Những lời đầu tiên, khi chúng tôi đã an tọa, được thốt ra bởi phu nhân.
“Viên cảnh sát Cuff,” bà nói, “có lẽ vẫn có chút lý do tha thứ cho thái độ thiếu suy nghĩ mà tôi đã dùng để nói chuyện với ông cách đây nửa tiếng. Tuy nhiên, tôi chẳng muốn viện đến cái cớ ấy. Tôi xin nói một cách hoàn toàn thành tâm rằng tôi lấy làm tiếc, nếu như tôi đã đối xử bất công với ông.”
Sự tao nhã trong giọng nói và phong thái mà bà dùng để tạ lỗi với ông ta đã mang lại tác động thích đáng lên viên cảnh sát. Ông ta xin phép được minh oan cho bản thân—coi việc minh oan ấy như một hành động tỏ lòng kính trọng đối với nữ chủ nhân của tôi. Ông ta bày tỏ rằng, bản thân không tài nào có thể chịu trách nhiệm cho thảm kịch đã giáng một đòn choáng váng lên tất cả chúng ta, vì một lý do vô cùng xác đáng: sự thành công trong việc đưa cuộc điều tra đi đến cái kết đích thực của nó vốn phụ thuộc vào việc ông ta không được phép nói hay làm bất cứ điều gì có thể khiến Rosanna Spearman hoảng sợ. Ông ta bèn kêu gọi tôi ra làm chứng xem ông ta đã thực hiện đúng mục đích đó hay chưa. Tôi đã có thể, và thực sự đã, làm chứng rằng ông ta đã làm thế. Và ở điểm đó, theo suy nghĩ của tôi, lẽ ra mọi chuyện nên được khép lại một cách khôn ngoan.
Thế nhưng, viên cảnh sát Cuff lại đẩy sự việc tiến thêm một bước nữa, hiển nhiên (như quý vị sắp sửa phán xét đây) nhằm mục đích ép buộc màn giải thích đau đớn nhất trong tất cả những màn giải thích có thể xảy ra phải diễn ra giữa phu nhân và chính ông ta.
“Tôi từng nghe người ta gán cho vụ tự sát của cô gái trẻ ấy một động cơ,” viên cảnh sát nói, “mà rất có thể đó lại là động cơ chính xác. Ấy là một động cơ hoàn toàn chẳng dính líu gì đến vụ án mà tôi đang tiến hành ở đây. Dẫu vậy, tôi buộc phải nói thêm rằng, ý kiến của cá nhân tôi lại chĩa theo hướng ngược lại. Tôi tin rằng một nỗi lo âu không tài nào chịu nổi có liên quan đến viên Kim cương mất tích, chính là thứ đã đẩy tội nghiệp cô ta đến bước đường tự vẫn. Tôi chẳng dám nhận là mình biết rõ nỗi lo âu khôn tả ấy rốt cuộc là gì. Nhưng tôi nghĩ rằng (với sự cho phép của phu nhân) tôi có thể chạm tay vào một kẻ đủ khả năng quyết định xem tôi đúng hay sai.”
“Kẻ đó hiện có đang ở trong dinh thự này không?” nữ chủ nhân của tôi hỏi, sau khi chần chừ đôi chút.
“Thưa phu nhân, kẻ đó đã rời khỏi dinh thự rồi.”
Câu trả lời ấy chĩa thẳng tắp vào cô Rachel, không lệch đi đâu được. Một sự im lặng trùm xuống chúng tôi, thứ mà tôi ngỡ sẽ chẳng bao giờ đến hồi kết. Chúa ơi, gió mới hú thê thảm làm sao, và mưa mới quất xối xả vào khung cửa sổ làm sao, khi tôi ngồi đó chờ đợi một trong hai người bọn họ cất lời lần nữa!
“Xin ông hãy ăn nói cho rõ nghĩa,” phu nhân nói. “Ý ông là đang ám chỉ con gái tôi phải không?”
“Chính là cô ấy,” viên cảnh sát Cuff đáp gọn lỏn từng chữ.
Nữ chủ nhân của tôi đang để cuốn sổ séc trên bàn lúc chúng tôi bước vào phòng—chắc chắn là để trả thù lao cho viên cảnh sát. Giờ đây, bà liền cất nó trở lại vào ngăn kéo. Tim tôi như thắt lại khi chứng kiến bàn tay tội nghiệp ấy run rẩy nhường nào—bàn tay từng ban biết bao ơn huệ cho gã đầy tớ già này; bàn tay mà, tôi cầu xin Chúa Trời, hãy cầm lấy tay tôi khi giờ phút của tôi điểm, và tôi rời bỏ vị trí này mãi mãi!
