Sáng hôm sau, chính tôi nhận được vài dòng từ anh, xác nhận những lời úp mở của Hargrave về việc anh sắp trở về. Và quả nhiên tuần sau anh đã về, nhưng với một tình trạng thể xác và tinh thần còn tồi tệ hơn trước. Lần này, tuy nhiên, tôi không có ý định bỏ qua những lỗi lầm của anh mà không nói một lời; tôi thấy làm thế là không ổn. Nhưng ngày đầu tiên anh mệt mỏi vì chuyến đi, và tôi mừng vì được gặp lại anh: tôi sẽ không quở trách anh lúc đó; tôi sẽ đợi cho đến ngày mai. Sáng hôm sau anh vẫn còn mệt: tôi sẽ đợi thêm một chút nữa. Nhưng đến bữa tối — khi mà, sau bữa sáng lúc mười hai giờ chỉ gồm một chai nước soda và một tách cà phê đậm đặc, và bữa trưa lúc hai giờ với một chai nước soda pha brandy, anh lại chê bai mọi thứ trên bàn và tuyên bố rằng chúng tôi phải đổi đầu bếp — tôi nghĩ thời cơ đã đến.

"Đó vẫn là người đầu bếp chúng ta có trước khi anh đi, Arthur," tôi nói. "Anh thường tỏ ra khá hài lòng với cô ấy mà."

"Chắc chắn em đã để cô ấy trở nên cẩu thả trong thời gian anh vắng nhà rồi. Thật đủ sức làm người ta đầu độc khi ăn một thứ hỗn độn ghê tởm thế này!" Và anh hờn dỗi đẩy đĩa ăn ra, ngả người ra sau ghế với vẻ tuyệt vọng.

"Em nghĩ là anh thay đổi chứ không phải cô ấy," tôi nói, nhưng với giọng hết sức ôn tồn, vì tôi không muốn làm anh phật ý.

"Có lẽ vậy," anh hờ hững đáp, vừa vớ lấy một ly rượu vang pha nước, rồi nói thêm sau khi đã nốc cạn, "vì trong huyết quản anh đang có một ngọn lửa địa ngục mà tất cả nước đại dương cũng không thể dập tắt!"

"Cái gì đã nung nấu nó chứ?" Tôian định hỏi, nhưng đúng lúc đó người quản gia bước vào và bắt đầu dọn dẹp bàn ăn.

"Lẹ lên, Benson; làm ơn dẹp ngay cái tiếng động đinh tai nhức óc đó đi!" chủ nhân của anh ta quát lên. "Và đừng mang phô mai ra đây, trừ khi anh muốn làm tôi phát ọe thật sự!"

Benson có chút ngạc nhiên, bèn dọn phô mai đi và cố gắng dọn sạch phần còn lại thật nhanh chóng và yên lặng; nhưng không may là có một nếp gấp trên thảm do chiếc ghế của chủ nhân bị đẩy ra vấp phải, khiến anh ta trượt chân và ngã nhào, tạo ra một tiếng động khá đáng sợ với khay đồ sứ trên tay, dù không gây thiệt hại thực sự nào ngoại trừ việc làm rơi vỡ một chiếc thố đựng nước sốt. Thế nhưng, trước sự kinh hoàng và hổ thẹn khôn cùng của tôi, Arthur quay phắt lại nổi giận đùng đùng với anh ta và chửi mắng bằng những lời lẽ thô lỗ, cục cằn. Người tội nghiệp tái mặt và run lẩy bẩy khi cúi xuống nhặt những mảnh vỡ.

"Anh ấy không cố ý đâu, Arthur," tôi lên tiếng; "tấm thảm đã vướng chân anh ấy, và cũng chẳng có thiệt hại gì lớn. Đừng bận tâm đến mấy mảnh vỡ nữa, Benson; anh có thể dọn dẹp chúng sau."

Mừng vì được tha, Benson nhanh chóng dọn đĩa tráng miệng lên rồi lùi ra ngoài.

"Em có ý gì hả Helen, khi bênh vực người hầu chống lại anh," Arthur nói ngay khi cánh cửa vừa khép lại, "trong khi em thừa biết anh đang phát điên lên đây?"

"Em nào có biết anh đang phát điên, Arthur; và người tội nghiệp kia đã hoàn toàn hoảng sợ và tổn thương trước cơn thịnh nộ bất thình lình của anh."

"Người tội nghiệp, thật nực cười! Và em nghĩ anh có thể bận tâm đến cảm xúc của một tên cục súc vô tri như thế khi mà các dây thần kinh của chính anh đang bị hành hạ và xé nát bởi những trò vụng về ngớ ngẩn của hắn ta chắc?"

"Em chưa từng nghe anh phàn nàn về thần kinh của mình trước đây."

"Và tại sao anh lại không thể có dây thần kinh giống như em chứ?"

