tâm trí. Và buổi chiều chính là khoảng thời gian tôi minh mẫn nhất!—tràn ngập những ý tưởng mới mẻ—những góc nhìn đột phá."

"Nhưng sao ông không tiếp tục đi ngang qua đó nữa?"

Mọi chuyện sẽ hoàn toàn khác mất thôi. Tôi sẽ cảm thấy ngượng ngùng khi đối diện với chính mình. Tôi sẽ cứ mãi nghĩ đến việc ông đang ngồi viết kịch—nhìn ngắm tôi với vẻ bực dọc—thay vì tập trung suy nghĩ cho công việc của mình. Không! Tôi buộc phải có được căn nhà gỗ này."

Tôi trầm ngâm suy nghĩ. Đương nhiên là tôi muốn cân nhắc kỹ lưỡng mọi bề trước khi đưa ra bất kỳ quyết định dứt khoát nào. Thuở ấy tôi luôn sẵn sàng nhảy vào mọi cơ hội làm ăn, và việc buôn bán luôn có sức hút mãnh liệt đối với tôi; thế nhưng trước hết, đó không phải là căn nhà gỗ thuộc quyền sở hữu của tôi, và dẫu tôi có bán lại cho gã với cái giá hời thì tôi vẫn có thể gặp rắc rối trong việc bàn giao nếu chủ nhà chính thức đánh hơi được vụ giao dịch này, và mặt khác, ngặt nỗi tôi lúc bấy giờ vẫn là—một kẻ phá sản chưa được xóa án. Rõ ràng đây là một thương vụ đòi hỏi sự khéo léo trong cách xử lý. Hơn nữa, viễn cảnh gã đang theo đuổi một phát minh có giá trị nào đó cũng khơi gợi sự tò mò lớn trong tôi. Tôi chợt nảy ý định muốn tìm hiểu sâu hơn về công trình nghiên cứu này, không phải với bất kỳ mưu đồ bất chính nào, mà đơn giản vì nghĩ rằng việc khám phá ra nó sẽ là một quãng nghỉ tuyệt vời để giải tỏa áp lực từ việc viết kịch. Tôi bắt đầu dò la.

Gã hoàn toàn cởi mở trong việc cung cấp thông tin. Quả thực, một khi đã bắt nhịp được vào guồng, cuộc trò chuyện bỗng chốc biến thành một màn độc thoại độc tuốt tuột. Gã tuôn trào hệt như một kẻ bị dồn nén lâu ngày, người đã tự nhẩm đi nhẩm lại trong đầu vô số lần về vấn đề ấy. Gã huyên thuyên suốt gần một tiếng đồng hồ, và tôi phải thú nhận rằng việc lắng nghe ngần ấy thứ đã là một thử thách khá nặng nề đối với tôi. Thế nhưng ẩn sâu trong tất cả những điều đó lại là thứ cảm giác thỏa mãn ngấm ngầm mà người ta thường có được khi đang trốn tránh công việc chính mà mình tự đặt ra cho bản thân. Trong buổi gặp gỡ đầu tiên ấy, tôi hầu như thu lượm được rất ít thông tin về bản chất cốt lõi trong công trình của gã. Một nửa số từ ngữ gã thốt ra là những thuật ngữ chuyên ngành hoàn toàn xa lạ với tôi, và gã minh họa cho một hoặc hai điểm mấu chốt bằng thứ mà gã gọi là toán học sơ cấp, tính toán nguệch ngoạc trên một chiếc phong bì bằng chiếc bút chì sao chép, với một phong cách khiến cho việc cố tỏ ra là mình hiểu cũng trở nên vô vọng. "Vâng," tôi gật đầu hưởng ứng, "vâng. Cứ nói tiếp đi!" Dẫu vậy, tôi cũng lượm lặt đủ để tự thuyết phục bản thân rằng gã không phải là một gã khùng lập dị chỉ biết đóng vai nhà phát minh. Bất chấp vẻ ngoài kỳ quặc của gã, ẩn chứa bên trong là một sức mạnh tiềm tàng khiến cho nhận định đó trở nên bất khả. Dù nó là gì đi chăng nữa, đó chắc chắn là một thứ mang những tiềm năng cơ khí to lớn. Gã kể cho tôi nghe về căn nhà xưởng mà gã đang sở hữu, cùng ba người trợ giúp—vốn ban đầu là những thợ mộc tự do—đã được chính tay gã huấn luyện bài bản. Giờ đây, từ nhà xưởng bước ra đến văn phòng cấp bằng sáng chế rõ ràng chỉ còn là một bước ngắn ngủi. Gã ngỏ lời mời tôi đến tham quan những thứ đó. Tôi vui vẻ nhận lời ngay, và khéo léo chêm vào dăm ba câu để nhấn mạnh thêm thiện chí của mình. Vụ chuyển nhượng căn nhà gỗ được tạm gác lại một cách vô cùng thuận lợi.

