Và năm tháng cứ trôi như quy luật muôn đời;
Nhưng nàng Diana vĩ đại của chúng ta vẫn mãi tươi trẻ —
Tươi tắn, rạng rỡ, tóc vàng, da trắng mịn màng,
Với đôi mắt xanh thẳm và mái tóc ánh vàng;
Và mọi người, dù đến hay đi,
Đều dâng lời ca tụng làm vừa lòng nàng.
Diana thành Ephesus.
Nàng chẳng dính líu gì đến Bức tượng Số Mười tám ở Braccio Nuovo thuộc Vatican, nằm giữa pho Ceres của Visconti và vị Thần sông Nile. Nàng thuần túy là một vị thần phương Đông — chính xác hơn là một vị thần Anglo-Indian — và chúng tôi gọi nàng là Nàng Venus Annodomini, để phân biệt nàng với những vị Annodomini khác cùng chung cõi vĩnh hằng ấy. Chốn Vùng cao râm ran truyền tụng rằng đã có lúc nàng còn trẻ; nhưng chẳng một ai còn sống lại dám đứng ra quả quyết câu chuyện đó là thật. Người ta cưỡi ngựa lên Simla, rồi ở lại, rồi rời đi để lập nên tên tuổi và hoàn thành sự nghiệp đời mình, để rồi khi quay trở lại vẫn thấy Nàng Venus Annodomini y nguyên như lúc họ rời đi. Nàng bất biến tựa non cao. Nhưng lại chẳng xanh tươi bằng. Tất cả những gì một thiếu nữ mười tám tuổi có thể làm trong chuyện cưỡi ngựa, đi dạo, khiêu vũ, dự dã ngoại và những hoạt động gắng sức nói chung, Nàng Venus Annodomini đều làm hết, mà chẳng hề lộ chút mệt mỏi hay dấu hiệu tàn phai. Bên cạnh tuổi xuân vĩnh cửu, người ta đồn rằng nàng còn khám phá ra bí quyết của sức khỏe trường tồn; và danh tiếng của nàng vang dội khắp xứ sở. Từ một người phụ nữ bình thường, nàng vươn lên thành một Biểu tượng, đến mức không một thanh niên nào được xem là đã trưởng thành toàn diện nếu chưa từng có lúc đến kính bái tại điện thờ của Nàng Venus Annodomini.
Chẳng có ai sánh được với nàng, dẫu có vô số kẻ bắt chước. Sáu năm trôi qua trong mắt nàng chẳng thấm vào đâu so với sáu tháng đối với những người phụ nữ bình thường; và mười năm để lại dấu ấn trên người nàng ít hơn cả một tuần trận sốt của một phụ nữ bình thường. Ai ai cũng tôn thờ nàng, và đổi lại nàng tỏ ra nhã nhặn, lịch thiệp với gần như tất cả mọi người. Tuổi trẻ đã trở thành một thói quen lâu đời đến mức nàng không thể rứt bỏ — thực ra là chưa từng nhận thức được sự cần thiết phải rứt bỏ nó — và nàng thích chọn những người trẻ tuổi làm bạn đồng hành thân thiết hơn cả.
Một trong những kẻ tôn thờ Nàng Venus Annodomini là chàng thanh niên Gayerson. Người ta gọi cậu là “Gayerson Rất trẻ” để phân biệt với cha cậu là “Gayerson Trẻ”, một viên chức đợt thần ở Bengal, kẻ vẫn giữ những thói quen — cũng như trái tim — của tuổi trẻ. “Gayerson Rất trẻ” không thỏa mãn với việc thờ phụng một cách ôn hòa và theo hình thức như những chàng trai khác, hay đón nhận một buổi cưỡi ngựa, khiêu vũ, hay dăm ba câu chuyện từ Nàng Venus Annodomini với một tinh thần khiêm nhường và biết ơn đúng mực. Cậu ta đòi hỏi cao, và vì thế, Nàng Venus Annodomini đã kìm hãm cậu lại. Cậu ta tự giày vò bản thân đến gần kiệt quệ vì nàng theo một cách vô bổ; và sự sùng kính cùng vẻ đắm say nhiệt thành ấy khiến cậu trông có vẻ rụt rè, hoặc ồn ào, hoặc thô lỗ tùy theo tâm trạng, khi đứng cạnh những người đàn ông lớn tuổi cũng đang cúi đầu trước Nàng Venus Annodomini. Nàng cảm thấy tiếc cho cậu. Cậu gợi cho nàng nhớ về một thiếu niên, cách đây hai mươi ba năm về trước, từng tuyên bố lòng sùng kính vô biên dành cho nàng, và để đáp lại, nàng từng dành cho anh ta thứ tình cảm vượt hơn cả chút xao xuyến qua đường. Nhưng chàng thanh niên ấy đã sa ngã và cưới một người phụ nữ khác chưa đầy một năm sau khi tôn thờ nàng; và Nàng Venus Annodomini suýt chút nữa — mà không, suýt quên mất tên anh ta. “Gayerson Rất trẻ” cũng có đôi mắt xanh to tròn y hệt và dáng vẻ bĩu môi dưới giống hệt như thế mỗi khi cậu phấn khích hay bận lòng. Thế nhưng Nàng Venus Annodomini vẫn nghiêm khắc dằn mặt cậu. Sự nhiệt tình thái quá là điều nàng không tài nào chuẩn y; thay vào đó, nàng ưa chuộng một thứ tình cảm chừng mực và điềm đạm hơn.