"Ồ, em không tranh cãi về việc anh có chúng hay không, nhưng em chưa bao giờ phàn nàn về thần kinh của mình cả."

"Không, sao em phải phàn nàn, khi em có bao giờ làm gì để thử thách chúng đâu?"

"Vậy thì tại sao anh lại tự thử thách chúng, Arthur?"

"Em nghĩ anh chẳng có việc gì làm ngoài việc ở nhà và tự chăm sóc bản thân như đàn bà chắc?"

"Vậy ra việc tự chăm sóc bản thân như một người đàn ông khi đi ra ngoài là điều bất khả thi sao? Anh đã bảo với em là anh có thể làm được, và nhất định sẽ làm; và anh đã hứa..."

"Thôi, thôi nào Helen, đừng có bắt đầu mấy thứ vớ vẩn đó nữa; anh không thể chịu nổi."

"Không thể chịu nổi điều gì? — bị nhắc nhở về những lời hứa mà anh đã phá vỡ ư?"

"Helen, em thật độc ác. Nếu em biết tim anh đập mạnh thế nào, và mọi dây thần kinh trong người anh rung lên bần bật khi em nói, em đã tha cho anh rồi. Em có thể thương xót cho một tên đầy tớ đần độn làm vỡ cái đĩa; nhưng em lại chẳng có chút lòng trắc ẩn nào dành cho anh khi đầu óc anh đau như búa bổ và nóng bừng lên vì cơn sốt hành hạ này."

Anh tựa đầu vào tay và thở dài. Tôi tiến lại gần và đặt tay lên trán anh. Nó thực sự đang nóng rực.

"Vậy thì hãy vào phòng khách với em, Arthur; và đừng uống thêm ly rượu nào nữa: anh đã nốc mấy ly từ bữa tối đến giờ, và cả ngày nay chẳng ăn uống gì đáng kể. Làm thế thì sao có thể khá lên được?"

Sau một hồi dỗ dành và thuyết phục, tôi cũng kéo được anh rời khỏi bàn ăn. Khi đứa trẻ được bế ra, tôi cố dùng nó để khuây khỏa anh; nhưng tội nghiệp thay, bé Arthur đang mọc răng, và bố thằng bé không thể chịu nổi tiếng khóc ngét của nó: lệnh trục xuất lập tức được ban ra ngay khi đứa trẻ vừa chớm tỏ vẻ khó chịu; và vì trong suốt buổi tối hôm đó, tôi đã sang chia sẻ cảnh "lưu đày" với con một lúc, nên khi quay trở lại, tôi lại bị trách móc là yêu con hơn chồng. Tôi thấy anh nằm dài trên sô pha đúng y nguyên như lúc tôi vừa rời đi.

"Thế nào!" người chồng "bị tổn thương" thốt lên với giọng điệu giả vờ nhẫn nhịn. "Anh cứ tưởng mình sẽ không sai người gọi em; anh cứ tưởng sẽ thử xem em thích để mặc anh cô đơn trong bao lâu."

“Em đi đâu lâu lắm đâu, phải không Arthur? Em chắc chắn là mình đi chưa được một tiếng.”

“Ồ, dĩ nhiên rồi, một tiếng có nghĩa lý gì với em, khi em đang bận rộn với bao điều thú vị thế cơ mà; nhưng với anh—”

“Em có bận bịu gì cho cam,” tôi ngắt lời. “Em đang chăm sóc đứa con tội nghiệp của chúng ta, nó đang rất mệt, và em không thể rời đi cho đến khi nó chìm vào giấc ngủ.”

“Ồ, dĩ nhiên rồi, em lúc nào cũng tràn ngập lòng tốt và sự thương xót cho vạn vật trừ anh ra.”

“Và tại sao em phải thương xót anh chứ? Anh bị làm sao cơ chứ?”

“Thôi đi! Thế thì quá thể lắm rồi! Sau bao nhiêu mệt mỏi dằn vặt mà anh phải chịu đựng, khi anh trở về trong cảnh đau ốm và kiệt quệ, khao khát được vỗ về, và mong đợi nhận được sự quan tâm tử tế, ít nhất là từ người vợ của mình, thế mà cô ấy lại thản nhiên hỏi xem anh bị làm sao cơ chứ!”

“Anh có bị làm sao đâu,” tôi đáp lại, “ngoại trừ những thứ do chính anh cố tình chuốc lấy, bất chấp mọi lời can giam và nài nỉ thiết tha của em.”

“Này Helen,” anh quả quyết nói, nửa chồm dậy khỏi tư thế nằm dài, “nếu em còn lèm bèm thêm một câu nào nữa, anh sẽ bấm chuông gọi sáu chai rượu vang, và thề có Chúa, anh sẽ uống cạn sạch chúng trước khi rời khỏi chỗ này!”

Tôi không nói thêm lời nào nữa, bèn ngồi xuống trước bàn và kéo một cuốn sách lại gần.