Cuối cùng gã cũng đứng lên cáo từ, không quên cất lời xin lỗi vì đã chiếm quá nhiều thời gian của tôi. Gã giãi bày rằng việc được trò chuyện về công trình nghiên cứu của mình là một niềm vui xa xỉ vô cùng hiếm hoi. Không thường xuyên khi gã tìm được một người lắng nghe có hiểu biết như tôi, bởi gã vốn rất ít khi giao thiệp với giới khoa học chuyên nghiệp.

"Quá nhiều sự tầm thường petty," gã giải thích; "quá nhiều mưu mô đấu đá! Và thực sự, khi một người đã ấp ủ một ý tưởng—một ý tưởng mới mẻ, mang tính cách mạng—tôi không muốn tỏ ra cay nghiệt đâu, nhưng mà—"

Tôi vốn là kẻ tin vào những thôi thúc bộc phát của bản thân. Tôi đã đưa ra một lời đề nghị có lẽ là khá liều lĩnh. Nhưng bạn phải nhớ rằng, tôi đã cô độc một mình cặm cụi viết kịch ở Lympne suốt mười bốn ngày trời, và cảm giác áy náy vì đã phá hỏng thói quen đi dạo của gã vẫn còn vương vấn đâu đây. "Tại sao không," tôi cất lời, "biến điều này thành thói quen mới của ông nhỉ? Thay thế cho thói quen đã bị tôi phá hỏng? Ít nhất là cho đến khi chúng ta ngã ngũ về chuyện căn nhà gỗ. Điều mà ông cần là nghiền ngẫm công trình của mình trong đầu. Đó là việc ông vẫn thường làm trong những buổi đi dạo chiều. Đáng tiếc là chuyện đó đã chấm dứt—ông không thể đưa mọi thứ quay lại như cũ được nữa. Nhưng tại sao không đến đây và trò chuyện về công trình của mình với tôi; hãy coi tôi như một thứ bức tường để ông có thể ném những suy nghĩ của mình vào đó rồi hứng lấy chúng nảy trở lại? Chắc chắn một điều là tôi chẳng đủ thông minh để ăn cắp ý tưởng của ông đâu—và tôi cũng chẳng quen biết ai trong giới khoa học cả—"

Tôi khựng lại. Gã đang đăm chiêu suy nghĩ. Rõ ràng là ý kiến đó có sức hút rất lớn đối với gã. "Nhưng tôi sợ rằng mình sẽ làm phiền đến ông," gã ngập ngừng nói.

"Ông nghĩ tôi quá tẻ nhạt chắc?"

"Ồ, không; chỉ là những thuật ngữ chuyên môn—"

"Dù sao đi nữa, buổi chiều nay ông đã làm tôi vô cùng hứng thú đấy chứ."

"Dĩ nhiên là nó sẽ giúp ích cho tôi rất nhiều. Chẳng có gì giúp hệ thống hóa lại ý tưởng tốt bằng việc đem chúng ra giải thích cho người khác. Cho đến nay—"

"Trời ạ, xin đừng khách sáo nữa."

