Một buổi sáng của thằng Bá cảnh sát.

Trong phòng làm việc, một thiếu niên đứng trước mặt hắn. Hắn hỏi:

– Sao chưa đi quân dịch.

– Tui chưa tới tuổi.

– Bao nhiêu mà chưa tới? - Hắn quát, trợn mắt làm ra vẻ nổi giận.

– Qua Tết, tui mới mưòi sáu.

– Mười lăm mười sáu gì mà chồng ngồng vậy, hả?

Chú thiếu niên chẳng biết phải đáp lại thế nào câu hỏi đó của hắn. Chú cúi mặt như muốn nhìn lại tầm vóc của mình.

– Sao làm thinh vậy mậy?

– Da...ạ... ạ!

– Nhà mày vừa rồi đem ra được bao nhiêu xoài, mấy xuồng.

– Dạ, hai xuồng.

– Hai chục hả?

– Dạ, hai thôi.

– Bao nhiêu tuổi? - Hắn lại hỏi.

– Qua Tết tui mới mười sáu.

– Mười lăm mười sáu gì mà chồng ngồng vậy hả?

Lần này, chú thiếu niên không nhìn xuống nữa, chú đáp:

– Dòm mặt tôi mà ông không đoán được sao?

– Mặt mày là mặt dân vùng giải phóng, tao làm sao đoán được, khai sanh cũng không có, tao làm sao biết.

Đang ngồi, bất thần hắn bật đứng dậy, lại trợn mắt nhìn thằng nhỏ:

– Cỏi quần ra.

Chú thiếu niên nhìn lại hắn vừa ngó vừa ngơ ngác.

– Tao biểu mày cởi quần ra. Dòm cái mặt dưới của mày thiệt hơn. Cởi ra!

À! Té ra là vậy, tưởng gì chớ cái đó thì có khó gì, không một chút ngần ngại, chú cúi xuống, mỏ sợi dây lưng quần, tuột xuống, rồi hẩy cái đít lên.

– Thôi! Kéo lên. Ra! Đứa khác!

Nghe nó hét. Chú không kịp buộc lại dây lưng, hai tay xách lấy lưng quần, chạy ra. Mấy chú thiếu niên khác đang ngồi đợi ở ngoài quay lại hỏi.

– Nó bắt cởi quần cho nó coi.

– Thiệt sao?

– Thằng nào có thì nhổ đi.

Có một chú nghe vậy, liền quay mặt vô vách, thọc tay vào túi quần, mặt nhăn nhăn.

Nhìn vào mặt dưới của năm chú thiếu niên, buổi sáng hôm ấy, cảnh sát Bá kết tội hai chú giấu tuổi trốn quân dịch. Mỗi chú bị phạt một trăm ngàn đồng (100000) giá có sẵn.

Người cùng cùng là chị Nở. Chợ đang nhóm, chị phải gởi thúng xoài cho một cô bạn, theo chân hai tên cảnh sát, bước vào nhà việc, đứng trước mặt hắn. Hắn hỏi:

– Sao?

– Sao là sao ông cảnh sát?

– Tôi giỡn với cô sao mà cô hỏi dần lân vậy?

Hắn thấy nực, hắn đưa tay cởi cúc áo, rồi hắn hỏi:

– Con nhỏ lớn của cô đâu?

Chị vẫn không nao núng, mặc dù cái mặt cọp trên bộ ngực của hắn đang nhìn chị, nhe răng. Chị đáp:

– Tôi để nó ở lại coi vườn.

– Vườn tược gì mùa này?

– Vườn tược không coi thì sang năm lấy gì mà ăn, ông cảnh sát?

– Mấy người định đấu lý với tôi sao chớ? - Hắn cầm cái vạt áo quạt lia lịa, như muốn thúc cái mặt cọp nhảy xô ra.

– Chuyện có sao tôi nói vậy, tôi đấu đá gì đâu.

– Tôi không có thì giờ để cà kê dê ngỗng với mấy người. Nói trắng ra, để con gái ở lại trong đó là có tội. Một trăm!

Chị không ngờ hắn kết luận câu chuyện nhanh gọn đến như vậy. Một trăm mà hắn nói có nghĩa là một trăm ngàn đồng! Có mấy người để con lại trong ấy, mỗi ngưòi đã phải nộp cho hắn đúng một trăm ngàn đồng, sáng hôm qua. Không thể nào thoát được, nhưng chị vờ như không hiểu. Chị cúi xuống, móc túi. Hắn đưa mắt nhìn theo mấy ngón tay gầy xanh xao của chị. Chị rút tấm giấy một trăm. Chị vừa đặt tờ giấy một trăm xuống bàn thì tay của hắn cũng vừa phủi tờ một trăm bay xuống cùng với cái đấm bàn và tiếng thét:

– Một trăm ngàn.

– Ông ăn gì mà sát đức bất nhơn, ông cảnh sát?

Hắn tức đến lồng lên, nhưng chẳng biết làm gì, hắn đứng bật dậy, cựa quậy hai cái vai, cái mặt cọp trên ngực hắn cử động, nhưng vẫn cứ dính sát vào da, hắn quay qua quay lại, rồi bước sang phòng bên, hắn gọi:

– Mịnh đâu?

