– Chị Bảy ơi, bà Chín tới!

Chị Bảy là vợ anh Bảy Thá, người đàn bà hơn ba mươi tuổi có ba con: một trai, hai gái, và bụng đang mang thai. Nhà chị đêm nay là điểm hẹn của Sáu Linh và bà Chín. Gia đình chị xưa nay vốn ở xóm này, nay là xóm cuối cùng của ấp chiến lược, có hơn bốn mươi nhà, hai bên bờ kinh, nhà cuối cùng cách con rạch phân hai vùng một quãng vắng. Xóm này ban ngày bọn giặc có thể la cà, lui tới từng nhà, nhưng đêm thì nhà nào cũng rộng cửa đón mời du kích, cán bộ trở về. Và nhà nào cũng dành món ngon cho anh em.

Chị không có chân trong du kích, cũng không phải là cán bộ, nhưng khi cách mạng cần, thì sẵn sàng nhận bất cứ việc gì: đi liên lạc, lấy tin, canh gác cho hội nghị, nuôi giấu cán bộ... Chị không từ chối một việc gì, nhưng phải có một điều kiện: người giao việc cho chị phải là người chị thích. Chị cũng nói thẳng ra như vậy: “Người nào tôi thích thì việc gì tôi cũng làm”. Chị nói như vậy, nhưng chưa thấy chị ghét ai. Cán bộ du kích, người nào chị cũng thương. Anh Bảy Thá, chồng chị tánh lù khù, ít nói, còn chị thì lanh lợi, vui chuyện. Chị xếp xoài vào đĩa, đẩy cái đĩa vào bộ phản, bảo:

– Sáu với mấy chú ăn đi, tôi kể tiếp cho mà nghe. Tụi nó làm bộ dân vận. Mày muốn dân vận thì tao cho mày dân vận. Tôi cứ đem củi gốc cho nó bửa. Mấy cái củi gốc tôi để lổm ngổm ở ngoài sân là củi tôi để dành cho tụi nó đó. Hễ thấy nó bước vô sân là tôi ném cái búa ra, tôi chào: “Chào chú bình định đi dân vận, tôi bụng mang dạ chửa, giúp cho tôi mấy gốc củi cái!”. Mới hồi sáng này đây chớ đâu nó cầm cái búa, nó đứng chàng hãng, nó quơ búa, bửa xuống. Búa thì lụt mà củi thì cứng, cái búa cứ dội lên tưng tưng, bửa được mấy búa, bị phồng da tay, nó hoảng cha. Từ sáng đến chiều, đi ngang qua nhà tôi, dòm vô sân thấy mấy cái gốc củi, thằng nào cũng lấm lét...

Chị đang kể thì nghe tiếng Út Trầm đứng gác ở ngoài gọi vào. Chị bỏ chân xuống phản, cầm cây đèn bão để trên bàn thờ, rồi quay lại:

– Hôm qua tôi nghe cô Sáu nhắn tôi đón bà Chín, nghĩ hoài, tôi không biết làm cách nào. Tôi biểu ba sắp nhỏ mượn xuồng máy đuôi tôm ra ngoài nói là tôi đang chuyển bụng. Mới có sáu tháng mà chuyển bụng cái gì. Đêm nay làm sao tôi đẻ đây. Nè, chú Năm, chú giấu mặt xem bả có nhớ không...

– Thôi, cầm đèn đi đi...- Anh Bảy Thá ngồi cạnh bên Năm Bờ, lưng dựa vào vách, giục chị.

– Chào cả nhà! - Bà Chín bước vào, người dong dỏng, tuổi đã sáu mươi, mái tóc bạc lơ thơ được chải gọn, vầng trán rộng, miệng đã móm mém, nhưng đôi mắt lại sáng như mắt con gái, cái mũi nhỏ hơi cao, bà mặc chiếc áo bà ba trắng. Nhìn qua dáng dấp bên ngoài của bà, không thể đoán là bà mụ vườn; bà như một cô giáo đã trở về già, thông minh, điềm đạm và nghiêm khắc. Bước theo sau bà là cô gái. Bà như để lại cái tuổi hai mươi của mình qua dáng dấp của con. Út Trầm ôm ngang lưng cô gái, cả hai cô đều bước vào cửa, cùng đến một cái ghế gần vách rồi hai cô cùng ngồi, hai cô vẫn choàng tay ôm lưng nhau.

Sáu Linh, Út Đợ, anh Bảy Thá, tôi, cả ba đứa con của chị Bảy đều chào hỏi bà. Chỉ có Năm Bờ - theo lời dặn của chị Bảy, vẫn ngồi im.

– Còn thằng kia, - Bà nhận ra anh - mày tưởng tao không nhận ra mày à? Con về hồi nào. Con ốm đau làm sao, má biết hết.

Năm Bờ cười, chúng tôi cười, chị Bảy cười thích thú hơn cả. Bụng mang dạ chửa vậy mà lúc nào cũng thoăn thoắt nhẹ nhàng.

Chị đặt cây đèn bão lên bàn thờ, rồi xách chiếc ghế, đặt cạnh bộ phản, miệng bằng tay, tay bằng miệng:

– Thím ngồi đây.

– Để đó tao.

– Cháu biểu chú không được ra mặt để xem thím có nhớ không?

– Cái gì của tụi nó mà tao không nhớ. - Bà ngồi xuống ghế, xoay qua chị Bảy: - Tao già, đúng lục tuần rồi nhưng tao lại nhớ dai, đứa nào mà tao đỡ, hễ gặp mặt là tao nhớ ngay lúc nó lọt lòng ra làm sao. Như thằng Năm đây, tao làm sao quên được.

Chị Bảy đang cầm ấm nước rót cho bà, chị dừng tay, liếc, nhìn Năm Bờ với Sáu Linh:

– Thím kể cho cô với chú ấy nghe đi.

– Thôi, để kể chuyện khác. Mà nghĩ cũng lạ. Những đứa đó bây giờ, hễ tao gặp mặt là tao biết ngay là nó đang ở bên nào. Tao để ý thấy hễ đứa nào mà theo tụi nó, gặp tao, một là nó không biết, hai là biết mà làm bộ không biết, làm như tao không đáng đỡ đẻ cho nó vậy. Lúc đầu tao cũng không để ý làm gì, mình không đỡ thì người khác đỡ, có phải là mẹ đẻ đâu mà mang nặng đẻ đau, hơi sức đâu mà nhớ, nhưng rồi tao nghiệm thấy, mười thằng như một. Nghĩ cũng kỳ.

– Nó ăn phải bả mà thím không biết à? Thím uống nước. Còn hai cái cô út đó làm gì mà cứ ôm lưng nhau hoài vậy, qua đây ngồi ăn xoài. Tối tao cho hai đứa ngủ chung.

Hai cô cùng thứ út ấy nhìn chúng tôi, bẽn lẽn, rồi lại nhìn nhau cười; hai cánh tay chàng lấy lưng nhau chặt hơn.

Bà Chín hớp lấy hớp nước trà nóng rồi nhìn tôi.

– Còn con, má trông hơi lạ.

– Đồng chí Thắng ờ trên Rờ, cùng về với con.

– Vậy!

Rồi sau những hớp trà nóng, câu chuyện của bà cứ thu hút chúng tôi mãi đến khuya.