“Gayerson Rất trẻ” vô cùng khổ sở, và chẳng thèm che giấu nỗi thống khổ của mình. Cậu ở trong quân ngũ — hình như là một trung đoàn bộ binh, nhưng tôi không chắc lắm — và vì khuôn mặt cậu chẳng khác nào chiếc gương soi còn vầng trán là cuốn sách mở toang bởi sự ngây thơ vốn có, nên các đồng đội đã biến cuộc đời cậu thành một gánh nặng và làm cay đắng thêm bản tính vốn dịu dàng của cậu. Không một ai ngoại trừ “Gayerson Rất trẻ” — và cậu chưa bao giờ bày tỏ quan điểm của mình — biết được “Gayerson Rất trẻ” nghĩ Nàng Venus Annodomini bao nhiêu tuổi. Có lẽ cậu nghĩ nàng đôi mươi, hoặc có lẽ nàng đã nói với cậu đó là tuổi của mình. “Gayerson Rất trẻ” sẵn sàng lội qua dòng sông Gugger đang mùa lũ chỉ để thực hiện dù chỉ một lời nói nhẹ tựa lông hồng của nàng, và dành trọn niềm tin tuyệt đối vào nàng. Ai nấy đều quý mến cậu, và ai nấy đều xót xa khi thấy cậu trở thành kẻ nô lệ bị xiềng xích của Nàng Venus Annodomini. Tất cả mọi người cũng thừa nhận rằng đó không phải lỗi của nàng; bởi vì Nàng Venus Annodomini khác với bà Hauksbee và bà Reiver ở điểm đặc biệt này — nàng chưa bao giờ nhúc nhích một ngón tay để thu hút bất kỳ ai; thế nhưng, giống như Ninon de l'Enclos, mọi đàn ông đều bị thu hút về phía nàng. Người ta có thể ngưỡng mộ và tôn trọng bà Hauksbee, khinh miệt và tránh xa bà Reiver, nhưng người ta lại bị buộc phải tôn thờ Nàng Venus Annodomini.
Cha của “Gayerson Rất trẻ” nắm giữ chức vụ Chủ tịch một Phân khu, Chánh án Thuế vụ hay một chức vụ quản lý gì đó ở một vùng đất vô cùng khó chịu thuộc Bengal — nơi đầy rẫy những tay Babu chuyên biên tập các tờ báo chứng minh rằng “Gayerson Trẻ” chính là một tên “Nero”, một ả “Scylla” và một “Charybdis”; và ngoài đám Babu ra, còn có một lượng lớn bệnh kiết lỵ và dịch tả hoành hành suốt chín tháng trong năm. “Gayerson Trẻ” — ông khoảng bốn mươi lăm tuổi — khá thích đám Babu, chúng làm ông thấy vui, nhưng ông lại ghét bệnh kiết lỵ, và hễ có thể rời đi là ông lại chuồn lên Darjilling phần lớn thời gian. Mùa này, ông bỗng hứng chí muốn lên Simla để thăm đứa con trai. Cậu con trai không lấy làm vui vẻ gì cho lắm. Cậu nói với Nàng Venus Annodomini rằng cha mình sắp lên tới nơi, và nàng hơi đỏ mặt rồi bảo rằng nàng rất lấy làm vinh hạnh được làm quen với ông. Sau đó, nàng nhìn “Gayerson Rất trẻ” một hồi lâu đầy vẻ trầm ngâm; bởi vì nàng vô cùng, vô cùng thương hại cậu, và cậu đúng là một tên ngốc to xác.
“Con gái tôi sẽ sang đây trong hai tuần nữa, thưa anh Gayerson,” nàng nói.
“CÁI GÌ của cô cơ?” cậu thốt lên.
