In the daytime, when she moved about me,
In the night, when she was sleeping at my side,—
I was wearied, I was wearied of her presence.
Day by day and night by night I grew to hate her—
Would to God that she or I had died!
Confessions.
Có một người tên là Bronckhorst — một gã lính đã luống tuổi, dáng người thô kệch, tóc bạc phơ như lông lửng, và theo lời một số người, trong huyết thống phảng phất chút máu nhà quê. Điều đó, tuy nhiên, chẳng thể nào kiểm chứng. Bà Bronckhorst không hẳn đã trẻ, dẫu kém chồng tới mười lăm tuổi. Bà là một người phụ nữ to lớn, da tái mét và trầm lặng, với đôi mi nặng trĩu sụp xuống cặp mắt yếu đuối, cùng mái tóc ngả sang sắc đỏ hay vàng tùy theo ánh sáng chiếu vào.
Bronckhorst hoàn toàn chẳng có điểm gì hay ho. Gã chẳng màng tôn trọng những lời dối trá lịch sự chốn công đình lẫn nơi khuê ức vốn giúp cho cuộc đời bớt phần cay đắng. Cách gã đối xử với vợ mình thì thật thô lỗ. Phụ nữ có thể chịu đựng rất nhiều điều — bao gồm cả việc bị thượng cẳng chân hạ cẳng tay; nhưng hiếm khi nào một người vợ có thể chịu nổi — như cách bà Bronckhorst đã chịu — một chuỗi dài những lời mỉa mai cay độc, tàn nhẫn, nhạo báng những điểm yếu, những cơn đau đầu, những phút vui vẻ ngắn ngủi, y phục, cùng những nỗ lực kỳ quặc để làm mình trở nên quyến rũ trong mắt chồng dẫu thừa biết bản thân không còn xuân sắc như trước, và — tệ hại nhất — là cả tình mẫu tử mà bà dành cho các con. Trò đùa ác ý kiểu đó là món sở trường của Bronckhorst. Ta có thể đoán rằng gã bắt đầu thói quen ấy từ tuần trăng mật mà chẳng hề có ý hại gì, khoảng thời gian khi người ta cạn kiệt những lời ngọt ngào thông thường và phải tìm đến thái cực ngược lại để bày tỏ cảm xúc. Một thôi thúc tương tự từng khiến người ta thốt lên: — “Hừ, cái đồ quái vật già nua!” — khi một con tuấn mã yêu quý cọ mõm vào ngực áo mình. Khổ nỗi, khi sự nồng nhiệt của hôn nhân phai nhạt, kiểu ăn nói ấy vẫn cứ ở lại, và khi tình thương đã cạn kiệt, nó cứa vào lòng người vợ nhiều hơn những gì bà dám giãi bày. Thế nhưng, bà Bronckhorst vẫn hết lòng tận tụy với cái gọi là “teddy” của mình — cách bà trìu mến gọi chồng. Có lẽ chính vì thế nên gã mới đâm ra chán ghét bà. Hoặc có lẽ — đây chỉ là một giả thuyết nhằm lý giải cho hành vi đê tiện của gã sau này — gã đã buông xuôi theo thứ cảm giác hoang dại kỳ lạ đôi khi bóp nghẹt cổ họng một người đàn ông đã kết hôn tròn hai thập kỷ, khi nhìn sang bên kia bàn ăn, thấy lại gương mặt quen thuộc của người vợ tào khang, và nhận thức rõ ràng rằng, ngước nhìn gương mặt ấy thế nào trong quá khứ, gã sẽ còn phải tiếp tục ngồi nhìn như thế cho đến ngày gã hoặc bà nhắm mắt xuôi tay. Hầu hết đàn ông và tất cả phụ nữ đều từng trải qua cơn co thắt tâm lý ấy. Thông thường nó chỉ kéo dài trong ba nhịp thở, có lẽ là một thứ “ADN phản hồi” từ thời kỳ mà nam nữ còn tệ hại hơn bây giờ, và cảm giác ấy quá ư khó chịu để mà bàn tới.
