Những Câu Chuyện Miền Đồi Núi

Lượt đọc: 434 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cánh Cổng Trăm Nỗi Sầu.

❊ ❊ ❊

“Nếu ta có thể đổi một xu để lấy Thiên đàng, cớ sao ngươi phải ganh tị?” – Ngạn ngữ người hút thuốc phiện.

Đây hoàn toàn không phải là tác phẩm của tôi. Người bạn lai của tôi, Gabral Misquitta, đã kể hết mọi chuyện giữa lúc mặt trời lặn và buổi sáng sớm, sáu tuần trước khi anh ấy qua đời; và tôi đã ghi lại từ chính miệng anh khi anh trả lời các câu hỏi của tôi như sau:—

Nó nằm giữa ngõ Thợ Đồng và khu bán ống tẩu, cách Đền thờ Wazir Khan chưa đầy một trăm thước tính theo đường chim bay. Tôi không ngại nói cho ai biết điều này, nhưng tôi thách bất cứ ai tìm được Cánh cổng, dù họ có tự cho là rành đường đi nước bước trong Thành phố này đến đâu đi nữa. Thậm chí bạn có đi qua chính con ngõ đặt Cánh cổng ấy cả trăm lần, thì cũng chẳng khôn ngoan hơn được chút nào. Chúng tôi thường gọi con ngõ đó là “Ngõ Khói Đen,” nhưng tên bản địa của nó dĩ nhiên hoàn toàn khác. Một con lừa mang đồ nặng cũng không thể lách qua khoảng trống giữa hai bức tường; và tại một khúc, ngay trước khi tới Cánh cổng, có một bức tường nhà phình ra khiến người ta phải đi lách người sang một bên.

Dù vậy, thực chất nó chẳng phải là một cái cổng. Đó là một ngôi nhà. Lão già Fung-Tching là người đầu tiên sở hữu nó cách đây năm năm. Lão từng là một thợ đóng giày ở Calcutta. Người ta đồn rằng lão đã sát hại vợ mình ở trúng nơi đó trong cơn say rượu. Đó là lý do tại sao lão từ bỏ rượu chợ và chuyển sang hút Khói Đen. Về sau, lão lên phía bắc và mở Cánh cổng làm một nơi mà người ta có thể thỏa mái hút sách trong yên bình và tĩnh lặng. Xin thưa với bạn, đó là một tiệm thuốc phiện đàng hoàng, đứng đắn, chứ không phải mấy cái chandoo-khana ngột ngạt, bức bối nhan nhản khắp Thành phố. Không; lão già này rất rành nghề, và là một kẻ cực kỳ sạch sẽ đối với một người Trung Hoa. Lão là một gã lùn chột mắt, cao chưa tới năm thước, và cụt cả hai ngón giữa. Mặc dù vậy, lão lại là kẻ vê những viên thuốc đen khéo tay nhất mà tôi từng thấy. Lão dường như chẳng hề bị Khói Đen làm tổn hại gì, trong khi lượng thuốc lão nốc ngày lẫn đêm, đêm ngày, thực sự là một điều đáng sợ. Tôi đã theo đuổi nó được năm năm, và cũng có thể hít một lượng Khói Đen kha khá chẳng thua kém bất kỳ ai; nhưng so với Fung-Tching thì tôi chỉ là một đứa trẻ dại. Dù vậy, lão già này lại rất ham tiền, cực kỳ ham tiền; và đó là điều tôi không thể hiểu nổi. Tôi nghe nói lão đã dành dụm được một khoản kha khá trước khi chết, nhưng đứa cháu trai của lão giờ đã thâu tóm tất cả; còn lão già thì đã về lại Trung Hoa để chôn cất.

