“When halter and heel ropes are slipped, do not give chase with sticks but with gram.”
Punjabi Proverb.
Sau hôn nhân thường là một khoảng thời gian chững lại, có lúc dữ dội, có lúc nhẹ nhàng; nhưng trước sau gì nó cũng tới, và cả hai người buộc phải vượt qua nếu muốn quãng đời còn lại tiếp tục xuôi chèo mát mái.
Trong trường hợp của vợ chồng Cusack-Bremmil, sự chững lại ấy mãi đến năm thứ ba sau ngày cưới mới xuất hiện. Bremmil vốn dĩ là kẻ khó bề quản thúc; nhưng anh ta là một người chồng tuyệt vời cho đến khi đứa con qua đời, còn bà Bremmil thì mặc đồ tang, gầy gò đi, và khóc thương như thể trời sập đến nơi. Có lẽẽ ra Bremmil nên an ủi vợ. Tôi nghĩ anh ta đã cố làm vậy; nhưng ngặt nỗi, càng an ủi thì bà Bremmil càng đau khổ, và kết quả là Bremmil càng thêm ngột ngạt. Thực tình là cả hai đều cần một liều thuốc bổ. Và họ đã có được nó. Bây giờ thì bà Bremmil có thể mỉm cười cho qua chuyện, nhưng vào thời điểm đó, chẳng có gì đáng cười đối với bà cả.
Số là bà Hauksbee xuất hiện trên cõi đời này; và nơi nào có bóng dáng bà, nơi đó chắc chắn sắp có rắc rối. Ở Simla, biệt danh của bà là “Chim Hải Yến Giông Bão”. Theo tôi được biết chắc chắn thì bà đã giành được danh hiệu ấy tới năm lần. Bà là một phụ nữ thấp người, ngăm đen, gầy gò, gần như trơ xương, với đôi mắt to tròn màu xanh hoa violet và nụ cười ngọt ngào nhất trên đời. Chỉ cần bạn nhắc đến tên bà trong những buổi tiệc trà chiều là mọi người phụ nữ trong phòng liền đứng phắt dậy và gọi bà là—ừ thì—chẳng mấy tốt đẹp gì. Bà thông minh, sắc sảo, tài trí và lanh lợi hơn hầu hết những người cùng trang lứa; nhưng lại mang trong mình biết bao góc khuất cay độc và ưa phá phách. Dù vậy, bà vẫn có thể đối xử tử tế, ngay cả với những người cùng giới. Nhưng đó lại là một câu chuyện khác.
Bremmil liền sa chân vào lưới tình ngay sau cái chết của đứa trẻ cùng bầu không khí nặng nề kéo theo sau đó, và bà Hauksbee đã chớp lấy anh ta. Bà chẳng thèm giấu giếm những kẻ rơi vào tay mình. Bà công khai tóm lấy anh ta, và đảm bảo rằng ai nấy đều thấy rõ điều đó. Anh đi cưỡi ngựa cùng bà, đi dạo cùng bà, trò chuyện cùng bà, đi dã ngoại cùng bà, và ăn trưa tại hàng Peliti's cùng bà, cho đến khi người ta phải nhướng mày lên và thốt lên rằng: “Thật không thể chấp nhận nổi!” Bà Bremmil ở nhà lật giở từng chiếc áo cũ của đứa con quá cố rồi khóc nghẹn ngào bên chiếc nôi trống không. Bà chẳng màng làm bất cứ việc gì khác. Nhưng đâu đó có khoảng tám người bạn gái thân thiết, tốt bụng đãân cần giải thích tường tận mọi chuyện cho bà nghe, sợ rằng bà sẽ bỏ lỡ phần hay ho nhất. Bà Bremmil lặng lẽ lắng nghe, rồi cảm ơn thiện ý của họ. Bà không sắc sảo bằng bà Hauksbee, nhưng bà không phải kẻ ngốc. Bà giữ kín tâm can, không hề hé răng nửa lời với Bremmil về những điều mình đã nghe được. Điều này rất đáng ghi nhớ. Việc trách móc hay khóc lóc trước mặt một người chồng chưa bao giờ mang lại kết quả tốt đẹp cả.