– Dạ. - Thằng Mịnh cũng đang ngồi bàn giấy, nó bước tới...

– Mày qua nói chuyện với con mẹ Nở cho tao. Nói chuyện với nó tao nực lắm.

– Chuyện tới đâu mà anh nực?

– Giá có sẵn, nó biết mà nó dám trêu gan tao. Nó móc túi đưa tao tấm giấy “cent”, làm như tao đói, tao xin tiền ăn hủ tiếu vậy?

– Anh để đó cho em.

Thằng Mịnh là thằng chịu khó, biết ngọt ngào. Còn thằng Bá, vẫn còn cái thói quen của thằng đứng bến xe. Mở miệng là chửi thề, giữa câu chửi thề, và cuối câu cũng chửi thề. Đối với lính thì nạt nộ, bạt tai, tự xưng là đại ca. Trước đây, hồi thời Pháp, đối với dân trong vùng hắn chiếm đóng, hắn là hiện thân của quỷ sứ. Đánh dân bằng chày vồ hai màu, một đầu màu xanh một đầu màu đỏ. Tội đánh bằng đầu màu xanh là tội phải lo tiền. Tội đánh bằng màu đỏ là tội chết. Ngươi dân vùng đạo Hòa Hảo gọi đó là chày vồ đầu sinh đầu tử.

Cái thời ấy đi qua, nhưng hắn thì vẫn còn - Thời này cũng vậy, nhưng phải làm cách khác, hắn không quen. Theo hắn, nói trắng ra, hắn thường nói với bạn bè như vậy, thời trước thì làm Việt gian cho Tây, thời này thì làm Việt gian cho Mỹ, khác gì? Cộng hòa với cộng hòa, quốc gia vối quốc diếc, bày đặt. Được làm vua, thua làm giặc, ăn không được phá cho hôi, nói trắng ra, kẻ trên ngưòi dưới gì cũng vậy?

Công việc sáng nay không được trôi chảy, hắn đâm bực, bực lây vói ông đại diện Phiến. Thời Tây, cái thời hắn làm trưởng, vùng nào hắn chiếm đóng, trên trời dưới đất đều thuộc vào hắn, một tay. Tề xã phải cúi đầu. Bây giờ quyền hành phải chia năm xẻ bảy. Dân lại cứng đầu, đấu tới, đấu lui. Trong việc phân chia, thằng đại diện Phiến đã giành lấy miếng ngon, còn hắn thì gặm xương. Một cái thằng trông lúc nào cũng bệ vệ đứng đắn và đa mưu. Hắn đến chơi nhà này, rủ rỉ vài câu, đến nhà khác, kê miệng vào tai người ta thủ thỉ vài điều, thế là thiên hạ hiềm khích nhau. Còn nó thì nó đứng ngoài. Lại nịnh nọt, được lòng cấp trên. Còn thằng Long thì lúc nào vỗ ngực chiến sĩ quốc gia, trống rỗng như một cái thùng không.

Bá bước ra khỏi nhà việc, trong lúc bực bội hắn đi thẳng xuống bến tàu.

Trong lúc đó, thằng Mịnh bước qua phòng.

– Chào chị Nở. Chị ngồi xuống - Hắn ngồi lại cái ghế của thằng Bá. - Chị làm sao mà để ổng nổi giận vậy chị? Chị ngồi đi, đứng lâu mỏi chân.

– Tôi đứng được rồi, chú nghĩ coi.

– Dà, chị cứ nói.

– Mùa xoài vừa rồi tôi được có mấy xuồng đâu mà ổng đòi ăn một trăm ngàn!

– Chị ngồi đi. Tôi nói vầy cho chị nghe. Trưốc sau rồi cũng vậy, nói tới nói lui làm chi cho mệt.

Chị Nở ngồi xuống ghế, nhưng chỉ ngồi một bên mép cho có chừng:

– Chánh phủ đang hô hào chống nạn tham nhũng, báo nào cũng đăng, đài Sài Gòn nào cũng nói mà ở đây thì hở ra là tiền, ai chịu nổi.

Thằng Mịnh được cái là ai nói gì nó cũng gật đầu, nhưng mặt thì lạnh như tiền:

– Chị nói đúng. Nhưng xin chị hiểu cho là ở đây tiếng là chi khu, đêm thì có đèn điện, nhưng vẫn là nhà quê. Lý lẽ thì đúng nhưng ai nghe. Chị nghĩ kỹ coi, tôi nói có đúng không! Có phải như ở Sài Gòn đâu. Mà ở Sài Gòn thì cũng vậy thôi. Ở Sài Gòn người ta có cái cách của Sài Gòn, người ta ăn bạc triệu; ở nhà quê, ngưòi ta cách của nhà quê, ăn bạc ngàn!

– Nói như chú vậy có nghĩa là...