“Tôi từng hy vọng,” phu nhân nói, bằng giọng vô cùng chậm rãi và điềm tĩnh, “rằng có thể đền đáp các dịch vụ của ông, và chia tay với ông mà cái tên của cô Verinder không hề bị mang ra nhắc đến một cách công khai giữa chúng ta như cách nó vừa bị nhắc đến lúc này. Cháu trai tôi có lẽ đã nói điều gì đó về chuyện này, trước khi ông bước vào phòng tôi chứ?”
“Cậu Blake đã truyền đạt lại lời nhắn, thưa phu nhân. Và tôi đã đưa cho cậu Blake một lý do——”
“Thật vô ích khi phải kể cho tôi nghe lý do của ông. Sau những gì ông vừa thốt ra, ông thừa biết rõ cũng như tôi rằng ông đã đi quá xa để mà quay đầu. Tôi nợ chính bản thân mình, và tôi nợ đứa con thơ của mình, phải kiên quyết giữ ông ở lại đây, và kiên quyết bắt ông phải nói ra toàn bộ sự thật.”
Viên cảnh sát nhìn đồng hồ.
“Nếu có đủ thời gian, thưa phu nhân,” ông ta đáp, “tôi đã thích tự tay viết bản báo cáo của mình hơn là truyền đạt nó bằng miệng. Nhưng, nếu cuộc điều tra này còn phải tiếp diễn, thì thời gian mang ý nghĩa quá lớn để mà lãng phí vào việc viết lách. Tôi đã sẵn sàng đi sâu vào vấn đề ngay lập tức. Đây là một vấn đề vô cùng đau đớn để tôi cất lời, và để phu nhân phải lắng nghe.”
Đến đây nữ chủ nhân của tôi lại chặn ông ta lại một lần nữa.
“Tôi có lẽ sẽ làm cho nó bớt đau đớn hơn đối với ông, và đối với người đầy tớ kiêm người bạn tốt của tôi ở đây,” bà nói, “nếu tôi làm gương bằng cách lên tiếng một cách thẳng thắn về phía mình. Ông nghi ngờ cô Verinder đã lừa gạt tất cả chúng ta bằng cách giấu nhẹm viên Kim cương cho một mục đích riêng của con bé? Có phải thế không?”
“Hoàn toàn chính xác, thưa phu nhân.”
“Rất tốt. Giờ đây, trước khi ông bắt đầu, tôi phải nói cho ông biết, với tư cách là mẹ của cô Verinder, rằng con bé hoàn toàn không có khả năng làm cái điều mà ông đang tưởng tượng nó đã làm. Sự hiểu biết của ông về tính cách con bé chỉ tính từ một hai ngày nay. Còn sự hiểu biết của tôi về tính cách con bé bắt đầu từ ngày nó chào đời. Ông cứ việc nêu sự nghi ngờ đối với nó mạnh mẽ tùy ý—ông không tài nào làm tôi mồi hôi hột hay phật lòng bằng việc đó đâu. Tôi dám chắc từ trước rằng (với tất cả kinh nghiệm của ông) các tình tiết đã đánh lừa ông một cách tai hại trong vụ này. Hãy nhớ lấy! Tôi chẳng hề nắm giữ bất kỳ thông tin riêng tư nào cả. Tôi cũng hoàn toàn bị gạt ra ngoài sự tin tưởng của con gái mình giống y như ông vậy. Lý do duy nhất khiến tôi dám khẳng định chắc nịch, chính là lý do mà ông vừa mới nghe xong. Tôi hiểu đứa con của mình.”
Bà quay sang tôi, và đưa tay ra cho tôi. Tôi lặng lẽ hôn lên bàn tay ấy. “Ông có thể tiếp tục,” bà nói, quay mặt đối diện với viên cảnh sát với vẻ kiên định hơn bao giờ hết.
Viên cảnh sát Cuff cúi đầu. Nữ chủ nhân của tôi chỉ tạo ra được đúng một hiệu ứng duy nhất lên ông ta. Gương mặt sắc bén như lưỡi rìu của ông ta dịu lại trong giây lát, tựa hồ như ông ta đang cảm thấy tiếc cho bà. Còn về việc lay chuyển được niềm tin vững chắc của chính ông ta ư, thì ai cũng thấy rõ là bà chẳng thể khiến ông ta dịch chuyển lấy nổi một inch. Ông ta ổn định lại tư thế ngồi trên ghế; và bắt đầu cuộc tấn công đê hèn của mình nhắm vào phẩm giá của cô Rachel bằng những lời sau:
“Tôi buộc phải xin phu nhân,” ông ta nói, “hãy nhìn nhận vấn đề này thẳng thắn, từ góc độ của tôi cũng như từ góc độ của phu nhân. Xin phu nhân hãy tự tưởng tượng bản thân mình đặt chân đến đây, vào vị trí của tôi, và mang theo kinh nghiệm của tôi? Và xin phu nhân cho phép tôi được điểm qua rất ngắn gọn xem kinh nghiệm đó là gì nhé?”