"Nhưng thực sự liệu ông có thể dành thời gian cho tôi không?"

"Chẳng có sự nghỉ ngơi nào tuyệt vời bằng việc thay đổi công việc," tôi quả quyết đáp.

Thế là mọi chuyện đã ngã ngũ. Ngay trên bậc thềm hiên nhà, gã quay người lại. "Tôi thực sự mang ơn ông rất nhiều," gã nói.

Tôi phát ra một âm thanh mang hàm ý hỏi lại.

"Ông đã chữa dứt điểm cho tôi thói quen ngâm nga lẩm bẩm nực cười kia rồi," gã giải thích.

Tôi hình như đã đáp lại rằng mình rất vui vì có thể giúp ích cho gã, rồi gã quay bước ra về.

Ngay lập tức, luồng suy nghĩ mà cuộc trò chuyện vừa rồi gợi lên chắc hẳn đã chiếm lĩnh trở lại tâm trí gã. Đôi tay gã bắt đầu khua khoắng theo cái điệu bộ quen thuộc ngày trước. Âm thanh "zuzzoo" mờ ảo lại theo cơn gió thoảng vè tai tôi...

Chà, dẫu sao đi nữa, đó cũng chẳng phải chuyện của tôi...

Hôm sau gã lại đến, rồi ngày hôm sau nữa lại tiếp tục ghé qua, và cống hiến hẳn hai bài thuyết giảng về vật lý học trong sự mãn nguyện của cả hai chúng tôi. Gã say sưa bàn luận với một phong thái hết sức mạch lạc về "ê-te", những "ống lực", "thế hấp dẫn", và những thứ đại loại thế, còn tôi thì ngồiệ chiếc ghế xếp bên cạnh, chêm vào dăm câu "Vâng", "Cứ nói tiếp đi", "Tôi đang theo dõi ông đây" để tiếp thêm động lực cho gã. Đó là những thứ kiến thức vô cùng hóc búa, nhưng tôi không nghĩ là gã từng mảy may nghi ngờ việc tôi chẳng hiểu gì sảng về những gì gã đang nói. Có những khoảnh khắc tôi tự hỏi liệu mình có đang lãng phí thời gian hay không, nhưng ít ra thì tôi cũng đang được nghỉ ngơi xả hơi khỏi cái vở kịch khốn khổ kia. Thỉnh thoảng có những chi tiết bỗng lóe lên trong đầu tôi một cách rõ mồn một trong chốc lát, để rồi vụt biến đi ngay khi tôi tưởng chừng như đã nắm bắt được chúng. Đôi lúc sự tập trung của tôi hoàn toàn sụp đổ, và tôi đành buông xuôi, ngồi trân trân nhìn gã, thắc mắc tự hỏi liệu rốt cuộc có khôn ngoan hơn không khi biến gã thành nhân vật trung tâm cho một vở hài kịch trào phúng rồi tống khứ toàn bộ đống kiến thức nhức đầu này đi. Và rồi, biết đâu đấy, tôi lại bắt nhịp lại được với gã một lúc.

Ngay khi có cơ hội sớm nhất, tôi đã sang thăm nhà gã. Đó là một ngôi nhà rộng rãi nhưng được bài trí một cách cẩu thả; chẳng có người hầu kẻ hạ nào ngoài ba người phụ trợ của gã, còn chế độ ăn uống cùng đời sống cá nhân của gã thì mang đậm phong cách giản dị mang tính triết lý. Gã là một người theo trường phái chỉ uống nước lọc, ăn chay trường, và tuân thủ mọi nguyên tắc kỷ luật khắt khe logic đó. Thế nhưng sự mục tận sở thị trang thiết bị của gã đã đập tan mọi nghi ngờ trong tôi. Mọi thứ từ dưới tầng hầm cho đến tận gác mái trông đều ra dáng làm ăn thực thụ—một góc nhỏ kinh ngạc chưa từng thấy lại xuất hiện ẩn mình trong một ngôi làng hẻo lánh. Các căn phòng ở tầng trệt ngập tràn những chiếc bàn gia công và máy móc thiết bị, căn phòng làm bánh và lò súp ở nhà phụ đã được cải tạo thành những lò nung ra trò, máy phát điện chiếm trọn tầng hầm, và ngay cả một trạm chứa khí ga cũng được bố trí sừng sững ngoàiKhu vườn. Gã say sưa khoe với tôi tất cả bằng niềm nhiệt huyết cởi mở của một kẻ đã quen sống thui thủi một mình quá lâu. Sự khép kín của gã giờ đây đang trào dâng thành một sự tin tưởng thái quá, và tôi chính là kẻ may mắn được đón nhận điều đó.