“Làm ơn cho tôi được yên tĩnh chút xem nào!” anh nói tiếp, “nếu cô đã tước đoạt của tôi mọi niềm an ủi khác;” và ngả người trở lại tư thế cũ, kèm theo một tiếng thở dài thườn thượt đầy thiếu kiên nhẫn, anh lờ đờ nhắm nghiền mắt lại như muốn ngủ.

Cuốn sách mở sẵn trên bàn trước mặt tôi là gì, tôi không tài nào nhớ nổi, vì tôi chưa từng nhìn đến nó. Với hai khuỷu tay tì lên hai bên và đôi tay đan chặt trước mắt, tôi lặng lẽ chìm vào những giọt nước mắt câm n lặng. Nhưng Arthur nào có ngủ: ngay tiếng nấc nhẹ đầu tiên, anh đã ngẩng đầu lên, đảo mắt nhìn xung quanh và bực bội quát lớn: “Em khóc cái gì thế, Helen? Lại trò quỷ quái gì nữa đây?”

“Em khóc vì anh đấy, Arthur,” tôi đáp, nhanh chóng lau khô nước mắt; rồi chồm dậy, tôi quỳ rạp xuống trước mặt anh, hai tay siết chặt bàn tay đang bủn rủn của anh và nói tiếp: “Anh không biết rằng anh chính là một phần của em sao? Và anh nghĩ rằng anh có thể tự hủy hoại và làm nhục chính mình mà em lại không hề hay biết cảm giác đó chắc?”

“Làm nhục chính mình ư, Helen?”

“Đúng vậy, là tự làm nhục đấy! Anh đã làm những gì suốt thời gian qua hả?”

“Tốt nhất là em đừng hỏi,” anh nói với một nụ cười nhạt.

“Và tốt nhất là anh đừng nói; nhưng anh không thể chối cãi rằng anh đã tự hạ thấp bản thân mình một cách thảm hại. Anh đã đối xử tệ bạc một cách đáng hổ thẹn với chính mình, cả thể xác lẫn tâm hồn, và với cả em nữa; và em không thể nào nhẫn nhịn mãi được, và em sẽ không chịu đựng nữa đâu!”

“Thôi nào, đừng có bóp chặt tay anh một cách điên cuồng thế, và đừng làm anh kích động như vậy, vì chúa! Ồ, Hattersley! anh đã nói đúng: người phụ nữ này sẽ sớm tước đoạt mạng sống của tôi mất thôi, với sự nhạy cảm sắc bén và sức mạnh tính cách đầy kịch tính của cô ấy. Thôi nào, thôi nào, hãy tha cho tôi một chút đi.”

“Arthur, anh phải hối cải!” tôi kêu lên trong cơn hoảng loạn tột cùng, vòng tay ôm lấy anh và vùi mặt vào ngực anh. “Anh phải nói rằng anh cảm thấy hối hận vì những gì mình đã làm!”

“Rồi, rồi, anh hối hận đây.”

“Anh không hề! Anh sẽ còn tái phạm cho mà xem.”

“Anh sẽ chẳng sống nổi để mà tái phạm nếu em cứ hành hạ anh tàn nhẫn thế này,” anh đáp, đẩy tôi ra xa. “Em suýt bóphét cạn cả hơi thở trong người anh rồi đấy.” Anh áp tay lên ngực, trông có vẻ thực sự kích động và đau ốm.

“Bây giờ thì đi lấy cho anh một ly rượu đi,” anh bảo, “để chữa lành những gì em vừa gây ra, hả cái đồ hổ cái! Anh sắp ngất đến nơi rồi đây.”

Tôi vội vã chạy đi lấy thứ liều thuốc mà anh đòi hỏi. Nó dường như vực dậy tinh thần anh đáng kể.

“Thật là xấu hổ làm sao,” tôi nói khi cầm chiếc ly trống không từ tay anh, “khi một người đàn ông trẻ tuổi khỏe mạnh như anh lại tự đày đọa bản thân ra nông nỗi này!”

“Nếu em biết hết mọi chuyện, cô bé ạ, em sẽ phải thốt lên rằng, ‘Thật là kỳ diệu khi anh có thể chịu đựng nó giỏi đến thế!’ Anh đã sống ngần ấy trải nghiệm trong bốn tháng nay, Helen, còn nhiều hơn cả em trong suốt quãng đời vừa qua, hay thậm chí cho đến tận cuối đời, dù nó có kéo dài đến một trăm năm đi nữa; thế nên anh phải trả giá cho điều đó dưới hình thức này hay hình thức khác thôi.”

“Anh sẽ phải trả một cái giá đắt hơn nhiều so với dự tính đấy, nếu anh không cẩn thận: đó sẽ là sự mất mát hoàn toàn về sức khỏe của chính anh, và cả tình cảm của em nữa, nếu điều đó còn có chút giá trị nào đối với anh.”