Nữ chủ nhân của tôi ra hiệu đồng ý. Viên cảnh sát tiếp lời:
“Trong suốt hai mươi năm qua,” ông ta nói, “tôi đã được thuê mướn rất nhiều trong các vụ bê bối gia đình, hành sự với tư cách là một người chuyên giữ kín chuyện mật. Kết quả duy nhất từ thực tiễn gia đình của tôi có liên quan đến vấn đề đang giải quyết lúc này, là một kết quả mà tôi có thể đúc kết trong hai từ. Nằm rất rõ trong kinh nghiệm của tôi, đó là những tiểu thư dòng dõi quyền quý đôi khi vẫn mắc những khoản nợ riêng tư mà họ không dám thừa nhận trước những người họ hàng và bè bạn thân thiết nhất của mình. Đôi khi, thợ may nữ và thợ kim hoàn đứng đằng sau những chuyện đó. Đôi khi, tiền bạc lại được cần đến cho những mục đích mà tôi không hề nghi ngờ trong trường hợp này, và tôi sẽ không làm phu nhân kinh hoàng khi nhắc đến chúng đâu. Hãy ghi nhớ những gì tôi vừa nói, thưa phu nhân—và giờ thì chúng ta hãy xem các sự kiện trong dinh thự này đã ép buộc tôi phải quay trở về với kinh nghiệm bản thân như thế nào, dù tôi muốn hay không!”
Ông ta ngẫm nghĩ một thoáng rồi tiếp tục—với một sự rạch ròi đến mức ghê rợn buộc người ta phải hiểu; với một sự công minh tàn nhẫn chẳng nể nang một ai.
“Thông tin đầu tiên của tôi liên quan đến vụ mất tích của viên Moonstone,” viên cảnh sát nói, “đến với tôi từ Thanh tra trưởng Seegrave. Ông ta đã chứng minh cho tôi thấy một cách hoàn toàn thỏa đáng rằng ông ta hoàn toàn bất tài trong việc xử lý vụ án này. Điểm duy nhất ông ta nói khiến tôi thấy đáng để lắng nghe, chính là điều này—rằng cô Verinder đã từ chối không để cho ông ta thẩm vấn, và đã nói chuyện với ông ta bằng một thái độ xấc láo và khinh miệt hoàn toàn khó mà hiểu nổi. Tôi thấy điều này lạ lùng—nhưng tôi quy cho nó chủ yếu là do sự vụng về nào đó từ phía viên Thanh tra trưởng có thể đã xúc phạm đến tiểu thư. Sau đó, tôi gác nó sang một bên trong đầu, và tự mình tôi dấn thân vào vụ án. Nó kết thúc, như quý vị đều biết, bằng việc phát hiện ra vết bẩn trên cánh cửa, và bằng lời khai của ngài Franklin Blake khiến tôi thỏa mãn rằng chính vết bẩn đó, và việc mất viên Kim cương, là những mảnh ghép của cùng một câu đố. Cho đến lúc đó, nếu tôi nghi ngờ điều gì, thì tôi nghi ngờ rằng viên Moonstone đã bị đánh cắp, và rằng một trong số các đầy tớ có thể lộ diện là kẻ trộm. Rất hay. Trong hoàn cảnh đó, chuyện gì xảy ra? Cô Verinder bất thình lình bước ra từ phòng mình, và nói chuyện với tôi. Tôi quan sát thấy ba biểu hiện đáng ngờ ở cô tiểu thư ấy. Con bé vẫn đang chấn động dữ dội, dẫu hơn bốn mươi tám tiếng đồng hồ đã trôi qua kể từ khi viên Kim cương bị mất. Con bé đối xử với tôi y như cách nó từng đối xử với Thanh tra trưởng Seegrave. Và nó căm giận ngài Franklin Blake đến tận xương tủy. Lại rất hay lần nữa. Ở đây (tôi tự nhủ với lòng mình) là một tiểu thư vừa đánh cắp—à nhầm, đánh mất một viên ngọc quý giá—một tiểu thư, mà qua đôi mắt và tai tôi tự mình ghi nhận, có một bản tính bồng bột. Trong những hoàn cảnh đó, và với tính cách ấy, con bé làm gì? Nó bộc lộ một sự phẫn uận khó hiểu đối với cậu Blake, ngài Thanh tra trưởng, và cả chính tôi—nói cách khác, đúng ba con người đều đã, theo những cách thức khác nhau của họ, đang cố gắng giúp nó tìm lại viên ngọc quý bị thất lạc. Sau khi đưa cuộc điều tra của mình đến điểm đó—thưa phu nhân, và mãi cho đến lúc đó, tôi mới bắt đầu nhìn ngược lại vào tâm trí mình để tìm kiếm kinh nghiệm của bản thân. Kinh nghiệm của chính tôi đã giải thích cho cung cách hành xử khó hiểu của cô Verinder. Nó liên kết cô bé với những tiểu thư khác mà tôi từng biết. Nó nói với tôi rằng cô bé có những khoản nợ không dám thừa nhận, những khoản nợ buộc phải được thanh toán. Và nó khiến tôi tự hỏi bản thân, rằng liệu việc mất viên Kim cương có phải mang ý nghĩa là—viên Kim cương buộc phải bị đem cầm cố bí mật để trả những món nợ đó hay không. Đó là kết luận mà kinh nghiệm của tôi rút ra từ những sự thật rành rành. Kinh nghiệm của phu nhân phản bác lại điều đó ra sao?”