Ba người trợ lý của gã đều là những mẫu hình đáng tin cậy thuộc tầng lớp "thợ vạn năng" mà từ đó họ bước ra. Họ tận tụy dẫu có phần kém thông minh, lực lưỡng, lịch sự và cực kỳ ngoan ngoãn. Một người tên là Spargus, kẻ phụ trách việc nấu nướng và toàn bộ công đoạn chế tác kim loại, vốn từng là một thủy thủ; người thứ hai là Gibbs, một thợ mộc; và người thứ ba là một cựu thợ làm vườn tự do, nay kiêm nhiệm vị trí trợ lý chung. Họ chỉ đơn thuần là những lao động chân tay phổ thông. Mọi công việcòi hỏi tư duy trí tuệ đều do một tay Cavor đảm nhận. Kiến thức của họ so với mớ ấn tượng mơ hồ của tôi thậm chí còn tối tăm mù mịt hơn gấp bội.

Và giờ đây, xin bàn về bản chất của những cuộc nghiên cứu này. Thật không may, đây lại là lúc một thử thách cam go xuất hiện. Tôi vốn không phải là một chuyên gia khoa học, và nếu tôi liều lĩnh dùng thứ ngôn ngữ bác học cao siêu của ông Cavor để diễn giải mục đích mà các thí nghiệm của gã hướng tới, tôi e rằng mình không chỉ làm rối trí người đọc mà ngay cả bản thân tôi cũng sẽ lu bù, và gần như chắc chắn tôi sẽ mắc phải những sai lầm ngớ ngẩn chuốc lấy sự chế giễu của mọi sinh viên vật lý toán thời thượng trên khắp cả nước. Do đó, điều khôn ngoan nhất tôi có thể làm lúc này, thiết nghĩ là hãy thuật lại những ấn tượng của mình bằng chính thứ ngôn ngữ thô mộc thiếu chính xác của bản thân, hoàn toàn không cố khoác lên mình chiếc áo choàng kiến thức mà tôi vốn chẳng hề có tư cách sở hữu.

Mục tiêu trong cuộc tầm sư học đạo của ông Cavor chính là tìm kiếm một loại chất có khả năng "đục ngầu"—gã dùng một thuật ngữ khác mà tôi đã quên mất rồi, nhưng từ "đục" này phần nào truyền tải đúng ý nghĩa—đối với "mọi hình thức năng lượng bức xạ". "Năng lượng bức xạ", theo như tôi hiểu qua lời gã giải thích, chính là bất cứ thứ gì tương tự như ánh sáng, nhiệt lượng, hay những tia Rơ-ghen từng làm tốn biết bao giấy mực báo chí cách đây chừng một năm hơn, hoặc những sóng điện từ của Marconi, hay lực hấp dẫn. Tất cả những thứ đó, gã giảng giải, đều tỏa ra từ các tâm điểm và tác động lên các vật thể ở một khoảng cách nhất định, từ đó sinh ra thuật ngữ "năng lượng bức xạ". Giờ đây, hầu như tất cả mọi chất đều có độ đục đối với một hoặc vài hình thức năng lượng bức xạ nào đó. Chẳng hạn như thủy tinh, nó trong suốt đối với ánh sáng, nhưng lại kém trong suốt hơn nhiều đối với nhiệt lượng, thế nên nó rất hữu dụng khi được dùng làm kính chắn lửa; hay như phèn chua trong suốt với ánh sáng nhưng lại chặn đứng hoàn toàn nhiệt lượng. Ngược lại, dung dịch I-ốt trong dung môi các-bon đi-sun-fua hoàn toàn chặn đứng ánh sáng nhưng lại trong suốt đối với nhiệt. Nó sẽ che khuất ngọn lửa khỏi tầm mắt bạn, nhưng vẫn cho phép toàn bộ hơi ấm của ngọn lửa truyền đến bạn. Kim loại không chỉ đục đối với ánh sáng và nhiệt, mà còn đối với cả năng lượng điện, thứ vốn có thể xuyên qua cả dung dịch i-ốt lẫn thủy tinh gần như thể chẳng có vật cản nào xen giữa. Cứ thế và cứ thế.

