Cháy đến mức độ này rồi sao! —— Quách Mạt Nhược: "Than trong lò"
Một
Dương Khải Địch yêu Tô Oánh. Có điều, hiện tại anh vẫn chỉ thầm yêu trong lòng.
Đừng nhìn anh đã hơn hai mươi tuổi, tay chân thô kệch, ra dáng nam nhi lẫm liệt, nhưng lại là một người rất rụt rè. Anh yêu cô một cách nồng nhiệt, nhưng lại không đủ dũng khí để công khai bí mật trong lòng mình.
Giống như những thanh niên lần đầu biết yêu, thời gian gần đây anh có một khao khát vô cùng mãnh liệt, đó là được nhìn thấy cô nhiều hơn ngày thường, được nói chuyện với cô nhiều hơn. Thế nhưng hễ vừa gặp mặt, cái miệng lại đần thối ra như bị lừa đá, đến cả giọng nói khi trò chuyện với cô mà bản thân anh cũng nghe chẳng rõ — trong khi trước kia dẫu anh là một kẻ ăn nói lanh lợi, nhưng tuyệt đối không đến mức ngốc nghếch đến nỗi những câu thông thường cũng không nói nên lời!
Mỗi khi đến lúc ấy, anh lại vội vã rời khỏi cô. Anh sợ sự vụng về của mình để lại ấn tượng xấu trong lòng cô, hoặc khơi gợi thêm những sự phỏng đoán không tốt khác từ cô. Đương nhiên, nếu cô đoán được anh yêu cô, vậy thì lại vừa vặn hợp ý anh rồi. Thật đấy, đôi khi anh cũng ngớ ngẩn đoán già đoán non: Dạo gần đây cô có phát hiện ra những bí mật này trong lòng anh không nhỉ? Cô ấy dẫu sao cũng là một người lanh lợi! Anh cảm động vì sau đó lúc cô nhìn anh, đôi mắt đẹp hình như mang thêm một tầng ý vị gì đó. Ý vị gì nhỉ? Anh cũng không nói rõ được. Nhưng mà, anh lại nghĩ, đây có lẽ chỉ là ảo giác của chính anh mà thôi! Bởi vì anh cảm thấy, lúc cô nhìn anh cũng cởi mở đúng mực như đồng chí trước kia, chứ chưa chắc đã có thêm "ý gì" khác. Chỉ là bản thân anh có "ý" mà thôi!
Anh thực sự không kìm nén nổi sự thôi thúc muốn bày tỏ tình yêu của mình với cô nữa, anh nghĩ: Chỉ cần anh bày tỏ với cô, dù cho chỉ trong vòng một giây sau cô có từ chối anh đi nữa! Như vậy cũng tốt, linh hồn anh có lẽ sẽ được bình yên trở lại, giống như trước đây, ăn cơm bình thường, ngủ giấc bình thường, sống một cuộc sống bình thường — mà đó cũng là một loại hạnh phúc.
Tình cảm si mê này của anh, Tô Oánh có phát hiện ra hay không thì anh không tài nào biết được, nhưng rõ ràng đã bị Tổ Trường Giang nhìn thấu rồi. Dương Khải Địch nhìn ra điều này từ nụ cười có phần kỳ quái của hắn. Thực ra, Giang Phong tuyệt đối không phải bây giờ mới nhìn ra mối quan hệ giữa anh và Tô Oánh, mà hắn đã sớm nhận ra từ lâu... mặc dù hắn chưa từng dùng lời nói thốt lên. Vào lúc anh còn chưa nảy sinh thứ tình cảm này với Tô Oánh, anh hoàn toàn chẳng thèm để nụ cười ấy của Giang Phong vào mắt. Cho dù là hiện tại, thái độ này của tổ trưởng Giang cũng chỉ khiến anh và Tô Oánh trở nên thân thiết hơn một chút mà thôi.
Mấy năm nay, trong nhóm thanh niên trí thức của hệ thống văn hóa - vệ sinh tỉnh cử xuống ngôi làng sơn cước hẻo lánh ở cao nguyên Hoàng Thổ này, có người đã đi tòng quân, có người đi làm công nhân, có người được giới thiệu đi học đại học, bây giờ chỉ còn lại bốn người bọn họ. Tổ trưởng Giang Phong không đi, là vì hắn là "điển hình tiên tiến" thanh niên trí thức trong địa khu, gần đây lại vừa "nạp" thêm "thành tích mới", trên mặt trận chính trị thực sự là kẻ đang "nổi đình nổi đám", cho nên mới liên tục thề thốt sẽ "bén rễ cả đời" ở nông thôn, còn hay nhân đó mà suy diễn rằng:
"Chính Chủ tịch Mao ngày xưa ở nông thôn mới làm cho cách mạng thành công." Một nam sinh khác là Mã Bình ở lại không đi, là vì nguyên nhân cá nhân — hồi trung học từng vì tội trộm cắp mà bị đưa đi lao động cải tạo, nhà nào cũng không dám nhận. Còn Tô Oánh không đi được là vì nguyên nhân gia đình — cha mẹ là "phần tử đi theo con đường tư bản". Về phần anh, thì là vì nguyên nhân của người khác — đã mấy lần đến lượt anh được đi, anh lại nhường cơ hội ấy cho những bạn học có hoàn cảnh khó khăn hơn mình. Bên cạnh đó, bản thân anh có tình cảm với nông thôn sâu đậm hơn các bạn học khác — từ nhỏ anh đã sống ở vùng quê cùng ông ngoại bà ngoại, cho đến tận năm học cấp ba khi hai vị lão nhân gia lần lượt qua đời vì bệnh, anh mới đến sống cùng bố mẹ là công nhân nhà máy in ở thành phố tỉnh lỵ, thế nên anh đã quen và cũng yêu cuộc sống nông thôn. Mặc dù anh cũng muốn trở về thành phố tìm một công việc mà bản thân yêu thích hơn, nhưng việc ở lại nông thôn thêm một hai năm cũng không khiến anh cảm thấy phiền muộn khổ sở như một số người khác. Dùng lời của Mã Bình mà nói, anh đại khái chính là một tên "nhà quê". Anh thừa nhận điểm ấy. Bằng không, anh đường đường là một đại nam nhân thế này, sao lại vẫn không dám bày tỏ tình yêu của mình với một cô gái mà anh yêu mến cơ chứ?
Bốn người bọn họ ở lại thường xuyên xảy ra đủ loại ma sát, có mặt chính trị, có mặt học thuật, cũng có mặt sinh hoạt. Tô Oánh trồng rau ở vườn rau của đại đội, còn anh làm nhân viên chăn nuôi ở tiểu đội. Mã Bình lớn tiếng tuyên bố "thắt lưng có bệnh", suốt bốn mùa không lên núi, chỉ nấu cơm cho bốn người ăn, kiếm chút điểm công lao động của lao động bán phần. Về phần Giang Phong, gần như có tới ba phần tư thời gian trong năm là đi ở bên ngoài để họp hành đủ loại.
Hôm nay, Giang Phong từ địa khu họp trở về, lúc ăn cơm liền phân công cho ba thành viên trong tổ: Mỗi người viết một bài "Hoan hô trấn áp sự kiện phản cách mạng Quảng trường Thiên An Môn", nói là muốn dán lên bảng tin đen ven đường. Hắn nói sự kiện đã trôi qua mấy tháng rồi, tổ thanh niên trí thức bọn họ vẫn chưa bày tỏ thái độ công khai đối với việc này! Hắn kiểm điểm rằng "giác ngộ lập trường của mình thấp"; mặc dù nhận thức cá nhân của hắn rất rõ ràng, nhưng lại không phát động những người khác trong tổ làm thêm một số công tác, bây giờ phải "học bù".
"Tôi không viết." Tô Oánh là người đầu tiên lên tiếng.
"Tại sao?" Giang Phong hỏi.
"Nguyên nhân các cậu đều biết." Cô đáp.
"Tôi thấy cậu không cần phải tự mình ghi chép cái món nợ chính trị này cho bản thân đâu!" Giang Phong vô cùng khó chịu. Tiếp đó, hắn quay đầu lại nói: "Khải Địch, chẳng phải cậu rất thích làm thơ sao? Cậu làm cho chúng ta một bài thơ đi!"
Tô Oánh liếc Khải Địch một cái. Thực ra chẳng cần phải liếc cái nhìn này, anh sớm đã chuẩn bị sẵn lời đối đáp rồi. Anh nói:
"Tôi mà còn biết làm thơ á? Nếu tôi mà biết làm thơ, thì sớm đã đem thơ dán lên Quảng trường Thiên An Môn rồi! Cậu trừng mắt cái gì hả? Người ta đã trấn áp tôi rồi đấy!"
"Ăn cơm đi!" Mã Bình vốn dĩ từ trước đến nay không hề có hứng thú với những cuộc cãi vã mang tính chính trị kiểu này, cái muôi sắt đập một cái vào vành nồi, lớn tiếng quát.
"Cậu cũng phải viết!" Giang Phong có chút căm phẫn quay sang nói với Mã Bình.
"Tôi viết á? Tôi viết. Cậu mang một tờ báo tới đây, tôi chép cho cậu mấy đoạn." Mã Bình hờ hững đáp.
Bốn người ai nấy đều không nói gì nữa, ai ăn cơm nấy. Bọn họ vẫn luôn như vậy, thích cãi là cãi, thích dừng là dừng. Bởi vì cả hai bên tranh cãi đều rõ một điều: có cãi đến ba ngày ba đêm đi chăng nữa, thì cũng chẳng ai thuyết phục được ai đâu.
Hai
Sau bữa trưa, Giang Phong nhất quyết lôi kéo Mã Bình đến trường học để viết "bài chuyên mục" rồi.
Sân nhỏ vô cùng yên tĩnh. Dương Khải Địch thui thủi một mình đi vòng quanh gốc cây hòe già ở góc sân. Ánh nắng gay gắt vô cùng. Trên hàng cây bạch dương ven dòng suối, đám ve sầu tranh nhau kêu inh oả, khiến trong lòng anh vô cùng phiền muộn. Thực ra, cũng chẳng phải do đám ve sầu khiến lòng anh phiền muộn.
Anh đi vòng quanh mấy bận, đứng khựng lại liếc nhìn căn phòng ở phía bên kia, rồi sau đó sải bước đi tới. Anh bước đi, bước chân lúc thì chần chừ nhấc lên lúc lại thấp thỏm hạ xuống, tựa như dưới mặt đất đang chôn thứ gì nguy hiểm lắm vậy.
Cuối cùng anh cũng đứng trước cửa phòng Tô Oánh. Tay phải giơ lên, dừng lại lơ lửng trên không trung trọn một phút đồng hồ, mới hạ xuống cánh cửa gỗ. Ngay lập tức, anh nghe thấy tiếng tim đập của mình còn vang hơn cả tiếng gõ cửa.