“Như tôi đã nói từ trước,” nữ chủ nhân đáp. “Các tình tiết đã đánh lừa ông rồi.”
Về phần mình, tôi chẳng thốt lời nào. Hắn Robinson Crusoe—Chúa mới biết bằng cách nào—đã len lỏi vào cái đầu già lú lẫn của tôi rồi. Giả như viên cảnh sát Cuff lúc bấy giờ thấy mình bị dịch chuyển đến một hòn đảo hoang, không có lấy một gã Thứ Sáu bầu bạn, hay một con tàu nào đưa hắn rời đi—thì hắn đã rơi đúng vào cái xó xỉnh mà tôi hằng mong ước hắn ngự trị rồi! (Xin ghi nhớ rằng:—Tôi là một tín đồ Cơ Đốc giáo bình thường, miễn là người ta đừng ép đạo hạnh của tôi đi quá giới hạn. Và tất cả các quý vị còn lại—điều đó thật an ủi làm sao—về phương diện này, cũng chẳng khác gì tôi là mấy.)
Viên cảnh sát Cuff tiếp tục:
“Đúng hay sai, thưa phu nhân,” ông ta nói, “một khi đã rút ra kết luận, việc tiếp theo cần làm là đem nó ra thử thách. Tôi từng gợi ý phu nhân cho kiểm tra toàn bộ tủ đựng quần áo trong dinh thự này. Đó là một phương tiện để tìm ra món y phục rất có thể đã tạo ra vết bẩn; và đó cũng là một phương tiện để đem kết luận của tôi ra thử thách. Kết quả ra sao nào? Phu nhân đã đồng ý; cậu Blake đã đồng ý; ngài Ablewhite đã đồng ý. Chỉ một mình cô Verinder là chặn đứng toàn bộ tiến trình bằng cách từ chối thẳng thừng. Kết quả đó đã thuyết phục tôi rằng quan điểm của mình là đúng đắn. Nếu phu nhân và ngài Betteredge cứ khăng khăng không đồng tình với tôi, thì hẳn quý vị đã mù lòa trước những gì đã diễn ra ngay trước mắt quý vị vào chính ngày hôm nay. Ngay trước tai quý vị, tôi đã nói với cô tiểu thư rằng việc con bé rời khỏi dinh thự (trong tình hình lúc bấy giờ) sẽ gây cản trở cho nỗ lực tìm lại viên ngọc của tôi. Chính quý vị đã thấy con bé phóng xe đi bất chấp lời tuyên bố đó. Chính quý vị đã thấy rằng, thay vì tha thứ cho cậu Blake vì đã làm nhiều hơn tất cả những người khác trong việc trao manh mối vào tay tôi, con bé lại công khai lăng mạ cậu Blake ngay trên bậc thềm tư dinh của mẹ mình. Những điều này có ý nghĩa gì chứ? Nếu cô Verinder không hề nhúng tay vào việc che đậy tung tích viên Kim cương, thì những điều này có nghĩa là gì?”
