Hỡi nhà vua của thời đại, thần đến xứ sở ngài đây để buôn bán, và định mệnh đã giữ chân thần lại chốn này cùng ngài: nhưng quê hương thần vốn ở Cairo, xứ Ai Cập, cũng là nơi thần lớn lên, bởi thần là người Copt và cha thần trước kia hành nghề môi giới. Khi thần trưởng thành, ông qua đời và thần nối nghiệp ngơi của ông.

Một hôm, khi thần đang ngồi trong cửa hiệu, kìa, có một chàng trai khôi ngã tuấn tú vô song tiến lại gần, y diện trang phục lộng lẫy và cưỡi một con lợn rừng... à nhầm, cưỡi một con lừa tuyệt đẹp. Khi thấy thần, y chào, và thần đứng dậy chào kính trọng: đoạn y lấy ra một chiếc khăn chứa ít hạt mè làm mẫu rồi hỏi: "Cái này giá bao nhiêu một Ardabb?"; thần đáp: "Một trăm đồng dirham." Y liền bảo: "Hãy gọi những kẻ phu khuân vác, thợ đo lường cùng người đong đếm rồi ngày mai đến Khan al-Jawáli, khu Cổng Chiến Thắng, ngài sẽ gặp ta ở đó." Nói rồi y quả quyết rời đi, để lại mẫu hạt mè trong chiếc khăn; thần liền đi một vòng thăm dò các mối hàng và xác định rằng mỗi Ardabb có thể bán được một trăm hai mươi đồng dirham. Hôm sau, thần mang theo bốn người đong đếm cùng đi đến Khan, và tìm thấy y đang đợi mình. Vừa trông thấy thần, y liền đứng dậy mở kho, và chúng thần đong lúa mì cho đến khi cạn sạch kho; tổng cộng được năm mươi Ardabb, vị chi năm nghìn đồng bạc. Đoạn y bảo: "Cứ mười đồng dirham mỗi Ardabb là tiền công môi giới của ngươi; vậy hãy nhận lấy tiền bán hàng, giữ lại giùm ta bốn nghìn năm trăm đồng dirham; rồi khi ta bán dứt đống hàng hóa khác trong kho, ta sẽ đến gặp ngươi để nhận lại số tiền." Thần đáp: "Xin tuân lệnh," rồi cúi hôn tay y và ra về, hôm ấy tính ra kiếm được khoản lời một nghìn đồng dirham.

Y vắng mặt suốt một tháng, rồi đến cuối tháng mới quay lại hỏi: "Số đồng dirham đâu rồi?" Thần đứng dậy chào và đáp: "Ngài có muốn dùng chút gì tại gia hạ không?" Nhưng y từ chối và bảo: "Hãy chuẩn bị sẵn tiền đi, ta sẽ quay lại lấy ngay đây." Rồi y cưỡi lừa đi mất. Thần bèn mang tiền ra, ngồi chờ y, nhưng y biệt tích thêm một tháng nữa mới trở lại và cất lời: "Số đồng dirham đâu rồi?" Thần đứng dậy chào hỏi: "Ngài không định ghé nhà thần dùng bữa hay sao?" Y lại từ chối và nói thêm: "Hãy chuẩn bị sẵn tiền cho ta, ta sẽ quay lại lấy ngay." Rồi y phóng ngựa đi mất. Thần đành mang tiền ra, ngồi đợi y trở về; nhưng y biệt tăm suốt tháng thứ ba, khiến thần phải thầm nghĩ: "Quả thực chàng trai này chính là hiện thân của lòng hào hiệp." Hết tháng, y xuất hiện, cưỡi một con la cái và mặc bộ y phục vô cùng lộng lẫy; y rạng ngời như vầng trăng tròn đêm rằm, trông tựa như vừa tắm gội xong, đôi má ửng hồng, vầng trán trắng ngần như hoa, cùng nốt ruồi duyên tựa hạt long diên hương làm say đắm lòng người; đúng như lời thơ ca ngợi một bậc dung nhan như thế:

Vầng trăng sánh tựa thái dương chung một chốn ✿ Rạng ngời ánh ngọc, vận hội thắm tươi,

Đổi thay tâm thức, muôn vẻ huy hoàng: ✿ Chào mừng ân phước ngập tràn khát khao!

Sắc hương kiều diễm đạt đỉnh tuyệt đỉnh, ✿ Chinh phục muôn lòng, thấu suốt tâm can.

Ngợi ca Đấng Tối Cao với muôn kỳ công diệu kỳ, ✿ Ngài muốn điều gì, tay Ngài khắc lập nên!

Khi nhìn thấy y, thần đứng dậy chuốc những lời chúc phúc và hỏi: "Hỡi chúa công của thần, ngài không tính nhận lại số tiền của mình hay sao?" Y đáp: "Vội gì chứ? Hãy đợi đến khi ta giải quyết xong xuôi công việc rồi sẽ đến lấy." Y lại cưỡi lừa đi mất và thần tự nhủ: "Xin thề có Thượng đế, lần tới khi y đến, thế nào thần cũng phải giữ y lại làm khách; bởi thần đã dùng tiền của y để buôn bán và thu về khoản lợi nhuận lớn." Cuối năm đó, y lại đến, khoác trên mình bộ trang phục còn lộng lẫy hơn trước; khi thần tha thiết nài xin y nhân danh Phúc âm hãy ghé xuống trọ tại gia và thưởng thức bữa cơm khách của thần, y đáp: "Ta đồng ý, với điều kiện những gì ngươi khoản đãi ta vẫn phải trích từ số tiền của ta đang nằm trong tay ngươi." Thần đáp: "Xin tuân lệnh," rồi mời y ngồi trong lúc thần lo chuẩn bị đầy đủ thức ăn thức uống cùng mọi thứ cần thiết; đoạn dọn mâm lên trước mặt y kèm theo lời mời "Bismillah!". Y tiến lại gần mâm, đưa tay trái ra ăn cùng thần; và thần vô cùng kinh ngạc khi thấy y không dùng tay phải. Dùng bữa xong, thần xối nước rửa tay cho y và đưa khăn lau. Sau đó, khi thần đã dọn ra ít bánh ngọt, chúng thần ngồi lại chuyện trò; thần bèn cất lời: "Hỡi chủ nhân của thần, xin ngài rủ lòng thương giải đáp vì sao ngài lại ăn bằng tay trái? Phải chăng tay kia của ngài gặp điều gì bất trắc?" Nghe vậy, y ngâm những vần thơ sau:

