Sáu tuần đã trôi qua. Đó là một buổi sáng lộng lẫy vào khoảng cuối tháng Sáu. Phần lớn cỏ khô đã được cắt, nhưng tuần trước thời tiết rất bất lợi; và giờ đây, khi thời tiết đẹp cuối cùng đã đến, với quyết tâm tận dụng tối đa, tôi đã tập trung tất cả mọi người ra đồng cỏ, tay xắn ống tay áo, đầu đội chiếc mũ rơm rộng vành nhẹ nhàng, tự mình hòa vào giữa họ để làm việc. Tôi vốc những lọn cỏ ẩm ướt, bốc khói, tung bay chúng về bốn phương trời, đứng đầu một hàng dài những người làm công và thuê mướn—với dụng ý lao động từ sáng đến tối với sự nhiệt tình và chuyên cần không thua kém bất kỳ ai trong số họ, vừa để thúc đẩy công việc bằng chính sức mình, vừa để khích lệ những người lao động bằng tấm gương của bản thân—thì kìa! Mọi dự định của tôi bỗng chốc tan thành mây khói chỉ vì một việc đơn giản: cậu em trai chạy vụt lại gần và thét đưa vào tay tôi một bưu kiện nhỏ vừa từ Luân Đôn gửi đến, thứ mà tôi đã ngóng chờ từ lâu. Tôi xé lớp bọc ra, để lộ một ấn phẩm "Marmion" trang nhã và tiện dụng.

Fergus thốt lên: "Tôi đóan cái đó là dành cho ai đấy," cậu đứng nhìn trong lúc tôi đang thỏa mãn săm soi cuốn sách. "Chính là dành cho cô Eliza rồi."

Cậu thốt ra câu đó với giọng điệu và vẻ mặt tỏ điều ra điều hiểu biết đến mức tôi thấy thật may vì có cớ để vặn lại.

Tôi đáp: "Cậu nhầm rồi, anh bạn trẻ ạ," rồi nhặt chiếc áo khoác lên, đút cuốn sách vào một chiếc túi áo, và mặc nó vào (tức là chiếc áo khoác). "Giờ thì lại đây, cái đồ lười biếng này, hãy làm điều gì đó hữu ích cho đời một lần xem nào," tôi tiếp tục. "Cởi áo ra, thay tôi làm việc ngoài đồng cho đến khi tôi quay lại."

“Đến khi anh quay lại ư?—Và xin hỏi anh định đi đâu thế?”

“Không cần biết đi đâu—lúc nào mới là điều cậu phải quan tâm;—và ít nhất tôi sẽ quay về kịp bữa tối.”

“Ối chao! Vậy là tôi phải lao động hộc tốc cho đến lúc đó sao?—Lại còn phải bắt tất cả mấy kẻ này làm việc cật lực nữa chứ? Thôi được, thôi được! Tôi đành chịu phép—xem như một lần ngoại lệ.—Nào, các anh em, hãy tinh mắt lên: Ta đã đến để giúp các ngươi đây:—Và khốn thay cho kẻ nào, dù nam hay nữ, dám lơ là dù chỉ một giây giữa lúc này—dù là để ngó nghiêng xung quanh, gãi đầu hay hỉ mũi—không một lý do nào được chấp nhận—chỉ có làm, làm và làm đến mức mồ hôi đầm đìa trên mặt thôi,” vân vân và vân vân.

Bỏ mặc cậu ta ở đó đang diễn thuyết trước đám đông, khiến họ buồn cười hơn là thấm thía, tôi quay trở về nhà, và sau khi chỉnh đốn lại trang phục, liền vội vã đến Wildfell Hall với cuốn sách trong túi; bởi nó vốn được định sẵn để nằm trên giá sách của bà Graham.

“Gì chứ! Vậy là cô ấy và anh đã thân thiết đến mức có thể tặng và nhận quà rồi cơ à?”—Không hẳn vậy đâu, anh bạn già; đây là cuộc thử nghiệm đầu tiên của tôi trong lĩnh vực đó; và tôi vô cùng sốt ruột muốn xem kết quả ra sao.