Khi Bremmil ở nhà, vốn là chuyện không thường xuyên xảy ra, anh ta tỏ ra ân cần hơn bình thường; và điều đó đã tố cáo anh ta. Sự quan tâm ấy phần lớn là gượng ép để xoa dịu lương tâm chính mình và phần để xoa dịu bà Bremmil. Cả hai mục đích ấy đều thất bại.
Rồi thì “Viên sĩ quan tùy tùng trực nhật nhận lệnh từ Ngài Toàn quyền và phu nhân, Lord cùng Lady Lytton, mời ông bà Cusack-Bremmil đến Peterhoff vào ngày 26 tháng 7 lúc 9 giờ 30 tối”—có dòng chữ “Khiêu vũ” ở góc dưới bên trái.
“Em không đi được,” bà Bremmil nói, “mọi chuyện còn quá cận kề với bé Florrie tội nghiệp... nhưng anh cứ đi đi, Tom.”
Lúc đó bà nói thật lòng, và Bremmil bảo rằng anh sẽ đến đó chỉ để chào hỏi cho có lệ. Nhưng câu nói đó là sai sự thật; và bà Bremmil thừa thừa biết điều đó. Bà đoán mò—mà linh cảm của phụ nữ thì luôn chuẩn xác hơn sự chắc chắn của đàn ông—rằng anh đã định đi ngay từ đầu, và đi cùng bà Hauksbee. Bà ngồi xuống để suy ngẫm, và kết quả của những suy nghĩ ấy là ký ức về một đứa con đã mất có giá trị ít hơn hẳn tình cảm của người chồng vẫn đang sống. Bà lên kế hoạch và đánh cược tất cả vào đó. Chính trong khoảnh khắc ấy, bà nhận ra mình hiểu rõ Tom Bremmil đến nhường nào, và bà đã hành động dựa trên sự thấu hiểu đó.
“Tom này,” bà nói, “tối ngày 26 em sẽ sang nhà gia đình Longmores ăn tối. Tốt hơn là anh nên ăn tối ở câu lạc bộ.”
Điều này giúp Bremmil khỏi phải viện cớ để chuồn đi ăn tối với bà Hauksbee, thế là anh ta thấy biết ơn, nhưng đồng thời cũng thấy bản thân thật nhỏ nhen, hèn kém—một cảm giác rất có ích. Bremmil rời nhà lúc năm giờ để đi cưỡi ngựa. Khoảng năm giờ rưỡi chiều, một chiếc giỏ bọc da lớn từ cửa hàng Phelps được gửi đến cho bà Bremmil. Bà là một phụ nữ biết cách ăn mặc; và bà đã không phí phạm cả tuần trời để thiết kế chiếc váy đó, rồi tỉ mỉ may nếp, viền mép, thêu xương cá, nhún bèo và xếp nếp (hay bất cứ thuật ngữ nào tương tự). Đó là một chiếc váy lộng lẫy—tang phục nhẹ. Tôi không tài nào tả nổi, nhưng nó đúng như tờ The Queen vẫn gọi là “một kiệt tác”—một thứ đập thẳng vào mắt khiến người ta phải trầm trồ kinh ngạc. Bà không mấy hào hứng với những gì sắp làm; nhưng khi liếc nhìn vào tấm gương dài, bà thấy mãn nguyện vì nhận ra chưa bao giờ trong đời mình lại xinh đẹp đến thế. Bà là một phụ nữ tóc vàng cao ráo và, khi bà muốn, dáng điệu của bà vô cùng kiêu kỳ.
Sau bữa tối ở nhà gia đình Longmores, bà đến buổi dạ vũ—có hơi trễ một chút—và bắt gặp Bremmil đang dìu bà Hauksbee. Cảnh đó khiến mặt bà bừng đỏ, và khi những người đàn ông vây quanh mời múa, trông bà càng thêm lộng lẫy kiêu sa. Bà nhận lời tất cả các vũ điệu trừ ba bài để trống. Bà Hauksbee chạm trán bà một lần; và bà biết rằng đó là chiến tranh—một cuộc chiến thực sự—giữa hai người. Bà bước vào cuộc đua với thế bất lợi nhỏ, vì trước đó bà đã có phần kiểm soát Bremmil hơi quá tay; và anh ta bắt đầu tỏ thái độ khó chịu. Hơn nữa, anh chưa bao giờ thấy vợ mình lại xinh đẹp đến nhường này. Anh cứ ngẩn ngơ nhìn vợ từ các khung cửa, trân trân dõi theo cô từ những hành lang khi cô khiêu vũ cùng các bạn nhảy; và càng nhìn, anh càng bị cuốn hút mạnh mẽ. Anh suýt không thể tin rằng đây lại chính là người phụ nữ với đôi mắt đỏ hoe cùng chiếc áo thun đen từng ngồi khóc bên đĩa trứng mỗi bữa sáng.