Bạn hiền ơi, chớ hỏi lửa nào nung đốt ngực ta, ✿ Kẻo rồi ngươi thấy nỗi đau rực cháy mắt chưa từng thấy:

Lòng nào muốn Salmá ngự trị nơi tâm can ✿ Thay thế tình yêu Laylá, nhưng tình thế khốn cùng đâu nề luật lệ!

Rồi y xắn tay áo bên phải ra và kìa, cánh tay đã bị cụt, chỉ còn lại phần cổ tay trơ trọi. Thần vô cùng bàng hoàng, nhưng y điềm nhiên bảo: "Chớ ngạc nhiên, và đừng nghĩ rằng ta ăn bằng tay trái vì kiêu căng hay ngạo mạn, mà bởi hoàn cảnh bắt buộc; còn việc cánh tay phải của ta bị cắt cụt bắt nguồn từ một biến cố kỳ lạ bậc nhất." Thần hỏi: "Và điều gì đã gây nên nông nỗi ấy?"; y đáp: —Hãy biết rằng ta là người gốc Baghdad và cha ta là một trong những bậc tôn quý ở thành phố đó. Khi trưởng thành, ta thường nghe những người hành hương, lữ khách, thương gia kể về xứ sở Ai Cập, và những lời ấy đã hằn sâu trong tâm trí ta cho đến khi cha ta qua đời. Lúc ấy, ta mang theo một số tiền lớn, sắm sửa hàng hóa từ Baghdad và Mosul, chất đầy các cọc rồi lên đường phiêu bạt; và Thượng đế đã ban cho ta sự bình an cho đến khi đặt chân tới thành phố của các ngươi đây. Nói rồi y bật khóc và cất giọng ngâm:

Kẻ mắt mờ tránh được hố sâu ✿ Nơi kẻ tinh đời ngã quỵ:

Một lời giết chết người khôn ✿ Mà cứu kẻ phàm ngu ngốc:

Tín đồ thì thiếu cái ăn ✿ Kẻ vô thần yến tiệc linh đình:

Mưu trí hay hành động nào là của con người? ✿ Ý Chúa định đoạt tất cả muôn loài!

