[VÀO] thuở xưa, trong những năm tháng xa xôi đã lùi sâu vào dĩ vãng, tại một thành phố nọ ở Trung Hoa, có một thợ may tính tình phóng khoáng, vốn rất ưa chuộng các cuộc vui chơi hoan hỉ, và thường cùng vợ tìm đến những chốn tiêu khiển công cộng để giải khuây nguôi ngoai.

Một ngày nọ, họ ra khỏi nhà từ lúc rạng đông và mãi đến tối màng trời chiếu đất mới trở về. Giữa đường, họ tình cờ gặp một kẻ gù lưng, với ngoại hình buồn cười đến mức có thể xua tan mọi muộn phiền và đánh bay bóng tối của sự tuyệt vọng. Thích thú trước diện mạo ấy, họ liền tiến lại gần ngắm nghía rồi ngỏ ý mời hắn về nhà cùng trò chuyện và chén tạc chén thù suốt đêm hôm đó. Hắn vui vẻ nhận lời và cùng họ đi bộ về nhà. Khi vừa đặt chân về đến nơi cũng là lúc màn đêm buông xuống, người thợ may bèn tất tả ra chợ mua cá rán, bánh mì, chanh và kẹo ngọt để tráng miệng. Anh dọn thức ăn ra mời gã gù, và cả ba cùng nhau thưởng thức.

Được một lúc, người vợ gắp một miếng cá thật to rồi đút thẳng vào miệng gã gù, đoạn lấy tay bịt miệng hắn lại và bảo: «Vì Allah, anh nuốt chửng ngay cho tôi; đừng có mong mà nhai nhé.» Bị ép, hắn đành nuốt vội, ngặt nỗi trong miếng cá có chiếc xương cứng quắp đã mắc nghẹn ngay cổ họng, và thế là, khi số mệnh đã định, hắn tắt thở qua đời.

— Đến đây, Shahrazad nhận thấy trời đã hửng sáng nên nàng ngừng câu chuyện đang kể theo phép.

Đến đêm thứ Hai mươi lăm,

Nàng cất tiếng kể tiếp: Tau nghe kể lại rằng, hỡi Nhà vua điềm lành, khi vợ chồng người thợ may tống miếng cá định mệnh ấy vào miệng gã gù khiến hắn chết ngay tức khắc, người thợ may liền hoảng hốt kêu lên: «Chẳng có uy quyền hay sức mạnh nào ngoài Allah! Thật khốn khổ cho chúng ta, vì sao một kẻ khốn cùng lại phải bỏ mạng một cách ngu ngốc dường này ngay trong nhà chúng ta!» Người vợ liền gạt đi: «Cớ sao lại ngồi đó than van vô tích sự? Anh chưa nghe câu thơ người xưa dạy thế sao?—

Cớ sao ta hoài công chìm đắm trong sầu muộn, để rồi chẳng tìm đâu ra nổi một tri kỷ sẻ chia gánh nặng đớn đau?

Làm sao có thể ngủ yên trên một ngọn lửa đang bùng cháy dữ dội? Nằm nghỉ ngơi trên lửa dữ há chẳng phải chuyện muôn vàn khó khăn hay sao!»