“Cái gì! Em lại giở cái trò dọa dẫm sẽ tước đoạt tình cảm của tôi nữa đấy à? Tôi nghĩ tình cảm đó từ đầu chắc chẳng có gì là chân thật cho lắm, nếu nó dễ dàng sụp đổ đến thế. Nếu em không cẩn thận, vị bạo chúa xinh đẹp của anh ạ, em sẽ khiến anh phải hối hận thực sự về sự lựa chọn của mình, vàâm thầm ghen tị với người bạn Hattersley vì có được một người vợ hiền dịu đấy: cô ấy quả là một tấm gương sáng cho giới phụ nữ, Helen. Anh ta đưa cô ấy đến Luân Đôn suốt cả mùa giải, và cô ấy chẳng hề gây ra phiền phức nào cả. Anh ta có thể vui chơi thỏa thích theo lối sống độc thân chính hiệu, và cô ấy chưa từng phàn nàn về việc bị bỏ bê; anh ta có thể về nhà vào bất cứ giờ nào trong đêm hoặc sáng sớm, hoặc thậm chí không thèm về nhà; có thể ủ dột, tỉnh táo, hay say mèm đến hoan hỉ, và tha hồ làm trò hề hay kẻ điên theo ý thích của mình mà chẳng phải sợ hãi hay vướng bận điều gì. Dù anh ta có làm gì đi nữa, cô ấy chưa bao giờ thốt ra một lời quở trách hay phàn nàn. Anh ta bảo rằng khắp cả nước Anh chẳng tìm đâu ra một viên ngọc quý như thế, và thề rằng có đổi cả vương quốc anh ta cũng không thèm.”

“Nhưng anh ta đang biến cuộc đời cô ấy thành một cực hình.”

“Đâu có! Cô ấy chẳng có mong muốn nào khác ngoài ý muốn của chồng, và luôn cảm thấy mãn nguyện, hạnh phúc chừng nào anh ta còn đang vui vẻ.”

“Trong trường hợp đó, cô ấy cũng ngốc nghếch chẳng kém gì anh ta; nhưng sự thật không phải vậy. Tôi có vài bức thư của cô ấy, bày tỏ sự lo lắng tột cùng về những việc làm của chồng, và phàn nàn rằng chính anh là kẻ xúi giục anh ta phạm vào những thói trác táng đó — đặc biệt là một bức thư, trong đó cô ấy khẩn thiết van xin tôi dùng sức ảnh hưởng của mình để kéo anh rời khỏi Luân Đôn, đồng thời khẳng định rằng chồng cô ấy chưa từng làm những điều như vậy trước khi anh xuất hiện, và chắc chắn sẽ chấm dứt chúng ngay khi anh rời đi và để anh ta tự quay về với sự sáng suốt của chính mình.”

“Con nhỏ phản chủ đáng ghét! Đưa bức thư đây cho anh, và thề có mạng sống này, anh sẽ cho hắn ta đọc tận mắt.”

“Không, anh ấy sẽ không được xem nếu không có sự đồng ý của cô ấy; nhưng giả sử có đọc, thì trong đó chẳng có gì đáng để làm anh ta nổi giận cả, và những bức thư khác cũng vậy. Cô ấy chưa bao giờ nói một lời nào tệ hại về chồng mình: cô ấy chỉ bày tỏ sự lo lắng dành cho anh ta. Cô ấy chỉ ám chỉ cách cư xử của chồng bằng những từ ngữ tế nhị nhất, và tìm mọi cách bào chữa có thể cho anh ta; còn về phần sự khốn khổ của chính mình, em cảm nhận được nó nhiều hơn là thấy nó được bộc lộ qua những trang thư.”

“Nhưng cô ta đã bôi nhọ anh; và chắc chắn em đã hùa theo cô ta rồi.”

“Không; em đã bảo với cô ấy rằng cô ấy đã đánh giá quá cao sức ảnh hưởng của em đối với anh, rằng em rất sẵn lòng kéo anh rời khỏi những cám dỗ chốn thị thành nếu có thể nhưng lại chẳng có mấy hy vọng thành công, và rằng em nghĩ cô ấy đã sai lầm khi cho rằng chính anh đã lôi kéo anh Hattersley hay bất kỳ ai khác vào con đường lầm lạc. Bản thân em đã từng giữ quan điểm ngược lại vào một thời điểm nào đó, nhưng giờ đây em tin rằng hai người các anh đã hủ hóa lẫn nhau; và có lẽ, nếu cô ấy dùng những lời khuyên nhủ dịu dàng nhưng nghiêm túc đối với chồng mình, thì nó có thể mang lại chút ít tác dụng; bởi vì, mặc dù anh ta thô kệch hơn chồng em, nhưng em tin rằng chất liệu của anh ta ít kiên cố hơn.”

“Và đó là cách mà các cô đối xử với nhau đấy — tiếp lửa cho nhau để làm phản, bôi nhọ bạn đời của nhau, và ám chỉ ngầm đối phương, để rồi cả hai cùng thỏa mãn lẫn nhau!”