Lần này hắn liếc nhìn về phía tôi. Thật sự kinh hãi làm sao khi phải nghe hắn chất chồng hết bằng chứng này đến bằng chứng khác chống lại cô Rachel, và trong lòng thì khao khát được bảo vệ cô biết bao, nhưng lại thừa biết rằng chẳng thể nào chối cãi được tính xác thực trong những lời hắn nói. Tôi (tạ ơn Chúa!) về mặt cấu tạo thể chất thì luôn vượt lên trên lý trí. Điều đó giúp tôi giữ vững lập trường theo quan điểm của phu nhân, cũng chính là quan điểm của tôi. Điều đó khơi dậy khí phách trong tôi, và khiến tôi phải làm ra vẻ mặt trơ tráo trước mặt viên cảnh sát Cuff. Hỡi các bạn hiền, xin hãy noi gương tôi mà trục lợi. Nó sẽ cứu các bạn khỏi vô số rắc rối phiền muộn đấy. Hãy tôi luyện cho mình một sự vượt trội trên lý trí, và rồi xem các bạn tước đi móng vuốt của tất cả những kẻ khôn ngoan ra sao khi chúng cố cào cấu các bạn vì muốn tốt cho các bạn đấy!
Thấy tôi chẳng thốt một lời bình phẩm, và nữ chủ nhân cũng im hơi lặng tiếng, viên cảnh sát Cuff lại tiếp lời. Chúa ơi, sao mà hắn khiến tôi phát điên lên được khi nhận ra hắn chẳng hề mảy may bối rối chút nào trước sự im lặng của chúng tôi!
“Vụ việc, thưa phu nhân, cứ thế mà bày ra chống lại một mình cô Verinder,” ông ta nói. “Và bước tiếp theo là đặt vụ việc lên bàn cân khi nó chống lại cả cô Verinder lẫn người đã khuất Rosanna Spearman. Chúng ta hãy quay lại một lát, xin phu nhân, về sự từ chối để cho tủ quần áo của con gái mình bị kiểm xét. Một khi tâm trí tôi đã hạ quyết tâm sau tình huống đó, tôi có hai câu hỏi tiếp theo cần cân nhắc. Thứ nhất, về phương pháp đúng đắn để tiến hành cuộc điều tra. Thứ hai, về việc liệu cô Verinder có tòng phạm nào trong số các nữ gia nhân ở đây hay không. Sau khi suy tính cẩn thận, tôi quyết định tiến hành cuộc điều tra theo cách mà ở văn phòng chúng tôi gọi là một cách thức vô cùng bất quy tắc. Vì lý do này: tôi phải đối phó với một vụ bê bối gia đình, và nhiệm vụ của tôi là giữ nó trong phạm vi gia đình. Càng ít tiếng động được tạo ra, và càng ít người lạ được thuê mướn để giúp đỡ tôi, thì càng tốt. Còn về tiến trình thông thường là bắt giữ người ta dựa trên sự nghi ngờ, hầu tòa trước quan chức, và đủ thứ lôi thôi khác—chẳng có chuyện đó được phép nghĩ tới khi con gái của phu nhân lại dính líu (theo như tôi tin) vào gốc rễ của toàn bộ sự việc. Trong trường hợp này, tôi cảm thấy một người có phẩm chất và vị trí như ngài Betteredge trong dinh thự—thấu hiểu các gia nhân như ông ấy vẫn thế, và luôn đặt danh dự gia đình lên hàng đầu—sẽ an toàn hơn khi được chọn làm trợ lý so với bất kỳ ai khác mà tôi có thể với tới. Tôi lẽ ra đã thử nhờ cả cậu Blake nữa—nếu không vướng phải một trở ngại cản đường. Cậu ta đã nhìn thấu hướng đi trong các hành động của tôi từ rất sớm; và với mối quan tâm sâu sắc dành cho cô Verinder, một sự thấu hiểu lẫn nhau là điều bất khả thi giữa cậu ta và tôi. Tôi làm phiền phu nhân với những chi tiết tỉ mỉ này cốt để cho phu nhân thấy rằng tôi đã giữ kín bí mật gia đình trong vòng tròn gia đình. Tôi là kẻ ngoài duy nhất biết về nó—và sự tồn tại nghề nghiệp của tôi phụ thuộc hoàn toàn vào việc ngậm chặt miệng lại.”
Đến đây tôi cảm thấy rằng sự tồn tại nghề nghiệp của mình lại phụ thuộc vào việc không được ngậm miệng lại. Việc bị đem ra bêu rếu trước mặt nữ chủ nhân, ở tuổi xế chiều của mình, như một dạng cảnh sát phó nháy, lại một lần nữa là quá sức chịu đựng đối với đạo đức Cơ Đốc giáo của tôi.
“Tôi xin phép được thông báo với phu nhân,” tôi nói, “rằng từ trước đến nay, chưa bao giờ, theo như tôi được biết, tôi lại đi tiếp tay cho cái trò thám tử gớm ghiếc này dù chỉ bằng bất kỳ cách nào, từ đầu cho đến cuối; và tôi thách viên cảnh sát Cuff dám đứng lên phủ nhận lời tôi đấy!”