Bữa tối tại nhà Bronckhorst là một sự cực hình mà hiếm người đàn ông nào muốn chuốc lấy. Bronckhorst lấy làm thích thú khi thốt ra những lời khiến vợ mình phải co rúm người lại. Khi đứa con trai nhỏ bước vào lúc dọn tráng miệng, Bronckhorst thường rót cho thằng bé nửa ly rượu, và hiển nhiên là chẳng có gì lạ khi đứa trẻ tội nghiệp ban đầu thì hò hét náo loạn, sau đó lại khóc lóc thảm thiết, để rồi bị lôi đi trong tiếng khóc thét. Bronckhorst liền hỏi rằng có phải Teddy nhà họ vẫn thường cư xử như thế hay không, và liệu bà Bronckhorst có thể bớt chút thời gian để dạy dỗ “cái thói vô kỷ luật của thằng tiểu yêu” ấy không. Bà Bronckhorst, người thương con hơn cả tính mạng mình, ráng nén không khóc — tâm can bà dường như đã bị vùi dập tơi tả bởi cuộc hôn nhân này. Cuối cùng, Bronckhorst thường gạt đi: — “Thôi! Thế là đủ rồi, đủ lắm rồi. Vì Chúa, hãy tập cư xử như một người đàn bà có lý trí xem nào. Biến vào phòng khách đi.” Bà Bronckhorst lặng lẽ bước đi, cố che đậy tất cả bằng một nụ cười; còn vị khách trong buổi tối hôm đó thì cảm thấy vừa tức giận vừa bất an.
Sau ba năm sống trong cái bầu không khí vui vẻ ấy — bởi bà Bronckhorst chẳng có bạn bè là phụ nữ để bầu bạn tâm sự — toàn Trạm bỗng chấn động trước tin Bronckhorst đã đệ đơn KIỆN HÌNH SỰ đối với một người tên là Biel, kẻ quả thực từng tỏ ra vô cùng săn đón bà Bronckhorst mỗi khi bà xuất hiện chốn đông người. Sự thiếu kín đáo đến cùng cực mà Bronckhorst dành cho nỗi nhục nhã của chính mình đã sớm giúp chúng tôi hiểu rằng các bằng chứng chống lại Biel toàn bộ đều là bằng chứng gián tiếp và do người bản xứ dựng lên. Chẳng có bức thư nào cả; nhưng Bronckhorst lớn tiếng tuyên bố rằng gã sẽ lật tung cả đất trời lên cho bằng được để thấy Biel phải thân hành giám sát việc dệt thảm trong Nhà tù Trung ương. Bà Bronckhorst giam mình trong nhà, mặc cho những kẻ thích buôn chuyện phao tin đồn thổi thế nào tuỳ ý. Dư luận khi ấy chia làm hai ngả. Khoảng hai phần ba cư dân trong Trạm lập tức kết luận rằng Biel có tội; nhưng một nhóm chục người vốn quen biết và quý mến anh ta thì vẫn kiên quyết đứng về phía Biel. Biel vô cùng giận dữ và ngạc nhiên. Anh phủ nhận sạch trơn mọi chuyện và thề sẽ nện cho Bronckhorst một trận nhừ tử suýt mất mạng. Chúng tôi thừa biết rằng chẳng bồi thẩm đoàn nào lại đi kết tội hình sự một người chỉ dựa vào lời khai của người bản xứ ở một xứ sở mà bạn có thể mua trọn một cáo trạng án mạng, tính cả cái xác đi kèm, hoàn thiện từ A đến Z chỉ với giá năm mươi tư đồng rupee cả; thế nhưng Biel chẳng màng đến chuyện lách luật nhờ vào sự nghi ngờ hợp lý của tòa. Anh muốn mọi chuyện phải được minh bạch hoàn toàn: nhưng như anh từng thổ lộ vào một đêm nọ: — “Gã có thể chứng minh bất cứ điều gì nhờ vào lời khai của đám đầy tớ, trong khi tôi chẳng có gì ngoài lời nói suông.” Sự việc diễn ra chừng một tháng trước khi phiên tòa khởi tranh; và ngoài việc đồng tình với Biel, chúng tôi chẳng thể làm gì hơn. Điều duy nhất chúng tôi có thể chắc chắn là lời khai của đám bản xứ sẽ đủ sức tàn phá danh dự của Biel trong suốt quãng đời binh nghiệp còn lại; bởi khi một kẻ bản xứ đã cất miệng thề thốt dối trá thì hắn sẽ gian dối đến cùng cực. Chúng không bao giờ bỏ sót dù chỉ là một chi tiết nhỏ nhặt.