“Theo như lời anh vừa kể,” tôi đáp, “thì những lời khuyên tồi tệ của em dường như chẳng có mấy tác dụng đối với cô ấy. Còn về việc bôi nhọ hay vu khống, cả hai chúng ta đều cảm thấy quá ư hổ thẹn trước những lỗi lầm và thói hư tật xấu của một nửa kia, nên chẳng đời nào lấy chúng ra làm đề tài chung cho những bức thư từ qua lại. Dù là bạn bè đi chăng nữa, chúng em rất sẵn lòng giữ kín những thói hư tật xấu của các anh cho riêng mình — thậm chí giấu kín ngay cả với chính chúng em nếu có thể, trừ khi nhờ biết rõ chúng mà chúng em có thể giải cứu các anh khỏi vũng lầy đó.”

“Thôi, thôi nào! Đừng có cằn nhằn anh về mấy chuyện đó nữa: em sẽ chẳng bao giờ đạt được kết quả gì tốt đẹp bằng cách đó đâu. Hãy kiên nhẫn với anh, và chịu đựng sự ủ rũ trái tính trái nết của anh thêm một thời gian ngắn nữa, cho đến khi anh tống được cơn sốt quái ác này ra khỏi huyết quản, và rồi em sẽ thấy anh vui vẻ và tử tế như xưa. Sao em không thể dịu dàng và ngoan ngoãn như lần trước cơ chứ? — anh chắc chắn là mình đã vô cùng biết ơn vì điều đó.”

“Và lòng biết ơn của anh đã mang lại tác dụng gì cơ chứ? Em từng tự huyễn hoặc bản thân với suy nghĩ rằng anh cảm thấy hổ thẹn vì những sai lầm của mình, và hy vọng anh sẽ không bao giờ lặp lại chúng nữa; nhưng giờ đây anh chẳng còn để lại cho em bất kỳ niềm hy vọng nào nữa rồi!”

“Hoàn cảnh của anh quả là bi đát nhỉ? Thật là một điều đáng mừng biết bao, nếu nó có thể giúp anh thoát khỏi nỗi đau đầu và sự phiền muộn từ những nỗ lực cải đạo đầy yêu thương của người vợ thân yêu, đồng thời giải thoát cô ấy khỏi nỗi nhọc nhằn và rắc rối của những nỗ lực ấy, cũng như cứu vãn gương mặt ngọt ngào và giọng nói lanh lảnh của cô ấy khỏi những hậu quả tàn phá thảm hại. Một cơn giận dữ đôi khi là một liều thuốc kích thích tuyệt vời đấy, Helen, và những dòng nước mắt thì thật đáng kinh ngạc trong việc tạo ra sự xúc động, nhưng nếu lạm dụng chúng quá thường xuyên, cả hai thứ đó lại trở thành những phiền phức chết tiệt làm tàn phai nhan sắc của một người và làm mệt mỏi những người bạn.”

Kể từ đó trở đi, tôi nén nước mắt và kìm hãm cơn thịnh nộ nhiều nhất có thể. Tôi cũng tha cho anh những lời khuyên răn và những nỗ lực cải đạo vô ích, bởi vì tôi thấy tất cả chỉ là hoài công vô ích: Chúa có thể đánh thức trái tim đang mê muội và tê liệt vì thói tự mãn ấy, và gỡ bỏ lớp màn tối tăm nhục dục khỏi đôi mắt anh, nhưng tôi thì không thể. Sự bất công và tính khí cau có của anh đối với những kẻ dưới — những kẻ không thể tự vệ — tôi vẫn tỏ thái độ bất bình và chống đối; nhưng khi chỉ có một mình tôi trở thành đối tượng trút giận của anh, như thường lệ, tôi nhẫn nhịn chịu đựng với sự kiên trì bình thản, ngoại trừ những lúc tâm tính tôi, vì bị mài mòn bởi những phiền toái lặp đi lặp lại hoặc bị châm chọc đến phát điên bởi một biểu hiện phi lý mới nào đó, lại bùng nổ bất chấp ý muốn của bản thân, qua đó đẩy tôi vào những lời buộc tội là hung hăng, độc ác và thiếu kiên nhẫn. Tôi chu đáo chăm sóc cho mọi nhu cầu và trò giải trí của anh, nhưng thú thật là không còn với sự tận tụy đắm say như trước, bởi vì tôi không thể cảm nhận được điều đó nữa; hơn thế nữa, giờ đây tôi còn có một người khác đòi hỏi thời gian và sự chăm sóc của mình — đứa con thơ đang đau ốm, vì sự an nguy của nó mà tôi thường xuyên phải đương đầu và gánh chịu những lời quở trách lẫn phàn nàn từ người cha vô lý và đòi hỏi quá mức.