Sau khi trút hết những lời đó ra, tôi cảm thấy nhẹ nhõm đi rất nhiều. Phu nhân đã ban ơn cho tôi bằng một cái vỗ nhẹ đầy thân thiện lên bờ vai. Tôi đằng đằng sát khí trừng trừng nhìn viên cảnh sát, để xem hắn nghĩ gì về lời chứng hùng hồn ấy! Viên cảnh sát ngước nhìn lại tôi ngoan ngoãn như một chú cừu non, và có vẻ như còn quý mến tôi hơn trước nữa.
Phu nhân thông báo rằng ông ta có thể tiếp tục phần trình bày của mình. “Tôi hiểu,” bà nói, “rằng ông đã thực lòng làm hết sức mình, trong điều mà ông tin là vì lợi ích của tôi. Tôi đã sẵn sàng lắng nghe những gì ông định nói tiếp theo đây.”
“Những gì tôi muốn nói tiếp theo,” viên cảnh sát Cuff đáp, “có liên quan đến Rosanna Spearman. Tôi đã nhận ra cô gái trẻ ấy, như phu nhân có lẽ còn nhớ, khi con bé mang cuốn sổ giặt giũ vào căn phòng này. Cho đến tận lúc đó, tôi vẫn có ý nghi ngờ liệu cô Verinder có dám tin tưởng giao phó bí mật của mình cho bất kỳ ai hay không. Khi nhìn thấy Rosanna, tôi đã đổi ý. Tôi lập tức nghi ngờ con bé chính là kẻ đồng lõa trong việc che giấu viên Kim cương. Sinh linh tội nghiệp ấy đã đi đến một cái kết bi thảm, và tôi không muốn phu nhân nghĩ rằng, bây giờ khi con bé đã ra đi, tôi lại quá ư cay nghiệt với nó. Giả sử đây là một vụ trộm cắp thông thường, tôi đã ban cho Rosanna quyền nghi ngờ có lợi giống hệt như cách tôi dành nó cho bất kỳ gia nhân nào khác trong dinh thự này. Kinh nghiệm của chúng tôi về những người phụ nữ ở Trại Giáo dưỡng cho thấy rằng, khi được thử thách trong công việc gia nhân—và khi được đối xử một cách tử tế và khôn ngoan—họ đa phần đều chứng minh được bản thân là những người thực sự ăn năn hối cải, và thực sự xứng đáng với những công sức bỏ ra để uốn nắn họ. Nhưng đây không phải là một vụ trộm cắp thông thường. Theo quan điểm của tôi, đây là một vụ—lừa đảo được lên kế hoạch sâu xa, với chính chủ nhân của viên Kim cương đứng đằng sau giật dây. Mang theo quan điểm đó, điều cân nhắc đầu tiên vốn dĩ tự nhiên xuất hiện trong tâm trí tôi, có liên quan đến Rosanna, chính là thế này: Liệu cô Verinder có thấy thỏa mãn (xin lỗi phu nhân nhé) khi chỉ dẫn dụ tất cả chúng ta nghĩ rằng viên Moonstone đơn thuần chỉ bị mất tích thôi không? Hay con bé sẽ còn tiến thêm một bước nữa, và lừa gạt chúng ta tin rằng viên Moonstone đã bị đánh cắp? Trong trường hợp sau, đã có sẵn Rosanna Spearman—với lý lịch của một kẻ trộm—nằm ngay trong tầm tay con bé; kẻ thích hợp hơn tất cả những ai khác để đánh lạc hướng phu nhân, và đánh lạc hướng cả tôi nữa, vào một hướng đi giả mạo.”
Liệu có thể nào (tôi tự hỏi) mà hắn lại có thể bày biện vụ án chống lại cô Rachel và Rosanna dưới một góc độ ghê tởm hơn thế này nữa hay không? Hoàn toàn có thể, như quý vị sắp sửa được chứng kiến ngay sau đây.
