Cảm giác ấy gần như thể tôi đã bị giết chết. Quả thực, tôi có thể tưởng tượng một người bị tước đoạt mạng sống một cách đột ngột và bạo liệt sẽ cảm thấy rất giống tôi lúc bấy giờ. Khoảnh khắc trước còn là sự quằn quại của sự tồn tại và nỗi sợ hãi tột cùng; khoảnh khắc sau đã là bóng tối và sự tĩnh lặng, không ánh sáng, không sự sống, chẳng có mặt trời, mặt trăng hay các vì sao, chỉ còn lại cõi hư vô trống rỗng. Dù hành động đó do chính tay tôi gây ra, dù tôi đã từng nếm trải hiệu ứng này khi ở cùng Cavor, tôi vẫn cảm thấy kinh ngạc, chết lặng và ngợp thở. Tôi có cảm giác như mình đang bị cuốn ngược lên cao vào một màn đêm khổng lồ. Các ngón tay tôi tuột khỏi những chiếc đinh tán, tôi lơ lửng như thể đã bị tiêu hủy, và cuối cùng, rất nhẹ nhàng và êm ái, tôi va phải bọc hành lý, chiếc dây chuyền vàng cùng những thanh xà beng đã trôi dạt vào chính giữa quả cầu.

Tôi không biết cuộc trôi dạt đó kéo dài bao lâu. Dĩ nhiên, ở trong quả cầu, thậm chí còn hơn cả trên mặt trăng, cảm nhận về thời gian trần thế hoàn toàn vô dụng. Khi chạm vào bọc hành lý, tôi có cảm giác như vừa bừng tỉnh sau một giấc ngủ không mộng mị. Tôi lập tức nhận ra rằng nếu muốn giữ cho mình tỉnh táo và sống sót, tôi phải bật đèn hoặc mở một ô cửa sổ để đôi mắt có thể bấu víu vào một thứ gì đó. Hơn nữa, trời rất lạnh. Do đó, tôi dùng chân đẩy bọc hành lý ra, bấu lấy những sợi dây mảnh giăng bên trong lớp kính, bò tới viền cửa ra vào để định hướng vị trí của công tắc đèn và các nút mù, rồi lấy đà phóng đi. Bay một vòng quanh bọc hành lý và suýt hoảng sợ trước một vật gì đó to lớn, nhẹ bẫng đang trôi dạt tự do, tôi đã với được sợi dây ở sát cạnh các nút bấm và với tới chúng. Trước hết, tôi thắp ngọn đèn nhỏ để xem mình vừa va phải thứ gì, và phát hiện ra rằng tờ báo Lloyd's News số cũ đã bị tuột dây buộc và đang trôi nổi giữa chốn hư không. Điều đó kéo tôi trở lại từ cõi vô tận về với kích thước thực sự của chính mình. Nó khiến tôi bật cười rồi thở dốc một hồi, đồng thời gợi cho tôi ý định dùng một chút dưỡng khí từ một trong các bình khí. Sau đó, tôi bật lò sưởi cho đến khi thấy ấm áp rồi mới ăn uống. Kế tiếp, tôi vô cùng cẩn trọng bắt đầu thao tác với các tấm chắn Cavorite để xem liệu mình có thể đoán ra hướng di chuyển của quả cầu bằng bất kỳ cách nào không.

Tấm chắn đầu tiên tôi vừa mở ra liền phải đóng lại ngay lập tức, rồi treo lơ lửng trong chốc lát, mặt mày tối sầm và lóa mắt bởi luồng ánh sáng mặt trời vừa chiếu thẳng vào. Sau khi suy nghĩ một lúc, tôi chuyển sang các ô cửa vuông góc với ô cửa này, và lần thứ hai, tôi nhìn thấy vầng trăng lưỡi liềm khổng lồ cùng mảnh trăng lưỡi liềm nhỏ của trái đất ở phía sau nó. Tôi vô cùng kinh ngạc khi nhận ra mình đang ở quá xa mặt trăng. Tôi đã tính toán rằng không chỉ có rất ít hoặc gần như không có lực "phản hồi" mà bầu khí quyển trái đất đã truyền cho chúng ta khi khởi hành, mà lực "văng" tiếp tuyến do vòng quay của mặt trăng tạo ra cũng sẽ nhỏ hơn trái đất ít nhất hai mươi tám lần. Tôi vốn đinh ninh rằng mình sẽ thấy bản thân đang lơ lửng ngay phía trên miệng hũm của chúng ta, ở rìa của màn đêm, thế nhưng giờ đây tất cả những thứ đó chỉ còn là một phần đường viền của vầng trăng lưỡi liềm trắng xóa đang lấp đầy bầu trời. Còn Cavor thì sao?—

Anh ấy đã nhỏ bé đến mức không thể nhận ra.