Không một tiếng đáp lại. Thế nhưng, cửa lại tự mở ra.
Kỳ lạ thật! Trong phòng trống không một bóng người. Anh giật mình thon thót. Cửa là do anh đẩy ra sao? Anh nhớ rõ ràng mình không hề đẩy cửa, vậy thì cửa là do ai mở chứ? Ánh mắt anh nhanh chóng đảo qua căn phòng theo thứ tự từng thứ một: bàn, ghế, giường, bếp lò... tuyệt nhiên chẳng có bóng người!
Ồ, đây là chuyện thế nào nhỉ? Anh rõ ràng trông thấy cô bước vào phòng rồi không hề bước ra ngoài cơ mà...
Vì không nhìn thấy cô, nhịp tim của anh đã trở lại tần số bình thường. Thế nhưng, bỗng chốc nó lại đập điên cuồng trở lại — bởi vì lúc này đây, phía sau cánh cửa đang mở hé kia, bất ngờ thò ra khuôn mặt xinh đẹp thân thuộc mà anh hằng ao ước được nhìn thấy. Khuôn mặt ấy còn vương lại chút nước ẩm ướt, mỉm cười, mang theo chút nghịch ngợm nhìn về phía anh, ánh mắt dường như đang nói: Cậu đúng là đồ ngốc! Nếu không có người! Cửa có thể tự mở được chắc?
Sự xuất hiện đột ngột của cô, giống như một luồng ánh sáng mạnh, chói chang làm anh hoa cả mắt. Anh ngẩn ngơ đến mức chẳng nhìn rõ nổi khuôn mặt cô, chỉ lờ mờ thấy những hạt nước lấp lánh đang lăn lộn trước mắt, trong đầu ý thức được rằng có lẽ cô đang rửa mặt ở đằng sau cánh cửa.
Anh không biết bản thân mình đã đi vào trong phòng bằng cách nào, chỉ cảm thấy tư thế bước đi có phần mất thăng đẳng, thậm chí chân phải còn hơi khập khiễng.
"Cậu ngồi đi." Cô vừa quay lưng treo khăn mặt, vừa nói.
"Ừ."
"Có uống nước không?" Cô xoay người lại nhìn anh hỏi.
"Cậu xem cậu kìa! Rốt cuộc có uống hay không nào!"
"À! Ừ... uống chứ. Không khát!"
Anh ngồi xuống chiếc ghế đẩu trước bàn. Mặc dù không nhìn mặt cô, nhưng anh cảm nhận được cô vẫn luôn mỉm cười.
Anh càng thêm luống cuống, hai tay không biết để đâu cho phải cứ quơ quào trên đầu gối mà xoa loạn xạ; cái mông không ngừng nhích đi nhích lại, chẳng biết phải ngồi thế nào mới là phải phép.
Một ly nước đang bốc khói được đưa đến trước mặt anh. Anh nhìn nhìn, nhấp một ngụm nhỏ:
Là nước thêm đường trắng, rất ngọt. Ly nước nóng quá chừng! Hệt như khuôn mặt anh đang nóng bừng lên vậy. Tiếp theo đó, toàn thân cũng bắt đầu nóng ran lên, thậm chí cả đôi bàn chân cũng cảm thấy nóng đến mức phồng rộp cả lên.
Anh vội vàng đứng bật dậy. Đứng dậy rồi lại chẳng biết nên làm gì tiếp theo. Anh đến đây là để nói chuyện với cô — tức là đến để tán tỉnh đó mà! Thế nhưng anh lại chẳng biết nên nói thế nào, nói cái gì. Chà! Ngay đến câu đầu tiên rốt cuộc phải nói gì còn chẳng biết nữa là!
Anh cảm thấy hình như cô cũng đang đợi anh nói gì đó, thế nên cô cũng chẳng mở lời, mím môi cười, tiện tay kéo lấy một cuộn len bên giường để cuộn lại.
Anh đứng ngây ở đó, chẳng biết nên đi hay nên ở lại. Trong cơn bối rối, anh vội vàng đưa mắt nhìn tấm bản đồ thế giới treo trên tường. Hết nhìn quốc gia này rồi lại đến quốc gia khác từ trên xuống dưới. Tâm can hoảng hốt nhìn từ châu Á sang châu Phi, rồi từ châu Phi sang châu Âu, lại từ châu Âu sang châu Mỹ.
Năm phút trôi qua, bảy châu lục với hơn một trăm quốc gia đã xem hết lượt, thế nhưng câu đầu tiên định nói vẫn chưa nghĩ ra! Thế là anh lại ngước nhìn từ các quốc gia châu Á: Trung Quốc, Miến Điện, Nepal, Ấn Độ, Pakistan...
Khi anh từ đất liền nhìn sang Indonesia ngoài đại dương, cuối cùng anh cũng nghĩ ra được câu mở đầu. Môi anh run run mấy nhịp, cất lời:
Bé Tô, mấy cái hòn đảo ở Indonesia này nhiều thật đấy! Hèn gì, người ta gọi là xứ sở vạn đảo mà!
"Cái gì cơ?" Đối phương rõ ràng nghe không rõ.
"Xứ sở... vạn đảo ấy mà!"
"Ây da, cái gì mà đảo trước đảo sau chứ, tôi nghe chẳng rõ cậu đang nói cái quái gì cả!"
Quả thật, anh cũng biết cô nghe không rõ. Bởi vì anh nói chẳng rõ ràng — quỷ mới biết cái lưỡi của anh đã khua khoắng những gì trong miệng chứ!
Anh xoay người cúi rạp xuống bàn, cầm cây bút chấm mực viết mấy chữ này lên tờ giấy trắng. Cô cuộn len lại đi đến bên cạnh anh, nhìn anh viết, anh lập tức hoảng loạn, cây bút trong tay run lẩy bẩy, sau khi viết xong bốn chữ, trên mặt đất bèn nhỏ xuống một giọt mực dài, trông thật giống hệt như một bức tranh "xứ sở vạn đảo" có cả chữ lẫn hình vậy!
Đợi anh viết xong, cô cười đến mức ngả nghiêng ngả ngửa. Cô giật lấy cây bút chấm mực trong tay anh, gạch gạch mấy đường ngay dưới chữ "đảo" đó.
Anh vội vàng cúi đầu nhìn xem cô đang gạch cái gì. Không nhìn thì thôi, vừa nhìn liền giật mình thon thót: Hóa ra, trong lúc hoảng loạn anh lại viết nhầm chữ "đảo" thành chữ "điểu" mất rồi!
Một luồng máu nóng ầm ầm xông thẳng lên đại não! Anh nhanh chóng chống tay phải lên mặt bàn, để cái cơ thể đang mất thăng bằng khỏi bị ngã chúi về phía trước, miệng lẩm bẩm nói những lời khó hiểu:
"Lợn nhà chúng ta vẫn chưa cho ăn kìa!"
Trước khi cô kịp có phản ứng gì với câu nói này, anh lại vội vã bồi thêm một câu:
“Tôi phải đi cho lợn ăn đây!”
Anh cắm cổ chạy tản mác như thể đang trốn tránh tai họa nào đó.
"Đợi chút đã!"
Vạt áo của anh bị kéo lại. Anh xoay người lại, nhìn thấy cô lấy từ trong ngăn kéo bàn ra hai quả cà chua, đưa thẳng đến trước mặt anh, đồng thời nghe thấy cô cất lời:
Hôm nay vườn rau mới bán cà chua lô đầu tiên, tôi mua mấy cân đấy. Giống mới đấy, cậu nếm thử xem có ngọt không đi!
Hai tay anh vụng về đón lấy hai quả cà chua chín mọng, rồi phi như bay ra khỏi phòng.
Anh chẳng đi cho lợn ăn — cứ để chúng nhịn đói một lát vậy! Bây giờ anh nào còn tâm trí đâu mà lo cho chúng nữa.
Anh bước ra khỏi cửa viện, đi xuống con đường lớn, qua chiếc cầu nhỏ bắc qua sông, một mạch trèo lên ngọn núi đối diện với thôn.
Anh mồ hôi đầm đìa ngồi xuống dưới gốc cây lê bùi già trên đỉnh núi, cởi áo ngoài vứt sang một bên, một tay cầm một quả cà chua, xoay qua lật lại ngắm nghía; dùng mũi ngửi ngửi; cọ cọ đầy âu yếm lên má. Tiếp theo đó, chẳng hiểu vì sao lại đột ngột nhảy tưng lên, cởi trần một mảng giơ cao hai quả cà chua, chạy vòng quanh gốc cây lê bùi nhún nhảy đầy nhiệt huyết (rất khó để gọi đó là khiêu vũ), cho đến khi vấp phải một cái rễ cây nhô lên ngã chổng vó, mới chấm dứt cái hành động điên rồ này.
Anh ha hả cười rồi bò dậy từ dưới đất, đến bản thân cũng cảm thấy xấu hổ vì hành động vừa rồi của mình, mặt đỏ bừng, vội vàng nhìn tứ phía xem có ai không. Không có ai cả! Đúng vào giờ nghỉ trưa, những người lao động trên núi đều về nhà ăn cơm cả rồi.
Anh ngượng ngùng lắc đầu, ngồi phịch lại xuống dưới gốc cây lê bùi già, nheo mắt lại, ngẩn ngơ ngắm nhìn vùng cao nguyên ngập tràn sắc xanh trong những ngày đại thử, ngắm nhìn những đám mây trắng bồng bềnh trên bầu trời xanh thẳm. Chà, thế giới này mới tuyệt làm sao!
Anh phủi sạch lớp đất bám trên quả cà chua, chợt nhớ tới những lời Tô Oánh vừa nói với mình.
Anh cẩn thận cắn một miếng nhỏ trên mỗi quả cà chua này, nhai ngấu nghiến, thưởng thức hương vị ngọt ngào, miệng lẩm bẩm đáp lại cô gái ở căn phòng dưới chân núi kia:
“Ngọt quá đi mất...”
Ba
Mặc dù Dương Khải Địch đã hết lần này đến lần khác lấy hết dũng khí, muốn trút hết tình yêu nồng nhiệt của mình cho Tô Oánh, nhưng cho đến tận bây giờ anh vẫn chưa thể nói một cách rõ ràng với cô dù chỉ một nửa câu về việc anh yêu cô.
Thế nhưng, dẫu cho hiện tại anh vẫn chưa thể đường hoàng có được tình yêu của cô, thì hương vị ngọt ngào của hai quả cà chua ấy đã vĩnh viễn khắc sâu trong tim anh. Lớn chừng này tuổi rồi, không ít lần ăn cà chua, nhưng hình như mãi đến lần này anh mới biết được rằng: hóa ra cà chua lại ngon đến thế cơ chứ!