Dứt đoạn thơ, y kể tiếp: Thế là ta bước chân vào Cairo, dỡ hàng hóa xuống và cất vào kho của lãnh địa "Al-Masrúr". Sau đó, ta đưa tên gia nhân ít tiền để mua chút đồ ăn rồi nằm xuống ngơi nghỉ một lát. Khi tỉnh giấc, ta rảo bước đến con phố mang tên "Bayn al-Kasrayn" — Giữa hai Cung điện — rồi trở về trọ qua đêm tại Khan. Sáng hôm sau, ta mở một kiện hàng, lấy ra ít phẩm vật và tự nhủ: "Ta sẽ đi một vòng qua các khu chợ để thăm dò tình hình thị trường." Thế là ta chất hàng lên lưng mấy tên nô lệ và lên đường cho đến khi tới Kaysariyah hay Chợ trao đổi Jahárkas; nơi các nhà môi giới hay tin ta đến đã đứng chờ sẵn. Họ nhận hàng đem đi rao bán, nhưng chẳng thể thu hồi nổi vốn gốc. Thần lấy làm phiền muộn, tuy nhiên Trưởng hội môi giới liền bảo: "Hỡi ngài, ta sẽ chỉ cho ngài cách để thu lời từ đống hàng hóa này. Ngài nên làm theo cách của các thương nhân là bán chịu trong một thời hạn nhất định, có hợp đồng do công chứng viên lập và được làm chứng đàng hoàng; đồng thời thuê một nhân viên đổi tiền thu các khoản nợ vào mỗi thứ Hai và thứ Năm. Như vậy ngài vừa kiếm lời gấp đôi trở lên, vừa có thể thong thả thưởng ngoạn Cairo và dòng sông Nile." Thần đáp: "Đây là lời khuyên sáng suốt," rồi dẫn các nhà môi giới về Khan. Họ nhận hàng mang ra chợ và ta đã bán được giá, đổi lại các giấy nhận nợ. Ta gửi những giấy nợ này cho một tay đổi tiền, người này đưa cho ta một biên lai để ta cầm về Khan. Tại đây ta ở lại trọn một tháng, mỗi sáng bắt đầu ngày mới bằng chén rượu vang, dùng bữa với thịt chim bồ câu, thịt cừu và bánh ngọt, cho đến khi đến kỳ hạn thu hồi các khoản nợ. Cứ thế, vào mỗi thứ Hai và thứ Năm, ta ra chợ ngồi ở cửa hiệu của người thương gia này hay người thương gia khác, trong khi công chứng viên và người đổi tiền đi một vòng thu tiền từ các thương gia, cho đến tận xế chiều sau giờ cầu nguyện, họ mang tiền đến cho ta, ta đếm kỹ, niêm phong các túi rồi mang về Khan. Vào một ngày nọ, đúng vào thứ Hai, ta đi nhà tắm công cộng rồi trở về Khan, ngồi trong phòng riêng nhấp một chén rượu vang rồi chợp mắt một lát. Lúc tỉnh dậy, ta ăn một con gà, xức nước hoa rồi ghé vào cửa hiệu của một thương gia tên là Badr al-Din al-Bostáni, hay còn gọi là người làm vườn, ông ta chào đón ta nồng nhiệt; và chúng ta ngồi chuyện trò một lúc chờ chợ mở cửa. Bỗng nhiên, có một quý bà dáng người đài các tiến đến, đầu đội chiếc khăn trùm đầu lộng lẫy nhất, thoa ngọc lộ đan thanh thơm ngát và sải bước uyển chuyển; thấy ta, nàng hé lớp khăn màng che mặt để lộ đôi mắt đen láy tuyệt mỹ. Nàng chào Badr al-Din, ông ta đáp lễ, đứng dậy và trò chuyện với nàng; và ngay khoảnh khắc nghe nàng lên tiếng, tình yêu dành cho nàng đã chiếm lĩnh trái tim ta. Chẳng mấy chốc nàng bảo Badr al-Din: "Ngươi có khúc vải dệt bằng chỉ vàng ròng nào ở đây không?" Ông ta liền lấy ra một khúc vải từng mua của ta và bán cho nàng với giá một nghìn hai trăm đồng dirham; nàng liền bảo: "Ta sẽ mang khúc vải này về nhà rồi sai người gửi tiền cho ngươi." Thương gia đáp: "Điều đó không thể được đâu thưa phu nhân, bởi chủ nhân của xấp vải đang ở đây và ta còn phải chia phần lời cho ngài ấy." Nàng kêu lên: "Thật khốn kiếp cho ngươi! Chẳng lẽ ta chưa từng lấy của ngươi nguyên cả cuộn vải đắt tiền, mang lại cho ngươi khoản lời lớn hơn mong đợi và gửi tiền đầy đủ đó sao?" Ông ta đáp: "Dứt khoát là vâng; nhưng hôm nay thần đang rất cần tiền bán hàng." Nghe thế, nàng cầm khúc vải ném trả lại vào lòng ông ta, buông lời: "Đồ tồi! Nguyền rủa cho cái lũ tụi bay chẳng biết đánh giá ai cho đúng tầm!" rồi quay lưng bỏ đi. Thần cảm thấy tâm hồn mình như đang bay theo bóng nàng; bèn đứng dậy níu nàng lại, cất lời: "Xin nàng hãy nhân danh Chúa mà rủ lòng thương bước quay trở lại, hỡi phu nhân của lòng thần." Nàng quay đầu mỉm cười đáp: "Vì chàng, ta quay lại," rồi bước đến ngồi đối diện với ta trong cửa hiệu. Thần bèn hỏi Badr al-Din: "Họ đòi giá bao nhiêu cho súc vải này?"; ông ta đáp: "Mười một trăm đồng dirham." Thần tiếp lời: "Trăm đồng chẵn đó là phần lời của ngươi: hãy mang cho ta một tờ giấy để ta viết giấy biên nhận thanh toán." Thế rồi ta tự tay viết biên nhận đưa cho nàng, đoạn trao súc vải và nói: "Nàng hãy mang theo đi, và nếu muốn, hôm tới phiên chợ hãy mang tiền đến trả ta; hoặc tuyệt vời hơn nữa, hãy xem đó là món quà mọn thần kính dâng làm khách quý." Nàng đáp: "Nguyện xin Thượng đế ban ơn lành cho chàng, và khiến chàng thành phu quân, chủ nhân cai quản toàn bộ gia tài của thiếp!" Và Thượng đế đã đoái hoài đến lời nguyện ấy. Thần thấy Cánh cổng Thiên đàng rộng mở trước mắt và thưa rằng: "Hỡi phu nhân, xin hãy nhận súc vải này, và thần vẫn còn một súc y hệt đang sẵn sàng dâng hiến; chỉ xin nàng cho thần được một lần ngắm dung nhan." Nàng liền vén khăn che mặt lên và thần được chiêm ngưỡng một khuôn mặt để lại trong ta ngàn tiếng thở dài, trái tim ta đã bị tình yêu của nàng câu thúc đến mức chẳng còn làm chủ được lý trí nữa. Rồi nàng buông khăn che mặt xuống, cầm lấy súc vải và nói: "Hỡi chúa công của thần, xin chớ gieo sầu thương vì vắng bóng thiếp!" rồi quay lưng biến mất khỏi tầm mắt. Thần ngồi thẫn thờ ở chợ mãi tận qua giờ xế chiều, tâm trí hoàn toàn lạc lối trong thứ tình yêu đã ngự trị; và sức mạnh mãnh liệt của niềm đam mê buộc ta phải dò hỏi vị thương gia về nàng, và ông ta đáp: "Đó là một phu nhân giàu có: nàng là con gái của một vị Emir vừa qua đời, để lại cho nàng một gia sản khổng lồ." Sau đó ta từ biệt ông ta trở về Khan, nơi người ta đã dọn sẵn bữa tối; nhưng vì mải nghĩ về nàng nên thần chẳng nuốt nổi miếng nào, và khi nằm xuống giường, giấc ngủ cũng chẳng tài nào đến với ánh mắt. Thần trằn trọc thao thức đến tận sáng, bèn đứng dậy thay y phục, nhấm một chén rượu vang, điểm tâm qua loa rồi ra cửa hiệu của thương gia, chào hỏi và ngồi xuống bên ông ta. Chẳng mấy chốc, vị phu nhân xuất hiện như thường lệ, theo sau là một ả nô tì, khoác trên mình bộ trang phục còn lộng lẫy hơn hôm trước; nàng chào thần mà chẳng màng tới Badr al-Din, rồi cất giọng trôi chảy duyên dáng (chưa từng đời nào thần được nghe tiếng nói nào ngọt ngào và êm dịu đến thế): "Hãy phái người đi theo ta để nhận một nghìn hai trăm đồng dirham, tiền thanh toán súc vải." Thần hỏi: "Vội gì thế hả nàng?" và nàng đáp: "Nguyện đôi ta chẳng bao giờ phải xa nhau!" rồi trao tiền cho ta. Thần ngồi chuyện trò cùng nàng, đoạn ra hiệu bằng tay để ngầm bày tỏ nỗi khao khát được ân ái với nàng, nàng liền đứng phắt dậy với vẻ mặt tỏ ý không bằng lòng. Lòng thần quyến luyến khôn nguôi, bèn rời khỏi khu chợ và âm thầm bám theo dấu chân nàng. Khi ta đang rảo bước, bỗng một ả nô tì da đen chặn đường và nói: "Hỡi chủ nhân, xin hãy lại đây nói chuyện với tiểu thư của em." Thần ngạc nhiên đáp: "Chẳng có ai quen biết ta ở chốn này cả;" nhưng ả ta đáp lại: "Hỡi ngài, sao ngài mau quên thế! Tiểu thư của em chính là vị phu nhân ban nãy ở cửa hiệu của thương gia kia mà." Thần bèn theo ả đến tiệm đổi tiền, gặp lại vị phu nhân đang đứng chờ, nàng kéo tay ta sát bên mình và thổ lộ: "Hỡi người yêu dấu, bóng hình chàng đã hằn sâu trong tâm trí thiếp, và tình yêu dành cho chàng đã chiếm trọn trái tim: từ khoảnh khắc đầu tiên gặp chàng, thiếp chẳng còn màng đến giấc ngủ hay ăn uống." Thần đáp: "Nỗi khổ tâm của anh còn gấp bội, và hoàn cảnh của anh chẳng cần phải than thở nữa." Đoạn nàng nói: "Hỡi người yêu, tại nhà chàng, hay tại nhà thiếp?" "Anh là kẻ lữ khách tha phương nơi xứ người, chẳng có chốn dung thân nào ngoài căn phòng tại Khan, vậy xin theo ý nàng, hãy về nhà nàng." "Được thôi; nhưng hôm nay là đêm thứ Sáu và chẳng thể làm gì được cho đến sau giờ cầu nguyện ngày mai; chàng hãy đến nhà thờ cầu nguyện; rồi cưỡi lừa, hỏi đường tới khu phố Habbániyah; tới đó, hãy tìm dinh thự của Al-Nakib Barakát, người ta vẫn thường gọi là Abu Shámah vị hội trưởng; đó chính là tư dinh của thiếp: đừng chậm trễ nhé vì thiếp sẽ ngóng chờ chàng." Lòng thần vui sướng khôn tả xiết; từ biệt nàng trở về Khan, trải qua một đêm không tài nào chợp mắt. Trờ cho đến khi rạng đông vừa ló dạng, thần lập tức đứng dậy, thay y phục, xức nước hoa thơm ngát cùng các loài hương liệu, mang theo năm mươi đồng dinar bọc trong chiếc khăn, rời Khan Masrúr đến cổng Zuwaylah, trèo lên lưng con lừa và bảo người đánh lừa: "Đưa ta đến Habbányah." Y liền khởi hành và đưa ta tới một con phố có tên Darb al-Munkari chỉ trong chớp mắt, tại đó thần bảo y: "Hãy vào trong và hỏi thăm dinh thự của vị hội trưởng." Y đi một lát rồi quay ra bảo: "Mời ngài xuống lừa." Thần bảo: "Ngươi hãy đi trước dẫn đường vào nhà," rồi dặn thêm: "Hãy quay lại đây vào lúc rạng sáng để rước ta về;" y đáp: "Xin vâng lệnh Allah;" thần liền thưởng cho y một phần tư đồng vàng dinar, y vui vẻ nhận lấy rồi đi. Sau đó thần gõ cửa và có hai ả nô tì da trắng bước ra; cả hai đều còn rất trẻ, ngực nở nang, trinh nguyên tựa vầng trăng rằm, cất lời chào: "Xin mời ngài bước vào, tiểu thư đang ngóng đợi ngài và nàng đã thức trắng đêm qua vì mong nhớ ngài." Thần đi qua khoảng hiên trước bước vào một phòng khách có tới bảy cánh cửa, sàn lát cẩm thạch đa sắc, trang hoàng rèm lụa muôn màu; trần nhà khảm vàng rực rỡ với các đường viền chạm khắc dòng chữ tô màu ngọc lưu ly; tường trát thạch cao phong cách Sultání soi bóng người như gương. Xung quanh phòng là những ô cửa sổ có chấn song nhìn ra khu vườn ngập tràn hoa quả; với những con suối róc rách chảy róc rách, muôn loài chim hót ca líu lo rộn rã; và chính giữa sảnh là một đài phun nước, bốn góc có những chú chim đúc bằng vàng ròng nạm ngọc ngà châu báu đang tuôn dòng nước trong vắt như pha lê. Khi thần vừa bước vào và ngồi xuống,—Và Shahrazad nhận thấy ánh dương rạng rỡ liền ngừng kể câu chuyện được phép.