Chúng tôi đã gặp nhau vài lần kể từ chuyến du ngoạn vịnh ——, và tôi nhận ra cô ấy không hề tỏ ra khó chịu trước sự hiện diện của tôi, miễn là tôi giới hạn câu chuyện trong các vấn đề trừu tượng hoặc những chủ đề cùng quan tâm;—ngay khoảnh khắc tôi chạm đến chuyện tình cảm, những lời ca tụng, hoặc có dù chỉ một chút biểu hiện dịu dàng trong lời nói hay ánh mắt, tôi không những bị trừng phạt bởi sự thay đổi thái độ tức thì của cô ấy lúc bấy giờ, mà còn chắc chắn nhận lấy sự lạnh lùng và xa cách hơn—nếu không muốn nói là hoàn toàn không thể tiếp cận—vào lần kế tiếp tôi tìm gặp cô ấy.

Tuy nhiên, hoàn cảnh này không làm tôi quá bối rối, bởi tôi quy nó không phải do sự chán ghét cá nhân tôi, mà là vì một quyết định tuyệt đối nào đó chống lại cuộc hôn nhân thứ hai đã được định hình từ trước khi chúng tôi quen nhau, có thể do quá thương tiếc người chồng quá cố, hoặc bởi cô ấy đã quá ngán ngẩm ông ta cũng như đời sống gia đình. Quả thực, thoạt đầu, cô ấy dường như rất thích thú trong việc vùi dập sự tự mãn và bóp nghẹt sự tự phụ của tôi—không thương tiếc ngắt đi từng chồi non ngay khi chúng vừa chớm mọc; và thú thật, lúc ấy tôi vô cùng tổn thương, nhưng đồng thời cũng bị kích thích để tìm cách trả thù;—tuy nhiên, về sau, khi nhận ra một cách chắc chắn rằng tôi không phải là kẻ rỗng tuếch ngạo mạn như cô ấy từng lầm tưởng ban đầu, cô ấy đã từ chối những bước tiếp cận khiêm tốn của tôi theo một thái độ hoàn toàn khác. Đó là một sự bất bình nghiêm túc, suýt chút nữa là u sầu, mà chẳng mấy chốc tôi đã học cách cẩn thận tránh làm nó thức tỉnh.

“Hãy để tôi thiết lập vị trí của mình như một người bạn trước đã,” tôi thầm nghĩ—“vị bảo trợ và là người chơi đùa cùng con trai cô ấy, một người bạn điềm đạm, vững chãi, thẳng thắn của chính cô ấy, rồi khi tôi đã trở nên thực sự cần thiết cho sự thoải mái và niềm vui sống của cô ấy (như tôi tin mình có thể làm được), chúng ta sẽ xem điều gì tiếp theo có thể thực hiện được.”

Thế là chúng tôi trò chuyện về hội họa, thi ca và âm nhạc, thần học, địa chất học và triết học: đôi ba lần tôi cho cô ấy mượn sách, và có lần cô ấy cho tôi mượn lại một cuốn; tôi gặp cô ấy trong những buổi dạo chơi bất cứ khi nào có thể; tôi đến nhà cô ấy bất cứ khi nào dám làm thế. Cái cớ đầu tiên của tôi để xâm phạm chốn thâm nghiêm ấy là mang đến cho Arthur một con chó con lủn chủn có cha là chú chó Sancho, đứa trẻ mừng quýnh lên không tả xiết, và hệ quả là chắc chắn đã làm hài lòng người mẹ. Cái cớ thứ hai của tôi là mang cho thằng bé một cuốn sách mà, vì biết sự khó tính của người mẹ, tôi đã cẩn thận lựa chọn và đem ra xin ý kiến phê chuẩn của cô trước khi tặng nó cho thằng bé. Sau đó, tôi mang đến cho cô một vài loại cây cho khu vườn của cô, dưới danh nghĩa của em gái tôi—sau khi đã thuyết phục Rose gửi chúng đến. Mỗi lần như vậy, tôi đều hỏi thăm về bức tranh cô đang vẽ dựa trên bản phác thảo trên vách đá, và được mời vào phòng thu, đồng thời được xin ý kiến hoặc lời khuyên liên quan đến tiến độ của nó.

