Những Câu Chuyện Miền Đồi Núi

Lượt đọc: 434 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Một Vụ Gian Lận Ngân Hàng.

❊ ❊ ❊

Hắn nốc rượu mạnh và lời lẽ thô lỗ;

Hắn sắm xiêm y nhưng chẳng chịu trả tiền;

Hắn đánh một tên đàn em cả tin bằng ngựa,

Và thắng các giải thể thao bằng cách mập mờ.

Rồi giữa bao thói hư tật xấu, hắn bỗng rẽ ngang

Làm việc thiện và ngay lập tức che đậy bằng lời nói dối.

Phòng Sĩ quan trực.

Nếu Reggie Burke hiện đang ở Ấn Độ, chắc chắn anh sẽ bực mình vì câu chuyện này bị đem ra kể; nhưng vì anh đang ở Hồng Kông và chẳng thể đọc được nó, nên việc kể lại đây hoàn toàn vô sự. Anh chính là kẻ đã thực hiện vụ gian lận động trời tại Ngân hàng Sind và Sialkote. Anh làm giám đốc một chi nhánh miền ngược, là một người thực tế, vững vàng và có bề dày kinh nghiệm trong lĩnh vực cho vay cũng như bảo hiểm với người bản địa. Anh khéo léo kết hợp những trò tiêu khiển của đời sống thường nhật với công việc mà vẫn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Reggie Burke sẵn sàng cưỡi bất kỳ con ngựa nào chịu để anh leo lên, khiêu vũ điêu luyện chẳng kém gì tài cưỡi ngựa, và luôn là gương mặt được săn đón trong mọi hình thức giải trí tại Trạm.

Như chính anh từng nói, và như nhiều người đã nhận ra với không ít ngạc nhiên, con người anh chia làm hai nửa, và cả hai đều luôn sẵn sàng phục vụ bạn. "Reggie Burke" từ bốn giờ chiều đến mười giờ đêm, luôn sẵn sàng cho mọi thứ từ đại hội thể thao giữa mùa nóng cho đến những buổi dã ngoại cưỡi ngựa; và từ mười giờ đêm đến bốn giờ chiều, là "Ông Reginald Burke, Giám đốc Ngân hàng Chi nhánh Sind và Sialkote". Bạn có thể chơi polo với anh vào một buổi chiều nào đó và nghe anh bày tỏ quan điểm khi có ai đó cản đường; rồi chính bạn lại có thể tìm gặp anh vào sáng hôm sau để xin vay hai nghìn rupee thế chấp bằng một hợp đồng bảo hiểm trị giá năm trăm bảng, trong đó đã đóng tám mươi bảng tiền phí. Anh sẽ nhận ra bạn, nhưng bạn sẽ phải chật vật lắm mới nhận ra được anh.

Các Giám đốc của Ngân hàng — có trụ sở chính tại Calcutta và lời của Tổng Giám đốc có sức nặng với cả Chính phủ — chọn người rất tinh tường. Họ từng thử thách Reggie đến mức gần như chịu đựng hết nổi. Họ tin tưởng anh đúng mức mà những người làm giám đốc thường dành cho các giám đốc chi nhánh. Bạn phải tự phán xem niềm tin ấy có đặt nhầm chỗ hay không.

Chi nhánh của Reggie nằm ở một Trạm lớn, vận hành với bộ máy nhân sự quen thuộc gồm một Giám đốc, một Kế toán viên (cả hai đều là người Anh), một Thủ quỹ, cùng một bầy nhân viên bản địa; chưa kể đội tuần tra cảnh sát túc trực bên ngoài vào ban đêm. Phần lớn công việc của chi nhánh, vốn nằm trong một vùng kinh tế thịnh vượng, xoay quanh các hối phiếu hoondi và đủ loại dịch vụ tài chính linh hoạt. Một kẻ ngốc sẽ chẳng tài nào nắm bắt nổi loại hình kinh doanh này; còn một kẻ thông minh nhưng không chịu giao du với khách hàng, không nắm rõ tình hình của họ, thì thậm chí còn tệ hơn cả kẻ ngốc. Reggie trông trẻ trung, cạo râu nhẵn nhụ phiu, với ánh mắt tinh anh và một cái đầu mà dù có nốc cả galông rượu Madeira của lực lượng pháo binh cũng chẳng hề hấn gì.