Đến đêm thứ Hai Mươi Sáu,

Nàng thưa rằng: Chuyện kể rằng, hỡi Nhà vua đầy hồng phúc, chàng thương nhân trẻ tiếp tục câu chuyện, Khi thần vừa bước vào và ngồi xuống, vị phu nhân liền xuất hiện với chiếc vương miện nạm ngọc ngà châu báu trên đầu; khuôn mặt chấm những nốt ruồi giả bằng chàm, lông mày kẻ chì kohl và đôi bàn tay bàn chân nhuộm đỏ bằng lá móng henna. Khi thấy thần, nàng mỉm cười rạng rỡ, vòng tay ôm chầm lấy ngực thần; rồi áp môi hôn ngậm lấy chiếc lưỡi của thần (và thần cũng làm y như vậy) và thốt lên: "Có thật là chàng, hỡi chàng trai ngăm đen bé nhỏ của thiếp, đã đến bên thiếp rồi không?" rồi nói thêm: "Chào mừng chàng và chúc chàng vạn sự an lành! Xin thề có Thượng đế, từ ngày gặp chàng, giấc ngủ chẳng còn ngon và bữa cơm chẳng còn vị ngon nữa." Thần đáp: "Thiếp cũng chịu chung nỗi niềm ấy; và anh là nô bộc, là tên nô lệ của riêng nàng." Đoạn chúng thần ngồi xuống chuyện trò, thần ngượng ngùng cúi gằm mặt xuống đất, nhưng nàng chẳng chần chừ mà cho dọn ra một mâm đầy những món ăn tuyệt hảo, thịt ướp gia vị, bánh chiên ngâm mật ong rừng và gà nhồi đường cùng hạt dẻ cười, đôi bên ăn uống đến no nê. Sau đó người ta mang chậu và bình tới để thần rửa tay, xức nước hoa hồng pha xạ hương rồi tiếp tục ngồi xuống trò chuyện. Nàng cất giọng ngâm những vần thơ:[537]—