Lão giữ căn phòng lớn trên gác, nơi tụ hội của những khách hàng sịn sò nhất, gọn gàng ngăn nắp như mới. Ở một góc phòng thường đặt bức tượng Thần của Fung-Tching—trông xấu xí gần bằng chính lão—và người ta luôn thắp nhang ngay dưới mũi ngài; nhưng bạn sẽ chẳng bao giờ ngửi thấy mùi nhang khi những chiếc tẩu đang nhả khói ngút ngàn. Đối diện với bức tượng Thần là chiếc quan tài của Fung-Tching. Lão đã tiêu tốn kha khá tiền tiết kiệm vào nó, và bất cứ khi nào có khách mới đến Cánh cổng, lão đều dẫn họ ra mắt chiếc quan tài ấy. Nó được sơn mài đen, trang trí những dòng chữ đỏ và vàng, và tôi nghe nói Fung-Tching đã mang nó lặn lội từ tận Trung Hoa sang. Tôi không biết điều đó có thật hay không, nhưng tôi biết chắc rằng, nếu tôi đến sớm vào buổi chiều, tôi thường trải chiếu ngay dưới chân chiếc quan tài ấy. Bạn thấy đấy, đó là một góc khuất yên tĩnh, và thỉnh thoảng có một làn gió từ ngoài ngõ lùa qua khung cửa sổ. Ngoài những chiếc chiếu, trong phòng chẳng còn đồ đạc nào khác—chỉ có chiếc quan tài và bức tượng Thần cổ kính đã chuyển sang màu xanh lá, xanh lam và tía vì năm tháng cùng lớp dầu bóng.

Fung-Tching chưa bao giờ nói cho chúng tôi biết tại sao lão lại đặt tên nơi này là “Cánh cổng Trăm Nỗi Sầu.” (Lão là người Trung Hoa duy nhất mà tôi biết lại dùng những cái tên nghe có vẻ bi thảm như vậy. Đa số bọn họ thường chuộng cái tên hoa mỹ. Như bạn sẽ thấy ở Calcutta.) Chúng tôi thường tự mình tìm ra điều đó. Không gì ngấm vào người nhanh bằng Khói Đen, nhất là khi bạn là người da trắng. Còn người da vàng có cấu tạo cơ thể khác biệt. Thuốc phiện hầu như chẳng ảnh hưởng gì đến họ; nhưng người da trắng và da đen lại chịu đựng không ít đớn đau. dĩ nhiên, vẫn có những kẻ mà Khói Đen chẳng hề tác động gì nhiều hơn thuốc lá vào thời điểm ban đầu. Họ chỉ lim dim một lúc, hệt như chìm vào giấc ngủ tự nhiên, và sáng hôm sau là lại có thể làm việc ngon lành. Thế đấy, tôi từng là một kẻ như thế khi mới bắt đầu, nhưng tôi đã bập vào nó khá đều đặn suốt năm năm nay, và giờ thì mọi chuyện đã khác. Tôi có một người cô ruột ở tận vùng Agra, và bà đã để lại cho tôi một chút gia sản khi qua đời. Khoảng sáu mươi rupee mỗi tháng được đảm bảo. Sáu mươi rupee chẳng thấm tháp gì. Tôi còn nhớ có dạo, ngỡ như cách đây cả hàng thế kỷ, tôi kiếm được tới ba trăm rupee mỗi tháng cùng các khoản thu nhập thêm, khi tôi đang làm việc cho một hợp đồng khai thác gỗ lớn ở Calcutta.

Tôi không gắn bó với công việc đó được lâu. Khói Đen không cho phép người ta bận tâm đến chuyện làm ăn nào khác; và dù tôi ít bị nó ảnh hưởng hơn so với mặt bằng chung, thì giờ đây có chết tôi cũng chẳng làm nổi một ngày công. Suy cho cùng, sáu mươi rupee là tất cả những gì tôi cần. Khi lão Fung-Tching còn sống, lão thường lãnh tiền hộ tôi, đưa tôi khoảng một nửa để chi tiêu (tôi ăn rất ít), còn phần còn lại lão giữ lấy. Tôi có thể tự do ra vào Cánh cổng bất kể ngày đêm, muốn hút hay ngủ lúc nào cũng được, thế nên tôi chẳng màng tới chuyện đó. Tôi biết lão già đã vớt vát được khối tiền từ việc này; nhưng chuyện đó chẳng hề gì. Chẳng có gì trên đời quan trọng với tôi nữa cả; vả lại, tiền nong vẫn đều đặn gửi đến mỗi tháng.