Bramis... Ơ, bà Hauksbee đã cố gắng hết sức để giữ chân anh ta, nhưng sau hai điệu nhảy, anh bước sang chỗ vợ và ngỏ ý mời cô một bài.
“E rằng anh đến muộn mất rồi, ANH Bremmil ạ,” cô nói, với đôi mắt lấp lánh nụ cười.
Rồi anh nài nỉ cô tặng mình một điệu nhảy, và như một sự ân chuẩn lớn lao, cô đồng ý cho anh điệu waltz thứ năm. May mắn thay, vị trí số 5 trên sổ tay của anh vẫn còn trống. Họ cùng nhau khiêu vũ, khiến cả căn phòng xôn xao đôi chút. Bremmil láng máng biết rằng vợ mình biết nhảy, nhưng chưa từng ngờ cô lại khiêu vũ uyển chuyển đến thần sầu như vậy. Cuối điệu waltz đó, anh lại xin thêm một bài nữa—với tư cách là một ân huệ, chứ không phải quyền lợi; và bà Bremmil đáp: “Đưa sổ tay của anh đây nào, mình!” Anh ngoan ngoãn đưa ra như một cậu học trò hư đốn nộp kẹo cấm cho thầy giáo. Trên đó có kha khá chữ “H” rải rác bên cạnh chữ “H” vào giờ ăn tối. Bà Bremmil không nói gì, chỉ mỉm cười đầy khinh miệt, lấy bút gạch phăng số 7 và số 9—hai chữ “H”—rồi trả lại tấm thẻ với tên riêng của cô được viết đè lên trên—một cái tên thân mật mà chỉ hai vợ chồng họ mới dùng. Đoạn, cô giơ ngón tay dọa anh, cười vang: “Ôi, cái đồ ngốc, NGỐC nghếch này!”
Bà Hauksbee nghe thấy thế, và—như chính bà thừa nhận—cảm thấy mình đã thua cuộc. Bremmil vui vẻ đón nhận số 7 và số 9. Họ nhảy bài 7, và ngồi trò chuyện suốt bài 9 trong một lều vải nhỏ. Những gì Bremmil nói và những gì bà Bremmil nói chẳng liên quan gì đến ai cả.
Khi ban nhạc tấu lên khúc “The Roast Beef of Old England”, hai người bước ra hiên nhà, và Bremmil bắt đầu tìm chiếc kiệu dandy của vợ (chuyện này xảy ra trước thời xe kéo rickshaw) trong lúc cô vào phòng thay đồ. Bà Hauksbee tiến lại gần và nói: “Tôi nghĩ anh sẽ đưa tôi đi ăn tối chứ, anh Bremmil.” Bremmil đỏ mặt, lúng túng ra vẻ ngốc nghếch. “À—ờ! Tôi về nhà với vợ tôi đây, bà Hauksbee ạ. Tôi nghĩ có chút nhầm lẫn gì rồi.” Vốn là đàn ông, anh ta nói cứ như thể bà Hauksbee phải chịu hoàn toàn trách nhiệm vậy.
Bà Bremmil bước ra từ phòng thay đồ khoác chiếc áo choàng lông thiên nga, đầu quấn một chiếc khăn voan trắng bồng bềnh tựa mây. Trông cô rạng rỡ ngời ngời; và cô hoàn toàn xứng đáng với điều đó.
Cặp đôi cùng nhau bước vào màn đêm u tịch, Bremmil điều khiển ngựa đi sát rạt chiếc kiệu dandy.
Lúc đó bà Hauksbee nói với tôi—trông bà có vẻ phờ phạc và mệt mỏi dưới ánh đèn: “Tin tôi đi, người phụ nữ ngốc nghếch nhất cũng có thể thuần hóa được một người đàn ông thông minh; nhưng để quản lý một kẻ ngốc lại đòi hỏi một người phụ nữ cực kỳ thông minh.”
Rồi chúng tôi bước vào dùng bữa tối.