Ví phỏng biết trước ngày chàng đến, lối đi ngập tràn ✿ Máu con tim và tròng mắt của thiếp:

Má thiếp sẽ trải thảm lót chào đón chàng, ✿ Để gót chân chàng nhẹ bước trên mi mắt thiếp.

Nàng liên tục than thở về những gì đã trải qua và thần kể lại những nỗi niềm của mình; và tình yêu dành cho nàng đã cắm rễ sâu vào tâm can đến mức mọi của cải giàu sang đối với thần đều trở nên vô nghĩa. Rồi chúng thần đùa giỡn, ôm ấp và hôn hít nhau cho đến tận chập tối, lúc ấy các nàng hầu dọn ra các món ăn cùng bộ dụng cụ đựng rượu vang trọn bộ, và chúng thần ngồi chè chén say sưa đến nửa đêm; khi ấy đôi bên cùng rúc vào chăn gối và thần đã trải qua một đêm tuyệt trần chưa từng có trong đời. Sáng hôm sau, thần thức dậy từ biệt nàng, dúm chiếc khăn bọc tiền dinar giấu xuống dưới tấm thảm trải nền và bước ra cửa trong tiếng khóc sụt sùi của nàng: "Hỡi chúa công của thiếp, bao giờ thiếp mới được ngắm lại dung nhan ấy?" Thần đáp: "Chiều tối nay anh sẽ lại tới," rồi bước ra gặp cậu bé dắt lừa hôm qua đang đợi sẵn ngoài cửa. Thần trèo lên lưng lừa trở về Khan Masrúr, xuống lừa và thưởng cho cậu ta nửa đồng dinar, dặn: "Chiều tối quay lại nhé;" y đáp: "Dạ vâng." Thần ăn sáng xong thì ra ngoài lo việc buôn bán; trở về với một con cừu quay cùng ít bánh ngọt, gọi phu khuân vác đặt số thực phẩm vào giỏ, trả công rồi gửi thẳng đến nhà phu nhân. Thần tiếp tục lo việc kinh doanh đến tận chập tối, khi người đánh lừa tới; thần lấy năm mươi đồng dinar bọc vào khăn rồi cưỡi lừa đến tư dinh của nàng, nơi sàn cẩm thạch đã được quét dọn sạch sẽ, đồ đồng lau chùi bóng loáng, đèn nhánh và nến sáp đã thắp sáng trưng, mâm cỗ dọn sẵn và rượu vang đã lắng trong. Khi trông thấy thần, vị phu nhân vòng tay ôm lấy cổ, trách móc: "Chàng bỏ đi làm thiếp bơ vơ quá chừng." Đoạn nàng dọn mâm, chúng thần ăn uống no nê, các ả nô tì thu dọn mâm bát rồi dâng rượu. Đôi bên uống liên miên đến nửa đêm, men say ngấm đượm, chúng thần dìu nhau vào phòng ngủ và triền miên ở đó đến tận sáng. Thần lại vùng dậy ra về, để lại năm mươi đồng dinar cho nàng như cũ, gặp cậu bé dắt lừa ngoài cửa, cưỡi lừa về Khan ngơi nghỉ một lát. Sau đó, thần ra ngoài chuẩn bị bữa tối, mua liền hai con ngỗng tẩm nước sốt đặt trên hai đĩa cơm rang rắc tiêu, sắm thêm rễ khoai môn chiên ngâm mật ong, nến sáp, hoa quả, mứt, các loại hạt hạnh nhân cùng hoa thơm cỏ lạ, rồi gửi tất cả đến cho nàng. Khi màn đêm buông xuống, thần lại buộc năm mươi đồng dinar vào khăn, cưỡi lừa quen thuộc đến tư dinh, hai người lại cùng nhau ăn uống, hoan ái cho đến sáng hôm sau, thần ném chiếc khăn bọc tiền lại rồi cưỡi lừa về Khan. Thần cứ lặp lại điệp khúc ấy mãi cho đến một buổi sáng đẹp trời sau một đêm hoan lạc, thần bỗng tỉnh giấc và nhận ra mình đã trắng tay, chẳng còn nổi một đồng dinar hay dirham nào giắt túi. Thần tự nhủ: "Hóa ra tất cả chuyện này là do mưu kế của quỷ Satan;" và bắt đầu ngâm những vần thơ:—

Nghèo đói lu mờ ánh hào quang của kẻ giàu sang dù tột đỉnh, ✿ Hệt như vầng thái dương buổi hoàng hôn ánh lên thứ sắc vàng úa:

Lúc vắng mặt, người ta bị lãng quên, bạn bè chẳng đoái hoai; ✿ Lúc diện kiến, nào được chia sẻ niềm vui bởi chẳng ai màng tới:

Hắn lang thang giữa chợ đời bị mọi người lánh xa, cầu được ẩn mình khuất lấp; ✿ Nơi chốn hoang vu nhỏ lệ khóc than cho cảnh ngộ đắng cay:

Thề có Thượng đế, giữa chốn họ hàng thân thích dẫu tài đức đến đâu, ✿ Kẻ bị túng quẫn bủa vây nghèo hèn bám riết suy cho cùng cũng chỉ là kẻ tha hương!