Nhưng Arthur vốn không phải là một người bản tính cáu kỉnh hay dễ bực dọc; trái lại, có điều gì đó gần như nực cười trong sự bất hợp lý của chứng hay cáu gắt và kích động thần kinh bất chợt này, nó gợi lên tiếng cười nhiều hơn là sự tức giận, nếu không vì những cân nhắc đau đớn vô cùng gắn liền với những triệu chứng của một cơ thể rệu rã ấy; và tâm tính của anh dần được cải thiện khi sức khỏe thể chất hồi phục — điều mà vốn dĩ đã diễn ra nhanh hơn nhiều nếu không nhờ vào những nỗ lực phi thường của tôi; bởi vì vẫn còn một điều ở anh mà tôi không từ bỏ hy vọng trong tuyệt vọng, và một nỗ lực nhằm gìnเอา anh mà tôi không chịu từ bỏ. Sự thèm khát kích thích từ rượu vang ở anh đã gia tăng, đúng như tôi từng dự báo trước. Giờ đây, đối với anh, nó không chỉ đơn thuần là một thứ phụ gia cho những buổi vui chơi xã giao: nó là một nguồn hưởng thụ quan trọng tự thân. Trong quãng thời gian suy sụp và chán nản này, anh đã coi nó như thuốc chữa bệnh và điểm tựa, như nguồn an ủi, trò tiêu khiển và người bạn tri kỷ, để rồi lún sâu hơn nữa và tự trói buộc mình mãi mãi vào cái vũng lầy đê tiện mà anh đã ngã vào. Nhưng tôi quyết tâm điều này sẽ không bao giờ xảy ra, chừng nào tôi còn chút ảnh hưởng nào; và mặc dù tôi không thể ngăn cản anh dùng nhiều hơn mức tốt cho sức khỏe, thế nhưng nhờ sự kiên trì không mệt mỏi, bằng lòng nhân hậu, sự cứng rắn và cảnh giác, bằng cách dỗ dành, thách thức và quyết tâm, tôi đã thành công trong việc bảo vệ anh khỏi sự lệ thuộc tuyệt đối vào thói hư tật xấu đáng ghét ấy — một thói quen vô cùng hiểm độc trong bước tiến của nó, tàn nhẫn không khoan nhượng trong sự thống trị của nó, và mang lại hậu quả thảm khốc biết bao.

Và ở đây tôi không thể quên rằng mình mang ơn người bạn của anh ta, ông Hargrave, không ít. Vào khoảng thời gian đó, ông ấy thường xuyên ghé qua Grassdale và hay dùng bữa tối cùng chúng tôi, trong những dịp như thế tôi vô cùng lo sợ Arthur sẽ vứt bỏ mọi sự thận trọng và mực thước theo gió bay, rồi tổ chức “thấu đêm suốt sáng” bất cứ khi nào người bạn ấy đồng ý tham gia cùng anh trong cái trò tiêu khiển cao cả đó; và nếu người bạn kia chọn cách tòng phạm, thì chỉ trong một hoặc hai đêm, anh ta có thể phá hỏng công sức của cả tuần trời và lật nhào chỉ với một cái chạm tay bức tường thành mỏng manh mà tôi đã tốn bao công sức và nhọc nhằn mới dựng lên được. Ban đầu tôi vô cùng sợ điều này, đến mức phải hạ mình bóng gió với ông ấy, một cách kín đáo, về những lo ngại của tôi đối với sự dễ sa ngã vào những thói trác táng của Arthur, đồng thời bày tỏ hy vọng rằng ông ấy sẽ không cổ vũ cho điều đó. Ông ấy rất hài lòng với biểu hiện tin tưởng này và quả nhiên đã không phản bội lại nó. Trong dịp đó và mọi lần tiếp theo sau, sự hiện diện của ông ấy đóng vai trò như một chiếc phanh kìm hãm người chủ nhà hơn là một lời khích lệ cho những hành vi chè chén say sưa thêm nữa; và ông ấy luôn thành công trong việc kéo Arthur rời khỏi phòng ăn đúng giờ và trong một trạng thái tương đối tỉnh táo; bởi vì nếu Arthur phớt lờ những câu bóng gió như “Ồ, tôi không thể giữ anh lại với khách khứu của mình mãi được đâu,” hoặc “Chúng ta không được quên rằng bà Huntingdon đang ở một mình,” ông ấy sẽ kiên quyết tự mình rời khỏi bàn ăn để sang với tôi, và chủ nhà, dù có không muốn đến đâu đi nữa, cũng buộc phải lẽo đẽo đi theo.