Anh ăn sạch phần vỏ của hai quả cà chua này, mà giữ lại phần ruột bên trong, đem ra dòng suối vo sạch lấy hạt, phơi khô, gói ghém cẩn thận trong một tờ giấy trắng tinh, rồi cất vào trong chiếc rương của mình. Anh yêu thơ, bất giác dâng trào thi hứng mà thầm nghĩ: Nếu có một ngày, hạt giống tình yêu cuối cùng cũng có thể gieo xuống mảnh đất tâm hồn anh, anh nhất định sẽ đem những hạt giống cà chua này gieo xuống mảnh đất của tổ quốc thân yêu — tất cả những quả ngọt hạnh phúc mà những người con sinh sống trong lòng mẹ tạo ra được, đều nhờ vào sự nuôi dưỡng từ bộ ngực đầy đặn ấy cả.
Tình yêu trong sáng sẽ tôi luyện tâm hồn con người trở nên tốt đẹp hơn; khiến con người ta càng thêm yêu cuộc sống, càng thêm yêu lao động. Dương Khải Địch càng đòi hỏi khắt khe hơn ở bản thân. Anh cảm thấy yêu cầu nghiêm khắc này là do Tô Oánh đặt ra cho chính mình.
Anh là nhân viên chăn nuôi của đội sản xuất. Mỗi buổi sáng, khi các xã viên và bạn học vẫn còn đang chìm trong giấc ngủ, anh đã mò mẫm trong bóng tối lên núi cắt cỏ cho súc vật rồi. Vào lúc các xã viên vừa mới ra đồng vào sáng sớm, cỏ xanh của anh đã được cắt xong mang về rồi. Hãy nhìn gánh cỏ nặng trĩu trên lưng anh kìa! Nhìn từ phía sau, chỉ có thể thấy hai cái chân bước những bước liêu xiêu dưới một đống cỏ lớn mà thôi!
Điểm dừng chân thứ nhất và cũng là cuối cùng của anh trên đường đi, luôn ở ngay bên lề vườn rau đầu thôn — bởi vì cô làm việc ở đây.
Mỗi buổi sáng, khi anh vác gánh cỏ to như quả núi từ trên núi xuống, đặt lên tảng đá xanh lớn bên cạnh vườn rau, thì cô cũng vừa vác cuốc ra đồng làm việc. Mái tóc ngắn cắt bằng màu đen nhánh của cô được quấn chiếc khăn mặt trắng tuyết; khoác trên người bộ quân phục màu xanh công nhân đã giặt đến bạc phếch, đầu gối vá miếng vá. Khuôn mặt trắng ngần mịn màng bị ánh nắng gay gắt phơi nắng đến hơi ửng đỏ, giống như quả táo mùa thu trải qua đợt sương giá đầu tiên. Đôi mắt luôn long lanh sáng ngời như những giọt sương mai trên lá cỏ buổi sáng sớm. Giữa chốn thiên nhiên, cô tựa như một đóa ngọc lan, vừa trong trắng xinh đẹp lại vừa mộc mạc đoan trang.
Cô đi đến trước mặt anh, nhìn thấy mồ hôi nhễ nhại đen nhẻm trên mặt anh, liền cởi chiếc khăn mặt trắng quấn đầu xuống đưa cho anh.
Anh ngốc nghếch cười ha hả, nói: "Tôi có mà." Thế rồi lúi húi móc ra chiếc khăn tay nhỏ dơ bẩn của mình.
Cô cười lớn bảo: "Ái chà! Cái khăn tay của cậu mà đem đi giặt chắc bị nước cuốn trôi tuột xuống suối mất thôi! Đưa đây mau!"
Chiếc khăn mặt ném thẳng lên đầu anh.
Anh chần chừ cầm lấy chiếc khăn mặt trắng tinh ấy để lau khuôn mặt đầm đìa mồ hôi đen nhẻm của mình, mùi xà phòng thơm phức xộc thẳng vào mũi. Chẳng hiểu vì sao, anh lại cảm thấy cà chua hình như cũng có mùi hương này.
Lau mồ hôi xong, anh nhìn chiếc khăn mặt bị mồ hôi làm bẩn, ngượng ngùng đem trả lại cho cô.
Cô giật phăng lấy từ trong tay anh, quấn vòng lên cán cuốc, nói:
“Cậu nhìn cậu xem, lại thế nữa rồi! Khăn mặt mang ra đồng vốn dĩ là để lau mồ hôi, chứ có phải để dâng cúng cho thổ địa đâu cơ chứ! Bẩn thì tôi không biết giặt chắc?”
Nói xong những lời này, cô lại theo lệ cũ lấy từ trong chiếc khăn tay khác ra một ít đồ ăn — lúc thì là bánh bao trắng, lúc thì là bánh ngô — đưa cho anh, giọng điệu mang theo chút trách cứ:
“Cậu chẳng thèm ăn chút lót dạ nào đã lên núi rồi. Cậu đó...” Cô mỉm cười dịu dàng rồi sải bước chân nhẹ nhàng uyển chuyển rẽ khuất sau giàn dưa chuột.
Anh ngắm nhìn bóng lưng cô khuất dần sau giàn dưa chuột, lúc này mới bắt đầu ăn lương khô.
Ăn xong phần lương khô, anh vác gánh cỏ xanh to như quả núi lên, sải cẳng chạy thình thịch về phía phòng chăn nuôi.
Lúc này, trong thôn theo lệ cũ bốc lên từng làn khói bếp màu xanh lam; sâu trong rừng táo rậm rạp cũng bắt đầu phảng phất hương thơm của cơm canh. Trên cánh đồng ngô dọc theo thung lũng, thoắt ẩn thoắt hiện từng hàng những chiếc khăn quấn đầu màu trắng. Những mầm ngô vừa được vun xới, càng thêm xanh tươi mơn mởn. Ai đó đang xới đất trồng lúa mì bên triền núi cao, cất giọng ca lảnh lót vang lên điệu Tín thiên du làm rộn ràng cả lồng ngực: Mây trên trời xanh cuồn cuộn đuổi mây, người nào để lại nỗi niềm vương vấn...
Hòa mình vào bản giao hưởng lao động ấy, anh cước bộ nhẹ nhàng suốt dọc đường, vác cỏ bước vào sân phòng chăn nuôi. Tiếp đó, một tay đỡ, một tay băm, rất nhanh đã băm nhỏ gánh cỏ, dùng chĩa lớn xốc đống cỏ đã băm vào trong nhà chứa cỏ, rồi dắt những con súc vật chưa phải lên núi ra ngoài, chải chuốt sạch sẽ lớp bụi bẩn bám trên người chúng. Sự tỉ mỉ ấy, chẳng kém gì người mẹ đang chải tóc cho con gái.
Làm xong tất cả những việc cần làm ở phòng chăn nuôi vào lúc này, anh lại xách liềm, vắt sợi dây thừng lên bả vai, vội vã lên núi để lấy gánh cỏ thứ hai — cắt cỏ linh lăng. Lần này anh chạy càng hăng hơn, bởi vì dù thế nào đi nữa cũng phải về trước bữa trưa — đợi đến khi đàn súc vật trên núi xuống trưa về đến nơi, chính là thời điểm căng thẳng và bận rộn nhất trong ngày ở phòng chăn nuôi.
Cuộc sống của anh ngày càng trở nên bận rộn hơn. Ban ngày bán mạng làm việc, ban đêm phải bán mạng học hành. Đọc kinh tế chính trị học, giải toán cao cấp. Ngoài tự học tiếng Anh, anh còn học thêm cả tiếng Nhật.
Đối với sự hăng hái này của anh, Giang Phong và Mã Bình ngày càng trở nên chán ghét. Có một lần ăn trưa, tên lưu manh Mã Bình thậm chí còn công kích anh là bị quỷ ám — sợ là muốn vào Đảng làm quan rồi; khiến Giang Phong ngửa cổ cười lớn.
Anh tức đến mức thực sự muốn tiến lên đấm cho tên vô lại Mã Bình một trận nhừ tử. Đúng lúc này, Tô Oánh đang ăn cơm lại dùng đầu đũa chỉ về phía Mã Bình, nói bằng giọng điệu đùa cợt: "Mã Bình, lời này của cậu e rằng không phù hợp với 'đường lối cách mạng giai cấp vô sản' rồi nhỉ? Bây giờ còn đến lượt cái kiểu người 'chỉ biết cắm cổ kéo xe mà không nhìn đường' như thế vào Đảng làm quan được sao? Phải xem đường lối trước đã chứ, xe có kéo lật hay không cũng chẳng sao cả! Nếu nhìn nhầm đường lối, chẳng phải là đem xe kéo dâng hiến cho chủ nghĩa tư bản rồi sao?"
Mã Bình cười tủm tỉm hai tiếng, chẳng thèm để tâm đến những lời này, mặt Giang Phong lại tái mét xanh đỏ chẳng khác nào một dải băng cứu thương, bưng bát cơm bước ra khỏi cửa nhà bếp — chính là vị "anh hùng đương đại" này, là kẻ đã công kích Dương Khải Địch là "chỉ biết cắm cổ kéo xe mà không nhìn đường".
Cô đã trút giận thay anh một trận ra trò!
Có nên đi cảm ơn cô không? Không cần thiết. Dương Khải Địch biết cô không cần sự cảm ơn của anh. Ngay cả khi Giang Phong và Mã Bình công kích một người mà cô vốn chẳng quen biết, cô cũng sẽ phản bác lại bọn họ như vậy mà thôi.
Mỗi khi đến những lúc thế này, tình yêu của anh dành cho cô lại được thay thế bằng một sự tôn kính sâu sắc. Điều này ngược lại càng khiến anh không còn dũng khí để thổ lộ tâm can với mình cô nữa. Anh sợ điều này sẽ trở thành một sự dung tục — nếu thực sự là như vậy, sẽ làm tổn thương bức tượng xinh đẹp được tạc nên trong tâm hồn anh, đồng thời cũng sẽ hủy hoại chính tâm hồn của kẻ đang đặt bức tượng này là anh.
Khi nghĩ như vậy, trong lòng anh dần dần bình ổn lại sự thôi thúc mạnh mẽ muốn bày tỏ tình yêu với cô ngay lập tức, mà biến sự thôi thúc nồng nhiệt ấy thành một thứ tình cảm sâu lắng. Quá trình trải nghiệm nội tâm này của anh giống như thời kỳ kiến tạo sơn cụt của trái đất, phun trào ra vô số nham thạch nóng bỏng, cuối cùng những trận phun trào mãnh liệt dừng lại, xuất hiện những ngọn núi uy nghiêm và đại dương hùng vĩ. Anh thậm chí còn cảm thấy, thứ tình cảm không thể thốt lên lời hoặc không nói ra ấy, còn tuyệt vời hơn nhiều so với thứ tình cảm được bày tỏ thành lời!