Thần rời khỏi Khan, rảo bước dọc con phố "Giữa hai Cung điện" cho đến khi tới cổng Zuwaylah, nơi dòng người đang chen chúc nghẽn cứng cả lối đi vì quá đông đúc. Và theo sự xui khiến của định mệnh, tại đó thần vô tình va phải một gã lính kỵ binh khiến tay thần chạm vào túi ngực y và cảm nhận được một chiếc ví bên trong. Thần liếc nhìn thấy sợi dây lụa màu xanh thò ra khỏi miệng túi và nhận ngay ra đó là một chiếc ví; đám đông chen lấn mỗi lúc một dữ dội và đúng lúc ấy, một con lạc đà thồ đầy củi vô tình va mạnh vào gã lính ở phía đối diện, y quay ngoắt lại để đẩy con vật ra kẻo rách áo; và quỷ Satan xui khiến, thần liền giật mạnh sợi dây kéo ra một chiếc túi lụa màu xanh nhỏ xíu, bên trong có tiếng kim loại va chạm kêu lỏ xẻng như tiền xu. Thế nhưng gã lính cảm thấy túi mình bỗng nhẹ bẫng, vội thò tay vào thì thấy trống hoác; y liền quay phắt lại, chộp lấy chiếc chùy giắt bên yên ngựa giáng thẳng một cú vào đầu thần. Thần ngã quỵ xuống đất, trong khi đám đông xúm lại xung quanh, tóm lấy dây cương con ngựa của gã lính và chất vấn: "Mày ra tay đánh gã thanh niên này một cú nặng nề thế chỉ vì một cái va quẹt bình thường sao!" Nhưng gã kỵ binh gào lên với họ: "Thằng này là một tên trộm khốn kiếp!" Lúc đó thần mới định thần đứng dậy, mọi người nhìn thần và bảo: "Không đâu, hắn là một chàng trai khôi ngô: hắn đời nào đi ăn cắp thứ gì;" thế là người thì bênh vực kẻ thì chống lại thần, tiếng hỏi qua tiếng đáp lại vang lên om sòm gay gắt. Đám đông xúm lại lôi kéo thần định giải cứu khỏi nanh vuốt của gã lính; nhưng nghiệt ngã thay, đúng lúc ấy, viên Tổng đốc, Thủ hiến Cảnh sát cùng đội tuần canh vừa bước qua Cổng Zuwaylah, thấy đám đông đang tụ tập quanh thần và gã lính, viên Tổng đốc liền cất tiếng hỏi: "Có chuyện gì thế?" Gã lính đáp: "Thề có Thượng đế! Hỡi ngài Emir, đây là một tên trộm! Ta có một chiếc ví lụa xanh lót trong chứa hai mươi đồng vàng ròng trong túi và hắn đã móc mất trong lúc chen lấn." Tổng đốc hỏi: "Lúc đó có ai đứng cạnh ngươi không?" Gã lính đáp: "Không có." Nghe vậy, viên Tổng đốc liền ra lệnh cho Thủ hiến Cảnh sát tóm lấy thần, và thế là bức màn che chở của Chúa đã tuột khỏi người thần. Ông ta hạ lệnh: "Lột quần áo hắn ra," và khi họ lột trần, họ tìm thấy chiếc ví giấu trong y phục của thần. Viên Wali cầm lấy, mở ra đếm; và thấy đúng hai mươi đồng dinar như lời gã lính khai, ông ta vô cùng nổi giận, ra lệnh cho lính gác giải thần đến trước mặt. Rồi ông ta quát: "Nào, hỡi chàng trai, hãy khai thật đi: có phải ngươi đã ăn trộm chiếc ví này không?" Nghe thế, thần cúi gằm mặt xuống đất, tự nhủ: "Nếu chối đây đẩy, mình sẽ rước họa vào thân mất thôi." Thần bèn ngẩng đầu lên đáp: "Vâng, chính tay thần đã lấy." Nghe câu trả lời ấy, viên Tổng đốc vô cùng kinh ngạc, bèn triệu tập các nhân chứng ra mặt xác nhận lời khai nhận tội của thần. Tất cả sự việc ấy diễn ra ngay tại Cổng Zuwaylah. Đoạn viên Tổng đốc ra lệnh cho kẻ cầm đuốc chặt đứt tay phải của thần, và hắn đã thi hành ngay lập tức; sau đó hắn định chém đứt luôn bàn chân trái của thần; nhưng gã lính kỵ binh bỗng động lòng trắc ẩn, ra tay can thiệp với viên Tổng đốc xin tha mạng cho thần khỏi chết. Thế rồi viên Wali bỏ đi, để lại đám đông vây quanh thần và dúm cho một chén rượu vang để uống. Riêng gã kỵ binh nhét chiếc ví vào tay thần, nói: "Ngươi là một chàng trai khôi ngô tuấn tú, làm đạo tặc là điều không xứng chút nào." Thần bèn ngâm những vần thơ:—

Xin thề danh Chúa, ngài quý phái ơi! thần nào phải kẻ trộm cừ, ✿ Hỡi người tuyệt vời nhất! thần đâu sinh ra làm chốn sơn tặc:

Chỉ vì vần xoay định mệnh quật ngã thần trong chớp mắt, ✿ Nỗi nhọc nhằn, ưu tư và bần hàn đã xô đẩy bước chân sa ngã:

Đâu phải chính tay thần giương cung, mà chính Thượng đế giương cung bắn ngọn giáo định mệnh, ✿ Bắn rơi chiếc vương miện hoàng gia trên đỉnh đầu thần lăn lóc giữa cát bụi.

Gã lính quay lưng bỏ đi sau khi nhét chiếc ví vào tay thần; và thần cũng lủi thủi ra về, lấy mảnh vải rách quấn chặt bàn tay cụt rồi nhét giấu vào ngực áo. Toàn bộ dung mạo của thần đã đổi khác, làn da ngả màu vàng vọt vì nỗi hổ thẹn và cơn đau đớn vừa gánh chịu. Thế mà thần vẫn lê bước đến nhà người tình, trong tâm trạng hoảng loạn tột độ, ngã vật người xuống chiếc thảm trải sàn.