Một thiên tài ngồi ở cuối bàn tiệc nơi vụ bê bối đang được bàn tán rôm rả bỗng lên tiếng: — “Nghe này! Tôi chẳng tin bọn luật sư có tích sự gì đâu. Hãy cử người đi đánh điện cho Strickland, nài nỉ cậu ấy đến đây cứu nguy cho chúng ta xem nào.”
Strickland khi ấy đang ở cách đó khoảng một trăm tám mươi dặm ngược lên tuyến trên. Cậu ta vừa mới kết hôn với cô Youghal chưa lâu, nhưng bức điện tín đã đánh thức khát vọng quay trở lại với công việc thám tử xưa kia mà tâm can cậu hằng khao khát, thế là ngay tối hôm sau cậu có mặt và lắng nghe câu chuyện của chúng tôi. Cậu hút xong tẩu thuốc rồi phán một câu xanh rờn mang vẻ huyền bí: — “Chúng ta phải thọc sâu vào đám bằng chứng ấy. Tên gia nhân người Oria, gã khitmatgar người Hồi giáo và mụ mehteraniayah, tôi đoán đó chính là những trụ cột của cáo buộc này. Vụ này tôi nhúng tay; ngặt nỗi có lẽ kỹ năng ăn nói của tôi đã lâu không dùng tới nên đã hơi cùn rồi.”
Cậu đứng dậy đi thẳng vào phòng ngủ của Biel — nơi chiếc rương đựng hành lý của cậu được đặt sẵn — rồi khép cửa lại. Một tiếng sau, chúng tôi nghe thấy tiếng cậu vọng ra: — “Tôi chẳng nỡ vứt bỏ đống đồ hóa trang cũ kỹ của mình khi lập gia đình. Liệu bộ này có dùng được không nhỉ?” Ngay ngưỡng cửa xuất hiện một gã fakir gớm ghiếc đang chắp tay cúi chào.
“Bây giờ hãy cho tôi mượn năm mươi rupee,” Strickland nói, “và thề danh dự là các anh sẽ không hé răng nửa lời với vợ tôi nhé.”
Cậu nhận được trọn vẹn số tiền mình cần, rồi rời khỏi ngôi nhà trong tiếng hô vang chúc sức khỏe của mọi người quanh bàn tiệc. Những việc cậu đã làm sau đó chỉ có một mình cậu biết. Một gã fakir cứ vất vưởng lảng vảng quanh khu nhà của Bronckhorst suốt mười hai ngày trời. Sau đó, một tên mehter xuất hiện, và khi Biel nghe tin về HẮN, anh thốt lên rằng Strickland chính là một thiên thần mọc đủ cánh. Việc gã mehter có ve vãn Janki — mụ vú em của bà Bronckhorst — hay không lại là câu chuyện thuộc về riêng một mình Strickland.