Bốn
Ngày hôm nay, Tô Oánh đi thành phố nộp rau cho công ty rau quả, mang về một nam thanh niên lạ mặt. Cô giới thiệu với mọi người đây là con trai của bạn bố cô, là bạn học hồi tiểu học của họ, hiện đang về nông thôn cắm đội ở Sơn Tây, vì có chút việc công đi ngang qua nơi này, bố cô gửi gắm anh ta ghé qua thăm cô.
Khách đến dáng người cao ráo nhưng không kém phần tráng kiện; phong thái phóng khoáng hào sảng, lại rất có chiều sâu. Mới đến lần đầu, ấn tượng đầu tiên mang lại cho người ta vô cùng tốt.
Ngay vào buổi sáng ngày khách đến, Tô Oánh nhờ Dương Khải Địch giúp cô dựng một chiếc giường ở căn phòng trống bên cạnh phòng cô. Cô giải thích rằng bạn học của cô bị suy nhược thần kinh, ở chung với người khác ban đêm sẽ không ngủ được.
Lúc Dương Khải Địch giúp cô dựng giường, bản thân anh cũng chẳng hiểu vì sao lại thốt ra một câu thế này: "Ngày mai cậu ta đi luôn à?"
Cô ngẩng đầu lên nhìn anh đầy khó hiểu, rồi sau đó lại mỉm cười, nói:
"Không, sẽ ở lại một thời gian, cậu ấy nói rất có hứng thú với phong tục tập quán nơi này, muốn trải nghiệm cho thật kỹ."
"Cậu ta tên gì thế?"
"Ồ, tớ lại quên mất không nói với cậu rồi, tên là... Trương Dân." Chẳng hiểu vì sao, mặt cô bỗng chốc đỏ bừng lên.
Chính sự xuất hiện của Trương Dân này, đã đột ngột thay đổi tất cả mọi thứ. Chẳng bao lâu sau, anh đã nhìn ra, mối quan hệ giữa cô và người này có vẻ sâu sắc hơn những bạn học thông thường. Bọn họ vừa thân thiết vừa tự nhiên bên nhau, chẳng khác nào anh em một nhà! Cả hai người đều rất tuấn tú xinh đẹp. Theo góc nhìn của anh, những nét đẹp này thậm chí còn có phần tương đồng với nhau nữa kìa! Mối quan hệ của bọn họ quá đỗi bất bình thường, có lẽ những người khác không nhìn ra điểm này. Nhưng anh thì nhìn ra được chứ! Những thanh niên đang đắm chìm trong tình yêu ai mà chẳng nhạy cảm về thần kinh cơ chứ?
Đôi khi quan sát thật kỹ, anh cảm thấy mối quan hệ giữa bọn họ thân thiết thì thân thiết thật, nhưng dường như lại có chút vi diệu: trông không giống quan hệ bạn học cho lắm, nhưng anh rất khó để khẳng định đó chắc chắn là quan hệ yêu đương. Không phải quan hệ yêu đương ư? Cầu trời khấn Phật đừng phải thế! Là quan hệ bạn học ư? Thế nhưng quả thực lại sâu sắc hơn bạn học bình thường! Là họ hàng ư? Là anh em họ hàng ư? Nhảm nhí! Đây rõ ràng là anh đang tự an ủi bản thân một cách vô vị đấy thôi! Con người ta thường hay hy vọng sự thật bất lợi cho mình không tồn tại, để rồi cuối cùng phát hiện ra thứ không tồn tại hóa ra lại chính là hy vọng của bản thân!
Anh suy nghĩ vẩn vơ. Anh đau đầu nhức óc biết bao!
Vị khách mới đến ban đêm ngủ rất muộn, đôi khi ngọn đèn cứ sáng thâu đêm suốt sáng, thật là kỳ lạ, không biết cậu ta ngủ quên không tắt đèn, hay là đang làm cái quái gì khác nữa.
Anh nhìn thấy Tô Oánh chăm sóc vô cùng chu đáo cho "bạn học" của cô (anh đã đóng ngoặc kép cho hai chữ này trong lòng rồi), mỗi buổi sáng đều rán hai quả trứng trên bếp lò dầu hỏa, mang vào căn phòng nhỏ đầy bí ẩn ấy. Ban ngày, đôi khi cô dẫn cậu ta ra vườn rau để phụ giúp làm việc. Đôi khi cậu ta tự mình vác cuốc cùng các xã viên lên núi lao động, cùng người chăn cừu đi thả cừu; hơn nữa, trên đầu còn quấn cả khăn mặt trắng, tự hóa trang bản thân trông giống hệt như một người nông dân bản địa vậy!
Buổi trưa hôm nay, trời oi bức muốn chết. Dương Khải Địch vẫn như mọi khi đi đến một khe suối nhỏ phía sau thôn để tắm — nơi này có một vũng nước nhỏ sâu ngang ngực, vách đá xung quanh rất cao, có thể che khuất tầm nhìn, người trong thôn vào mùa hè rất thích đến đây tắm.
Anh nhìn thấy từ đằng xa dưới gốc cây liễu lớn phía trước có Trương Dân đang ngồi, hình như đang đọc sách; khi đi đến gần, anh mới nghe thấy cậu ta đang đọc cuốn truyện cổ tích "Chú vịt con xấu xí" của Andersen bằng tiếng Anh. Phát âm rất lưu loát, trình độ cao hơn cả anh. Nếu cậu ta không ngẩng đầu lên, anh đã chẳng thèm chào hỏi rồi. Giữa anh và cậu ta tự nhiên đã xuất hiện sự cấn cá.
Thế nhưng cậu ta lại ngẩng đầu lên, và mỉm cười nói:
"Thật ngại quá, Tiểu Phương đang tắm ở dưới kia, cậu ấy bảo tôi ở đây canh chừng hộ. Anh ngồi đây chơi một lát nhé, chắc cậu ấy sắp xong rồi đấy."
Chà! Mối quan hệ của bọn họ đã phát triển đến mức độ này rồi cơ đấy! Anh cảm thấy mặt trời trên đỉnh đầu đã rơi từ trên trời xuống, đập thẳng lên đầu mình, bộ não sắp sửa nóng đến mức sắp nổ tung tới nơi rồi.
Anh chỉ thốt lên một câu "Tối nay tôi tắm lại", rồi xoay người cắm cổ bước ngược trở về.
Anh không về ký túc xá. Anh đi xuống con đường lớn, lội qua con suối nhỏ, trèo lên ngọn núi đối diện với thôn, lại đến dưới gốc cây lê bùi già ấy. Anh ngồi xuống, rồi lại đứng phật dậy, đôi tay dùng sức cào cấu lớp vỏ cây, thẫn thờ ngắm nhìn những dãy núi nhấp nhô ở đằng xa. Vùng cao nguyên dưới ánh nắng gay gắt chiếu rọi, nóng như thiêu như đốt, tĩnh mịch đến kỳ lạ. Hơi nóng bốc lên từ mặt đất, phản chiếu những sắc màu biến ảo khôn lường dưới ánh nắng chói chang. Một cảm giác trống trải và cô đơn bao trùm lấy anh. Anh quay đầu nhìn về phía thôn làng, ngôi làng chìm trong giấc ngủ trưa, trên đường làng có đứa trẻ cởi truồng nhà ai vừa chạy qua, cuốn lên một làn bụi trắng mờ ảo. Anh bỗng nhiên nhìn thấy, Tô Oánh và Trương Dân sóng vai bước đi từ phía bờ suối nhỏ sau thôn. Cô hình như đang chải tóc, miệng vừa nói gì đó với Trương Dân.
Đôi chân anh như thể vừa bị ai đó dùng gậy nện mạnh một cú, cảm thấy mềm nhũn vô lực. Anh trượt dài theo thân cây ngồi phịch xuống đất, hai tay ôm mặt, kẽ tay rỉ ra vài giọt nước mắt nóng bỏng.
Trái tim đang rực cháy vì tình yêu của Dương Khải Địch, đã nguội lạnh. Anh quả quyết rằng tình yêu của cô thuộc về vị khách mới đến này. Anh quá ngây thơ rồi. Bây giờ anh mới tỉnh táo nhận thức được rằng, sự nhiệt tình cuồng nhiệt trong đoạn tình cảm trước đó của anh hoàn toàn chỉ xuất phát từ một phía mà thôi. Anh đã quên mất một kiến thức tối thiểu: Yêu đương là chuyện của hai người!
Anh lại liên tưởng tiếp, phong thái và khí chất của anh và Trương Dân hoàn toàn không thể đem ra so sánh được — anh là một "tên nhà quê", còn Trương Dân cũng giống như Tô Oánh, đều là "kiểu người thành phố lớn". Trước đây anh thiếu sự tự mình hiểu mình, thế mà lại chẳng hề suy nghĩ nghiêm túc đến những sự khác biệt này. Hơn nữa, sự khác biệt giữa anh và Tô Oánh chỉ có ngần ấy thôi sao? Bố mẹ cô đều là cán bộ cấp sảnh cục trong tỉnh, còn bố mẹ anh lại chỉ là những người công nhân bình thường. Mặc dù bố mẹ cô hiện tại đang "gặp vận hạn", bị đánh gạt bỏ xuống làm "phần tử đi theo con đường tư bản", nhưng qua cô, anh hiểu sâu sắc rằng bố mẹ cô đều là những cán bộ liêm khiết công tâm, là những người không thể bị đánh đổ, bọn họ đều là người tốt! Nhưng không có nghĩa là "cán bộ tốt" thì nhất định sẽ kết thông gia với gia đình "công nhân tốt" đâu cơ chứ! Tình yêu có thể nói là phức tạp hơn cả chính trị nữa kìa! Anh hối hận vì trước đây đã không suy nghĩ nhiều hơn về phương diện này, để rồi cứ thế đâm đầu vào yêu người ta một cách mù quáng, kết quả là tự tay tạo ra bi kịch này cho chính mình.
Yêu càng sâu sắc, thì nỗi đau khổ sau khi đánh mất tình yêu lại càng lớn bấy nhiêu. Cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của anh mặc dù bề ngoài vẫn giống như trước đây, nhưng tất cả các nhịp điệu đều đã trở nên lệch nhịp hết rồi. Anh cắt cỏ bị cắt phạm phải cả ngón tay; khi đọc ngoại ngữ, đôi khi lại chết trân ở một câu nào đó, đọc thế nào cũng không tài nào trôi chảy sang câu tiếp theo được nữa. Anh đấm thùm thụp vào đầu mình, oán trách bản thân sao mà vô dụng quá!
Điều khiến anh cảm thấy phiền muộn hơn cả, là thái độ của Tô Oánh đối với anh hình như chẳng hề có chút thay đổi nào, vẫn mỉm cười mang lại sự ấm áp như trước đây, giúp anh cho lợn ăn, thậm chí còn nhặt cả bộ quần áo rách đặt bên gối anh đem đi khâu vá lại cẩn thận, rồi lại xếp gọn gàng đặt về chỗ cũ.