“Con gái,” Nàng Venus Annodomini đáp. “Con bé đã ở bên Chính quốc suốt một năm qua rồi, và tôi muốn nó biết thêm chút ít về Ấn Độ. Nó mười chín tuổi và theo tôi là một cô gái rất mực khôn ngoan, dễ mến.”
“Gayerson Rất trẻ”, mới chớm đôi mươi, suýt ngã ngửa khỏi ghế vì kinh ngạc; bởi vì cậu vẫn bướng bỉnh tin tưởng, bất chấp mọi nghịch lý, vào tuổi thanh xuân của Nàng Venus Annodomini. Nàng, với tấm lưng tựa vào chiếc cửa sổ có rèm che, quan sát hiệu ứng từ câu nói của mình và mỉm cười.
Cha của “Gayerson Rất trẻ” lên tới nơi mười hai ngày sau đó, và chưa đầy hai mươi bốn giờ đặt chân đến Simla, ông đã được hai người quen cũ kể cho nghe về cách mà “Gayerson Rất trẻ” đã cư xử thời gian qua.
“Gayerson Trẻ” cười lớn và gặng hỏi Nàng Venus Annodomini rốt cuộc là ai. Điều đó chứng tỏ ông đã sống ở Bengal, nơi chẳng ai biết bất cứ thứ gì ngoài tỷ giá hối đoái. Rồi ông nói “đàn ông trẻ tuổi nào mà chẳng thế,” và đem chuyện này ra nói với con trai mình. “Gayerson Rất trẻ” đáp rằng cậu cảm thấy khốn khổ và bất hạnh; còn “Gayerson Trẻ” thì tuyên bố ông hối hận vì đã góp phần sinh ra một thằng ngốc trên đời. Ông đề nghị con trai tốt nhất nên cắt ngắn kỳ nghỉ phép và quay về làm nhiệm vụ của mình. Điều này dẫn đến một câu trả lời bất hiếu, và mối quan hệ trở nên căng thẳng, cho đến khi “Gayerson Trẻ” đòi họ phải đến diện kiến Nàng Venus Annodomini. “Gayerson Rất trẻ” đi cùng cha, lòng cảm thấy bứt rứt và nhỏ bé làm sao.
Nàng Venus Annodomini tiếp đón họ một cách nhã nhặn và “Gayerson Trẻ” liền thốt lên: —“Trời đất ơi! Là Kitty đấy phỏng!” “Gayerson Rất trẻ” đã lắng nghe một lời giải thích, nếu như thời gian của cậu không bị chiếm dụng bởi việc cố gắng trò chuyện với một cô gái cao ráo, xinh đẹp, điềm tĩnh và ăn mặc thanh lịch — được Nàng Venus Annodomini giới thiệu là con gái của mình. Cô bé tỏ ra từng trải hơn hẳn về phong thái, kiểu cách và sự điềm đạm so với “Gayerson Rất trẻ”; và khi nhận ra điều đó, cậu cảm thấy lòng mình quặn thắt.
Chẳng mấy chốc, cậu nghe thấy Nàng Venus Annodomini nói: —“Anh có biết con trai anh là một trong những người ngưỡng mộ tận tụy nhất của tôi không?”
“Tôi chẳng lấy làm lạ,” “Gayerson Trẻ” nói. Đoạn ông cất cao giọng: —“Nó đang nối gót cha mình đấy thôi. Chẳng phải anh từng tôn sùng từng tấc đất em đi qua từ thủa xửa thủa xưa rồi sao, Kitty — và em chẳng hề thay đổi chút nào từ dạo ấy. Mọi chuyện mới kỳ lạ làm sao!”
“Gayerson Rất trẻ” không nói nửa lời. Cuộc trò chuyện của cậu với tiểu thư con gái Nàng Venus Annodomini trong suốt quãng thời gian còn lại của chuyến viếng thăm trở nên vụn vặt và đứt quãng.
. . . . . . . . .
“Vậy nhé, năm giờ chiều mai,” Nàng Venus Annodomini nói. “Và nhớ là phải đúng giờ đấy.”
“Năm giờ đúng,” “Gayerson Trẻ” đáp. “Chắc cậu cho lão già này mượn một con ngựa được chứ, chàng trai trẻ, phải không nào? Chiều mai tôi định đi dạo một vòng.”
“Tất nhiên rồi,” “Gayerson Rất trẻ” nói. “Sáng mai con sẽ xuống núi. Lũ ngựa của con xin cứ tùy ngài sử dụng, thưa Cha.”
Nàng Venus Annodomini nhìn cậu qua căn phòng mờ ảo ánh chiều, và đôi mắt xám to tròn của nàng ngấn lệ. Nàng đứng dậy và bắt tay cậu.
“Vĩnh biệt, Tom,” Nàng Venus Annodomini thì thầm.