Cậu trở lại sau ba tuần lễ, điềm đạm cất lời: — “Cậu đã nói đúng, Biel. Toàn bộ vở kịch này đều được dàn dựng từ đầu đến cuối. Chúa ơi! Thậm chí nó còn làm chính TÔI phải ngạc nhiên đấy! Cái gã Bronckhorst khốn kiếp đó không xứng đáng được sống trên cõi đời này.”
Một bầu không khí hỗn độn và hò reo bùng nổ, Biel thốt lên: — “Cậu định chứng minh bằng cách nào? Cậu đâu thể khai rằng mình đã đột nhập vào khu nhà của Bronckhorst trong trang phục giả dạng được!”
“Không,” Strickland đáp. “Hãy bảo cái gã luật sư ngốc nghếch của cậu, bất kể hắn là ai, soạn ra mấy thứ đao to búa lớn về ‘tính bất hợp lý cố hữu’ và ‘sự mâu thuẫn trong các lời khai’. Hắn chẳng cần phải mở miệng tranh tụng đâu, nhưng điều đó sẽ khiến hắn thấy vui đấy. TÔI sẽ tự mình điều hành vụ này.”
Biel ngậm miệng im lặng, và những người khác hồi hộp chờ xem chuyện gì sẽ xảy ra. Họ đặt trọn niềm tin vào Strickland như cách người ta tin tưởng những kẻ kiệm lời. Khi phiên tòa diễn ra, phòng xử án chật như nêm cối. Strickland cứ lảng vảng ngoài hiên tòa cho đến khi chạm mặt tên hầu bàn người theo đạo Hồi. Cậu liền thì thầm một lời chúc phúc của đạo fakir vào tai hắn, rồi hỏi thăm dạo này người vợ thứ hai của hắn thế nào. Gã đàn ông quay phắt người lại, và khi nhìn thẳng vào đôi mắt của “Estreeken Sahib”, hàm hắn trễ xuống thấy rõ. Bạn phải nhớ rằng trước khi kết hôn, Strickland vốn là một thế lực lớn trong cộng đồng người bản xứ như tôi đã từng kể. Strickland thì thầm một câu tục ngữ địa phương có phần thô tục ngụ ý rằng cậu nắm rõ trong lòng bàn tay mọi chuyện đang diễn ra, rồi hiên ngang bước vào phòng xử án với một chiếc roi huấn luyện chó săn bằng da thú lăm lăm trong tay.
Gã người Hồi giáo là nhân chứng đầu tiên và Strickland mỉm cười rạng rỡ nhìn hắn từ cuối phòng xử án. Gã liếm môi bằng lưỡi và, trong nỗi sợ hãi tột cùng trước gã fakir “Estreeken Sahib”, hắn đã phủ nhận sạch trơn từng chi tiết trong lời khai của mình — hắn ta van xin rằng mình chỉ là một kẻ nghèo hèn và có Chúa làm chứng là hắn đã quên sạch sành sanh mọi điều mà Bronckhorst Sahib từng sai hắn phải khai. Giữa nỗi khiếp sợ trước Strickland, vị Thẩm phán và cả Bronckhorst, hắn suy sụp hoàn toàn và oà khóc nức nở.
Sự hoảng loạn bắt đầu lan rộng trong hàng ngũ nhân chứng. Janki, mụ vú em đong đưa đầy vẻ thanh tao phía sau lớp khăn voan, bỗng tái mặt, và tên gia nhân thì chuồn thẳng khỏi phòng xử án. Hắn ta lớn tiếng kêu lên rằng má hắn đang hấp hối và việc lừa dối trơ trẽn trước mặt “Estreeken Sahib” là điều chẳng lành chút nào đối với bất kỳ ai.
Biel lịch sự quay sang Bronckhorst nói: — “Các nhân chứng của anh xem chừng không chịu hợp tác rồi nhỉ. Anh không còn lá thư giả mạo nào khác để mang ra trưng bày nữa sao?” Nhưng Bronckhorst lúc bấy giờ đang ngả người tròng trành trên ghế, và một sự im lặng chết chóc bao trùm sau khi Biel bị nhắc nhở giữ trật tự.