Tôi cố gắng tưởng tượng điều gì có thể đã xảy ra với anh. Nhưng vào lúc ấy, tâm trí tôi chẳng thể nghĩ đến điều gì khác ngoài cái chết. Tôi như thấy anh đang còng lưng, thân thể dập nát dưới chân một ngọn thác xanh thẳm kéo dài vô tận. Và xung quanh anh, những côn trùng ngu ngốc cứ trân trân nhìn ngó...

Dưới tác động đầy khích lệ của tờ báo trôi nổi, tôi trở nên thực tế trở lại trong chốc lát. Tôi hiểu rõ ràng rằng việc mình phải làm là quay trở lại trái đất, nhưng theo những gì tôi thấy, tôi lại đang trôi dạt ra xa nó. Dù chuyện gì đã xảy ra với Cavor, ngay cả khi anh ấy vẫn còn sống – điều mà tôi cho là không thể tin nổi sau mảnh vải đẫm máu kia – tôi cũng hoàn toàn bất lực không thể giúp gì cho anh. Anh ấy ở đó, sống hay chết đằng sau bức màn của đêm đen không ánh sáng, và anh ấy buộc phải ở lại đó ít nhất là cho đến khi tôi có thể kêu gọi đồng loại đến giải cứu. Tôi có nên làm điều đó không? Tôi đã mường tượng ra một kế hoạch đại loại như vậy: quay trở lại trái đất nếu có thể, rồi tùy theo sự cân nhắc chín chắn sau đó, hoặc là tôi sẽ hé lộ và giải thích về quả cầu cho một vài người kín đáo để cùng hành động, hoặc là tự giữ lấy bí mật, bán số vàng đi, mua sắm vũ khí, lương thực và thuê người trợ giúp, rồi quay lại với những lợi thế đó để đối phó sòng phẳng với những kẻ yếu đuối trên mặt trăng, giải cứu Cavor nếu việc đó vẫn khả thi, và dù thế nào đi nữa cũng kiếm cho đủ số vàng để đặt nền móng vững chắc hơn cho những dự định tiếp theo của tôi. Nhưng đó là chuyện quá xa xôi; trước tiên tôi phải trở về đã.

Tôi tập trung quyết định xem chính xác làm thế nào để thực hiện chuyến trở về trái đất. Khi vật lộn với bài toán đó, tôi không còn bận tâm đến việc mình sẽ làm gì khi về đến nơi nữa. Cuối cùng, mối bận tâm duy nhất của tôi chỉ là làm sao để về nhà.

Cuối cùng, tôi cũng tìm ra cách: cơ hội tốt nhất của tôi là thả trôi ngược về phía mặt trăng gần nhất có thể nhằm lấy đà, sau đó đóng các cửa sổ lại, bay vòng qua mặt trăng, và khi đã vượt qua nó thì mở các ô cửa hướng về phía trái đất để bắt đầu hành trình trở về với tốc độ khá nhanh. Nhưng liệu tôi có bao giờ đến được trái đất bằng mưu mẹo đó hay không, hay tôi sẽ chỉ quay cuồng quanh nó theo một đường cong hyperbol hoặc parabol nào đó, thì tôi không thể biết chắc. Sau đó, tôi lóe lên một cảm hứng tuyệt vời: bằng cách mở một số ô cửa sổ hướng về phía mặt trăng – vốn đã xuất hiện trên bầu trời ở phía trước trái đất – tôi đã đổi hướng đi để đón đầu trái đất, bởi rõ ràng là nếu không có mẹo đó, tôi sẽ bay sượt qua mặt sau của nó. Tôi đã phải suy nghĩ rất nhiều và vô cùng phức tạp về những vấn đề này – vì tôi vốn chẳng phải là nhà toán học – và cuối cùng, tôi chắc chắn rằng chính sự may mắn đã giúp tôi đâm trúng trái đất nhiều hơn là nhờ vào khả năng suy luận của bản thân. Giá như lúc đó tôi biết rõ những xác suất toán học chống lại mình như những gì tôi biết bây giờ, thì có lẽ tôi đã chẳng buồn chạm tay vào các nút bấm để thực hiện bất kỳ nỗ lực nào. Và sau khi đã suy ngẫm ra điều mà tôi cho là phải làm, tôi mở tất cả các cửa sổ hướng về mặt trăng, ngồi xổm xuống – cú nhún khiến tôi bay vút lên không trung vài mét trong chốc lát và cứ thế lơ lửng một cách kỳ lạ – rồi chờ đợi vầng trăng lưỡi liềm ngày một lớn dần cho đến khi cảm thấy khoảng cách đã đủ gần và an toàn. Khi đó, tôi sẽ đóng các cửa sổ lại, bay lướt qua mặt trăng với vận tốc đã thu nhận được từ nó – miễn là không đâm sầm vào nó – và cứ thế tiếp tục hành trình hướng về trái đất.