Người chồng hỏi: «Thế giờ ta phải làm gì với cái xác này?», nàng đáp: «Hãy đứng dậy, bồng hắn lên rồi đar một tấm khăn lụa phủ lên người hắn. Đêm nay, em sẽ đi trước, anh bồng hắn đi theo sau. Nếu gặp bất kỳ ai trên đường, anh hãy bảo: "Đây là con trai tôi, vợ chồng tôi đang đưa nó đi khám bác sĩ."» Thế là anh thợ may đứng dậy, ôm gã gù vào lòng rồi rảo bước qua các con phố. Đi trước anh là người vợ cứ liên tục kêu khóc: «Con tôi ơi, xin Allah phù hộ cho con! Con đau ở chỗ nào, và căn bệnh đậu mùa này đã hành hạ con ra sao rồi?» Thế là mọi người đi đường trông thấy đều xì xào: «Đứa trẻ đang bị bệnh đậu mùa đấy.» Họ cứ thế dò hỏi đường đến nhà một vị lương y người Do Thái. Tới nơi, họ gõ cửa, và một nữ nô lệ da đen ra mở cửa. Thấy một người đàn ông bồng đứa trẻ cùng một người phụ nữ đứng đó, ả hỏi: «Có chuyện gì thế?» Vợ người thợ may liền đáp: «Chúng tôi có đứa con nhỏ muốn nhờ thầy thuốc xem bệnh. Xin hãy cầm bốn đồng xu bạc này đưa cho chủ cô, rồi bảo ngài xuống khám giùm đứa con đang ốm nặng của tôi.» Nữ nô lệ liền lên lầu báo chủ, còn vợ người thợ may bước ngay vào tiền sảnh, quay sang bảo chồng: «Hãy để gã gù ở đây rồi vợ chồng mình trốn mau để giữ lấy cái mạng này.» Thế là người thợ may vác xác chết lên tận bậc thềm trên cùng, dựng đứng hắn tựa vào tường rồi cùng vợ tháo chạy thục mạng.

Trong khi đó, nữ nô lệ bước vào phòng thầy thuốc Do Thái và thưa: «Thưa ngài, ngoài cửa có một người đàn ông và một người phụ nữ đang đưa con nhỏ đi khám bệnh. Họ đã gửi trước cho ngài một phần tư đồng dinar để ngài xuống khám và kê đơn cho đứa nhỏ.» Vừa nhìn thấy đồng tiền, y vô cùng mừng rỡ, bản tính tham lam trỗi dậy khiến y vội vã đứng lên, hấp tấp bước đi trong bóng tối. Nhưng y vừa bước chưa được một bước thì đã vấp phải cái xác chết, làm nó ngã nhào và lăn tuột xuống tận chân cầu thang. Y hoảng hốt thét lớn bảo nữ nô lệ mang đèn tới. Khi ánh đèn vừa ló dạng, y chạy xuống kiểm tra thì bàng hoàng nhận ra gã gù đã chết cứng từ lúc nào. Y kêu trời kêu đất: «Ôi Ezra! ôi Môsê! ôi Aaron! ôi Joshua con trai của Nun! ôi Mười Điều Răn! Ta vừa vấp phải đứa trẻ bệnh tật khiến nó ngã cầu thang và bây giờ nó chết rồi! Làm sao ta tống khứ được cái xác người bị ta hại chết này ra khỏi nhà đây? Ôi, vì đôi móng guốc của con lừa xứ Ezra!» Y liền vác xác chết mang vào trong nhà, thuật lại toàn bộ sự việc cho vợ nghe. Vợ y liền mắng: «Còn ngồi đấy mà lẩm bẩm cái gì! Nếu cứ giữ hắn ở đây đến sáng thì hai vợ chồng mình mất mạng như chơi. Nào, mau cùng em khiêng hắn lên sân thượng rồi quăng sang nhà người hàng xóm theo đạo Hồi. Nếu để hắn ở đó qua đêm, lũ chó từ các sân thượng lân cận sẽ đánh hơi thấy mà kéo sang xé xác hắn ăn thịt.» Ngự trị ngay bên cạnh nhà họ là một viên Quản lý bếp hoàng gia, người thường đem về nhà rất nhiều dầu mỡ và thức ăn thừa. Lũ mèo và chuột thường xuyên bén mảng đến ăn trộm, hoặc nếu lũ chó đánh hơi thấy những chiếc đuôi cừu béo ngậy, chúng sẽ trèo từ các mái nhà gần đó xuống để cắn xé. Cứ thế, đám thú hoang đã phá hoại phần lớn số thực phẩm y mang về nhà. Thế là người đàn ông Do Thái cùng vợ khiêng gã gù lên sân thượng, thòng tay chân hắn qua ống thông gió rọi thẳng xuống nhà viên Quản lý bếp, rồi dựng hắn tựa vào tường nhà bên ấy trước khi chuồn êm về nhà.