Nàng nhìn thấy thần trong bộ dạng ấy liền hỏi: "Chàng bị làm sao thế và sao trông dung mạo lại đổi thay nhiều đến vậy?"; thần đáp: "Đầu anh đau nhức quá và cơ thể chẳng được khỏe." Nghe thế, nàng vô cùng lo lắng, xót xa cất lời: "Xin chớ thiêu đốt trái tim thiếp nữa, hỡi chúa công, hãy ngồi dậy ngẩng đầu lên và kể cho thiếp nghe hôm nay đã xảy ra chuyện gì, bởi nét mặt chàng đã thay lời muốn nói rồi kìa." Thần đáp: "Đừng nhắc chuyện đó nữa." Nhưng nàng bật khóc nức nở: "Thiếp có cảm giác như chàng đã chán ghét thiếp rồi, vì thấy thái độ của chàng hôm nay khác hẳn ngày thường." Thần vẫn im lặng; và nàng cứ tỉ tê dẫu chẳng nhận được lời đáp nào từ thần, cho đến khi màn đêm buông xuống. Lúc ấy nàng dọn đồ ăn ra, nhưng thần từ chối vì sợ nàng phát hiện mình ăn bằng tay trái, bèn viện cớ: "Bây giờ anh không thấy thèm ăn." Nàng gặng hỏi: "Hãy kể cho thiếp nghe hôm nay đã xảy ra chuyện gì, và sao chàng lại đau khổ, suy sụp tinh thần đến thế?" Thần đáp: "Hãy đợi lát nữa; lúc thong thả anh sẽ kể hết cho nghe." Đoạn nàng mang rượu ra, giục: "Uống đi, chén này sẽ xua tan muộn phiền: chàng phải uống và kể cho thiếp nghe mọi chuyện." Thần hỏi: "Bắt buộc phải kể sao?"; nàng đáp: "Vâng." Thần bèn bảo: "Nếu đã thế, hãy rót rượu cho anh bằng chính tay nàng." Nàng rót và uống, rồi lại rót đầy chén đưa cho thần, thần chìa tay trái ra đón lấy, lấy tay lau những giọt lệ rỉ ra từ khóe mắt rồi cất giọng ngâm:—

Khi Thượng đế muốn giáng họa xuống đầu một con người ✿ Vốn có đủ tai, mắt và minh mẫn khôn ngoan;

Ngài làm tai điếc lòa đôi mắt ✿ Và bứt rứt trí tuệ hắn tựa sợi tóc rút khỏi da đầu

Cho đến khi hoàn tất ý định, Ngài mới ban trả trí khôn ✿ Để người ta được cảnh giác và thận trọng hơn trong bước đường đời.