– Dạ phải! Chị là người vùng giải phóng, ỏ trong đó khác, ngoài này khác! Ở trong đó người ta nói lý nói lẽ, nói tình nói nghĩa, còn ở đây thì nói quyền với tiền. Nếu chị ở trong đó thì ai người ta dám vô đó tống tiền chị. Chị ra đây chị phải theo đây, con cá trong rọ, vùng vẫy chỉ làm cho mình trầy vi tróc vảy, ích gì.

– Nói như chú vậy....

– Chị để tôi nói hết - Nó cắt lời chị - nếu chị làm cho ổng giận, ổng ra lịnh bắt giam chị, thì ai ngưòi ta dám vô đây binh chị? Ổng buộc tội là chị cho con theo Việt cộng, chị cãi sao trôi? Chị ngồi trong tù, mấy đứa nhỏ ai lo? Muốn ra tù chị phải tốn tiền. Đến chừng đó, không phải một trăm mà là hai hoặc ba trăm. Tiền với con, cái nào quý hơn? Chị nghĩ kỹ đi. Ở trong tù nếu không bị đánh đập, nếu không ai đụng chạm gì tới chị, ra tù, người ngoài biết chị thế nào? Còn ảnh, ảnh ở trong kia...

– Thôi. Chú đừng nói nữa! - Chị không chịu nổi sự thật cay đắng qua lời lẽ của nó. Chị muốn đưa bàn tay vả vào cái miệng hôi thối của nó, chị nắm lấy vạt áo, giận run. Nó thấy chị giận đến tím môi, nhưng mặt nó vẫn lạnh, nó tiếp:

– Tôi biết, chị với bà con trong đó, không ưa tụi tôi. Trước sau gì dân chúng cũng nổi dậy, tụi tôi bị liệt vô loại ác ôn rồi, không được khoan hồng đâu. Ở trong làng những đứa như tụi tôi, có đứa nào sống đến hai thứ tóc đâu, có đứa ăn không được một mùa lúa, nhưng chừng nào tới đó rồi hẵng hay, tụi tôi xin chịu đứt đầu. Còn bây giờ thì... chị nghĩ kỹ đi. Tôi không ép.

Nó nói rõ ràng và lạnh lùng đến vậy thì còn nói gì được nữa. Chị cứ nhìn thẳng vào mặt nó, cũng mặt người mà sao trơ như đá.

– Nhưng tôi không có đủ một trăm ngàn thì làm sao?

Nhìn cái mặt của nó, tởm quá. Chị móc hết hai túi, hai tay cầm hai nắm bạc, đập xuống mặt bàn trước mặt nó, chị giận đến lạc tiếng, giọng the thé:

– Tôi có bây nhiêu đó, lấy hết đi. Chê ít thì hốt cứt mà ăn. Muốn bắt thì bắt.

Chị đứng dậy, nghiêng người thách thức. Mặt nó vẫn trơ như đá, lạnh như tiền.

– Bắt giam chị thì sướng ích gì tôi. Chị cứ để đó ổng sẽ đếm. Thiếu đủ gì, tôi sẽ lựa lời nói lại với ổng.

Chị bước nhanh ra để nước mắt đừng rơi trước mặt nó.

Trong lúc đó, thằng Bá đứng dưới bến sông, dòm ngó ba chiếc tàu đò của mình đang rộn ràng đưa đón khách. Một chiếc tách bến, rúc còi, chạy ra sông.

Hắn có thói quen, khi có điều gì bực bội là hắn xuống bến, nhìn những chiếc tàu - của cải của mình, lòng nó lại khuây khỏa. Nhìn theo chiếc tàu để lại phía sau một đường sóng, hắn thấy vui vui. Hắn trở lên, đi ngang chợ, thấy chị Nở đang ngồi sau thúng xoài, hắn biết là chuyện đã giải quyết xong. Hắn thầm khen thằng Mịnh. Thằng nhỏ mà khôn khéo. Như con nhện cái, nó có tài giăng lưới.

Trong công việc của hắn, gặp điều gì rắc rối khó khăn, hắn đều nhờ đến thằng Mịnh. Nhưng chỉ có thằng Mịnh, hắn thấy chưa đủ. Theo cái đầu óc dốt nát của hắn, hắn gọi thằng Mịnh là quan văn. Hắn cần thêm một quan võ nữa, quan võ theo cái nghĩa của hắn là dân anh chị, là người có bàn tay sắt, dùng để tra khảo tù nhân. Hắn nghĩ đến ông Tám Quyện, tay anh chị lâu đời ở trong làng, ai cũng biết. Lúc mới nhận chức cảnh sát trưởng, hắn đã nghĩ đến ông. Hắn mời ông ra cộng sự với hắn, nhưng chuyện không thành - Ông Tám Quyện một mực từ chối. Bây giờ, ông Tám Quyện đang thất nghiệp, lại phải đỡ đầu cho một đám em. Cách đây mấy hôm, hắn lại mời ông và lại bị ông từ chối. Nhưng lần này, ông từ chối không quyết liệt như lần trước. Ông không nhận, nhưng có bỏ thòng một câu: “Chú để cho tôi nghĩ lại”. Hắn đoán biết giờ này chắc ông hãy còn ngồi trong tiệm cà phê. Hắn rảo bước đi nhanh đi lại tiệm chú Phồi.