Vừa lúc họ làm xong chuyện đó thì viên Quản lý bếp trở về nhà. Buổi tối hôm đó ông vừa đi tụ tập bạn bè nghe đọc kinh Koran về. Ông mở cửa, cầm cây nến sáng bước lên lầu, và sững sờ phát hiện một bóng người đang đứng lúp xúp trong góc khuất ngay dưới ống thông gió. Trông thấy vậy, ông bực bội thốt lên: «Ái chà, quả là gan to bằng trời! Hóa ra kẻ chuyên bén mảng đến khoắng đồ của ta chính là một con người bằng xương bằng thịt.» Ông quay sang gã gù, gầm lên: «Thì ra mày là kẻ chuyên bén mảng tới trộm thịt và mỡ của ta! Ta cứ tưởng là lũ mèo lũ chó, nên đã bao phen nhẫn tâm ra tay giết hại chúng để rồi mang tội vào mình. Hóa ra toàn bộ là do mày từ trên sân thượng chui qua ống thông gió lẻn xuống đây. Hôm nay chính tay ta sẽ dạy cho mày một bài học đích đáng!» Nói đoạn, ông chộp lấy một chiếc búa tạ, lao thẳng tới giáng một cú trời giáng vào ngực gã khiến hắn ngã lăn quay ra đất. Ông cúi xuống kiểm tra thì hỡi ôi, hắn đã chết ngắt tự bao giờ. Quá hoảng sợ vì nghĩ rằng chính tay mình đã sát hại mạng người, ông kêu lên oai oán: «Chẳng có uy quyền hay sức mạnh nào ngoài Allah, Đấng Tối Cao, Đấng Vĩ Đại!» Lo sợ cho tính mạng của mình, ông lại rên rỉ: «Nguyền rủa đống dầu, đống thịt, đống mỡ và cả lũ đuôi cừu khốn kiếp này! Sao số mệnh lại trớ trêu bắt kẻ này phải bỏ mạng dưới tay ta cơ chứ!» Đoạn, ông nhìn kỹ cái xác và nhận ra đó là một gã gù, ông liền lẩm bẩm: «Làm một kẻ gù lưng thôi chưa đủ sao, mà mày còn phải làm cả đạo tặc chuyên đi trộm cắp thịt thà mỡ màng nữa hả! ôi Đấng Che chở, xin hãy rủ lòng che chở tôi bằng tấm màn bí mật của Ngài!» Thế là ông vác xác hắn lên vai, lén lút rời khỏi nhà vào lúc gần sáng, mang ra để ngay đầu một con hẻm tối tăm gần khu chợ nhất, dựng thẳng chân hắn tựa vào vách tường của một cửa hiệu rồi quay lưng bỏ đi.

