Tôi nhớ có lần Cavor thình lình mở toang sáu tấm cửa chớp khiến tôi lóa mắt đến mức phải kêu thét lên với anh. Toàn bộ không gian trước mắt tôi ngập tràn ánh trăng, một lưỡi liềm khổng lồ của buổi bình minh trắng xóa với phần rìa bị cắt khuyết bởi những vết lõm tối tăm, bờ cong của một thủy triều bóng tối đang rút dần, từ đó những đỉnh núi và chóp nhọn nhô lên lấp lánh dưới ánh nắng chói chang. Tôi đoán là bạn đọc đã từng xem tranh ảnh về mặt trăng và tôi không cần phải miêu tả những nét lớn của phong cảnh ấy, những dãy núi hình vành khuyên rộng lớn mênh mông vượt xa mọi ngọn núi trên Trái Đất, với những đỉnh núi ngời sáng trong ban ngày, những cái bóng đen sẫm sắc nét, những đồng bằng xám xịt bề bộn, những gờ đá, đồi núi và các hố va chạm nhỏ, tất cả cuối cùng đều chuyển từ ánh sáng rực rỡ sang một màn sương mù đen đúa chung. Bay ngang qua thế giới này, chúng tôi lướt đi chưa đầy một trăm dặm bên trên những đỉnh chớp và sườn núi của nó. Và giờ đây, chúng tôi có thể nhìn thấy một điều mà chưa từng có đôi mắt nào trên Trái Đất được thấy: dưới ánh nắng chói chang, những đường nét khắc nghiệt của các khối đá, khe núi, đồng bằng và đáy hố bỗng trở nên xám xịt, mờ ảo đi dưới lớp sương mù đang dày lên, màu trắng của những bề mặt được chiếu sáng vỡ ra thành từng cụm, từng mảng rồi lại vỡ ra, thu nhỏ lại và biến mất, để rồi đây đó, những sắc thái kỳ lạ màu nâu và xanh ô-liu sinh sôi và lan rộng ra.

Nhưng chúng tôi chẳng có mấy thời gian để ngắm nghía lúc ấy. Bởi vì giờ đây, chúng tôi đã đối mặt với mối nguy hiểm thực sự của cuộc hành trình. Chúng tôi phải hạ thấp độ cao hơn nữa sát vào mặt trăng khi xoay vòng quanh nó, phải giảm tốc độ và canh chừng thời cơ, cho đến khi cuối cùng chúng tôi dám thả mình xuống bề mặt của nó.

Đối với Cavor, đó là khoảng thời gian lao động cực nhọc; còn đối với tôi, đó là sự bất động đầy lo âu. Tôi có cảm giác như mình cứ liên tục ngáng đường anh. Anh cứ bay nhảy khắp quả cầu từ điểm này sang điểm khác với một sự nhanh nhẹn mà trên Trái Đất chắc chắn không thể nào có được. Anh liên tục đóng mở các cửa sổ bọc chất Cavorite, tính toán, tra cứu đồng hồ bấm giờ nhờ bóng đèn nhỏ trong những giờ phút đầy biến động cuối cùng ấy. Suốt một thời gian dài, tất cả các cửa sổ của chúng tôi đều đóng kín và chúng tôi lơ lửng trong bóng tối lặng thinh, lao vút qua khoảng không vũ trụ.

Rồi anh lần tìm các chốt cửa chớp, và đột nhiên bốn cánh cửa sổ mở toang. Tôi lảo đảo che mắt lại, choáng váng, bỏng rát và mù lòa trước thứ ánh sáng rực rỡ chưa từng thấy của mặt trời ngay dưới chân mình. Rồi những tấm cửa chớp lại sập xuống, để lại trong đầu tôi cảm giác quay cuồng giữa bóng tối đang bủa vây lấy đôi mắt. Và sau đó, tôi lại trôi dạt trong một không gian mênh mông, đen kịt và tĩnh lặng.