Thế nhưng anh không thể chịu đựng nổi tất cả những điều này từ cô nữa. Anh có lòng tự tôn của mình, hơn nữa, xét từ góc độ đạo đức, anh không thể vì hạnh phúc của bản thân mà đi quấy rầy và phá hoại hạnh phúc của người khác!
Anh bắt đầu chủ động tránh mặt cô. Thỉnh thoảng bất đắc dĩ phải giáp mặt nhau, cũng chỉ chào hỏi một cách qua loa bình thường. Anh nhìn thấy sự kinh ngạc nhường nào trong thái độ đó của cô dành cho mình. Trời ạ, cậu đang kinh ngạc cái nỗi gì chứ?
Mỗi buổi sáng cắt cỏ về, anh không còn dừng chân nghỉ ngơi bên vườn rau nữa, đồng thời cố gắng hết sức để mắt mình không nhìn về phía vườn rau. Anh chẳng nghỉ ngơi giây lát nào mà vác thẳng gánh cỏ về phòng chăn nuôi, rồi tự mình quay về ăn lương khô. Đôi khi, anh cũng quên bén mất việc quay về ăn lương khô, thế là lại bụng đói meo lên núi cắt gánh cỏ thứ hai.
Ngày hôm nay, lúc anh đang một mình băm cỏ trong phòng chăn nuôi, đột nhiên nhìn thấy cô đi vào từ chỗ khe hở của tường viện, anh vội vàng quay phắt mặt đi hướng khác, giả vờ như không nhìn thấy, tiếp tục cúi đầu băm cỏ của mình.
Chiếc khăn tay hoa đựng lương khô được đưa thẳng đến trước mặt anh. Anh buộc lòng phải dừng tay lại, nhưng chẳng thèm nhìn cô, cất giọng nói:
"Tôi... ăn rồi."
"Cậu bị làm sao thế này!" Giọng điệu của cô có chút khàn khàn, bàn tay đang cầm lương khô cũng hơi run rẩy.
Anh ngẩng đầu lên, bàng hoàng chết lặng. Anh nhìn thấy khuôn mặt cô đang giật giật, trong đôi mắt đọng lại những giọt nước mắt long lanh.
Cô đặt phần lương khô lên chiếc giường đá bên cạnh anh, xoay người cất bước rời đi thật nhanh.
Anh thẫn thờ đứng ngây người ra ở đó một hồi lâu, lúc này mới mở chiếc khăn tay hoa trên giường đá ra. Bên trong có ba chiếc bánh mì trắng mỏng (trông rõ ràng không phải do tay Mã Bình làm ra) và hai quả trứng luộc chín; một nhúm muối trắng mịn được gói trong một tờ giấy trắng — đây là dùng để chấm ăn kèm với trứng.
Anh đối mặt với những thứ này, sống mũi cay xè: cho dù anh không thể có được tình yêu từ cô, nhưng cô cũng là một đồng chí tốt biết bao! Anh trách bản thân dạo gần đây đã quá ư lạnh nhạt với cô! Anh thầm nhủ với cô trong lòng rằng: Hiện tại anh có lẽ chỉ có thể đối xử với cô như thế này mà thôi; đợi qua một khoảng thời gian nữa, khi tâm hồn anh hoàn toàn bình lặng trở lại, anh sẽ khôi phục lại mối quan hệ đồng chí bình thường với cô thôi.
Buổi trưa, anh muốn đem trả lại chiếc khăn tay cho cô. Khi đi đến trước phòng bọn họ, nghe thấy tiếng cô đang trò chuyện với Trương Dân ở trong phòng, anh liền dập tắt ý định bước vào phòng cô, bèn vắt chiếc khăn tay lên sợi dây thép căng trước cửa phòng bọn họ.
Anh vừa định bước đi, Trương Dân từ trong phòng xách chậu nước rửa mặt bước ra, niềm nở cất tiếng hỏi han anh:
"Ăn cơm chưa thế?"
"Ăn rồi." Anh đáp, rồi quay đầu nhìn cậu ta. Một khuôn mặt tuấn tú tràn ngập nhiệt huyết; mái tóc vừa mới gội xong, đen nhánh bóng mượt dưới ánh nắng ban trưa. Cậu ta tay xách chậu rửa mặt, hình như còn muốn nói thêm gì đó với anh. Vì lý do lễ phép, anh cảm thấy bản thân cũng nên nói thêm vài câu gì đó, đại loại như hỏi "cậu ăn chưa" chẳng hạn. Thế nhưng chẳng hiểu vì sao cơ thể lại quay phắt đi, đôi chân cũng bắt đầu bước ngược trở lại — anh cảm thấy lúc này cơ thể đang chỉ huy tư duy mất rồi.
Anh quay về nằm dài trên giường, trằn trọc mãi chẳng tài nào chợp mắt được. Anh không muốn suy nghĩ về Trương Dân, thế nhưng lại cứ nhằm ngay con người này mà ngẫm nghĩ. Mặc dù anh chưa từng nói chuyện trực tiếp với kẻ đã mang lại cho mình nỗi đau khổ tột cùng này, nhưng trực giác mách bảo anh rằng: Cậu ta vượt trội hơn anh ở mọi mặt!
Dương Khải Địch anh là một người có lý trí lành mạnh, anh không thể vì cậu ta mang lại cho mình nỗi đau khổ mà không dùng ánh mắt của một người bình thường để nhìn nhận cậu ta được. Anh cảm nhận được cậu ta có sự tu dưỡng ở mọi mặt, ở một mức độ nào đó rất giống với Tô Oánh, thậm chí còn già dặn trưởng thành hơn cả Tô Oánh. Cậu ta là một trí thức điển hình, nhưng lại mộc mạc, chẳng có chút ra oai ta đây nào, rất dễ hòa mình vào với những người bình thường. Cậu ta đến đây chưa lâu, thế mà đã quen thuộc với tất cả người lớn trẻ nhỏ trong thôn rồi, bà con lối xóm ai nấy đều gọi cậu ta là "lão Trương". Trong khi bản thân anh cũng chẳng kém cậu ta là mấy tuổi, thế mà trước chữ Dương vẫn còn phải gắn thêm chữ "tiểu".
Anh bỗng nhiên rất muốn biết, xu hướng chính trị của vị khách bí ẩn này rốt cuộc ra sao thế nào nhỉ?
Còn thái độ của cậu ta đối với những sự việc đủ loại đang xảy ra trong xã hội hiện nay là gì? Kể từ ngày mùng 8 tháng 1 qua đời của vị Thủ tướng Chu kính yêu, cho đến sự kiện Quảng trường Thiên An Môn xảy ra vào ngày mùng 5 tháng 4, tổ quốc đang phải đối mặt với một thời khắc nghiêm trọng biết bao nhiêu! Mặc dù nhân dân hình như tạm thời im lặng, thế nhưng ngọn lửa ngầm vẫn đang cuồn cuộn chảy dưới lòng đất! Có thể nói không ngoa rằng, Trung Quốc hiện nay đang đứng trước thềm trận quyết chiến giữa hai vận mệnh! Nơi nào cũng có những cuộc giao tranh dữ dội — ngay chính trong tập thể nhỏ bé của bọn họ đây, cũng là như vậy. Mà Trương Dân thuộc trận chiến tuyến nào? Trong những năm tháng này, điều này quan trọng hơn bất cứ thứ gì khác.
Năm
Vào buổi chiều hôm nay, trong nhà bếp chỉ còn lại Trương Dân, Giang Phong và anh ở lại ăn cơm tối.
Giang Phong vừa húp cơm vào miệng, vừa vô cùng nhiệt tình, vô cùng phấn khích lớn tiếng hô hào với Trương Dân:
"Hà, hôm nay tôi lại nghiên cứu lại bài viết 'Bàn về chuyên chính toàn diện đối với giai cấp tư sản', thực sự là vô cùng sâu sắc! Logic chặt chẽ ấy, chẳng khác nào ống thép không mối nối. Có kẻ muốn bới lông tìm vết trong trứng gà, xem tôi có thèm chấp không nào!"
Vị "anh hùng đương đại" này chỉ nhắm vào Trương Dân mà phát biểu những lời cao đàm khoát luận, hoàn toàn khinh miệt chẳng thèm liếc anh lấy một cái. Giang Phong với cái tâm địa thính nhạy hơn cả chó nghiệp vụ, từ sớm đã đánh hơi được tâm tư Dương Khải Địch đang sâu sắc đem lòng yêu mến Tô Oánh, hiện tại chính là cơ hội tốt để lợi dụng Trương Dân nhằm mỉa mai châm chọc anh.
Nào ngờ Trương Dân nghe xong lời hắn nói, nuốt một miếng cơm xuống, trầm ngâm suy nghĩ một lát, rồi lên tiếng:
"Tuy nhiên, tôi lại cảm thấy, Marx và Lenin chưa từng cho rằng lý thuyết của chính mình đều là ống thép không mối nối..."
Tiếp theo đó, Trương Dân vô cùng quen thuộc dẫn chứng ra hàng loạt luận điểm của Lenin liên quan đến những vấn đề này, rồi lại rút ra những quan điểm về những vấn đề này trong bài viết của Trương Xuân Kiều ra để tiến hành so sánh đối chiếu. Mặc dù cậu ta không đưa ra cái nhìn trực tiếp đối với bài viết của Trương Xuân Kiều, nhưng kết quả của màn so sánh này lại khiến người ta có cảm giác bài viết của Trương Xuân Kiều giống như đang cố tình chỉ trích Lenin vậy.
Lúc Giang Phong và Trương Dân đang trò chuyện, Dương Khải Địch tuy không nhìn hai kẻ đang thảo luận vấn đề kia, nhưng đôi tai vẫn luôn chăm chú lắng nghe. Anh thầm tán thưởng và khâm phục Trương Dân đã biến cái gọi là "ống thép không mối nối" mà Giang Phong vừa nói thành một cái "sàng thưa" đầy rẫy những lỗ thủng. Nếu ngay lúc này những lời này được thốt ra bởi Tô Oánh với Giang Phong, thì Dương Khải Địch anh không chỉ thầm vui mừng trong lòng, mà chắc chắn sẽ vui sướng đến mức bật cười thành tiếng cho mà xem.
Anh không kìm được liếc nhìn Giang Phong một cái, nhìn thấy khuôn mặt dài ngoẵng ấy đang trầm xuống.
Anh vừa định dời ánh mắt khỏi khuôn mặt đó, thì liền thấy Giang Phong mỉm cười. Lần này là nhắm thẳng về phía anh.
"Khải Địch là chuyên gia kinh tế chính trị của tổ chúng ta. Tiểu Dương, cậu có đồng tình với quan điểm kiểu này của đồng chí Trương Dân không?"