Chẳng bao lâu sau, có một thương nhân theo đạo Thiên Chúa chuyên làm nghề môi giới cho Sultan bước tới. Hắn ta đang say khướt mèm, cái đầu chếnh choáng hơi men đang giục giã hắn rẽ vào nhà tắm công cộng vì lẩm bẩm rằng: «Chắc giờ sắp đến giờ tụng kinh ban mai rồi.» Hắn vừa lảo đảo lê bước vừa lầm rầm cho đến khi đến gần gã gù thì ngồi thụp xuống để tiểu tiện ngay bên cạnh. Khi hắn quay đầu sang nhìn thì phát hiện một bóng người đang đứng lì lì sát vách tường. Trước đó, vào đầu buổi tối, chiếc khăn turban của tên thương gia này đã bị ai đó giật mất; thế nên khi thấy gã gù đứng lù lù ngay bên cạnh, hắn đinh ninh rằng gã này cũng đang lăm le định giật nốt cái khăn quấn đầu của mình. Tức giận, hắn vung tay đấm thẳng vào cổ gã gù khiến hắn ngã nhã ra đất, đoạn cất giọng gọi lớn gác canh khu chợ tới, rồi trong cơn say cuồng nộ, hắn cứ thế lao vào trói tay bóp cổ xác chết. Chẳng mấy chốc, viên cảnh sát đêm chạy tới nơi, thấy một tín đồ Thiên Chúa đang quỳ đè lên một người theo đạo Hồi và giở trò hành hung, bèn cật vấn: «Hắn đã phạm tội gì?» Tên môi giới liền đáp: «Tên này định giật chiếc khăn turban của ta.» Viên gác canh truyền lệnh: «Mau đứng dậy khỏi người hắn.» Hắn đứng lên, và khi viên cảnh sát tiến lại kiểm tra gã gù thì phát hiện hắn đã chết ngắt từ lâu, liền thốt lên: «Ôi Allah, quả là một vụ án tày trời! Một tín đồ Thiên Chúa dám ra tay sát hại người theo đạo Hồi!» Thế là hắn trói quặt hai tay tên môi giới lại rồi áp giải thẳng đến dinh thự của viên Tổng đốc. Suốt dọc đường, tên tín đồ Thiên Chúa cứ lẩm bẩm trong sợ hãi: «Lạy Chúa Cứu Thế! Lạy Đức Mẹ Đồng Trinh! Sao ta lại đi giết người cơ chứ? Và hắn chắc phải vội vã từ giã cõi đời đến thế nào mà chỉ nhận một cú đấm đã chết ngay lập tức cơ chứ!» Chẳng mấy chốc, khi cơn say vừa tan biến, sự sầu khổ và tuyệt vọng liền ập đến thế chỗ. Thế là tên môi giới cùng cái xác bị giam giữ tại dinh tổng đốc cho đến tận sáng hôm sau, khi viên Tổng đốc xuất triều và hạ lệnh đem treo cổ kẻ được cho là hung thủ, đồng thời ra lệnh cho đao phủ đi hô hào công bố bản án khắp nơi.

Ngay lập tức, người ta dựng lên một giá treo cổ, áp giải tên tín đồ Thiên Chúa đứng vào bên dưới. Đuốc cầm tay kiêm luôn đao phủ tròng chiếc thòng lọng vào cổ hắn, luồn đầu dây qua chiếc ròng rọc và chuẩn bị kéo giật hắn lên thì bỗng nhiên, viên Quản lý bếp đi ngang qua. Trông thấy tên môi giới sắp bị đem ra treo cổ, ông liền rẽ đám đông chen lên, cất tiếng hét lớn với đao phủ: «Khoan đã! Dừng tay! Chính ta mới là kẻ đã giết gã gù!»