Do đó, tôi đã học được cách chào đón ông Hargrave như một người bạn thực sự của gia đình, một người bạn đồng hành vô hại cho Arthur để vực dậy tinh thần anh và cứu anh khỏi sự tẻ nhạt của cảnh nhàn rỗi hoàn toàn cùng sự cô lập tuyệt đối khỏi mọi mối quan hệ xã hội ngoại trừ tôi, và là một đồng minh hữu ích cho tôi. Tôi không thể không cảm thấy biết ơn ông ấy trong những hoàn cảnh như thế; và tôi không do dự bày tỏ lòng biết ơn của mình vào cơ hội thuận tiện đầu tiên; thế nhưng, khi tôi làm vậy, trái tim tôi lại thầm thì rằng mọi chuyện không hoàn toàn đúng đắn, và làm gương mặt tôi đỏ bừng lên — điều mà ông ấy càng làm cho sâu sắc hơn bằng cái nhìn đằng đẵm, nghiêm nghị, trong khi qua cách đón nhận những lời cảm ơn ấy, ông ấy đã làm dấy lên gấp bội những mối hoài nghi trong tôi. Niềm vui sướng tột độ của ông ấy vì có thể giúp ích cho tôi đã được tiết chế lại bởi sự đồng cảm dành cho tôi và nỗi niềm xót xa cho chính ông — về một chuyện gì đó mà tôi chẳng rõ, vì tôi nhất quyết không ở lại để gặng hỏi, hay cho phép ông trút bỏ những nỗi sầu muộn trước mặt tôi. Những tiếng thở dài và lời úp mở về nỗi đau bị nén nhịn của ông dường như phát ra từ một trái tim trĩu nặng; nhưng hoặc là ông phải tìm cách giữ kín nó trong lòng, hoặc là thổ lộ nó vào đôi tai của kẻ khác chứ không phải tôi: giữa chúng tôi đã có quá đủ sự tin cậy rồi. Có vẻ sai trái khi giữa người bạn của chồng tôi và tôi lại tồn tại một sự ngầm hiểu nào đó mà anh không hề hay biết, trong khi chính anh lại là tâm điểm của nó. Nhưng suy nghĩ sau đó của tôi lại là: “Nếu điều đó là sai, chắc chắn lỗi là của Arthur, chứ không phải của tôi.”

Và quả thực tôi chẳng biết rằng, vào thời điểm ấy, có phải là vì anh hay vì chính bản thân mình mà tôi đỏ mặt hay không; bởi vì, từ khi anh và tôi là một, tôi đồng hóa bản thân mình với anh sâu sắc đến mức tôi cảm nhận sự đồi trụy, những lỗi lầm và sự sa ngã của anh như chính của mình vậy; tôi đỏ mặt vì anh, tôi lo sợ cho anh; tôi hối cải thay anh, khóc than, cầu nguyện và cảm nhận thay anh hệt như cho chính mình; thế nhưng tôi lại không thể hành động thay anh; và do đó tôi bị, và thực sự đang bị, hạ thấp, vấy bẩn bởi sự gắn kết này, cả trong mắt chính tôi lẫn ở thực tại phũ phàng. Tôi quá quyết tâm yêu anh, quá tha thiết muốn bào chữa cho những lỗi lầm của anh, đến nỗi tôi cứ mãi dằn vặt bản thân trong những suy nghĩ đó, và nhọc công giảm nhẹ những nguyên tắc lỏng lẻo nhất cũng như những thói quen tồi tệ nhất của anh, cho đến khi tôi trở nên quen thuộc với cái ác, và suốt ngày phảng phất như một kẻ tòng phạm trong tội lỗi của anh. Những điều từng khiến tôi bàng hoàng và ghê tởm, nay dường như chỉ còn là chuyện đương nhiên. Tôi thừa biết chúng là sai trái, bởi lý trí và lời Chúa đã tuyên rành rành như thế; nhưng tôi đang dần đánh mất nỗi kinh hoàng và sự ghê tởm bản năng từng được thiên nhiên ban tặng, hoặc được vun đắp vào tôi bởi những lời dạy dỗ và tấm gương của dì tôi. Có lẽ khi ấy tôi đã quá khắt khe trong những phán xét của mình, bởi vì tôi căm ghét cả kẻ có tội lẫn tội lỗi; còn giờ đây tôi tự huyễn hoặc rằng mình rộng lượng và chu đáo hơn; nhưng há chẳng phải tôi cũng đang trở nên dửng dưng và vô cảm hơn hay sao? Thật là một kẻ ngốc khi tôi từng mơ mộng rằng mình có đủ sức mạnh và sự trong sạch để cứu rỗi cả bản thân lẫn anh ấy! Sự tự phụ hão huyền đó sẽ nhận được một cái kết thích đáng, nếu tôi phải cùng anh diệt vong trong cái vực sâu mà tôi từng tìm cách cứu anh khỏi đó! Tuy nhiên, xin Chúa hãy che chở tôi khỏi điều đó, và che chở cả anh ấy nữa! Vâng, Arthur tội nghiệp, em vẫn sẽ hy vọng và cầu nguyện cho anh; và dẫu cho em có viết như thể anh là một kẻ đốn mạt nào đó đã cùng đường mòn mỏi, không còn hy vọng lẫn đường lui, thì đó chỉ là vì những nỗi sợ hãi đầy lo âu và những khát khao mãnh liệt của em đã khiến em phải làm thế; một người yêu anh ít hơn sẽ bớt cay đắng, bớt bất mãn hơn.