Có mười người chúng tôi tụ họp tại Cánh cổng khi nơi này mới mở cửa. Gồm tôi, và hai tay công chức người bản xứ từ một cơ quan Chính phủ nào đó ở Anarkulli, nhưng rồi họ bị sa thải và chẳng còn tiền trả nợ (chẳng kẻ nào phải làm việc ban ngày mà có thể hút Khói Đen liên tục trong một thời gian dài được); một người Trung Hoa là cháu của Fung-Tching; một người phụ nữ buôn bán ở chợ bỗng kiếm được đống tiền từ đâu đó; một gã lang thang người Anh—hình như tên là Mac gì đó, nhưng tôi quên mất—hút ác liệt nhưng dường như chẳng bao giờ trả tiền (người ta đồn gã từng cứu mạng Fung-Tching trong một phiên tòa nào đó ở Calcutta khi gã còn là một luật sư); một kẻ lai khác giống như tôi, đến từ Madras; một phụ nữ lai, và một cặp đàn ông tự xưng là người từ miền Bắc tới. Tôi nghĩ chắc họ là người Ba Tư, người Afghanistan hay đại loại thế. Hiện giờ không còn quá năm người chúng tôi còn sống, nhưng chúng tôi vẫn đến đều đặn. Tôi không biết chuyện gì đã xảy ra với hai tay công chức nọ; nhưng người phụ nữ buôn bán đã qua đời sau sáu tháng lui tới Cánh cổng, và tôi nghĩ Fung-Tching đã bỏ túi số vòng xuyến và khuyên mũi của bà ta. Tuy nhiên tôi không dám chắc. Gã người Anh vừa uống rượu vừa hút thuốc, rồi cuối cùng cũng bỏ mạng. Một trong những người Ba Tư đã bị sát hại trong một vụ ẩu đả ban đêm gần cái giếng lớn cạnh nhà thờ từ lâu lắm rồi, và Cảnh sát đã lấp cái giếng đó lại vì họ bảo nó chứa đầy khí độc. Người ta tìm thấy xác gã ở tận đáy giếng. Thế nên, như bạn thấy đấy, giờ chỉ còn lại tôi, gã người Trung Hoa, người phụ nữ lai mà chúng tôi gọi là Memsahib (bà từng sống chung với Fung-Tching), gã lai thứ hai, và một người Ba Tư. Trông Memsahib giờ đã già lắm rồi. Tôi nghĩ bà vẫn còn là một phụ nữ trẻ khi Cánh cổng mới mở; nhưng tính ra thì tất cả chúng tôi ai nấy đều già cỗi cả rồi. Già đến hàng trăm năm tuổi. Rất khó để tính toán thời gian khi ở trong Cánh cổng, vả lại thời gian cũng chẳng có ý nghĩa gì với tôi. Tôi vẫn nhận sáu mươi rupee đều đặn mỗi tháng. Cách đây rất, rất lâu, khi tôi còn nhận ba trăm năm mươi rupee một tháng cùng các khoản thu nhập thêm từ một hợp đồng khai thác gỗ lớn ở Calcutta, tôi từng có một người vợ tào khang. Nhưng giờ cô ấy đã mất. Người ta bảo chính việc tôi bập vào Khói Đen đã giết chết cô ấy. Có lẽ đúng là vậy, nhưng chuyện đã qua lâu đến mức chẳng còn quan trọng nữa. Thỉnh thoảng, những ngày đầu mới đến Cánh cổng, tôi cũng cảm thấy hối hận vì chuyện đó; nhưng điều ấy đã qua đi và kết thúc từ lâu lắm rồi, giờ đây tôi chỉ việc nhận sáu mươi rupee đều đặn mỗi tháng và sống hoàn toàn hạnh phúc. Không phải kiểu hạnh phúc do SAY XỈN mang lại đâu nhé, mà lúc nào cũng bình lặng, dịu êm và mãn nguyện.

Làm sao mà tôi dính vào thứ này ư? Mọi chuyện bắt đầu ở Calcutta. Tôi thường thử nó ở nhà riêng, chỉ để xem cảm giác ra sao. Tôi chưa bao giờ lún sâu, nhưng chắc là vợ tôi đã chết vào khoảng thời gian đó. Dù thế nào đi nữa, rồi tôi cũng thấy mình ở đây, và quen biết Fung-Tching. Tôi không nhớ rõ cơ sự nào đưa đẩy mình đến đó; chỉ là lão kể cho tôi nghe về Cánh cổng, tôi bắt đầu lui tới, và chẳng hiểu sao, kể từ đó tôi chưa bao giờ dứt ra được. Xin thưa với bạn, vào thời của Fung-Tching, Cánh cổng là một nơi đàng hoàng, nơi bạn có thể cảm thấy vô cùng thoải mái, hoàn toàn không giống mấy cái chandoo-khana tồi tàn mà bọn dân đen hay lui tới. Không; nó sạch sẽ, yên tĩnh và không hề đông đúc. Dĩ nhiên, ngoài mười chúng tôi và lão ta ra thì vẫn có những người khác; nhưng mỗi người chúng tôi luôn có riêng một chiếc chiếu kèm theo chiếc gối nhồi len, thêu đầy những con rồng đen đỏ cùng đủ thứ hình thù; hệt như chiếc quan tài nằm trong góc phòng.