Viên Tổng đốc cật vấn: «Lý do gì khiến ngươi giết hắn?», ông đáp: «Đêm qua khi trở về nhà, tôi phát hiện gã này chui qua đường ống thông gió để trộm cắp tài sản của tôi; quá giận dữ, tôi đã dùng búa đập vào ngực khiến hắn chết ngay tại chỗ. Sau đó, tôi khênh hắn ra chợ rồi dựng vào vách tường ở đoạn đường gần con hẻm nọ.» Ông nói thêm: «Chẳng lẽ việc lỡ tay giết chết một tín đồ Hồi giáo chưa đủ, mà tôi lại còn phải gánh thêm tội giết người theo đạo Thiên Chúa nữa sao? Vậy nên, xin hãy treo cổ một mình tôi thôi.» Khi nghe những lời ấy, viên Tổng đốc liền phóng thích tên môi giới, quay sang bảo đao phủ: «Hãy đem treo cổ kẻ vừa nhận tội này.» Hắn liền tháo sợi thòng lọng khỏi cổ tên tín đồ Thiên Chúa rồi quàng sang cổ viên Quản lý bếp, bắt ông đứng vào dưới chân giá treo cổ và chuẩn bị siết dây thì bỗng nhiên, vị thầy thuốc người Do Thái chen qua đám đông hét lớn với đao phủ: «Dừng lại! Khoan đã! Chính tôi và không một ai khác mới là kẻ đã giết gã gù! Tối hôm qua, khi tôi đang ngồi ở nhà thì có một đôi nam nữ tới gõ cửa, bồng theo gã gù đang lâm bệnh nặng, rồi đưa cho nữ nô lệ của tôi một đồng tư dinar, dặn giao tiền thù lao và mời tôi xuống khám bệnh cho hắn. Trong lúc con nhỏ đi gọi tôi, đôi nam nữ ấy đã mang gã gù vào nhà, đặt hắn ngồi trên bậc thềm rồi bỏ trốn. Chút sau, tôi đi xuống nhưng vì trong nhà tối thui nên không thấy hắn, tôi đã vấp phải người hắn khiến hắn lăn nhào xuống tận chân cầu thang và tử vong ngay tức khắc. Sau đó, tôi và vợ đã khiêng hắn lên tận sân thượng nhà mình; ngặt nỗi nhà của viên Quản lý bếp đây lại nằm sát vách nhà tôi, nên chúng tôi đã thòng xác hắn qua đường ống thông gió sang bên đó. Khi tên hàng xóm trở về nhà, phát hiện gã gù ở trong nhà mình, hắn tưởng là kẻ trộm nên đã dùng búa đánh khiến hắn ngã xuống đất, và gã hàng xóm đinh ninh rằng chính đòn ấy đã tước đoạt mạng sống của nạn nhân. Lẽ nào việc tôi vô tình gây ra cái chết của một tín đồ Hồi giáo vẫn chưa đủ, mà tôi lại còn phải gánh thêm tội cố sát một tín đồ Hồi giáo khác nữa ư?» Nghe đến đây, viên Tổng đốc liền bảo đao phủ: «Hãy thả viên Quản lý bếp ra, và đem treo cổ tên Do Thái này.»

Ngay lập tức, tên đao phủ bước tới quàng sợi dây thòng lọng vào cổ y thì bỗng nhiên, người thợ may chen qua đám đông hét vang: «Khoan đã! Dừng tay! Chính tôi mới là kẻ đã giết gã gù; và sự tình diễn ra thế này đây. Hôm qua tôi đi chơi vui vẻ trở về nhà để ăn tối, thì tình cờ gặp gã gù này đang say mèm, vừa gõ trống vừa cất cao giọng ca hát say sưa bên chiếc trống lắc của hắn. Tôi liền tiến lại bắt chuyện, mời hắn về nhà mua cá thết đãi, và chúng tôi cùng ngồi ăn uống vui vẻ. Chẳng mấy chốc, vợ tôi gắp một miếng cá to đút thẳng vào miệng hắn; ngặt nỗi một phần miếng cá bị nghẹn sai đường hoặc vướng lại ở cổ họng khiến hắn tắt thở chết ngay lập tức. Thế là vợ chồng tôi khiêng hắn sang nhà tên người Do Thái, nơi có cô nữ nô lệ ra mở cửa. Tôi đã bảo con bé: "Hãy nói với chủ mi rằng có một người đàn ông, một người phụ nữ cùng một người bệnh đang chờ ngài khám bệnh!" Tôi đưa cho con bé một phần tư đồng dinar và nó chạy đi báo chủ. Trong lúc nó đi vắng, tôi bồng gã gù lên đầu cầu thang, dựng tựa hắn vào tường rồi cùng vợ chuồn thẳng. Khi gã người Do Thái đi xuống, y đã vấp phải xác hắn và tưởng rằng chính mình đã giết chết hắn.» Anh quay sang hỏi người Do Thái: «Có đúng là như vậy không?», người Do Thái đáp: «Đúng vậy.» Ngay lập tức, người thợ may quay lại thưa với viên Tổng đốc: «Xin hãy tha cho người Do Thái và treo cổ tôi đi.» Khi nghe câu chuyện của người thợ may, viên Tổng đốc vô cùng kinh ngạc trước vụ án kỳ lạ của gã gù và thốt lên: «Quả thật đây là một câu chuyện kỳ thú cần phải được ghi chép lại trong sách vở!» Đoạn, ông ra lệnh cho đao phủ: «Thả tên Do Thái ra, và đem treo cổ người thợ may vì hắn đã tự thú tội.» Đao phủ liền tiến đến quàng thòng lọng vào cổ người thợ may và lầm bầm: «Ta phát chán cái trò vòng vo này lắm rồi: cứ lôi người này ra rồi lại đổi người khác, cuối cùng chẳng có ma nào bị treo cổ cả!»