Rồi Cavor bật đèn điện lên, bảo tôi rằng anh dự định dùng chăn quấn chặt tất cả hành lý lại để phòng ngừa chấn động khi chúng tôi hạ xuống. Chúng tôi làm việc này khi các cửa sổ đang đóng kín, bởi vì làm vậy thì đồ đạc sẽ tự động tụ lại ở tâm của quả cầu. Đó cũng là một công việc kỳ lạ; hai chúng tôi trôi nổi tự do trong không gian hình cầu đó, vừa đóng gói vừa kéo những sợi dây thừng. Hãy tưởng tượng điều đó nếu bạn có thể! Không có trên hay dưới, và mọi nỗ lực đều dẫn đến những chuyển động bất ngờ. Lúc này tôi bị ép chặt vào tấm kính bởi toàn bộ lực đẩy của Cavor, lúc khác tôi lại tung chân bất lực giữa hư không. Lúc thì bóng đèn điện ở ngay trên đầu, lúc lại nằm dưới chân. Lúc thì đôi chân của Cavor trôi dạt lên trước mắt tôi, lúc khác chúng tôi nằm chéo góc nhau. Nhưng cuối cùng thì đồ đạc của chúng tôi cũng được buộc gọn gàng thành một kiện hàng lớn mềm mại, ngoại trừ hai chiếc chăn khoét lỗ chùm đầu mà chúng tôi sẽ mặc vào người.

Rồi trong tích tắc, Cavor hé mở một ô cửa hướng về phía mặt trăng, và chúng tôi thấy mình đang rơi xuống một cái hố khổng lồ ở trung tâm, xung quanh có một số hố nhỏ hơn xếp thành hình chữ thập. Và rồi Cavor lại mở tung quả cầu nhỏ của chúng tôi trước ánh nắng chói chang, bỏng rát. Tôi nghĩ lúc ấy anh đang dùng sức hút của mặt trời làm phanh hãm. “Hãy quấn chăn vào người đi!” – anh hét lên, đẩy mạnh tôi ra, và trong giây lát tôi chẳng hiểu chuyện gì đang xảy ra.

Rồi tôi kéo tấm chăn từ dưới chân lên, quấn quanh người và trùm kín đầu lẫn mắt. Ngay lập tức, anh lại đóng các cửa chớp lại, bật mở một cái rồi lại đóng vào, đoạn thình lình mở toang tất cả, mỗi tấm đều khớp an toàn vào rãnh thép của nó. Có một tiếng va đập mạnh, rồi chúng tôi cứ lộn nhào hết vòng này đến vòng khác, va đập vào tấm kính và vào kiện hành lý lớn, quàng tay bám lấy nhau, và ở bên ngoài, thứ chất liệu trắng xóa văng tung tóe như thể chúng tôi đang lăn xuống một sườn dốc phủ đầy tuyết...

Lộn nhào, bám chặt, va đập, bám chặt, va đập, lộn nhào...

Một tiếng thịch vang lên, tôi bị vùi một nửa dưới kiện hành lý, và trong chốc lát mọi thứ trở nên tĩnh lặng. Sau đó, tôi nghe thấy tiếng Cavor thở hì hộc và tiếng cửa chớp sập vào khung. Tôi lấy hết sức đẩy kiện hành lý quấn chăn ra và ngoi lên từ bên dưới. Những ô cửa sổ mở toang của chúng tôi lúc này chỉ còn là những khoảng đen thẫm đính đầy các vì sao.

Chúng tôi vẫn còn sống, và đang nằm trong bóng tối dưới chân bức tường của cái hố khổng lồ mà chúng tôi vừa rơi xuống.