“Tôi còn có một lý do khác để nghi ngờ người phụ nữ đã khuất ấy,” ông ta nói, “mà theo tôi nó còn có vẻ đinh ninh hơn nữa. Đâu sẽ là kẻ thích hợp nhất để giúp cô Verinder huy động tiền mặt một cách bí mật dựa vào viên Kim cương? Chính là Rosanna Spearman. Chẳng có cô tiểu thư nào ở hoàn cảnh của cô Verinder lại có thể tự mình xoay sở một vụ việc đầy rủi ro đến thế. Con bé nhất định phải có một kẻ trung gian môi giới, và hỏi lại xem, còn ai thích hợp hơn Rosanna Spearman chứ? Người hầu phòng đã khuất của phu nhân từng ở đỉnh cao sự nghiệp khi con bé còn là một tên trộm. Theo như sự hiểu biết chắc chắn của tôi, con bé có mối quan hệ với một trong số ít những gã đàn ông ở London (làm nghề cho vay nặng lãi) sẵn sàng ứng trước một khoản tiền lớn cho một viên ngọc nổi tiếng như viên Moonstone, mà chẳng buồn đặt ra những câu hỏi khó xử hay khăng khăng đòi hỏi những điều kiện nhiêu khê. Hãy ghi nhớ điều này, thưa phu nhân; và giờ thì xin hãy để tôi chứng minh cho phu nhân thấy những nghi ngờ của tôi đã được minh chứng xác đáng như thế nào qua chính các hành động của Rosanna, và qua những suy luận rành mạch có thể rút ra từ đó.”
Thế là ông ta điểm lại toàn bộ chuỗi hành động của Rosanna. Quý vị vốn đã quen thuộc với những chuỗi hành động ấy chẳng kém gì tôi; và quý vị sẽ hiểu được phần trình bày này của ông ta đã đóng đinh tội danh dính líu đến sự biến mất của viên Moonstone vào ký ức của cô gái tội nghiệp đã chết một cách không thể chối cãi ra sao. Ngay cả nữ chủ nhân của tôi cũng phải chùn bước trước những gì ông ta vừa thốt ra. Bà chẳng đáp lại lời nào khi ông ta dứt lời. Có vẻ như việc có được đáp lời hay không chẳng hề quan trọng đối với viên cảnh sát. Hắn ta cứ thế tiến lên (mặc cho quỷ tha ma bắt hắn!), vững như bàn thạch y như mọi khi.
“Sau khi đã trình bày toàn bộ vụ việc theo đúng cách tôi hiểu,” ông ta nói, “giờ đây tôi chỉ còn phải thưa với phu nhân xem tôi dự định sẽ làm gì tiếp theo. Tôi nhìn thấy hai con đường để đưa cuộc điều tra này đi đến cái kết tốt đẹp. Một trong hai con đường ấy, tôi coi là chắc chắn thành công. Con đường còn lại, tôi phải thừa nhận, là một cuộc thử nghiệm táo bạo, và chẳng hơn gì thế. Phu nhân sẽ là người quyết định. Chúng ta sẽ chọn con đường chắc chắn trước nhé?”
Nữ chủ nhân của tôi ra hiệu cho phép ông ta cứ tự nhiên đi theo ý mình và tự quyết định lấy.
“Cảm ơn phu nhân,” viên cảnh sát nói. “Chúng ta sẽ bắt đầu bằng con đường chắc chắn, vì phu nhân đã quá rộng lòng giao phó cho tôi. Dù cô Verinder có ở lại Frizinghall, hay có quay trở lại đây chăng nữa, tôi đề xuất, trong cả hai trường hợp, là sẽ cắt cử người theo dõi cẩn mật mọi hành tung của con bé—những kẻ mà con bé gặp gỡ, những buổi đi dạo hay cưỡi ngựa mà con bé tham gia, và cả những lá thư con bé gửi đi hay nhận về.”
“Rồi sao nữa?” nữ chủ nhân hỏi.
“Tiếp theo,” viên cảnh sát đáp, “tôi sẽ thỉnh cầu sự cho phép của phu nhân để đưa vào dinh thự này, với tư cách là một gia nhân thay thế chỗ của Rosanna Spearman, một người phụ nữ quen thuộc với những cuộc điều tra riêng tư kiểu này, mà về sự kín đáo của cô ta, tôi hoàn toàn có thể đứng ra bảo đảm.”
“Rồi sao nữa?” nữ chủ nhân lặp lại.
“Kế tiếp,” viên cảnh sát tiếp lời, “và cũng là cuối cùng, tôi đề xuất cử một trong số các đồng nghiệp của tôi đến dàn xếp với tay cho vay nặng lãi ở London đó, kẻ mà tôi vừa mới nhắc đến lúc nãy là từng có quen biết với Rosanna Spearman—và tên cùng địa chỉ của hắn, phu nhân hoàn toàn có thể tin tưởng rằng đã được Rosanna truyền đạt lại cho cô Verinder. Tôi không phủ nhận rằng đường lối hành động mà tôi đang gợi ý đây sẽ tốn kém tiền bạc và ngốn nhiều thời gian. Nhưng kết quả thì vô cùng chắc chắn. Chúng ta giăng một vòng vây quanh viên Moonstone, và chúng ta sẽ siết chặt vòng vây ấy lại cho đến khi tìm thấy nó nằm trong tay cô Verinder, giả sử con bé quyết định giữ lại. Nếu những khoản nợ dồn ép, và con bé quyết định tống khứ nó đi, thì khi ấy chúng ta đã sẵn sàng bố trí người đón lỏng, và chúng ta sẽ tóm gọn viên Moonstone ngay khi nó vừa đặt chân tới London.”