Tương truyền rằng, gã gù nói trên thực chất là một tên hề chuyên hầu hạ bên cạnh Sultan xứ Trung Hoa, người mà nhà vua không thể rời mắt nổi. Thế nên khi gã ta uống say khướt và mãi đến trưa hôm sau vẫn không thấy bén mảng đến hầu, nhà vua liền hỏi mấy vị đại thần trong triều về tung tích của hắn. Họ tâu rằng: «Tâu bệ hạ, viên Tổng đốc đã phát hiện hắn đã chết và ra lệnh treo cổ kẻ sát nhân; nhưng khi đao phủ chuẩn bị kéo cổ kẻ đó lên thì lần lượt có người thứ hai, thứ ba rồi thứ tư xuất hiện, ai nấy đều nhận tội: "Chính ta, không ai khác, đã giết gã gù!", và mỗi người đều thuật lại một cách tường tận, chi tiết về cái chết của tên hề.» Khi nhà vua nghe xong, ngài liền cất giọng ra lệnh cho quan Tổng thị vệ: «Hãy lập tức xuống pháp trường dẫn toàn bộ bốn kẻ đó tới đây cho ta.» Vị Tổng thị vệ liền phi nhanh đến pháp trường, bắt gặp đao phủ đang chuẩn bị treo cổ người thợ may liền hét lớn: «Dừng tay!» Sau đó, ông truyền đạt lại thánh chỉ của nhà vua cho viên Tổng đốc. Viên Tổng đốc liền áp giải cả bốn người gồm thợ may, người Do Thái, tín đồ Thiên Chúa và viên Quản lý bếp (cùng thi thể gã gù được người khiêng theo sau) diện kiến nhà vua. Khi bước vào triều cội, ông sụp lạy và tâu lên nhà vua toàn bộ câu chuyện — một câu chuyện thiết tưởng không cần phải lặp lại làm gì, bởi như người ta thường nói: «Chuyện lặp lại ba lần chẳng còn chút thi vị nào.» Nhà vua nghe xong vô cùng kinh ngạc, buồn cười lẫn thích thú, ben hạ lệnh dùng mực vàng ròng để ghi chép lại câu chuyện này, đồng thời hỏi những kẻ có mặt: «Các ngươi đã từng nghe câu chuyện nào kỳ lạ hơn chuyện về gã gù của trẫm chưa?»

Lúc ấy, tên thương nhân môi giới theo đạo Thiên Chúa bước lên trước, tâu rằng: «Muôn tâu Bệ hạ, nếu được ngài cho phép, thần xin kể cho ngài nghe một câu chuyện đã xảy ra với chính bản thân thần, thậm chí còn kỳ lạ, diệu kỳ, vui nhộn và hấp dẫn hơn cả câu chuyện về gã gù.»

Nhà vua phán: «Hãy kể cho chúng ta nghe xem ngươi có chuyện gì nào!» Và hắn bắt đầu cất lời: