Những Câu Chuyện Miền Đồi Núi

Lượt đọc: 447 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Canh Thức Đêm.

❊ ❊ ❊

Trong sách của Bà-la-môn có gì, trong lòng Bà-la-môn có nấy. Cả anh lẫn tôi đều chẳng hay trần gian lại lắm điều ác đến thế.

Tục ngữ Hindu.

Mọi chuyện bắt đầu chỉ như một trò đùa tai quái; nhưng giờ thì đi quá xa rồi, và bắt đầu trở nên nghiêm trọng.

Platte, viên sĩ quan cấp dưới, vì cảnh nhà túng thiếu nên chỉ dùng một chiếc đồng hồ Waterbury gắn dây da thường.

Đại tá cũng có một chiếc đồng hồ Waterbury y như vậy, nhưng dây đeo của ông lại là quai nịt cằm của một bộ dây cương hàm bích. Quai nịt cằm làm dây đeo đồng hồ là tuyệt nhất. Chúng vừa bền lại vừa ngắn. Giữa một chiếc quai nịt cằm và một sợi dây da bình thường chẳng có mấy khác biệt; còn giữa hai chiếc đồng hồ Waterbury thì hoàn toàn giống hệt nhau chẳng khác chút nào. Ai ở đồn binh cũng biết chiếc quai nịt cằm của quan Đại tá. Ông chẳng phải là người rành chuyện ngựa ngóe, nhưng lại thích thiên hạ tưởng rằng thuở trước mình từng cưỡi ngựa mòn yên; thế là ông bịa ra khối chuyện ly kỳ về cái bộ dây cương mà chiếc quai nịt cằm đặc biệt này từng thuộc về. Ngoài điều đó ra, ông là một kẻ sùng đạo đến mức đến cực đoan.

Platte và Đại tá đang thay quần áo ở Câu lạc bộ—cả hai đều đã muộn giờ hẹn và đang vội vàng cuống cuồng. Đó chính là định mệnh. Hai chiếc đồng hồ nằm trên chiếc kệ đặt dưới tấm gương lớn, với phần dây đeo thõng xuống. Đó là sự bất cẩn. Platte thay đồ trước, với lấy một chiếc đồng hồ, soi gương, chỉnh lại cà vạt rồi cắm cổ chạy. Bốn mươi giây sau, quan Đại tá làm y hệt như vậy; mỗi người đã cầm nhầm đồng hồ của đối phương.

Hẳn bạn từng để ý thấy nhiều kẻ sùng đạo lại là những kẻ vô cùng đa nghi. Hết thảy bọn họ—tất nhiên là chỉ vì những mục đích thuần túy tôn giáo thôi—dường như rành rọt về thói hư tật xấu hơn cả những kẻ chưa được rửa tội. Biết đâu chừng họ từng cực kỳ hư hỏng trước khi cải đạo thì sao! Dù sao đi nữa, trong việc gán ghép điều ác cho người khác, và trong việc luôn suy diễn theo chiều hướng tồi tệ nhất đối với những hành động vô tội, thì một số hạng người đạo đức giả nhất định luôn đứng đầu bảng. Đại tá và vợ ông ta chính là thứ hạng người đó. Nhưng vợ Đại tá mới là kẻ tệ hại nhất. Chính mụ ta là kẻ bịa đặt ra những chuyện tai tiếng trong Đồn binh, và—LẠ BÀN VỚI CẢ MỤ A-Y HẦU! Chẳng cần phải nói thêm điều gì nữa. Vợ Đại tá đã phá nát gia đình nhà Laplace. Vợ Đại tá đã nhúng tay làm đứt gánh chung tình giữa Ferris và Haughtrey. Vợ Đại tá đã xúi giục cậu thanh niên Buxton bắt vợ mình phải ở lại vùng Đồng bằng khắc nghiệt ngay trong năm đầu tiên kết hôn. Để rồi kết cục là tội nghiệp bà Buxton qua đời cùng đứa con thơ dại. Những chuyện ác đức ấy sẽ mãi mãi đeo bám vợ Đại tá chừng nào đất nước này vẫn còn bóng dáng của một trung đoàn quân đội.