Tên đê tiện này! Đây nào phải là đang thảo luận vấn đề? Rõ ràng là đang chuẩn bị khơi mào một trận quyết chiến tâm hồn giữa anh và Trương Dân! Mà đối với một kẻ thích uống máu người mà nói, trận quyết chiến kiểu này đẫm máu hơn nhiều so với quyết chiến thể xác!
Anh hiểu ý tứ của Giang Phong lúc này — ý hắn ta là: Ngày thường, quan điểm của cậu Dương Khải Địch đây đại khái còn hữu khuynh hơn cả Trương Dân nữa ấy chứ?! Thế nhưng hôm nay chưa chắc đã thế nhỉ? Cậu ta cướp đi tình yêu của cậu, bây giờ cậu không mượn đề tài này để xả giận một chút hay sao?
Giang Phong quả quyết rằng anh sẽ hùa theo Trương Dân, hơn nữa còn sẽ vô cùng độc ác, nhưng hắn đã tính toán sai bét nhè rồi. Một con người chính trực, tuyệt đối sẽ không vì tư thù cá nhân mà đi vu khống chân lý, anh vẫn chưa hạ tiện đến cái mức độ đó đâu. Vẫn chưa dừng lại ở đó — vào lúc một nhúm cặn bã dân tộc đang giày xéo đất nước, anh nên có một thứ tình yêu sâu sắc hơn, cao cả hơn tình yêu cá nhân — đó chính là tình yêu dành cho tổ quốc. Ở điểm này, anh và Trương Dân lại có chung một tình yêu, giống như cách mà bọn họ cùng yêu Tô Oánh vậy. Thứ tình cảm chung ấy mang lại cho anh nỗi đau đớn, thế nhưng tình yêu chung này lại mang đến cho anh sự an ủi.
Anh liếc mắt nhìn Trương Dân đang dọn rửa bát đĩa. Nhìn từ phía sau, tấm lưng rộng ấy trông thật giống người anh trai đã mất vì bệnh từ nhiều năm về trước của anh. Anh lại liên tưởng đến cảnh anh và người anh cả tranh giành nhau một viên kẹo hồi nhỏ. Anh thầm thấy lạ vì sao lúc này lại có thể nhớ đến những con người và sự việc đã khuất ấy.
Anh quay đầu nhìn sang Giang Phong, hắn ta vẫn đang mỉm cười nhìn anh, hòng chờ đợi anh há miệng phun ra những viên đạn độc dược ngôn từ, để hạ gục kẻ đang rửa bát đĩa kia.
Viên đạn của anh đã được bắn ra, thế nhưng lại chẳng hề bay về phía Trương Dân, mà chĩa thẳng vào Giang Phong:
"Tôi chẳng phải chuyên gia kinh tế chính trị quái gì cả, nhưng bài viết của Trương Xuân Kiều thì tôi vẫn đọc hiểu được. Phải, lý thuyết của một số người đúng là 'cao minh' hơn cả Lenin, một kẻ ở trên trời, một kẻ ở dưới đất, thế nhưng sự 'cao minh' này chẳng biết chừng có một ngày sẽ rơi từ trên trời xuống, rơi thẳng xuống nơi nào đó trên thế giới mà cậu thừa biết đấy!"
"Cậu đang dùng lời lẽ Lỗ Tôn chửi Quốc Dân Đảng để mắng người khác đấy phỏng!" Giang Phong sắc bén quát lớn.
Anh chẳng thèm để ý đến hắn, hất chút nước canh thừa dưới đáy bát ra ngoài cửa, bản thân sau đó cũng bước chân ra ngoài cửa, còn về việc Trương Dân dùng ánh mắt kinh ngạc nhường nào để nhìn anh, hay khuôn mặt Giang Phong tái mét ra sao, anh đều chẳng thèm nhìn thấy.
Anh đặt bát cơm vào ký túc xá, chẳng hiểu vì sao, cảm xúc vô cùng kích động. Xem ra cuốn sách chiều tối nay chẳng thể tài nào đọc nổi vào đầu nữa rồi. Anh muốn phá lệ đi dạo một vòng sau bữa tối.
Anh bước ra khỏi cửa viện, đi xuống con đường lớn, lội qua con suối nhỏ, trèo lên sườn núi đối diện với thôn.
Anh không đi lên cây lê bùi già trên đỉnh núi. Anh ngồi xuống một bãi cỏ lưng chừng sườn núi, hương vị ngọt ngào của cỏ xanh hòa quyện cùng hương thơm của hoa dại xộc thẳng vào mũi, khiến người ta say đắm. Anh bẻ một cọng cỏ ngậm ở khóe miệng, ngả lưng tựa vào sườn đồi cỏ, ngắm nhìn ngôi làng gần đó và những ngọn núi xa xa.
Mặt trời lặn dần sau dãy núi lớn phía tây, ánh chiều tà đỏ rực lập tức bao trùm khắp bầu trời. Rất nhanh sau đó, ánh mây rực rỡ khắp bầu trời lại tan biến đi hết. Mặt đất dần dần chuyển từ màu cam trong suốt sang một màu xám đục ngầu.
Trong chập choạng hoàng hôn, đàn cừu trở về chuồng và những chú cừu con bú mẹ đang nhún nhảy vui mừng chào đón chúng, cất lên những tiếng kêu đáp lại đầy nhiệt tình và thân thiết. Lũ trẻ trên đường làng, hân hoan đón chào cha mẹ đi làm về. Con người và súc vật dùng những ngôn ngữ khác nhau để bày tỏ niềm vui sum họp.
Khắp thôn làng bao trùm một bầu không khí ấm áp, vui tươi lại vô cùng hài hòa.
Anh thẫn thờ ngắm nhìn tất cả những điều này. Thân thể nằm dài trên bãi cỏ mềm mại, vô cùng thoải mái, thoải mái đến mức khiến người ta cảm thấy cơ thể mình dường như đã không còn tồn tại nữa, mà đã hòa quyện làm một với cả đại địa bao la.
Cơn gió mát lành buổi tối thổi bay làn khói bếp đang lơ lửng trên bầu trời thôn làng. Dưới tán lá xanh đậm rậm rạp của rừng táo, lấp ló ánh đèn lấp lánh như những vì sao cao thấp khác nhau. Các bà mẹ bắt đầu cất giọng kéo dài gọi những đứa trẻ ham chơi về nhà đi ngủ. Sau một hồi náo động, thôn làng chìm vào tĩnh lặng, con chó nhà ai đó sủa lên vài tiếng buồn chán. Tiếp theo đó, lại có một con gà trống ngớ ngẩn cất tiếng gáy loạn xạ một hồi. Ánh đèn lấp lánh sâu trong rừng táo dần dần tắt hẳn. Thôn làng chìm đắm trong một thứ tĩnh mịch đầy huyền bí. Đồng thời, tiếng suối chảy ào ào lại vang dội lên.
Vầng trăng từ từ nhô lên, bay vụt qua những đám mây trắng. Ánh trăng trắng sữa, soi rọi sắc xanh đậm của hoa màu và cây cối, soi rọi cả sắc màu vàng gạo của thửa ruộng lúa mì vừa được cày xới lại.
Những ngọn núi cao hùng vĩ sừng sững đứng đó, trông giống như những ông lão lưng còng đang trầm ngâm suy tư điều gì.
Một thứ tình yêu dành cho mảnh đất tổ quốc cũng như cho lao động và cuộc sống gắn liền với mảnh đất này, cùng với sự nhiệt tình dâng trào cuồn cuộn được khơi gợi lên từ tình yêu ấy, đang cuộn trào trong lồng ngực Dương Khải Địch. Anh nhớ đến rất nhiều người xưa và người nay, nghĩ đến vô số những chiến sĩ chưa từng để lại tên tuổi trên mảnh đất này, đã hiến dâng cả thủ cấp và một bầu máu nóng cho mảnh đất này. Trong số họ có những người chỉ tồn tại trên thế giới này mười mấy năm trời, chưa từng mặc một bộ quần áo đẹp, chưa từng ăn một bữa cơm ngon, chưa từng có một cuộc sống tình yêu ngọt ngào, mà đã hiến dâng tất cả tình yêu cho tổ quốc phải không nào? Ngay từ khi còn nhỏ, anh đã lập cho mình một chí hướng kiên định, đó là hiến dâng tất cả của bản thân cho tổ quốc, sống một cách không thẹn với lòng, in lại những dấu chân vững chãi của mình trên con đường đời. Thế nhưng hiện tại, sao anh có thể vì không có được tình yêu của một người mà trở nên chán nản tiêu cực cơ chứ? Có gì mà phải đau khổ? Tại sao nhất định phải bắt Tô Oánh làm người yêu của mình chứ? Mối quan hệ đồng chí trong sáng ban đầu chẳng phải cũng rất tốt đẹp đó sao!.
Chẳng có bất kỳ lý do gì để ghen tị với Trương Dân cả. Ghen tị thứ này vốn dĩ là thứ đê tiện nhất. Hãy xốc lại tinh thần lên nào, một lần nữa nhiệt tình lao vào cuộc sống đi thôi, mau chóng kéo cái tâm hồn thất thần của cậu trở lại cơ thể này đi nào!
Tư duy của anh cuồn cuộn trôi chảy như dòng sông dài. Mặc dù những vấn đề suy ngẫm không phải lúc nào cũng liền mạch, nhưng kết luận thì đã được rút ra một cách vô cùng rõ ràng.
Anh sảng khoái bật dậy khỏi bãi cỏ, vươn vai duỗi chân, miệng ngân nga bài hát "Mây trắng bay trên bầu trời xanh thẳm" mà anh từng yêu thích trước thời kỳ cách mạng văn hóa, vừa chạy bước nhỏ vừa đi xuống sườn đồi, qua con suối, lên đến con đường lớn.
Anh không quay về ký túc xá. Anh băng qua những con ngõ vắng lặng trong thôn, đi thẳng đến phòng chăn nuôi.
Hàng súc vật cạnh máng ăn lần lượt ngẩng cao đầu, phát ra những tiếng kêu thân thiết, nhiệt liệt chào đón sự xuất hiện của anh.
Anh cầm chiếc sàng cỏ, rất nhanh chóng cho chúng thêm một lượt cỏ đêm. Anh lại ôm lấy chú lúa con nghịch ngợm ấy, dùng má nóng hừng hực của mình cọ cọ đầy âu yếm lên cái đầu nhỏ lông xù của nó; rồi sau đó cầm lấy liềm và dây thừng, sải bước thật dài, giẫm lên ánh trăng bạc rực rỡ, bước về phía cánh đồng cỏ linh lăng ở sườn núi đối diện.
Vừa bước lên bờ cỏ, anh đã cởi áo ngoài vứt sang một bên, khom người xuống, nhanh như cắt cắt cỏ.