Thế nhưng, tất cả các chất được biết đến từ trước tới nay đều "trong suốt" đối với lực hấp dẫn. Bạn có thể sử dụng các loại màn chắn khác nhau để chặn đứng ánh sáng, nhiệt lượng, hay ảnh hưởng điện từ của mặt trời, hoặc ngăn hơi ấm của trái đất tác động lên vật thể nào đó; bạn có thể dùng những tấm kim loại để che chắn các vật thể khỏi tia sóng của Marconi, nhưng chẳng có thứ gì trên đời có thể cắt đứt được lực hút hấp dẫn của mặt trời hay lực hút hấp dẫn của trái đất. Thế mà việc tại sao lại không tồn tại một thứ như thế quả là điều khó giải thích. Cavor không hiểu tại sao một chất như vậy lại không thể tồn tại, và dĩ nhiên là tôi chẳng thể giải đáp nổi cho gã. Chưa bao giờ trong đời tôi lại nghĩ đến một khả năng phi lý như thế trước đây. Gã chứng minh cho tôi thấy bằng những phép tính chằng chịt trên giấy, những thứ mà có lẽ Huân tước Kelvin, hay Giáo sư Lodge, hay Giáo sư Karl Pearson, hoặc bất kỳ bậc vĩ nhân khoa học nào khác có thể hiểu được, nhưng đối với tôi thì chúng chỉ đánh đống tâm trí tôi vào một mớ hỗn độn tuyệt vọng; rằng không những một chất như vậy là hoàn toàn khả thi, mà nó còn buộc phải thỏa mãn những điều kiện nhất định. Đó là một chuỗi suy luận thực sự kinh ngạc. Dù nó từng khiến tôi kinh ngạc và vắt óc suy ngẫm đến mức nào vào thời điểm ấy, việc tái hiện lại nó ở đây là điều bất khả thi. "Vâng," tôi đáp lại tất cả những điều đó, "vâng; cứ nói tiếp đi!" Chỉ cần bấy nhiêu đó chi tiết cho câu chuyện này là đủ, rằng gã tin bản thân có thể chế tạo ra loại chất khả thi có khả năng chắn đứt lực hấp dẫn này từ một hợp kim phức tạp gồm các kim loại pha lẫn với một thứ gì đó hoàn전히—một nguyên tố mới mẻ tôi phỏng đoán—có tên gọi là heli, được gửi thẳng từ Luân Đôn đến cho gã trong những chiếc bình đá được bịt kín nắp. Đã có một vài nghi ngờ nảy sinh về chi tiết này, nhưng tôi gần như chắc chắn thứ được gửi tới cho gã trong những chiếc bình đá bịt kín ấy chính là heli. Đó chắc chắn là một chất gì đó rất mỏng và ở thể khí. Giá như tôi chịu khó ghi chép lại...

Thế nhưng ngặt nỗi, làm sao tôi có thể tiên liệu trước được sự cần thiết phải ghi chép lại cơ chứ?