Và đó chính là những gì tôi đã làm.

Cuối cùng, tôi cảm thấy cú lấy đà từ mặt trăng của mình đã đủ. Tôi khép lại tầm nhìn về mặt trăng, và trong một tâm trạng mà giờ đây nhớ lại, tôi thấy vô cùng ngạc nhiên vì nó hoàn toàn trống vắng những lo âu hay bất kỳ nỗi thống khổ nào, tôi ngồi xuống để bắt đầu cuộc chầu chực trong đốm vật chất nhỏ bé giữa không gian vô tận ấy, một sự chờ đợi sẽ kéo dài cho đến khi tôi va vào trái đất. Chiếc lò sưởi đã sưởi ấm quả cầu ở mức độ dễ chịu, không khí đã được làm mới nhờ lượng dưỡng khí, và ngoại trừ cảm giác sung huyết nhẹ ở đầu luôn đeo bám tôi mỗi khi rời xa trái đất, tôi cảm thấy hoàn toàn thoải mái về mặt thể chất. Tôi đã tắt ngọn đèn đi một lần nữa, kẻo nó có thể lụi tàn vào phút cuối; tôi chìm trong bóng tối, ngoại trừ ánh sáng phản chiếu từ trái đất và ánh sao lấp lánh bên dưới. Mọi thứ tĩnh lặng và phẳng lặng đến tuyệt đối khiến tôi thực sự có cảm giác mình là sinh thể duy nhất trong vũ trụ, thế nhưng, điều kỳ lạ là tôi chẳng hề cảm thấy cô đơn hay sợ hãi hơn là khi đang nằm trên giường ở trái đất. Giờ đây, điều này lại càng khiến tôi thấy lạ lùng hơn, bởi trong những giờ phút cuối cùng ở cái miệng hũm trên mặt trăng ấy, cảm giác cô độc tột cùng từng là một nỗi thống khổ đối với tôi...

Dù nghe có vẻ khó tin, nhưng khoảng thời gian tôi trải qua trong không gian ấy chẳng có chút tương quan nào với bất kỳ khoảng thời gian nào khác trong đời tôi. Có lúc tôi có cảm giác như mình đã ngồi qua những cõi vĩnh hằng đoạt tuyệt như một vị thần ngự trên chiếc lá sen, nhưng cũng có lúc mọi thứ như chỉ là một khoảng dừng chớp nhoáng khi tôi nhảy từ mặt trăng sang trái đất. Thực ra, tổng cộng đó là vài tuần theo thời gian trần thế. Nhưng trong khoảng thời gian ấy, tôi đã trút bỏ mọi bận tâm và lo lắng, đói khát hay sợ hãi. Tôi lơ lửng, suy ngẫm với một sự khoáng đạt và tự do kỳ lạ về tất cả những gì chúng tôi đã trải qua, về toàn bộ cuộc đời, động cơ của tôi cùng những uẩn khúc thầm kín trong bản ngã. Tôi cảm thấy bản thân mình ngày càng trở nên vĩ đại hơn, đã đánh mất mọi ý niệm về sự chuyển động; như đang trơ trơ lơ lửng giữa muôn vì sao, và trong tâm trí tôi luôn thường trực cảm giác về sự nhỏ bé của trái đất cùng sự nhỏ bé vô hạn của cuộc đời tôi trên đó.