Ngâm xong những vần thơ, thần bật khóc, và nàng oà lên khóc nức nở thảm thiết: "Nguyên nhân nào khiến chàng khóc? Chàng đang bóp nát trái tim thiếp đây này! Tại sao chàng lại cầm chén bằng tay trái?" Thần đáp: "Thực ra tay phải của anh đang bị nhọt;" nàng bảo: "Đưa ra đây thiếp nặn cho." Thần từ chối: "Chưa đến lúc nặn đâu, đừng có làm phiền anh bằng những lời ấy, bây giờ anh không tháo băng ra đâu." Thế rồi thần uống cạn chén rượu, và nàng cứ chuốc rượu liên miên cho đến khi men say hạ gục thần, khiến thần chìm vào giấc ngủ ngay tại chỗ; thừa cơ hội ấy, nàng lật bàn tay phải của thần ra và chứng kiến một cổ tay trơ trọi không còn bàn tay. Nàng bèn lục soát khắp người thần và tìm thấy chiếc ví vàng cùng bàn tay đứt lìa bọc trong mảnh vải rách. Chứng kiến cảnh tượng ấy, nỗi đau đớn tràn ngập tâm can nàng, chưa từng có ai thảm thiết nhường ấy, và nàng cứ khóc than thổ thức vì thần cho đến tận sáng. Khi tỉnh giấc, nàng đã chuẩn bị sẵn một bát súp hầm từ bốn con gà luộc mang đến cho thần kèm theo một chén rượu vang. Thần ăn uống xong, cầm lấy chiếc ví định bước đi; nhưng nàng ngăn lại: "Chàng định đi đâu đấy?"; thần đáp: "Đến nơi công việc gọi tên anh;" nàng bảo: "Chàng không được đi đâu hết: ngồi xuống đây." Thần đành ngồi xuống, nàng tiếp lời: "Tình yêu chàng dành cho thiếp sâu đậm đến mức đã tiêu tán toàn bộ gia tài và cụt cả bàn tay vì thiếp ư? Thiếp xin lôi kéo chàng làm chứng, và xin Thượng đế làm chứng cho lòng thiếp, rằng thiếp sẽ chẳng bao giờ rời xa chàng, mà nguyện chết dưới gót chân chàng; chẳng mấy chốc chàng sẽ thấy những lời thiếp nói là sự thật." Nói đoạn, nàng sai người đi triệu vị Kazi cùng các nhân chứng đến và dặn: "Hãy lập hợp đồng kết hôn giữa thiếp và chàng thanh niên này, và làm chứng cho việc thiếp đã nhận khoản tiền sính lễ." Khi họ hoàn tất văn bản, nàng lại bảo: "Hãy làm chứng rằng toàn bộ tiền bạc trong chiếc rấp này cùng tất cả nô tì, gia nhân và tài sản khác của thiếp đều được đem hiến tặng hoàn toàn cho chàng thanh niên này." Thế là họ ghi nhận tuyên bố ấy, trao quyền sở hữu hợp pháp cho thần thông qua hôn nhân; rồi họ nhận tiền công rồi cáo lui. Ngay sau đó, nàng dắt tay thần đi vào một căn phòng nhỏ, mở một chiếc rương lớn và bảo: "Chàng hãy nhìn xem có gì trong này;" thần nhìn vào và kìa, bên trong chứa đầy những chiếc khăn. Nàng nói: "Đây chính là số tiền ta nhận từ chàng, và mọi chiếc khăn chàng tặng, bên trong chứa năm mươi đồng dinar, thiếp đều gói ghém lại và vứt vào chiếc rương này; giờ đây hãy mang tất cả về đi, vì nó đã thuộc về chàng, và từ hôm nay chàng đã trở thành một bậc quyền quý. Định mệnh và vận hạn đã đày đọa khiến chàng mất đi bàn tay phải vì thiếp; thiếp chẳng đời nào đền đáp nổi; dẫu có dâng hiến cả sinh mạng này thì cũng quá nhỏ bé và thiếp vẫn mãi là con nợ của chàng." Nàng nói thêm: "Hãy quản lý tài sản của chính mình đi;" thần bèn chuyển toàn bộ số tài sản từ rương của nàng sang rương của mình, nhập chung của cải của nàng với của cải của mình trước kia từng trao cho nàng, và từ khoảnh khắc ấy lòng thần thanh thản, muộn phiền tiêu tan. Thần đứng dậy ôm hôn và bày tỏ lòng biết ơn nàng; nàng bảo: "Chàng đã dâng hiến bàn tay vì tình yêu dành cho thiếp, hỏi thiếp lấy gì đền đáp cho cân xứng? Thề có Thượng đế, nếu thiếp có dâng hiến mạng sống này vì tình yêu của chàng thì cũng hãy còn quá ít ỏi và chẳng thể đền đáp trọn vẹn ân nghĩa của chàng dành cho thiếp." Đoạn nàng làm giấy tờ sang tên cho thần toàn bộ y phục, trang sức bằng vàng ngọc châu báu, hàng hóa, điền trang cùng các tài sản khác, và đêm ấy nàng trằn trọc không sao ngủ được vì xót xa cho nỗi đau của thần, cho đến khi thần kể lại đầu đuôi mọi biến cố đã trải qua. Thần đã trải qua đêm đó bên nàng. Nhưng chưa trọn một tháng chung sống, nàng bỗng lâm trọng bệnh và tình trạng ngày càng tồi tệ hơn do nỗi đau xót vì mất đi bàn tay của thần, nàng chỉ kiên cường chống chọi được năm mươi ngày rồi trút hơi thở cuối cùng hóa thành người thiên cổ. Thần khâm liệm xác nàng chôn cất vào lòng đất mẹ, thuê người đọc trọn bộ kinh Koran cầu siêu cho linh hồn nàng và bố thí rất nhiều tiền của làm phước; sau đó thần rời khỏi ngôi mộ quay trở về nhà. Tại đây thần phát hiện nàng để lại khối tài sản kếch xù gồm tiền mặt, nô lệ, dinh thự, đất đai điền trang, và trong số các nhà kho của nàng có cả một kho thóc mè, một phần trong số đó thần đã đem bán cho ngài; và thần chẳng có thời gian lẫn tâm trí để thanh toán với ngài cho đến khi bán nốt số hàng tồn kho; thực ra, đến tận lúc này thần vẫn chưa thu đủ tiền bán hàng. Do đó, thần khẩn cầu ngài đừng từ chối điều thần sắp thưa đây: thần đã hai lần ăn đồ ăn của ngài và giờ đây thần muốn biếu không ngài số tiền bán hạt mè đang giữ. Đó chính là nguyên nhân khiến bàn tay phải của thần bị cụt và thần phải ăn bằng tay trái. Người kia thưa: "Quả thực, ngài đã đối xử với thần bằng trọn vẹn lòng nhân ái và sự hào hiệp." Đoạn y hỏi thần: "Sao ngài không cùng ta du hành về quê hương, nơi ta sắp trở lại cùng với hàng hóa từ Cairo và Alexandria? Nói cho ta hay, ngài có muốn đồng hành cùng ta không?"; thần đáp: "Có." Thế là thần nhận lời đi cùng y vào đầu tháng, bán sạch mọi thứ mình có để mua sắm hàng hóa khác; rồi chúng thần, gồm thần và chàng thanh niên, lên đường du hành đến xứ sở các ngươi đây, nơi y bán hết hàng hóa mang theo, mua sắm các đặc sản bản địa rồi tiếp tục hành trình trở về Ai Cập. Riêng phần thần, duyên số định đoạt phải ở lại đây để rồi trải qua những biến cố chốn tha hương như đêm qua vừa kể, hỡi Nhà vua của muôn loài, câu chuyện này há chẳng phải kỳ diệu và lạ lùng hơn cả câu chuyện của gã Gù hay sao? "Không đời nào," nhà vua tuyên bố, "Trẫm không chấp nhận; không còn cách nào khác là tất cả tụi bây phải lên giá treo cổ."——Và Shahrazad nhận thấy ánh bình minh đang ló dạng, liền ngừng kể câu chuyện được phép.

Đến đêm thứ Hai Mươi Bảy,

Nàng thưa rằng: Chuyện kể rằng, hỡi Nhà vua đầy hồng phúc, khi Quốc vương Trung Hoa tuyên bố rằng "Không còn cách nào khác là tất cả tụi bây phải lên giá treo cổ," viên Quản lý Bếp ngự của Sultan liền bước lên trước thưa rằng: "Nếu ngài chuẩn tấu, thần xin kể một câu chuyện về những gì đã xảy ra với thần ngay trước khi tìm thấy gã Gobbo này; và nếu nó kỳ diệu hơn câu chuyện của hắn, xin ngài hãy xá tội chết cho tất cả chúng thần." Và khi nhà vua đáp "Được, hãy kể đi" hắn bắt đầu cất lời thuật lại