Bất cứ ai chỉ mang trong mình mầm mống nhỏ nhoi nhất của trí tưởng tượng cũng sẽ hiểu được những tiềm năng phi thường của một chất như thế, và sẽ đồng cảm phần nào với cảm xúc dâng trào trong tôi khi nhận thức ấy dần thoát khỏi lớp sương mù của những thuật ngữ uyên bác mà Cavor dùng để diễn tả. Yếu tố hài hước giải tỏa trong một vở kịch ư! Phải mất một khoảng thời gian tôi mới dám tin rằng mình đã hiểu đúng ý gã, và tôi vô cùng cẩn trọng không dám đặt ra những câu hỏi có thể vạch trần cái hố sâu thẳm của sự hiểu lầm mà gã cứ vô tư thả những bài diễn thuyết hàng ngày của mình xuống đó. Thế nhưng bất cứ ai đọc câu chuyện này ở đây cũng sẽ không thể đồng cảm một cách trọn vẹn, bởi từ bức tranh tường thuật khô khan của tôi, việc cảm nhận được sức nặng của niềm tin chắc chắn rằng chất kỳ diệu ấy nhất định sẽ được tạo ra là điều bất khả thi.

Tôi không tài nào nhớ nổi mình có dành lấy nổi một giờ đồng hồ liên tục nào để viết kịch kể từ sau chuyến viếng thăm ngôi nhà của gã hay không. Trí tưởng tượng của tôi lúc đó đã bận rộn với vô vàn thứ khác. Dường như chẳng có giới hạn nào đối với những tiềm năng của thứ chất liệu ấy; dù tôi có thử nghiệm theo hướng nào đi nữa thì trước mắt tôi cũng chỉ toàn những phép mầu và cuộc cách mạng vĩ đại. Lấy ví dụ, nếu ai đó muốn nhấc bổng một vật nặng, dù nó có khổng lồ đến đâu đi chăng nữa, người ta chỉ cần luồn một tấm chất này xuống dưới đáy của nó, và thế là có thể thản nhiên nhấc nó lên nhẹ tựa lông hồng chỉ bằng một cọng rơm. Bản năng tự nhiên đầu tiên của tôi là ứng dụng nguyên lý này vào súng ống, thiết giáp hạm, cùng toàn bộ trang thiết bị và phương thức chiến tranh, rồi từ đó mở rộng sang hàng hải, giao thông vận tải, xây dựng, và mọi hình thức công nghiệp của con người có thể tưởng tượng được. Cơ hội đưa đẩy tôi bước vào chính căn phòng sinh nở của thời đại mới này—một kỷ nguyên vĩ đại không hơn không kém—chính là một trong những cơ hội ngàn năm có một. Mọi thứ cứ thế mở ra, bành trướng rồi lại bành trướng mãi. Trong số những viễn cảnh đó, tôi nhìn thấy sự phục hưng của chính mình với tư cách là một doanh nhân. Tôi thấy một công ty mẹ, những công ty con, các đơn xin cấp phép bủa vây từ mọi phía trái phải, các nghiệp đoàn độc quyền trust, những đặc quyền và nhượng quyền cứ thế nhân rộng và lan tỏa, cho đến khi một đế chế Cavorite duy nhất khổng lồ và vĩ đại thống trị và vận hành cả thế giới.

Và tôi là một phần trong đó!

Tôi chớp lấy thời cơ ngay lập tức. Tôi thừa biết mình đang đánh cược tất cả, nhưng tôi đã lao đầu vào đó không mảy may do dự.

"Chúng ta đang nắm trong tay phát minh vĩ đại nhất lịch sử nhân loại," tôi tuyên bố, và nhấn mạnh vào từ "chúng ta". "Nếu ông muốn gạt tôi ra khỏi vụ này, ông sẽ phải dùng súng để nói chuyện với tôi đấy. Ngày mai tôi sẽ dọn đến để làm người phụ giúp thứ tư cho ông."