Chúng tôi ngồi đó để thở lại cho đều và cảm nhận những vết bầm tím trên chân tay. Tôi nghĩ là cả hai chúng tôi đều không lường trước được việc cú va chạm lại mạnh mẽ đến thế. Tôi đau đớn gượng đứng dậy. “Và giờ thì,” tôi nói, “hãy ngắm nhìn phong cảnh của mặt trăng thôi! Nhưng mà—! Trời tối mịt thế này, Cavor!”

Tấm kính bị phủ một lớp sương mờ, và vừa nói, tôi vừa dùng chăn lau kính. “Chúng ta đã vượt qua ranh giới ban ngày tầm nửa tiếng,” anh nói. “Chúng ta phải chờ thôi.”

Chẳng thể phân biệt được thứ gì cả. Chúng tôi chẳng khác nào đang bị nhốt trong một quả cầu bằng thép với những gì nhìn thấy được. Tấm chăn tôi dùng để lau chỉ càng làm tấm kính thêm nhòe nhoẹt, và hễ tôi lau xong thì nó lại mờ đục trở lại bởi hơi ẩm mới ngưng tụ hòa lẫn với ngày càng nhiều sợi vải từ tấm chăn. Lẽ ra tôi không nên dùng chăn. Trong lúc cố gắng làm sạch kính, tôi trượt chân trên bề mặt ẩm ướt và đập ống chân vào một trong những bình ô-xy nhô ra từ kiện hành lý.

Mọi chuyện thật bực bội — thật nực cười. Chúng tôi vừa mới đặt chân lên mặt trăng, giữa biết bao điều kỳ diệu chưa biết tới, thế mà thứ duy nhất chúng tôi nhìn thấy lại là bức tường xám xịt và ứa nước của cái lồng kính đã đưa chúng tôi đến đây.

“Khỉ thật!” tôi thốt lên, “với cái đà này thì thà ở nhà quách cho xong;” rồi tôi ngồi bệt xuống kiện hành lý, run lẩy bẩy và kéo chăn quấn chặt lấy người.

Đột nhiên, lớp hơi ẩm chuyển thành những tinh thể và cành băng lấp lánh. “Anh với tới cái lò sưởi điện được không?” Cavor hỏi. “Được chứ — cái núm đen ấy. Kẻo không chúng ta cóng chết mất.”

Tôi không để anh phải nhắc lần thứ hai. “Và bây giờ,” tôi nói, “chúng ta phải làm gì đây?”

“Chờ,” anh đáp.

“Chờ ư?”

“Tất nhiên rồi. Chúng ta phải đợi cho đến khi không khí trong khoang ấm lên, lúc đó tấm kính này mới quang đi được. Cho đến lúc đó chúng ta chẳng làm gì được cả. Ở đây bây giờ vẫn là ban đêm; chúng ta phải đợi ban ngày đuổi kịp mình. Nhân tiện, anh có thấy đói không?”

Trong chốc lát tôi không trả lời anh, mà ngồi bực bội. Tôi miễn cưỡng quay đi khỏi tấm kính mờ mịt đầy nhọ nồi và nhìn chằm chằm vào khuôn mặt anh. “Có,” tôi nói, “tôi đói. Không hiểu sao tôi thấy thất vọng khủng khiếp. Tôi cứ ngỡ — tôi chẳng biết mình đã kỳ vọng những gì, nhưng chắc chắn không phải thế này.”

Tôi tự nhủ phải bình tĩnh lại, quấn lại tấm chăn rồi ngồi xuống kiện hành lý và bắt đầu bữa ăn đầu tiên trên mặt trăng của mình. Tôi không nghĩ là mình đã ăn hết — tôi quên mất rồi. Chẳng mấy chốc, thoạt đầu là từng mảng, rồi lan nhanh ra những khoảng rộng hơn, tấm kính dần trở nên trong suốt, tấm màn sương mù che khuất thế giới mặt trăng khỏi tầm mắt chúng tôi cuối cùng cũng được kéo lên.

Chúng tôi hé nhìn ra khung cảnh bên ngoài của mặt trăng.