Một ngày nọ, tại một bữa tiệc lớn, anh thản nhiên thông báo rằng các Giám đốc vừa chuyển giao cho anh một "Kỳ quan Tự nhiên" từ nước Anh, chuyên trách mảng kế toán. Anh nói hoàn toàn chính xác. Ông Silas Riley, Kế toán viên, quả là một sinh vật KỲ LẠ TỘT CÙNG — một tên người Yorkshire cao lêu nghêu, gầy giơ xương, đầy cái thứ tự phụ ngạo mạn chỉ có thể đơm hoa kết trái ở vùng đất tuyệt vời nhất nước Anh. Sự kiêu ngạo vẫn còn là một từ quá nhẹ nhàng để diễn tả thái độ tâm lý của ông S. Riley. Sau bảy năm tự phấn đấu, ông đã leo lên được vị trí thủ quỹ tại một ngân hàng ở Huddersfield; và toàn bộ kinh nghiệm của ông chỉ xoay quanh các nhà máy ở miền Bắc. Có lẽ ông sẽ làm tốt hơn ở vùng Bombay, nơi người ta hài lòng với mức lợi nhuận nửa phần trăm và tiền vốn thì rẻ mạt. Ông hoàn toàn vô dụng ở miền Bắc Ấn Độ và một tỉnh chuyên trồng lúa mì, nơi người ta cần một cái đầu lớn và một chút trí tưởng tượng nếu muốn tạo ra một bảng cân đối kế toán thỏa đáng.

Trong kinh doanh, ông có cái nhìn vô cùng chật hẹp, và vì mới chân ướt chân ráo đến xứ này, ông chẳng hề hay biết rằng ngành ngân hàng ở Ấn Độ hoàn toàn khác biệt so với công việc ở quê nhà. Giống như hầu hết những kẻ tự thân lập nghiệp thông minh, bản tính ông rất ngây thơ; và chẳng hiểu bằng cách nào, ông lại diễn giải những điều khoản lịch sự thông thường trong thư mời nhận việc thành niềm tin rằng các Giám đốc đã chọn ông vì tài năng xuất chúng đặc biệt của mình, và họ vô cùng coi trọng ông. Ý nghĩ ấy lớn dần lên rồi kết tinh lại, càng làm tăng thêm bản tính kiêu ngạo sẵn có của một người miền Bắc. Hơn thế nữa, sức khỏe ông kém, mắc bệnh về lóng ngực, và lại hay cáu kỉnh.

Bạn sẽ phải thừa nhận rằng Reggie có lý khi gọi viên kế toán mới của mình là một Kỳ quan Tự nhiên. Hai người chẳng tài nào hòa hợp nổi với nhau. Riley coi Reggie là một kẻ điên rồ, nhẹ dạ nông nổi, ăn chơi trác táng đến Chúa mới biết ở những nơi thấp kém gọi là "Phòng Sĩ quan", và hoàn toàn không thích hợp với nghề ngân hàng nghiêm túc và trang trọng. Ông không bao giờ nuốt trôi được vẻ ngoài trẻ trung cùng cái thái độ "cóc cần đời" của Reggie; và ông cũng chẳng thể hiểu nổi bạn bè của Reggie — những tên lính tráng vạm vỡ, vô tư — những kẻ thường phóng ngựa đến ngân hàng dự bữa sáng hoành tráng ngày Chủ Nhật, rồi kể những câu chuyện cay đắng khiến Riley phải bực mình đứng dậy bỏ đi. Riley luôn chê bai cách Reggie điều hành công việc, và Reggie đã phải không dưới một lần nhắc nhở ông rằng bảy năm kinh nghiệm hạn hẹp giữa Huddersfield và Beverly chưa đủ để một người có thể chèo lái một doanh nghiệp lớn ở miền ngược. Những lúc ấy, Riley lại hờn dỗi, tự coi mình là trụ cột của Ngân hàng và là người bạn tâm giao của các Giám đốc, khiến Reggie chỉ biết vò đầu bứt tóc. Nếu những cấp dưới người Anh không hỗ trợ bạn ở xứ sở này, bạn sẽ thực sự phải trải qua những ngày tháng khốn đốn, bởi sự trợ giúp từ người bản địa bị giới hạn nghiêm ngặt. Vào mùa đông, Riley ngã bệnh hàng tuần trời vì căn bệnh phổi, điều này càng trút thêm gánh nặng công việc lên vai Reggie. Nhưng anh thà chịu đựng điều đó còn hơn là sự cọ xát muôn thuở mỗi khi Riley khỏe mạnh.

Một trong những Thanh tra Lưu động của Ngân hàng đã phát hiện ra những lần ngã bệnh này và báo cáo lên các Giám đốc. Số là Riley được nhét vào Ngân hàng qua sự can thiệp của một nghị sĩ quốc hội — kẻ đang cần sự hậu thuẫn từ cha của Riley, người vốn cũng đang nôn nóng muốn đưa con trai sang một vùng khí hậu ấm áp hơn vì lá phổi của cậu ta. Vị nghị sĩ có cổ phần trong Ngân hàng; nhưng một trong các Giám đốc lại muốn nâng đỡ người của riêng mình; và sau khi cha của Riley qua đời, ông ta đã thuyết phục phần còn lại của Hội đồng quản trị rằng một Kế toán viên đổ bệnh suốt nửa năm trời thì thà nhường chỗ cho một người khỏe mạnh còn hơn. Giá như Riley biết được câu chuyện thực sự đằng sau việc bổ nhiệm của mình, có lẽ anh ta đã cư xử đúng mực hơn; nhưng vì chẳng biết gì cả, những đợt ốm đau của anh ta cứ xen kẽ với sự quấy rầy Reggie một cách bứt rứt, dai dẳng, cùng hàng trăm biểu hiện khác mà sự kiêu ngạo ở một kẻ dưới có thể bộc lộ. Reggie thường gọi anh ta bằng những cái tên cay nghiệt và dựng tóc gáy sau lưng để giải tỏa bức bối cho chính mình; nhưng anh chưa bao giờ lăng mạ Riley trước mặt, bởi anh tự nhủ: "Riley là một sinh vật yếu ớt đến mức một nửa thói kiêu ngạo đáng ghét của hắn là do những cơn đau ngực gây ra."