Chuyến viếng thăm gần đây nhất của tôi là để trả lại cuốn sách cô ấy đã mượn; và chính khi đó, trong lúc vô tình bàn luận về thơ ca của Sir Walter Scott, cô ấy đã bày tỏ mong muốn được đọc “Marmion,” và tôi đã nảy sinh ý nghĩ ngạo mạn là sẽ tặng nó cho cô, để rồi ngay khi về đến nhà, tôi liền cho người đi mua ngay cuốn sách nhỏ xinh xắn mà tôi vừa nhận được sáng nay. Dù vậy, một lời biện minh cho việc xông vào chốn ẩn dật vẫn là điều cần thiết; thế nên tôi đã tự trang bị cho mình một chiếc vòng cổ bằng da dê màu xanh lam dành cho chú chó nhỏ của Arthur; và sau khi món quà ấy được trao và nhận với niềm vui cùng lòng biết ơn từ phía người nhận vượt xa giá trị của món quà hay động cơ ích kỷ của người tặng, tôi đã lấy hết can đảm xin phép bà Graham cho ngắm lại bức tranh thêm một lần nữa, nếu nó vẫn còn ở đó.

“Ồ, vâng! Mời vào,” cô ấy nói (vì tôi đã gặp họ ở trong vườn). “Nó đã hoàn thành và được đóng khung, sẵn sàng để gửi đi rồi; nhưng hãy cho tôi ý kiến lần cuối, và nếu anh có thể gợi ý thêm cải tiến nào, nó sẽ được—ít nhất là được cân nhắc đầy đủ.”

Bức tranh đẹp đến sững sờ; đó chính là phong cảnh thực sự, được chuyển hóa lên vải bạt như thể bằng phép thuật; nhưng tôi bày tỏ sự tán thưởng bằng những lời lẽ chừng mực và ít ỏi, vì sợ làm cô ấy khó chịu. Dẫu vậy, cô ấy vẫn chăm chú quan sát biểu cảm của tôi, và niềm kiêu hãnh của một nghệ sĩ chắc chắn đã được thỏa mãn khi đọc được sự ngưỡng mộ từ tận đáy lòng qua ánh mắt tôi. Thế nhưng, trong lúc ngắm nhìn, tôi lại nghĩ về cuốn sách và tự hỏi không biết phải đem nó ra tặng thế nào. Trái tim tôi chùng xuống, nhưng tôi tự nhủ không được ngốc nghếch đến mức ra về mà chưa thử một phen. Chờ đợi một cơ hội là vô ích, và cố gắng bịa ra một bài phát biểu cho dịp này cũng vô nghĩa. Càng làm mọi thứ một cách đơn giản và tự nhiên thì càng tốt, tôi nghĩ thế; vậy là tôi chỉ việc nhìn ra cửa sổ để xốc lại tinh thần, rồi rút cuốn sách ra, quay người lại và đặt nó vào tay cô với lời giải thích ngắn gọn này:

“Cô đang muốn đọc ‘Marmion,’ thưa bà Graham; và nó đây, nếu cô sẵn lòng nhận lấy nó.”

Một thoáng đỏ bừng lan trên khuôn mặt cô—có lẽ là cái đỏ mặt vì sự xấu hổ đồng cảm trước một phong cách tặng quà kỳ cục như vậy; cô nghiêm nghị săm soi cuốn sách ở cả hai mặt; sau đó lặng lẽ lật từng trang, đôi mày khẽ nhíu lại trong sự ngẫm nghĩ nghiêm túc; rồi gấp sách lại, chuyển ánh nhìn từ cuốn sách sang tôi, và điềm tĩnh hỏi giá của nó—Tôi cảm thấy máu nóng dồn lên mặt.

“Tôi rất tiếc vì đã làm anh phiền lòng, ngài Markham,” cô ấy nói, “nhưng trừ khi tôi trả tiền cho cuốn sách, tôi không thể nhận nó.” Và cô đặt nó lên bàn.

“Tại sao cô lại không thể?”

“Bởi vì—” cô ngừng lại, nhìn xuống tấm thảm.

“Tại sao cô lại không thể?” Tôi lặp lại, với một chút cáu kỉnh khiến cô ngẩng mắt lên và nhìn thẳng vào mặt tôi.