Tôi không dám nhận là mình có thể giải thích được những gì đã diễn ra trong tâm trí mình. Không còn nghi ngờ gì nữa, tất cả chúng đều có thể được truy nguyên trực tiếp hoặc gián tiếp từ những điều kiện thể chất kỳ lạ mà tôi đang sống trong đó. Tôi ghi lại chúng ở đây đúng như giá trị thực của chúng, mà không đưa ra bất kỳ lời bình luận nào. Nổi bật nhất trong số đó là sự hoài nghi lan tỏa về chính căn cước của mình. Tôi trở nên, nếu tôi có thể diễn tả như vậy, tách rời khỏi Bedford; tôi nhìn xuống Bedford như một thực thể phù phiếm, ngẫu nhiên mà tôi tình cờ bị gắn kết vào. Tôi nhìn nhận Bedford trong nhiều mối quan hệ – như một tên ngốc hoặc một sinh vật đáng thương, trong khi trước đây tôi từng có xu hướng coi hắn với niềm tự hào trầm lặng như một con người đầy nhiệt huyết hoặc khá quả quyết. Tôi không chỉ xem hắn là một tên ngốc, mà còn là hậu duệ của nhiều đời những kẻ ngốc. Tôi nhìn lại những ngày tháng đi học, thời niên thiếu cùng cuộc chạm trán đầu tiên với tình yêu của hắn, hệt như người ta quan sát hoạt động của một con kiến dưới lớp cát. Một chút minh mẫn từ giai đoạn đó vẫn còn vương vấn lại trong tôi đến tận bây giờ, và tôi ngờ rằng mình sẽ chẳng bao giờ có thể khôi phục lại sự tự mãn tràn trề của những ngày đầu tiên nữa. Nhưng vào thời điểm ấy, điều đó hoàn toàn không hề gây đau đớn chút nào, bởi tôi mang một niềm tin phi thường rằng, trên thực tế, tôi không phải là Bedford cũng chẳng phải ai khác, mà chỉ là một tâm hồn đang lơ lửng giữa sự thanh tịnh tĩnh lặng của không gian. Tại sao tôi phải bận lòng về những khiếm khuyết của cái tên Bedford này chứ? Tôi đâu có chịu trách nhiệm về hắn hay về những lỗi lầm đó.

Có lúc tôi đã chống lại ảo tưởng thực sự vô lý này. Tôi cố gắng triệu hồi ký ức về những khoảnh khắc sống động, về những cảm xúc dịu dàng hoặc mãnh liệt để cứu vãn tình thế; tôi cảm thấy rằng nếu mình có thể gợi lại dù chỉ một nhói đau chân thật thì sự rạn nứt đang lớn dần kia sẽ bị chặn lại. Nhưng tôi không thể làm được điều đó. Tôi nhìn thấy Bedford đang lao cắm cổ xuống phố Chancery Lane, chiếc mũ lệch ra tận sau gáy, vạt áo bay phần phật, trên đường tới buổi kiểm tra công chức. Tôi thấy hắn đang luồn lách, va chạm, thậm chí chào hỏi những sinh vật nhỏ bé tương tự khác giữa dòng người đông đúc như nêm cõi đó. Tôi ư? Tôi nhìn thấy Bedford vào chính buổi tối hôm đó trong phòng khách của một người phụ nữ nọ, chiếc mũ của hắn đặt trên chiếc bàn bên cạnh, trông xơ xác cần phải chải chuốt lắm rồi, và hắn đang đẫm lệ. Tôi ư? Tôi nhìn thấy hắn ở bên người phụ nữ ấy với đủ mọi tư thế và cung bậc cảm xúc – chưa bao giờ tôi cảm thấy dửng dưng đến thế... Tôi thấy hắn đang vội vã đến Lympne để viết kịch, rồi bắt chuyện với Cavor, và tay cắm cúi làm việc với quả cầu trong chiếc áo sơ mi cộc tay, rồi đi bộ ra Canterbury vì sợ không dám đến! Tôi ư? Tôi không thể tin nổi điều đó.