Gã có vẻ ngạc nhiên trước sự nhiệt tình của tôi, nhưng hoàn toàn không một chút nghi kỵ hay thù địch. Ngược lại, gã tỏ ra khiêm nhường đến mức tự ti. Gã nhìn tôi đầy vẻ hoài nghi. "Nhưng ông có thực sự nghĩ rằng—?" gã ngập ngừng. "Còn vở kịch của ông thì sao? Vở kịch ấy tính thế nào?"

"Nó bốc hơi mất tiêu rồi!" tôi la lên. "Trời ạ, chẳng lẽ ông không nhận ra mình đang nắm giữ thứ gì trong tay hay sao? Chẳng lẽ ông không thấy những gì mình sắp sửa làm được lớn lao đến nhường nào ư?"

Đó chỉ là một câu nói mang tính tu từ, nhưng thực tế là gã hoàn toàn không nhận ra điều đó. Ban đầu tôi cứ ngỡ mình nghe nhầm. Gã thậm chí còn chưa có lấy nổi một mầm mống ý niệm nào manh nha trong đầu. Gã đàn ông lùn tịt kỳ lạ này từ đầu đến cuối chỉ làm việc dựa trên những cơ sở thuần túy lý thuyết! Khi gã nói đó là công trình nghiên cứu "quan trọng nhất" mà thế giới từng chứng kiến, ý của gã đơn giản chỉ là nó giải quyết trọn vẹn vô số lý thuyết, dàn xếp ổn thỏa biết bao điều còn đang hoài nghi; gã chẳng mảy may bận tâm đến việc ứng dụng thứ chất liệu mà mình sắp tạo ra hệt như thể gã chỉ là một cỗ máy đúc súng vô tri vô giác. Đó là một chất khả thi, và gã sẽ sản xuất ra nó! Voilà tout, đúng như cách mấy tay người Pháp hay nói.

Ngoài điều đó ra, gã ngây thơ hệt như một đứa trẻ! Nếu gã chế tạo thành công nó, cái tên Cavorite hoặc Cavorine sẽ được lưu danh muôn thuở, và gã sẽ được kết nạp làm hội viên Hội Hoàng gia Anh F.R.S., chân dung gã sẽ được in tặng như một bậc vĩ nhân khoa học trên tạp chí Nature, và đại loại thế. Và đó là tất cả những gì gã nhìn thấy! Gã sẽ ném quả bom tấn này ra thế giới tựa như thể gã vừa phát hiện ra một loài muỗi mới nào đó, nếu như không có sự xuất hiện tình cờ của tôi dọc đường. Để rồi nó sẽ nằm đó và xì xèo tắt ngấm, y hệt như một vài món đồ lặt vặt khác mà đám người thuộc giới khoa học này từng châm lửa rồi vứt bừa bãi xung quanh chúng ta.