Đến hơi hút thứ ba, những con rồng ấy sẽ bắt đầu cử động và quần thảo với nhau. Tôi đã ngắm chúng qua vô số đêm dài đằng đẵng. Tôi thường dùng cách đó để căn chỉnh liều lượng Khói Đen của mình, còn bây giờ thì phải cần đến cả tá tẩu thuốc chúng mới chịu cựa quậy. Hơn nữa, chúng đều đã rách rưới và bẩn thỉu hệt như những tấm chiếu, và lão già Fung-Tching thì đã qua đời. Lão mất cách đây vài năm, và để lại cho tôi chiếc tẩu mà tôi vẫn dùng đến tận bây giờ—một chiếc tẩu bạc, với những con quái thú kỳ dị bò ngoằn ngoèo lên xuống bầu đựng khói bên dưới chén tẩu. Trước đó, hình như tôi dùng một ống tre lớn với cái chén đồng, loại rất nhỏ, và phần ống ngậm bằng ngọc bích xanh. Nó dày hơn thân gậy đi bộ một chút, và hút rất êm, vô cùng êm. Thân tre dường như có khả năng hút bớt khói. Đồ bạc thì không có tính năng đó, và giờ đây thỉnh thoảng tôi phải cọ rửa nó, việc ấy khá phiền phức, nhưng tôi vẫn hút vì tình nghĩa với lão già. Lão chắc đã vơ vét được khối tiền từ tôi, nhưng đổi lại lão luôn cho tôi chiếu gối sạch sẽ và thứ thuốc ngon nhất có thể tìm thấy ở bất cứ đâu.

Khi lão qua đời, đứa cháu trai Tsin-ling của lão tiếp quản Cánh cổng và đổi tên nó thành “Đền thờ Tam Bảo;” nhưng tụi già chúng tôi vẫn gọi nó là “Trăm Nỗi Sầu.” Thằng cháu này làm ăn rất chộp giật, và tôi nghĩ Memsahib chắc phải nhúng tay giúp nó. Bà ta sống chung với nó; y như đã từng sống với lão già vậy. Hai kẻ đó thả cho đủ thứ thành phần hạ tiện lai vãng, cả dân đen lẫn người nào cũng mặc, và chất lượng Khói Đen không còn được như trước nữa. Tôi đã phát hiện ra cám cháy lẫn trong tẩu thuốc của mình hết lần này đến lần khác. Lão già chắc chắn sẽ nổi điên nếu chuyện đó xảy ra dưới thời của lão. Thêm vào đó, căn phòng chẳng bao giờ được dọn dẹp, và tất cả các chiếu đều bị rách tơi tả ở các mép. Chiếc quan tài đã biến mất—lại được chuyển về Trung Hoa—cùng với lão già và hai lượng thuốc phiện giấu bên trong, đề phòng khi lão cần dùng đến trên đường đi.

Bức tượng Thần không còn được thắp nhiều nhang dưới mũi như trước nữa; đó là điềm gở, chắc chắn như cái chết vậy. Ngài cũng ngả sang màu nâu sậm, chẳng có lấy một ai chăm sóc. Tôi thừa biết đó là việc của Memsahib; bởi vì khi Tsin-ling định thốt ra việc đốt giấy vàng mã trước mặt ngài, bà ta bảo rằng làm thế là lãng phí tiền bạc, và nếu cứ cắm một nén nhang cháy thật chậm thì thần linh cũng chẳng nhận ra sự khác biệt. Thế nên giờ đây chúng ta phải dùng loại nhang trộn đầy keo dính, mất thêm nửa tiếng nữa mới cháy hết và bốc mùi hôi thối. Chưa kể đến mùi hôi thới bản chất của căn phòng. Chẳng có công việc làm ăn nào có thể phất lên nếu họ cứ giở cái trò đó. Thần linh không thích thế. Tôi nhìn là biết. Đôi khi vào lúc đêm muộn, ngài lại đổi sang đủ thứ màu sắc kỳ quái—xanh lam, xanh lá rồi đỏ rực—hệt như những gì ngài từng làm khi lão Fung-Tching còn sống; rồi ngài trợn tròn mắt và dậm chân thình thịch như một con quỷ sứ.