Nhưng hãy quay trở lại câu chuyện về quan Đại tá và Platte. Cả hai rời phòng thay đồ và đi theo những ngả đường riêng. Đại tá đến dự bữa tối cùng hai vị tuyên úy, trong khi Platte ghé qua một bữa tiệc độc thân, tiếp nối bằng ván bài whist.

Hãy ngẫm xem sự đời thật khéo trêu ngươi! Giá như người hầu của Platte lắp tấm nệm lót yên mới cho con ngựa cái, thì mấy cái khuy sắt của cặp vòng đai đã chẳng cọ xát qua lớp da mòn cùng tấm nệm cũ để đâm vào bờ vai con ngựa, khi nó đang lững thững bước về chuồng lúc hai giờ sáng. Nó đã chẳng lồng lên, chồm dựng đứng, ngã nhào xuống mương, làm lật tung chiếc xe ngựa, và hất văng Platte bay qua hàng rào cây thùa để rơi thẳng xuống bãi cỏ được cắt tỉa chăm chút của nhà bà Larkyn; và câu chuyện này đã chẳng bao giờ được viết ra. Thế nhưng con ngựa cái đã làm tất cả những điều quái gở ấy, và trong lúc Platte đang lộn nhào trên thảm cỏ như một con thỏ bị trúng đạn, thì chiếc đồng hồ cùng dây đeo đã văng khỏi túi áo ghi-lê của anh ta—y như thanh gươm của một gã Thiếu tá Bộ binh tuột khỏi vỏ trong lúc họ đang bắn súng mừng—rồi cứ thế lăn lóc dưới ánh trăng cho đến khi dừng lại ngay bên dưới một khung cửa sổ.

Platte nhét chiếc khăn tay vào chỗ nệm rách, dựng chiếc xe ngay ngắn lại rồi đi về nhà.

Lại ngẫm xem định mệnh trớ trêu nhường nào! Chuyện này trăm năm chưa chắc đã lặp lại một lần. Gần tàn bữa tối với hai vị tuyên úy, Đại tá nới lỏng khuy áo ghi-lê và nhoài người qua bàn để xem mấy bản Báo cáo Truyền giáo. Thanh cài của dây đồng hồ lọt qua khuyết áo, và chiếc đồng hồ—chiếc đồng hồ của Platte—êm ái trượt rớt xuống tấm thảm. Để rồi sáng hôm sau người hầu phòng tìm thấy và ỉm luôn nó đi.

Bấy giờ Đại tá mới lên đường về với người vợ đầu gối tay ấp; ngặt nỗi người đánh xe lại say khướt nên đã lạc đường. Thế là Đại tá về đến nhà vào một khung giờ chẳng giống ai và những lời biện minh của ông ta hoàn toàn bị gạt phăng. Nếu vợ Đại tá là một mụ “bình chứa cơn thịnh nộ dành cho sự diệt vong” theo nghĩa thông thường, thì mụ thừa sức hiểu rằng khi một kẻ cố tình về muộn, lời bào chữa của hắn thể nào cũng vô cùng vững chắc và độc đáo. Sự đơn điệu đến mức trơ trụi trong lời giải thích của Đại tá lại chính là minh chứng cho sự thật lòng của ông.