Trăng đã lên cao. Đàn gà trống trong toàn thôn cất cao giọng gáy, dõng dạc bắt đầu màn hợp xướng vòng đầu tiên...
Sáu
Con người ngày hôm qua vừa trải qua một trận lăn xả quằn quại nay đã chìm vào giấc ngủ say sưa. Đã bao nhiêu ngày rồi, anh chưa từng có một giấc ngủ trưa ngon lành thế này.
Anh mơ một ác mộng, mơ thấy mình đang đánh trận, bom đạn nổ tung, đạn réo vù vù, trời lở đất rung...
Anh giật mình tỉnh giấc, bỗng chốc ngồi bật dậy. Giấy dán cửa sổ đen sì sì, bên ngoài đang trút xuống một trận mưa giông bão lớn.
Anh nhảy xuống giường, mở tung cửa ra, tiếng gió, tiếng mưa, tiếng sấm, tiếng lũ quét trên núi, ầm ầm dội thẳng vào trong phòng, chấn động đến mức làm tai anh ù đi. Màn mưa che khuất tầm nhìn, vạn vật trên mặt đất đều biến mất tăm.
Anh chợt nhớ tới đàn súc vật kia. Trận mưa giông lớn thế này, mái che của phòng chăn nuôi liệu có bị dột nước không nhỉ?
Anh nhấc chiếc nón lá trên tường đội lên đầu, lao vút ra cửa; vừa ra đến cửa, lại tiện tay vứt chiếc nón lá về lại trong phòng (đội lên thì chẳng giải quyết được tích sự gì sất).
Anh cắm cổ chạy, nhắm tịt mắt, nhảy nhót chạy thình thịch trên con đường núi đã đi quen thuộc, dưới mương nước cạnh con đường nhỏ dẫn hướng về vườn rau, đã tràn ngập nước lũ từ trên núi đổ xuống, đang cuồn cuộn chảy xiết. Anh đang chạy, bỗng nghe thấy bên cạnh có người gọi tên mình.
Anh giật mình thon thót, vội vàng cúi người nhìn xuống, hóa ra là Tô Oánh — cô đang ngồi bệt dưới mương nước, dùng chính cơ thể mình để chặn dòng nước lũ trong mương hướng xuống vách vực, dòng nước cuồn cuộn xối xả đập vào người cô. Hai tay cô bám chặt lấy khóm cỏ bên bờ mương. Cô hét lớn: "Mau ra mép vực lấy cái xẻng của tôi lên đây! Đáng ghét thật đấy! Xẻng của tôi bị trôi xuống dưới mất rồi!"
Anh chẳng màng đến việc vách vực cao hay thấp, tung người nhảy xuống. Thật nguy hiểm, mũi giày chỉ cách lưỡi xẻng có vài tấc! Anh lè lưỡi một cái, vội vàng túm lấy cái xẻng, từ vách vực phía trước trèo lên mương nước, nhanh như chớp khoét mở một đường rãnh bên bờ mương, lớn tiếng hét: "Cậu đứng lên đi!"
Cô đi theo dòng nước bước tới, toàn thân dính đầy bùn đất, trên khuôn mặt lấm lem bùn đất có đôi mắt đen láy ngấn lệ, cất lời:
Tôi đến muộn mất rồi! Mấy luống bắp cải đều tiêu đời hết cả rồi, đều bị nước đục cuốn trôi hết cả rồi... Cậu đi phòng chăn nuôi phải không? Cậu... mau đi đi!"
"Cậu... mau về thay bộ quần áo khô đi, cẩn thận kẻo cảm lạnh!" Anh nghe thấy giọng điệu của mình có chút cứng nhắc. Anh nhanh chóng xoay người chạy về phía phòng chăn nuôi.
Anh hớt hải lao vào trong sân phòng chăn nuôi. Anh nhảy từ máng đá vào trong chuồng che, quẹt vội mặt mũi, ngẩng đầu nhìn lên mái che, hỏng bét rồi! Góc mái bị dột nước rồi.
Anh vội vàng lách mình chen chúc giữa đàn trâu ngựa, leo lên nóc mái che theo thân cây xoan già ở góc mái.
Những giọt mưa dày đặc bắn tung tóe tạo thành một màn sương nước trắng xóa trên những phiến đá xanh ở trên mái.
Anh tìm thấy chỗ thủng bị dột nước, thế nhưng lại ngẩn người: Lấy cái gì để nhét bịt lại đây? Lúc nãy anh lên vội vàng quá, chẳng mang theo thứ gì cả! Trong cơn hốt hoảng cuống cuồng, anh cởi phăng chiếc áo ngoài trên người ra, vo tròn lại, nhét thẳng vào cái lỗ thủng!
Thế nhưng, lỗ thủng vẫn chưa được bịt kín hoàn toàn. Tuy nhiên, chỉ còn thiếu một chút nữa thôi. Anh lại cởi luôn chiếc quần dài ra, nhét nốt vào đó. Cẩn thận quan sát lại, lần này thì nhét kín hẳn rồi.
Mưa giông đến hung hãn, mà tạnh cũng rất nhanh. Trận mưa giông lớn nhanh chóng biến thành những hạt mưa lưa thưa nhỏ giọt, tiếng sấm đã lăn ra tận chân trời xa tắp, chỉ còn tiếng dòng lũ gầm thét dữ dội ở lòng suối phía dưới thôn. Anh ngẩng đầu phóng tầm mắt nhìn ra xa, những ngọn núi xa xôi vẫn chìm trong làn sương mù mịt của mưa, những ngọn núi gần đã lộ rõ hình hài: hoa màu và cây cối xanh tươi mượt mà; mảnh đất màu vàng gạo đã biến thành một khoảng màu nâu sẫm. Trên bờ ruộng cỏ linh lăng ở đối diện vừa lở một đống đất, phần đất khô lộ ra trông giống như một vết bẩn trắng trên tấm vải lụa màu vàng vậy.
Lúc này, anh nghe thấy từ lòng sông truyền đến một trận tiếng người hỗn tạp, kèm theo tiếng kêu thét và hô hoán chói tai, khiến người ta rợn cả tóc gáy.
Đã xảy ra chuyện gì vậy?
Anh vội vàng đặt chiếc xẻng vào căn lán cỏ, cắm cổ chạy về phía lòng sông.
Từ đằng xa, anh thấy bên bờ sông đứng rất nhiều người, ai nấy đều giơ tay về phía bờ bên kia và hô hoán gì đó. Giữa lòng sông, trận hồng thủy tuôn trào như một con rồng đất đang gầm thét cuồn cuộn lao về hạ nguồn, những con sóng trông giống như những gò đồi nhấp nhô; thỉnh thoảng lại có một cây lớn mang theo cả gốc lẫn ngọn lúc ẩn lúc hiện giữa núi sóng biển trào.
Ở khe núi nhỏ đối diện bờ sông, nước lũ cũng đang cuồn cuộn cuốn trào tuôn ra, tung bọt trắng xóa tại khúc ngoặt của vách núi ở cửa khe, vẽ một đường cong trên không trung rồi hòa vào dòng nước lũ cuồn cuộn sóng lớn của con sông lớn.
Anh đến bờ sông, mọi chuyện đã rõ mười mươi.
Anh nhìn thấy, tại nơi hợp lưu của con sông lớn và con súch nhỏ ở bờ đối diện, có một bãi bồi hình tam giác nhỏ, trên đó đang đứng một đàn cừu và một người. Nước của cả hai dòng sông đều đang dâng cao, chừng như sắp nuốt chửng lấy họ. Mà phía trên họ lại là vách đá dựng đứng! Sau đó, anh nhìn thấy trên vách đá phía trên bãi bồi có một cái nền đất, trên đó vậy mà lại chen chúc một bầy cừu! Anh đoán là người chăn cừu đó đã từng con một vác cừu lên trên đó.
Đoán của anh không sai! Anh thấy người đó lại vác lên một con cừu, đưa lên nền đất.
Nước sông vẫn tiếp tục dâng cao, nhìn từ xa, cái bãi bồi nhỏ kia đã không còn nữa.
"Đừng quản cừu nữa! Đừng quản cừu nữa!"
"Mau chóng đi lên trên đi chứ! Ái chà chà..."
Mọi người đang khẩn trương hô hoán về bờ bên kia. Thế nhưng người đó vẫn tiếp tục vác cừu lên trên.
Dương Khải Miếu cũng căng thẳng như mọi người dõi theo màn cảnh nghẹt thở này, từ trong đáy lòng dâng lên một nỗi kính trọng đối với người coi tài sản tập thể còn quan trọng hơn cả tính mạng của mình. Anh ấy rốt cuộc là ai? Là bố của Cao Hổ? Hay là bác Hải Tuyền? Tất cả những người chăn cừu ở các đội sản xuất đều là những lão già, mà lão già sao lại có sức khỏe lớn đến thế để vác từng con cừu lên cái nền đất kia chứ?
Anh dò hỏi những người xung quanh, mới biết đó là Trương Dân!
Hóa ra Trương Dân hiếu kỳ, muốn học chăn cừu, đã đi theo bác Hải Tuyền ra sườn đồi mấy bận rồi. Hôm nay cậu ta nài nỉ xin được tự mình thử sức một lần.
Khi biết đây là Trương Dân, ánh mắt anh vội vã tìm kiếm Tô Oánh trong đám đông.
Thấy rồi! Cô ấy đang đứng bên bờ sông, tay trái siết chặt, tay phải hình như đang vén mái tóc xõa — thực chất là đang túm một lọn tóc trong tay mà giật.
Thân hình lảo đảo, hơi nghiêng một chút là sắp ngã xuống sông, đứng bên cạnh cô là bí thư chi bộ già. Lão nông vô thức dang rộng hai tay, định ôm lấy người gặp nạn ở bờ bên kia.
Thân hình ông cứng đờ, trên bộ râu dê vương những giọt nước mưa.
Gió sông bỗng thổi tới, dưới chiếc ô vải dầu màu vàng, một gương mặt hiện lên vẻ rất lo lắng, cất lời: "Tìm khắp nơi không thấy các cậu! Hôm nay trời mưa không thể đi làm, mấy anh em chúng ta tranh thủ thời gian này, cùng nhau học tập xã luận 'Mười tháng Bảy'..."
“Cậu nhìn đối diện sông kìa!” Anh giận dữ nói.
Giang Phong không thèm nhìn, nói: "Tôi biết rồi. Cái thằng Trương Dân này thích thể hiện! Cho cậu ta thể hiện cho đã đi!"
"Cậu nói câu này mà không thấy xấu hổ à!"
Anh thực sự muốn nhổ nước bọt vào khuôn mặt gầy dài đó, thì bỗng nghe thấy Tô Oánh thét lên một tiếng "á", tiếp theo tất cả mọi người đều kêu lên kinh hãi.