Khi nhận ra điều đó, chính tôi mới là kẻ tuôn trào lời lẽ, còn Cavor thì biến thành người thốt lên câu "Vâng, cứ nói tiếp đi!" Tôi vùng đứng dậy. Tôi sải bước dài quanh căn phòng, khua tay múa chân hệt như một thiếu niên đôi mươi. Tôi cố gắng làm cho gã hiểu rõ những bổn phận và trách nhiệm của mình trong câu chuyện này—bổn phận và trách nhiệm chung của cả hai chúng ta trong vấn đề này. Tôi quả quyết với gã rằng chúng ta có thể kiếm đủ khối tài sản kếch xù để khơi mào bất kỳ cuộc cách mạng xã hội nào mà chúng ta thích thú, chúng ta hoàn toàn có thể sở hữu và thống trị toàn bộ thế giới. Tôi huyên thuyên với gã về các công ty cổ phần, bằng sáng chế, và những lợi thế của các quy trình bí mật. Tất cả những điều đó có vẻ tác động lên gã cũng hệt như cách những con số toán học của gã từng giáng lên đầu tôi. Vẻ ngơ ngác hiện rõ trên khuôn mặt bầu bĩnh nhỏ nhắn của gã. Gã lắp bắp dăm ba câu về sự dửng dưng đối với tiền tài vật chất, nhưng tôi phất tay gạt phăng tất cả những điều nhảm nhí đó đi. Gã buộc phải trở nên giàu có, và việc gã cứ đứng đó lắp bắp chẳng ích gì cả. Tôi cho gã hiểu rõ tôi là con người thế nào, và rằng tôi có bề dày kinh nghiệm thương trường đáng nể ra sao. Tôi đã không nói với gã rằng lúc đó mình vẫn là một kẻ phá sản chưa được phục hồi quyền lợi, bởi vì chuyện đó chỉ là tạm thời, nhưng tôi nghĩ mình đã khéo léo dung hòa được gia cảnh túng quẫn rành rành của bản thân với những tham vọng tài chính lớn lao. Và rồi một cách hoàn toàn tự nhiên, theo cái cách mà những dự án vĩ đại thường đơm hoa kết trái, thỏa thuận về một độc quyền mang tên Cavorite đã hình thành giữa hai chúng tôi. Gã sẽ chịu trách nhiệm sản xuất ra thứ chất liệu ấy, còn tôi sẽ là kẻ loay hoay thổi phồng chiến dịch quảng bá.

Tôi bám lấy từ "chúng ta" chặt như đỉa đói—những từ "ông" và "tôi" hoàn toàn không còn tồn tại trong từ điển của tôi nữa.

Ý định ban đầu của gã là dùng số lợi nhuận tôi vừa nhắc tới để tài trợ cho các quỹ nghiên cứu, nhưng đương nhiên đó là vấn đề chúng tôi sẽ định đoạt sau. "Mọi chuyện cứ để tôi lo," tôi lớn tiếng át đi, "mọi chuyện sẽ ổn thỏa cả thôi." Điều cốt lõi nhất, như tôi vẫn luôn nhấn mạnh, là phải biến dự án thành hiện thực.

"Hãy nhìn vào thứ chất liệu này xem," tôi hào hứng gào lên, "không một ngôi nhà, không một nhà máy, không một pháo đài, không một chiến thuyền nào dám dũng cảm tồn tại mà thiếu vắng nó—thậm chí nó còn có tính ứng dụng phổ quát hơn cả thuốc tiên gia truyền. Chẳng có lấy một khía cạnh đơn độc nào của nó, không một chút trong số hàng chục ngàn công dụng tiềm năng của nó lại không thể biến chúng ta trở nên giàu có, hỡi Cavor, vượt xa cả những giấc mơ hoang đường nhất của giới tư bản keo kiệt!"

"Không hẳn!" gã thốt lên. "Tôi bắt đầu hiểu ra rồi đấy. Thật phi làm sao khi con người ta có thể thu lượm được những góc nhìn hoàn toàn mới mẻ chỉ thông qua việc thảo luận mọi thứ cùng nhau!"

"Và thật tình cờ làm sao khi ông lại tìm đúng người để giãi bày!"

"Tôi đoán chẳng có ai trên đời," gã ngẫm nghĩ, "lại hoàn toàn bài xích sự giàu có khổng lồ cả. Dĩ nhiên là có một vấn đề thế này..."

Gã khựng lại. Tôi đứng trân mình tại chỗ.

"Vẫn có một khả năng nhỏ xảy ra, ông biết đấy, là rốt cuộc chúng ta có thể sẽ chẳng tài nào sản xuất nổi nó! Nó có thể là một trong số những thứ vốn chỉ tồn tại dưới dạng khả thi trên lý thuyết, nhưng lại là một sự phi lý phũ phàng ở thực tế. Hoặc ngay cả khi chúng ta chế tạo ra nó, thế nào cũng sẽ có một vài trục trặc nhỏ phát sinh!"

"Chúng ta sẽ xử lý rắc rối khi nó thực sự xuất hiện," tôi quả quyết đáp.