Hãy chiêm nghiệm thêm một lần nữa những trò đùa của định mệnh! Chiếc đồng hồ của Đại tá, thứ đã cùng Platte hộc tốc bay vào bãi cỏ nhà bà Larkyn, lại chọn cách nằm im thin thít ngay dưới cửa sổ phòng bà Larkyn, để rồi sáng sớm hôm sau mụ vừa vặn trông thấy, nhận ra ngay và nhặt nó lên. Tối hôm ấy, mụ từng nghe thấy tiếng chiếc xe của Platte đổ nhào lúc hai giờ sáng, cùng tiếng anh ta gầm gừ chửi rủa con ngựa. Mụ vốn quen biết Platte và có cảm tình với anh ta. Hôm đó, mụ đem chiếc đồng hồ ra cho Platte xem và nghe anh ta kể lại đầu đuôi sự tình. Platte nghiêng đầu, nháy mắt và bảo rằng:—“Thật ghê tởm! Lão già thật đồi bại! Lại còn mang cả vỏ bọc đạo đức ra che đậy nữa chứ! Tôi mà là cô, tôi sẽ gửi quách chiếc đồng hồ này cho vợ Đại tá và đòi bà ta giải thích cho ra ngô ra khoai.”

Bà Larkyn chợt nghĩ ngợi một lát về gia đình Laplace—những người mà mụ từng quen biết vào thuở vợ chồng họ còn hết mực tin tưởng lẫn nhau—rồi đáp:—“Tôi sẽ gửi nó. Tôi nghĩ việc này sẽ có ích cho mụ ta đấy. Nhưng hãy nhớ rằng, chúng ta TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC hé lộ sự thật cho mụ ta biết.”

Platte thầm đoán rằng chiếc đồng hồ của mình đang nằm trong tay Đại tá, và nghĩ rằng việc trả lại chiếc đồng hồ Waterbury gắn quai nịt cằm kèm theo một lá thư dịu ngọt từ bà Larkyn nhiều lắm cũng chỉ gây ra chút phiền toái nho nhỏ trong dăm phút. Bà Larkyn thì sành sỏi hơn nhiều. Mụ thừa biết rằng bất kỳ giọt thuốc độc nào được rieo rắc xuống cũng sẽ bám rễ thật sâu trong cõi lòng đầy nghi kỵ của vợ Đại tá.

Bưu kiện cùng một bức thư ngắn bóng gió vài lời về những giờ giấc đến thăm nhà người khác của Đại tá đã được chuyển sang cho vợ Đại tá, khiến mụ ta khóc rưng rức trong phòng riêng và bắt đầu tự mình nghiền ngẫm tính toán.

Nếu dưới bầu trời này có một người phụ nữ mà vợ Đại tá căm ghét bằng cả sự nhiệt thành sùng đạo, thì đó chính là bà Larkyn. Bà Larkyn là một ả đàn ăn chơi phù phiếm, từng gọi vợ Đại tá là “mụ mèo già”. Vợ Đại tá thì lớn tiếng cho rằng có nhân vật trong sách Khải Huyền trông giống bà Larkyn một cách kỳ lạ. Mụ ta còn réo tên cả những nhân vật kinh thánh khác nữa. Trích từ Cựu Ước cả đấy. [Nhưng ngặt nỗi vợ Đại tá lại là kẻ duy nhất bận tâm hoặc dám mở miệng nói lời chê bai bà Larkyn. Tất cả những người khác đều coi mụ ta là một tiểu thư vui tính và vô cùng ngay thẳng.] Thế cho nên, việc phải tin rằng chồng mình đã rớt đồng hồ ngay dưới cửa sổ của cái “Con Yêu Nghiệt” đó vào những giờ khắc phi đạo đức, lại kết hợp với việc đêm hôm trước ông ta về nhà muộn màng.....

Đến đây thì mụ ta vùng dậy và đi tìm chồng. Đại tá chối bay chối biến mọi chuyện, trừ việc thừa nhận chiếc đồng hồ đúng là của mình. Mụ khẩn khoản van xin ông ta, vì sự cứu rỗi của linh hồn, hãy nói ra sự thật. Ông ta lại một mực chối đây đẩy, kèm theo hai từ ngữ thô tục tột cùng. Tiếp sau đó là sự im lặng lạnh giá bao trùm lấy vợ Đại tá, kéo dài đủ để một người hít thở năm lần.