Tôi vẫn tự lý giải rằng tất cả những điều này chỉ là ảo giác do sự cô độc của tôi gây ra, cùng với việc tôi đã mất hết trọng lượng và cảm giác kháng cự. Tôi cố gắng khôi phục lại cảm giác đó bằng cách đấm đá thình thịch vào quả cầu, tự véo tay mình và siết chặt chúng lại. Giữa lúc ấy, tôi bật đèn, chộp lấy tờ Lloyd's rách nát, và đọc những mẩu quảng cáo có vẻ thuyết phục đến kỳ lạ về chiếc xe đạp Cutaway, về một quý ông có tài sản riêng, và về người phụ nữ khốn khổ đang rao bán những chiếc “dĩa và thìa” ấy. Không còn nghi ngờ gì nữa, chúng thực sự tồn tại, và tôi tự nhủ: “Đây là thế giới của ngươi, và ngươi chính là Bedford, và ngươi sẽ quay lại để sống giữa những thứ thế này trong suốt phần đời còn lại.” Thế nhưng những hoài nghi trong tôi vẫn có thể cãi lại rằng: “Không phải ngươi đang đọc, mà là Bedford đọc, nhưng ngài thừa biết ngài không phải là Bedford. Đó chính là chỗ nhầm lẫn rồi.”

“Khỉ thật!” Tôi thốt lên; “và nếu ta không phải là Bedford, thì ta là cái quái gì chứ?”

Nhưng theo hướng đó thì chẳng có chút ánh sáng nào được hé lộ, dẫu cho những tưởng tượng kỳ lạ nhất cứ trôi dạt vào bộ não tôi, những mối nghi ngờ xa xôi kỳ quặc, giống như những chiếc bóng nhìn từ nơi rất xa. Bạn biết không, tôi có một thứ cảm giác rằng thực ra tôi là một cái gì đó hoàn toàn nằm ngoài không chỉ thế giới này, mà còn ngoài mọi thế giới, nằm ngoài cả không gian và thời gian, và gã Bedford tội nghiệp này chỉ đơn thuần là một cái lỗ nhỏ để tôi nhìn ngắm cuộc đời?...

Bedford! Dù tôi có chối bỏ hắn thế nào đi nữa, thì ở đó, tôi vẫn chắc chắn gắn chặt với hắn, và tôi biết rằng dù tôi ở đâu hay là bất cứ thứ gì đi chăng nữa, tôi vẫn buộc phải cảm nhận sức ép từ những khao khát của hắn, phải đồng cảm với mọi niềm vui nỗi buồn của hắn cho đến khi cuộc đời hắn chấm dứt. Và khi Bedford chết đi – thì chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?...

Thế là đủ cho giai đoạn đáng chú ý này trong những trải nghiệm của tôi! Tôi kể lại điều này ở đây đơn giản là để cho thấy sự cô lập và việc rời khỏi hành tinh này đã tác động như thế nào, không chỉ đến các chức năng và cảm giác của từng cơ quan trong cơ thể, mà thực sự còn làm xáo trộn đến tận gốc rễ tâm trí với những chấn động kỳ lạ và bất ngờ. Trong suốt phần lớn của chuyến hành trình không gian bao la ấy, tôi cứ lơ lửng suy ngẫm về những thứ phi vật chất như thế, lơ lửng trong trạng thái tách rời và dửng dưng, tựa như một kẻ hoang tưởng vĩ cuồng mờ ảo giữa muôn vì sao và hành tinh trong không gian trống trải; và không chỉ thế giới mà tôi đang quay trở lại, mà cả những hang động ngập tràn ánh sáng xanh của người Selenite, những chiếc mũ giáp của họ, những cỗ máy khổng lồ kỳ diệu của họ, cùng số phận của Cavor – kẻ bị kéo một cách bất lực vào thế giới đó – tất cả bỗng trở nên vô cùng nhỏ bé và tầm thường đối với tôi.

Cho đến khi cuối cùng tôi bắt đầu cảm nhận được lực hấp dẫn của trái đất tác động lên sinh mệnh mình, lôi kéo tôi trở lại với cuộc sống thực tại của con người. Và quả thực, lúc đó tôi càng lúc càng nhận thức rõ ràng hơn rằng suy cho cùng tôi chính là Bedford, đang trở về sau những cuộc phiêu lưu kỳ diệu đến thế giới này của chúng ta, mang theo một sinh mạng rất có thể sẽ phải bỏ lại trong chuyến hồi hương này. Tôi bắt đầu tự mình tìm cách giải mã những điều kiện mà tôi sẽ phải đối mặt khi rơi xuống trái đất.