Anh vội vàng nhìn về phía bờ đối diện. Bãi bồi nhỏ đã biến mất. Lũ cừu trên nền đất đang kêu bê bết. Trương Dân đã không thấy tăm tích đâu nữa.
Sống lưng anh lạnh ngắt một trận. Nhưng rất nhanh lại nhìn thấy, Trương Dân rớt xuống nước đang bám lấy một cây du nhỏ trên vách đá, liều mạng leo lên nền đất. Tưởng như sắp lên được rồi, lại chìm xuống; lại ngoi lên được, rồi tiếp tục chìm xuống... Rõ ràng cậu ta đã kiệt sức, không còn sức để bám lên cái gờ đất cao cách mặt nước vài thước này nữa!
Lúc này đã không thể nhìn thấy thân hình của cậu ta nữa, chỉ còn cây du nhỏ vẫn đang lắc lư dữ dội, nói cho mọi người biết hai tay của cậu ta vẫn đang bám lấy nó! Người ở bờ sông bên này người thì kinh hãi kêu la, người thì vô thức cuồng chạy bên bờ sông. Sắc mặt Tô Oánh trắng bệch, trân trân nhìn chằm chằm bờ bên kia, biểu lộ nỗi đau đớn xé ruột xé gan! Có lẽ chỉ mất chưa đầy vài phút, đôi bàn tay khao khát được sống ấy sẽ nhổ tận gốc cây du nhỏ đó, rồi bị dòng nước lũ cuồn cuộn cuốn phăng đi!
Nhìn tất cả những điều này, một ý nghĩ xẹt qua trong đầu anh nhanh như chớp. Anh cắm cổ chạy ngược về phía thượng nguồn dòng sông. Các cơ bắp trên toàn thân anh siết chặt lại, đôi chân đang cất bước chạy nhanh nhẹn tựa như cưỡi mây đạp gió. Vừa chạy, anh vừa dùng mu bàn tay gạt đi những giọt nước mắt nóng hổi trên má. Trong khoảnh khắc này, anh cảm thấy một sự xúc động không sao tả xiết.
Tại một khúc cua nhỏ ở thượng nguồn dòng sông, anh không một chút do dự lao mình vào dòng lũ cuộn trào.
Từng giành được hai huy chương vàng bơi lội thời trung học, trong trận nước lũ ngợp trời này, anh cảm thấy bản thân giống như một chiếc lá cây trong cuồng phong, hoàn toàn mất đi khả năng tự chủ.
Nhưng anh không bị đánh ngất đi ngay lập tức, anh uống mấy ngụm bùn lỏng vàng quánh, gốc mũi nhói đau rát, nhưng tâm trí vẫn còn tỉnh táo. Nhận thức được tình trạng của bản thân, anh sinh ra sức mạnh để chống chọi. Quẹt một bã bùn trên mặt, anh phát hiện ra mình đã ra tới đường nước giữa.
Anh thoắt cái bị hất lên đầu sóng, thoắt cái lại rơi tõm xuống vực sâu. Trong khoảng không gian chớp nhoáng giữa lần hất lên và ném xuống ấy, anh dường như cảm thấy cơ thể và mặt nước có một sự tách rời cực kỳ ngắn ngủi. Ngay trong khoảng khắc tựa chớp nhoáng ấy, anh đã điều chỉnh cơ thể mình nhanh hơn cả khoảng thời gian ngắn ngủi đó, để có thể đến được đích. Giờ phút này, mọi ký ức về quá khứ đều biến mất, tất cả tư tưởng đều được cô đọng lại thành một câu ngắn ngủi: Cứu sống cậu ta!
Thật may mắn, giờ đây anh đã ở trong vũng nước xoáy nơi giao lưu của dòng sông lớn và sông nhỏ rồi, như vậy thì tốt quá, anh sẽ không bị cuốn ra đường nước giữa nữa.
Lúc này, ý nghĩ duy nhất của anh là trong lúc nước xoáy lướt qua bên cạnh Trương Dân, sẽ bám lấy một thứ gì đó để dừng thân mình lại, rồi sau đó nâng cậu ta lên nền đất.
Cả ba lần đều thất bại. Anh đã mệt mỏi đến cực điểm. Khi dòng nước xoáy vòng lại lần thứ tư, nương theo thế nước, anh đột ngột chộp lấy một góc đá rồi dừng lại. Niềm vui sướng khiến cơ thể anh run lên bần bật, thậm chí còn làm cho chân phải bị chuột rút. Anh liều mạng trấn tĩnh bản thân, dùng hết sức đạp thẳng chân trong nước, suýt chút nữa làm căng đứt cả mạch máu ở chân.
Mãi mới hồi phục lại trạng thái bình thường, anh bèn một tay bám lấy góc đá, một tay đỡ lấy người sắp chết kia, dồn hết toàn thân sức lực đẩy ngược lên trên. Anh cảm thấy trong miệng có một vị tanh nồng của máu — chắc là răng đã cắn rách môi.
Trương Dân mơ màng cuối cùng cũng được đẩy lên nền đất, còn bản thân anh thì như một vũng bùn lỏng, "tõm" một tiếng rơi tõm xuống nước.
Anh giãy giụa trong dòng nước, mơ màng, trôi nổi theo dòng.
Một cơ hội tình cờ, nước xoáy lại đưa anh đến nơi vừa rơi xuống nước. Anh vươn hai tay, miễn cưỡng bám được vào cây du nhỏ mà Trương Dân vừa bám lúc nãy. Thế nhưng anh cũng giống như Trương Dân lúc nãy, đã không còn chút sức lực nào để leo lên cái gờ đất đó nữa rồi. Anh mang hy vọng sống sót trao cho người khác, lại tự giáng nguy cơ cái chết vào trong tay mình!
Nước trong sông nhỏ đã hạ xuống trước. Dòng chính của sông lớn hung hăng lao thẳng vào vũng nước xoáy. Sự lao ra của dòng nước làm suy giảm sức mạnh của cơ thể, nhưng lại làm gia tăng trọng lượng của cơ thể. Rễ của cây du nhỏ cuối cùng cũng bị đôi bàn tay khao khát được sống ấy bứt ra khỏi bùn đất, tiếp theo, một ngọn sóng trông như gò đất vàng ập tới, con người và cây cối cùng lúc bị dòng nước lũ vô tình nuốt chửng...
Thất
Dương Khải Địch không chết. Anh trôi dạt trong dòng nước lũ mấy chục dặm, được xã viên vớt củi sông cứu sống ở gần huyện thành.
Bây giờ anh đang nằm trên giường bệnh của bệnh viện huyện.
Anh chẳng bị thương gì nặng. Ngoài cảm giác cơ thể hơi suy nhược ra, thì không có cảm giác tồi tệ nào khác.
Anh ngả người tựa vào chiếc giường trắng muốt, tĩnh lặng như sản phụ vừa mới sinh con xong. Anh cảm thấy bản thân vô cùng hạnh phúc — cứu sống được một người, bản thân cũng còn sống.
Ánh nắng ban mai nhuộm hồng lớp giấy dán cửa sổ. Chẳng mấy chốc, một tia nắng rực rỡ xuyên qua ô cửa kính chiếu vào, anh hừng hực vươn rộng hai tay ra khoảng không, làm một động tác mang phong cách ngâm thơ.
Thật đấy, anh thực sự muốn làm một bài thơ, ca ngợi sự sống!
Ngay lúc này, cửa phòng bật mở, một tia nắng ôm lấy một bóng người.
A, là Tô Oánh! Mái tóc ngắn đen nhánh, khuôn mặt trắng trẻo bầu bĩnh, bộ đồng phục màu xanh lam đã giặt đến ngả màu xám, trên vai chéo chiếc túi sách vải vàng đã cũ. Anh nhìn thấy tay cô vô lực bám lấy khung cửa, nước mắt tuôn rơi lã chã trên khuôn mặt.
"Tôi không bị làm sao cả!" Anh cất lời nói với cô trước tiên.
"Thật... chứ?" Cô run rẩy hỏi, bước về phía mé giường.
"Trương Dân thế nào rồi?" Anh hỏi.
"Không sao cả. Cậu có bị thương không?" Ánh mắt cô số sắng đảo quét trên khuôn mặt anh.
"Không. Sao cậu biết tôi ở đây?"
Cô đặt chiếc túi đeo chéo bên mép giường, tiếp tục nhìn gương mặt anh, nói:
"Tối hôm qua, chúng tôi xuôi dòng nước tìm kiếm, cho đến tận trời sáng, mới nghe ngóng được là cậu đã được cứu sống. Sáng nay nước vẫn còn lớn, bí thư chi bộ già và mọi người trong thôn không qua sông được, một mình tôi chạy đến trạm thủy văn, nài nỉ người ta cho tôi qua bằng ròng rọc..."
Cô vừa nói, nước mắt lại một lần nữa trào ra khỏi khóe mi.
Để an ủi cô, anh cười nói:
"Cậu xem tôi chẳng phải vẫn rất tốt đó sao? Long vương cứ nằng nặc mời tôi xuống thủy cung, đi hay không đi đây? Nghĩ tới nghĩ lui, rốt cuộc vẫn không thể bỏ cái khe núi đất của chúng ta được!"
Lời nói của anh làm cô phì cười.
Anh lại cười nói: "Lúc cậu vừa bước vào cửa, tôi đang chuẩn bị làm thơ đấy! Đã lâu không viết thơ, bây giờ cảm hứng trào trào rồi đây."
Khi anh nói đến đây, cô bỗng thốt lên một tiếng "ồ", vội vàng lục lọi trong chiếc túi vải vàng.
Cô lục ra một cuốn sổ tay bìa cứng bằng vải màu nâu, nói với anh:
"Cái này tặng cậu! Vốn dĩ chiều hôm qua đã định tặng cậu rồi, nào ngờ lại xảy ra chuyện đáng sợ như vậy!"
Cô hai tay dâng cuốn sổ tay đến trước mặt anh.
Anh ngờ vực nhìn cô, nhận lấy cuốn sổ.
Anh lật phần bìa cứng của cuốn sổ, một dòng chữ lớn đập thẳng vào mắt: Thiên An Môn Quảng Tràng Thi Sao.
Anh kích động lật giở từng trang giấy. Anh từng đọc những bài thơ Thiên An Môn được sao chép truyền tay, và từng một mình cất tiếng ngâm tụng lớn trong khe núi. Nào ngờ bây giờ lại bất ngờ nhận được cả một cuốn dày dặn thế này!
"Tôi biết cậu nhất định sẽ thích mà..." Cô nhìn người đang vô cùng phấn khích, cất lời.
Anh ngẩng đầu lên, kích động hỏi: "Đâu ra vậy?"
Cô cười đầy bí hiểm, rồi từ từ nghiêng đầu kể lại sự tình.