Việc luật sư của Bronckhorst nhận ra vẻ mặt của thân chủ mình, nên chẳng cần chần chừ thêm nữa, gã liền ném bộ hồ sơ lên chiếc bàn phủ nỉ xanh lá nhỏ xíu và lầm bầm vài câu về việc đã bị cung cấp thông tin sai lệch. Toàn thể phòng xử án bùng nổ trong tràng pháo tay vang dội nhiệt liệt hệt như cảnh khán giả hò reo trong nhà hát, và vị Thẩm phán bắt đầu đưa ra nhận định của mình.
. . . . . . . . .
Biel bước ra khỏi tòa, và Strickland thả rơi một chiếc roi huấn luyện chó săn bằng da thú ngay ngoài hiên. Mười phút sau, Biel đang âm thầm và kín đáo lột xác Bronckhorst thành từng mảnh tơi tả phía sau dãy nhà giam cũ của tòa án. Những gì còn sót lại của Bronckhorst được chở về nhà trên một cỗ xe ngựa; và người vợ hiền của gã đã ôm lấy cái thể xác tàn tạ ấy mà khóc lóc, tận tình chăm sóc cho đến khi gã hồi phục thành một người đàn ông thực thụ.
Về sau, khi Biel đã thu xếp ổn thỏa để dập tắt vụ kiện ngược đối với Bronckhorst tội dựng đứng bằng chứng giả, bà Bronckhorst, với nụ cười nhàn nhạt đượm buồn, lên tiếng bày tỏ rằng tất cả chỉ là một sự hiểu lầm, nhưng lỗi lầm ấy không hoàn toàn do Teddy của bà gây ra. Bà sẽ kiên nhẫn đợi chờ cho đến ngày Teddy quay trở về bên bà. Biết đâu gã đã chán ngấy bà, hoặc bà đã thử thách sự kiên nhẫn của gã quá đà, và biết đâu mọi người sẽ không còn xa lánh bà nữa, biết đâu các bà mẹ lại cho phép con cái họ chơi đùa cùng “bé Teddy” thêm lần nữa. Trông anh ấy thật cô đơn làm sao. Thế là cả Trạm lại rộn ràng mời mọc bà Bronckhorst đi muôn nơi, cho đến khi Bronckhorst đủ sức khỏe để xuất hiện trước công chúng, gã liền khăn gói về Nước và đưa vợ đi cùng. Theo những tin tức cập nhật mới nhất, gã Teddy của bà cuối cùng cũng đã “trở về với vợ”, và họ đang sống một cuộc đời tương đối hạnh phúc. Mặc dù, dĩ nhiên rồi, gã chẳng tài nào tha thứ cho bà về trận đòn nhừ tử mà gián tiếp chính bà là nguyên nhân mang lại cho gã.
. . . . . . . . .
Điều mà Biel hằng thắc mắc là: — “Tại sao hồi đó mình lại không làm tới cùng vụ kiện cái gã khốn Bronckhorst, rồi tống cổ hắn vào tù nhỉ?”
Điều mà vợ Strickland muốn biết là: — “Làm THẾ NÀO mà chồng tôi lại mang được một con tuấn mã Waler đẹp tuyệt trần như thế từ Trạm của các anh về vậy? Tôi nắm rõ MỌI vấn đề tài chính của anh ấy; và tôi CHẮC CHẮN là anh ấy chẳng hề BỎ TIỀN MUA nó đâu.”
Điều mà tôi thắc mắc chính là: — “Tại sao những người phụ nữ như bà Bronckhorst lại đi kết hôn với những kẻ như Bronckhorst cơ chứ?”
Và câu đố mẹo của tôi mới chính là câu hỏi khó có lời đáp nhất trong cả ba.