Hành vi của anh dạo gần đây đã trở thành thứ mà thế giới gọi là không chê vào đâu được; thế nhưng tôi biết rõ trái tim anh vẫn chứng nào tật nấy; và tôi biết rằng mùa xuân đang đến gần, và tôi vô cùng khiếp sợ những hệ lụy của nó.

Khi anh bắt đầu lấy lại âm sắc và sự tráng kiện của một cơ thể kiệt quệ, và cùng với đó là chút ít tính khí thiếu kiên nhẫn trước sự tĩnh lặng và nghỉ ngơi như trước kia, tôi đã đề xuất một chuyến nghỉ ngắn ngày bên bờ biển, để anh giải trí và phục hồi sức khỏe hơn nữa, đồng thời cũng mang lại lợi ích cho đứa con nhỏ của chúng ta. Nhưng không: những khu nghỉ dưỡng suối khoáng mới tẻ nhạt làm sao; hơn nữa, anh đã được một người bạn mời sang Scotland trải qua một hoặc hai tháng để tiêu khiển bằng các thú vui bắn gà gô và săn hươu, và anh đã hứa sẽ đi.

“Vậy là anh lại bỏ rơi em lần nữa sao, Arthur?” tôi nói.

“Đúng vậy, em yêu, nhưng chỉ để yêu em nhiều hơn khi anh trở về, và bù đắp cho mọi lầm lỗi cùng sự thiếu sót trong quá khứ; và lần này em không cần phải sợ anh đâu: trên những ngọn núi chẳng có cạm bẫy nào cả. Và trong thời gian anh vắng nhà, em có thể đến thăm Staningley nếu muốn: bác trai và bác gái của em từ lâu đã muốn chúng ta đến đó rồi, em biết đấy; thế nhưng chẳng hiểu sao giữa người phụ nữ kính mến ấy và anh lại có một sự xung khắc nào đó khiến anh chưa bao giờ đủ can đảm để bước chân đến đó.”

Vào khoảng tuần thứ ba của tháng Tám, Arthur khởi hành đi Scotland, và ông Hargrave đi cùng anh, điều này khiến tôi cảm thấy vô cùng thỏa mãn. Ngay sau đó, tôi cùng bé Arthur và Rachel lên đường về Staningley — mái nhà thân thương thuở nào của tôi, nơi mà cũng giống như những người thân yêu cư ngụ tại đó, tôi được gặp lại với những cung bậc cảm xúc vui buồn lẫn lộn đan xen khăng khít đến mức tôi khó lòng phân định rạch ròi đâu là đâu, hay biết phải quy những giọt nước mắt, nụ cười và tiếng thở dài do những khung cảnh, âm thanh và gương mặt quen thuộc thuở nào ấy đánh thức về cho cảm xúc nào.

Arthur không về nhà cho đến tận vài tuần sau khi tôi đã trở lại Grassdale; nhưng giờ đây tôi không còn cảm thấy quá lo lắng về anh nữa; nghĩ đến cảnh anh đắm mình trong những hoạt động thể thao đầy năng động giữa những ngọn đồi hoang dã của Scotland, hoàn toàn khác xa với việc biết rằng anh đang ngụp lặn giữa những thối nát và cạm bẫy chốn Luân Đôn. Những bức thư của anh lúc này, dù chẳng dài dòng hay ngọt ngào tình tứ, lại đều đặn hơn bất cứ khoảng thời gian nào trước đó; và khi anh thực sự trở về, trước niềm vui lớn lao của tôi, thay vì tồi tệ hơn lúc đi, anh lại trông tươi tắn, tráng kiện và tốt hơn về mọi mặt. Kể từ dạo đó, tôi ít có lý do để phàn nàn. Anh vẫn giữ một niềm đam mê đáng tiếc đối với những thú vui trên bàn ăn — thứ mà tôi phải đấu tranh và canh chừng; nhưng anh đã bắt đầu để ý đến con trai mình, và đó ngày càng trở thành một nguồn giải trí cho anh ngay trong nhà, trong khi những buổi đi săn cáo và thỏ rừng là đủ để anh bận bịu bên ngoài vào những khi mặt đất không bị sương giá đóng băng; nhờ thế mà anh không hoàn toàn phụ thuộc vào tôi trong khoản giải trí. Nhưng bây giờ đã là tháng Giêng; mùa xuân đang đến gần; và tôi xin nhắc lại, tôi vô cùng kinh hoàng trước những hậu quả từ sự xuất hiện của nó. Mùa xuân ngọt ngào ấy, thứ mà thuở nào tôi từng hân hoan chào đón như thời điểm của hy vọng và niềm vui, nay khi quay trở lại lại khơi gợi lên những dự cảm hoàn toàn khác hẳn.