Tôi không hiểu tại sao mình không rời khỏi nơi này và tìm một căn phòng nhỏ của riêng mình ở khu chợ để hút thuốc một cách yên tĩnh. Khả năng cao là Tsin-ling sẽ giết tôi nếu tôi dám bỏ đi—giờ hắn đang nắm giữ sáu mươi rupee của tôi mà—vả lại, mọi thứ đều rắc rối và tôi đã quá gắn bó với Cánh cổng này mất rồi. Trông nó chẳng có gì đặc biệt. Không còn như thời lão già quản lý, nhưng tôi không sao rời bỏ nó được. Tôi đã chứng kiến quá nhiều người bước ra bước vào nơi này. Và tôi cũng đã chứng kiến quá nhiều kẻ ngã xuống trút hơi thở cuối cùng trên những tấm chiếu này đến mức giờ đây tôi sẽ sợ hãi nếu phải chết ở ngoài trời. Tôi từng chứng kiến vài chuyện mà người ta có thể gọi là kỳ lạ; nhưng chẳng có gì là kỳ lạ khi bạn đã vướng vào Khói Đen, ngoại trừ chính bản thân Khói Đen mà thôi. Và dẫu nó có kỳ lạ đi chăng nữa, thì cũng chẳng quan trọng gì. Fung-Tching từng rất khắt khe trong việc lựa chọn khách hàng, và không bao giờ cho phép bất kỳ kẻ nào gây phiền toái bằng cách chết một cách bừa bãi hay đại loại thế. Nhưng thằng cháu của lão thì cẩn trọng chưa bằng một nửa. Nó khoe khoang khắp nơi rằng mình đang quản lý một tiệm hạng nhất. Chẳng bao giờ thèm tìm cách đưa người ta vào một cách lặng lẽ và tạo cho họ sự thoải mái như cách Fung-Tching từng làm. Đó là lý do tại sao Cánh cổng ngày càng được nhiều người biết đến hơn trước. Dĩ nhiên là trong giới dân đen rồi. Thằng cháu chẳng đời nào dám bén mảng rước một gã da trắng, hay thậm chí là một kẻ máu lai vào trong này. Dĩ nhiên nó vẫn phải giữ lại ba chúng tôi—tôi, Memsahib và gã lai kia. Chúng tôi là những vật cố định ở đây rồi. Nhưng đời nào nó chịu cho chúng tôi thiếu dẫu chỉ một tẩu thuốc—chứ đừng nói đến chuyện khác.

Tôi hy vọng rằng một ngày nào đó, tôi sẽ được chết ngay tại Cánh cổng này. Gã người Ba Tư và gã người Madras giờ đây đã run lẩy bẩy trông thảm hại. Chúng phải nhờ một thằng bé châm tẩu hộ. Còn tôi thì lúc nào cũng tự làm lấy việc đó. Có lẽ, tôi sẽ tận mắt chứng kiến cảnh chúng được khiêng ra ngoài trước cả tôi. Tôi không nghĩ mình có thể sống thọ hơn Memsahib hay Tsin-ling. Phụ nữ thường sống lâu hơn đàn ông khi dính vào Khói Đen, và trong người Tsin-ling cũng mang một phần dòng máu của lão già, mặc dù hắn HÚT toàn thứ thuốc rẻ tiền. Người phụ nữ buôn bán dạo nọ đã biết trước thời điểm ra đi của mình trước đó hai ngày; và BÀ TA đã chết trên một tấm chiếu sạch sẽ với chiếc gối nhồi bông gọn gàng, còn lão già thì treo chiếc tẩu của bà ngay phía trên bức tượng Thần. Tôi đoán lão vẫn luôn dành tình cảm cho bà ta. Nhưng lão vẫn lột sạch vòng xuyến của bà chẳng sót món nào.

Tôi cũng ước gì mình được chết như người phụ nữ buôn bán ấy—trên một tấm chiếu sạch sẽ, mát mẻ cùng một tẩu thuốc ngon lành ngậm chặt trên môi. Khi cảm thấy thời khắc của mình đã điểm, tôi sẽ xin Tsin-ling những thứ đó, và hắn cứ việc lãnh sáu mươi rupee mỗi tháng của tôi, đều đặn mỗi tháng chừng nào hắn còn muốn, rồi ngắm nhìn những con rồng đen đỏ trải qua trận quyết chiến lớn cuối cùng của chúng; và rồi....

Thôi nào, chuyện đó chẳng quan trọng. Chẳng có gì là quan trọng với tôi cả—chỉ ước gì Tsin-ling đừng có giở trò trộn cám vào Khói Đen nữa.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.