Những lời lẽ thốt ra sau đó chẳng can gì đến anh hay tôi. Chúng được nhào nặn từ sự ghen tuông của một người vợ và một người đàn bà; từ sự am hiểu về tuổi già và đôi má hóp sâu; từ nỗi nghi ngờ sâu sắc nảy sinh từ câu châm ngôn cho rằng ngay cả trái tim của những đứa trẻ ngây thơ cũng xấu xa chẳng kém ai; từ lòng căm hùn cay đắng dành cho bà Larkyn, cùng những giáo lý trong tín điều mà vợ Đại tá được thụ giáo từ thủa nhỏ.

Và trùm lên tất cả những điều đó, chính là chiếc đồng hồ Waterbury gắn quai nịt cằm đầy tội lỗi, đang đập thình thịch trong lòng bàn tay gầy guộc đang run lẩy bẩy của mụ. Vào giờ phút ấy, tôi nghĩ rằng vợ Đại tá dường như đãng nếm trải một phần nỗi nghi ngờ dằn vặt mà mụ từng tiêm nhiễm vào tâm trí lão Laplace tội nghiệp, một phần sự khốn khổ của cô Haughtrey đáng thương, và một phần chất độc gặm nhấm trái tim Buxton khi anh ta trơ mắt nhìn người vợ chết dần chết mòn trước mặt mình. Đại tá lắp bắp tìm cách giải thích. Rồi ông sực nhớ ra rằng chiếc đồng hồ của mình đã không cánh mà bay; và bí ẩn ấy lại càng trở nên lớn hơn. Vợ Đại tá khi thì chì chiết, lúc lại cầu nguyện cho đến khi mệt lả, rồi mụ bèn bỏ đi để vạch ra mưu kế “trừng trị cái tâm can cứng đầu của chồng mình”. Dịch ra theo thứ tiếng lóng của chúng ta, nghĩa là “bẻ cổ uốn vó”.

Bạn thấy đấy, vì bị tiêm nhiễm quá sâu sắc vào học thuyết Nguyên tội, mụ ta chẳng tài nào tin nổi những gì hiển hiện trước mắt. Mụ biết quá nhiều, để rồi vội vã lao đến những kết luận ngớ ngẩn nhất.

Nhưng dẫu sao điều đó cũng tốt cho mụ. Nó hủy hoại cuộc đời mụ, y như cách mụ từng tàn phá cuộc đời gia đình Laplace. Mụ đã đánh mất hoàn toàn niềm tin nơi Đại tá, và—lúc này thì thói đa nghi ngấm ngầm trong tín điều lại trỗi dậy—mụ lập luận rằng, rất có thể ông ta từng lầm đường lạc lối vô số lần, trước khi một đấng Quan Phòng nhân từ, thông qua một công cụ đê tiện như bà Larkyn, vạch trần tội lỗi của ông. Ông ta là một kẻ đồi bại, xấu xa, tóc đã điểm bạc và chẳng ra gì. Nghe qua thì có vẻ đây là sự xoay chuyển quá đột ngột đối với một cuộc hôn nhân lâu năm; nhưng có một thực tế muôn thuở là, nếu một người đàn ông hay đàn bà có thói quen và lấy làm thích thú với việc tin tưởng cũng như thêu dệt những điều xấu xa về những kẻ chẳng liên quan gì đến mình, thì kết cục họ sẽ phải tin vào sự xấu xa của những người thân cận nhất. Bạn cũng có thể nghĩ rằng, sự cố cỏn con chiếc đồng hồ là quá nhỏ nhặt và vặt vãnh để có thể gây ra sự hiểu lầm lớn nhường này. Lại thêm một thực tế xưa như trái đất nữa rằng, trong cuộc đời cũng như trên đường đua, tất cả những tai nạn tồi tệ nhất đều xảy ra tại những khúc mương nhỏ và những hàng rào bị đốn thấp. Cứ như thế, thỉnh thoảng bạn sẽ bắt gặp một người phụ nữ đáng lý ra có thể trở thành một Joan d'Arc ở một thời đại và xứ sở khác, nhưng lại đang tự vắt kiệt sức mình vì những chuyện vặt vãnh cỏn con trong việc dọn dẹp nhà cửa. Nhưng đó lại là một câu chuyện khác.