“Bởi vì tôi không thích mang những ân huệ mà mình không bao giờ có thể trả nổi—tôi đã mang ơn anh vì lòng tốt của anh đối với con trai tôi rồi; nhưng tình cảm biết ơn của thằng bé và những cảm xúc tốt đẹp của chính anh phải là phần thưởng cho anh về điều đó.”

“Thật vớ vẩn!” Tôi thốt lên.

Cô ấy lại chuyển ánh mắt về phía tôi, với một vẻ ngạc nhiên điềm tĩnh và nghiêm nghị, mang lại hiệu ứng như một lời quở trách, dù điều đó có được cố ý hay không.

“Thế là cô nhất quyết không nhận cuốn sách sao?” Tôi hỏi, dịu giọng hơn trước.

“Tôi sẽ vui vẻ nhận nó, nếu anh cho phép tôi trả tiền.” Tôi nói cho cô biết chính xác giá tiền cùng với chi phí vận chuyển với giọng điệu bình tĩnh nhất có thể—bởi thực ra, tôi đã chực khóc vì thất vọng và bực bội.

Cô ấy lấy ví ra, điềm tĩnh đếm tiền, nhưng chần chừ không đưa vào tay tôi. Chăm chú nhìn tôi, với giọng điệu dịu dàng vỗ về, cô nhận xét:—“Anh tự thấy mình bị xúc phạm, ngài Markham—tôi ước gì mình có thể khiến anh hiểu rằng—rằng tôi—”

“Tôi hiểu cô chứ, hoàn toàn hiểu là đằng khác,” tôi nói. “Cô nghĩ rằng nếu cô chấp nhận món quà nhỏ đó từ tôi bây giờ, tôi sẽ lấn tới vào lần sau; nhưng cô nhầm rồi:—nếu cô chỉ cần nể tôi mà nhận lấy nó, xin hãy tin rằng tôi sẽ không nuôi hy vọng gì từ đó, và cũng không coi đây là tiền lệ cho những ân huệ sau này:—và thật vô nghĩa khi nói về việc mang ơn tôi khi cô thừa biết rằng trong trường hợp này, món nợ hoàn toàn thuộc về phía tôi,—còn ân huệ thuộc về cô.”

“Vàoo, thế thì tôi sẽ nhận theo ý anh vậy,” cô đáp với một nụ cười tựa thiên thần, cất số tiền đáng ghét ấy vào ví—“nhưng hãy nhớ lấy đấy!”

“Tôi sẽ nhớ—những gì mình đã nói;—nhưng xin cô đừng trừng phạt sự mạo muội của tôi bằng cách rút lui hoàn toàn tình bạn của cô khỏi tôi,—hay mong đợi tôi phải đền bù điều đó bằng sự xa cách hơn trước,” tôi nói, giơ tay ra chào tạm biệt, bởi tôi quá kích động để có thể nán lại.

“Thôi được! Chúng ta cứ như trước vậy,” cô đáp, thẳng thắn đặt tay vào tay tôi; và trong lúc tôi giữ nó ở đó, tôi đã phải kìm nén rất khó khăn để không áp nó lên môi;—nhưng làm thế thì chẳng khác nào tự sát: tôi đã đủ táo bạo rồi, và món quà đường đột này suýt chút nữa đã giáng một đòn chí mạng vào hy vọng của tôi.

Với một trái tim và tâm trí đầy bứt rứt, nóng bỏng, tôi vội vã bước về nhà, chẳng màng đến cái nắng gay gắt giữa trưa—quên đi tất cả trừ người con gái tôi vừa rời xa—chẳng nuối điều gì ngoài sự khó nắm bắt của cô ấy cùng sự hấp tấp, thiếu tế nhị của chính mình—chẳng sợ gì ngoài cái quyết định đáng ghét của cô và sự bất lực của tôi trong việc vượt qua nó—chẳng hy vọng gì—nhưng khoan đã, tôi sẽ không làm phiền bạn với những hy vọng và sợ hãi đầy mâu thuẫn của mình—với những suy ngẫm và quyết định nghiêm túc ấy.