Việc nghe chính con gái ruột của mình trở thành đối tượng của một đề xuất thế này đã chọc tức nữ chủ nhân khiến bà cất lời giận dữ lần đầu tiên.
“Xin hãy coi như đề xuất của ông đã bị bác bỏ, ở mọi tiểu tiết,” bà nói. “Và hãy chuyển sang con đường thứ hai của ông để khép lại cuộc điều tra này đi.”
“Con đường còn lại của tôi,” viên cảnh sát nói, điềm nhiên y như cũ, “là thử cái cuộc thử nghiệm táo bạo mà tôi vừa mới bóng gió nhắc tới. Tôi nghĩ mình đã phác thảo được một ước lượng khá chính xác về bản tính của cô Verinder. Con bé hoàn toàn có đủ khả năng (theo như niềm tin của tôi) để thực hiện một vụ lừa đảo táo tợn. Nhưng nó lại quá ư nóng nảy và bồng bột về mặt tính khí, và quá ít khi quen với thói lừa dối như một thói quen thường nhật, nên không thể đóng vai kẻ đạo đức giả trong những chuyện nhỏ nhặt, hay kiềm chế bản thân dưới mọi sự khiêu khích. Cảm xúc của con bé, trong trường hợp này, đã nhiều lần vượt ngoài tầm kiểm soát, ngay vào chính thời điểm mà việc che giấu chúng rõ ràng là mang lại lợi ích cho con bé. Chính trên nét đặc thù trong tính cách ấy của con bé mà tôi dự định sẽ tác động tới. Tôi muốn giáng cho con bé một cú sốc lớn thật bất ngờ, trong những hoàn cảnh có thể chạm đến tận xương tủy con bé. Nói một cách đơn giản bằng tiếng Anh, tôi muốn thông báo cho cô Verinder, mà không hề có bất kỳ lời cảnh báo trước nào, về cái chết của Rosanna—với canh bạc rằng những bản tính tốt đẹp hơn ẩn giấu trong lòng con bé sẽ thúc giục nó phải khai sạch sành sanh mọi chuyện. Phu nhân có chấp nhận phương án thay thế đó không?”
Nữ chủ nhân khiến tôi kinh ngạc đến mức tột cùng chẳng thể thốt nên lời. Bà đáp lại ngay tức khắc:
“Có; tôi chấp nhận.”
“Chiếc xe ngựa nhỏ đã sẵn sàng,” viên cảnh sát nói. “Chúc phu nhân một buổi sáng tốt lành.”
Phu nhân giơ tay lên, chặn đứng ông ta lại ngay cửa.
“Bản tính tốt đẹp hơn của con gái tôi sẽ được khơi gợi, đúng như ông đề xuất,” bà nói. “Nhưng tôi đòi hỏi quyền lợi, với tư cách là mẹ của con bé, được tự mình đưa con bé vào thử thách đó. Ông cứ việc ở lại đây; còn tôi sẽ đến Frizinghall.”
Có lần duy nhất trong đời, viên Cuff vĩ đại đứng chết trân không nói nên lời vì kinh ngạc, hệt như một gã thường dân bình thường.
Nữ chủ nhân kéo chuông, và gọi mang trang phục chống nước ra. Trời vẫn đang mưa xối xả; và chiếc xe ngựa mui kín thì đã đi rồi, như quý vị đều biết, đưa cô Rachel đến Frizinghall. Tôi cố gắng can ngăn phu nhân không nên đương đầu với thời tiết khắc nghiệt ấy. Hoàn toàn vô ích! Tôi xin phép được đi cùng bà, và cầm ô che cho bà. Bà dứt khoát không đời nào nghe theo. Chiếc xe ngựa nhỏ chạy vòng ra cổng, với cậu nài ngựa túc trực. “Ông có thể tin tưởng vào hai điều,” bà nói với viên cảnh sát Cuff ở sảnh lớn. “Tôi sẽ thử nghiệm trên người cô Verinder một cách táo bạo chẳng kém gì cách ông tự mình thực hiện đâu. Và tôi sẽ thông báo kết quả cho ông, hoặc trực tiếp hoặc qua thư từ, trước khi chuyến tàu cuối cùng chạy về London khởi hành tối nay.”
Dứt lời, bà bước lên xe ngựa nhỏ, và tự mình cầm cương phóng thẳng đến Frizinghall.