Niềm tin quái gở ấy chỉ càng làm cho vợ Đại tá thêm khốn khổ, bởi mụ luôn đinh ninh về bản tính tồi tệ của đàn ông. Nhìn lại những gì mụ từng gây ra, thật là thú vị khi chứng kiến sự bất hạnh của mụ, cùng những nỗ lực vụng về rẻ tiền mà mụ bỏ ra để che giấu nó trước Đồn binh. Nhưng Đồn binh thừa sức biết chuyện và cười ruồi không chút thương xót; bởi họ đã nghe kể câu chuyện chiếc đồng hồ bằng tất cả những cử chỉ kịch tính nhất phát ra từ cửa miệng bà Larkyn.

Có một vài lần, thấy Đại tá mãi vẫn chưa được minh oan, Platte bỗng bảo bà Larkyn rằng:—“Chuyện này đi quá xa rồi đấy. Tôi đề nghị chúng ta nên sang thú nhận với vợ Đại tá mọi chuyện đã diễn ra thế nào đi.” Bà Larkyn mím chặt môi, lắc đầu quả quyết rằng vợ Đại tá phải tự gánh chịu hình phạt của mình cho đến nơi đến chốn. Mà ngặt nỗi bà Larkyn lại là một ả đàn bà phù phiếm, chẳng ai có thể ngờ trong lòng mụ lại chứa chấp mối thù hằn sâu sắc đến thế. Thế là Platte chẳng hành động gì nữa, và dần dà qua sự im lặng của Đại tá, anh ta đâm ra tin rằng đêm đó thể nào Đại tá cũng đã “lệch đường ray” ở một xó xỉnh nào đó, nên mới đành ngậm đắng nuốt cay chịu tội danh nhẹ hều là lang thang sang khu nhà người khác ngoài giờ giao thiệp. Chẳng bao lâu sau, Platte quên bẵng đi câu chuyện chiếc đồng hồ và theo trung đoàn chuyển xuống vùng hạ lưu. Bà Larkyn cũng về nước khi nhiệm kỳ công tác tại Ấn Độ của chồng mụ kết thúc. Riêng mụ thì chẳng bao giờ quên.

Nhưng Platte hoàn toàn có lý khi nói rằng trò đùa đã đi quá xa. Sự nghi kỵ và bi kịch từ nó—thứ mà chúng ta là người ngoài cuộc chẳng thể nhìn thấy và cũng chẳng tài nào tin nổi—đang từng bước giết chết vợ Đại tá và giày vò Đại tá trong đau khổ. Nếu một trong hai người họ có đọc được câu chuyện này, họ có thể tin rằng đây là một bản tường thuật khá trung thực về sự việc, và hãy mau chóng “làm hòa chung vui lại đi thôi”.

Shakespeare từng nhắc đến niềm vui sướng khi được chứng kiến cảnh một Kỹ sư bị chính Pháo binh của mình nã pháo oanh tạc. Điều này cho thấy các nhà thơ không nên viết về những lĩnh vực mà họ không hiểu biết rõ. Bất kỳ ai cũng có thể chỉ cho ông ấy thấy rằng Công binh và Pháo binh là hai Binh chủng hoàn toàn khác nhau trong Quân đội. Nhưng dẫu bạn có sửa lại câu văn ấy, và thay từ Công binh bằng Pháo binh, thì bài học luân lý mang lại vẫn giữ nguyên giá trị.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.