Vào một buổi tối cuối tháng Tư, Riley đổ bệnh thực sự nặng. Bác sĩ khám xét khắp người ông, đấm lưng, vỗ ngực, và bảo rằng ông sẽ sớm khá hơn thôi. Sau đó, vị bác sĩ tìm gặp Reggie và nói: — "Anh có biết viên kế toán của anh đang ốm nặng thế nào không?"

"Không!" — Reggie đáp — "Càng nặng càng tốt, mặc kệ hắn! Lúc khỏe hắn là cái đinh nhức đầu quấy rầy thiên hạ. Tôi sẵn sàng cho anh khiêng luôn cái két sắt của Ngân hàng đi nếu anh có thể đánh thuốc mê cho hắn câm miệng suốt mùa nóng này."

Nhưng vị bác sĩ không cười — "Này anh, tôi không đùa đâu," — ông nói — "Tôi chỉ cho hắn nằm giường thêm ba tháng nữa và tối đa là độ một tuần để chết. Xin thề trên danh dự và uy tín của tôi, đó là tất cả quãng thời gian nhân từ mà hắn còn lại trên cõi đời này. Bệnh lao đã ăn sâu đến tận tủy hắn rồi."

Khuôn mặt Reggie lập tức biến đổi thành khuôn mặt của "Ông Reginald Burke", và anh đáp lời: — "Tôi có thể làm gì đây?"

— "Chẳng làm gì cả," — bác sĩ nói — "Tính theo mọi mục đích thực tế thì tên này coi như đã chết rồi. Cứ để hắn yên tĩnh, vui vẻ và bảo rằng hắn sắp hồi phục. Chỉ vậy thôi. Tất nhiên là tôi sẽ chăm sóc hắn cho đến phút cuối."

Bác sĩ ra về, còn Reggie ngồi xuống để bóc thư chiều. Lá thư đầu tiên là của Ban Giám đốc, thông báo để anh biết rằng theo các điều khoản trong hợp đồng, ông Riley phải từ chức với thời hạn báo trước một tháng, đồng thời báo cho Reggie hay lá thư gửi Riley của họ sẽ được chuyển đến sau và thông báo trước về việc một Kế toán viên mới sắp sang — một người mà Reggie quen biết và yêu mến.

Reggie châm một điếu xì gà cheroot, và trước khi hút xong, anh đã phác thảo ra khung sườn của một vụ gian lận. Anh cất — "giấu nhẹm" — lá thư của Ban Giám đốc đi, rồi bước vào phòng nói chuyện với Riley. Riley vẫn hách dịch như mọi khi, đang bực dọc lo lắng về cách ngân hàng sẽ vận hành trong thời gian ông ta ốm đau. Ông ta chẳng hề nghĩ đến khối lượng công việc khổng lồ đè nặng lên vai Reggie, mà chỉ chăm chăm lo cho cơ hội thăng tiến của chính mình. Khi đó, Reggie trấn an ông rằng mọi chuyện sẽ ổn thỏa, và rằng bản thân anh, Reggie, sẽ thảo luận với Riley mỗi ngày về công tác điều hành Ngân hàng. Riley hơi dịu lại, nhưng vẫn úp mở bóng gió rằng anh ta không đánh giá cao năng lực kinh doanh của Reggie. Reggie tỏ ra khiêm nhường. Trong khi đó, ngay trong ngăn bàn của anh lại có những bức thư từ Ban Giám đốc mà một kẻ như Gilbarte hay Hardie cũng phải cảm thấy tự hào khi nhận được!

Những ngày tháng trôi qua trong căn nhà lớn đóng kín rèm, và bức thư sa thải Riley của Ban Giám đốc đã đến, bị Reggie cất đi. Mỗi buổi chiều, Reggie đều mang sổ sách vào phòng Riley, trình bày cho ông nghe những việc đã được tiến hành trong khi Riley làu bàu cằn nhằn. Reggie đã cố hết sức để đưa ra những báo cáo làm hài lòng Riley, nhưng vị Kế toán viên vẫn đinh ninh rằng Ngân hàng đang điêu đứng và sụp đổ vì vắng bóng mình. Đến tháng Sáu, khi việc nằm liệt giường bắt đầu bào mòn tinh thần, Riley hỏi liệu sự vắng mặt của ông ta có được Ban Giám đốc chú ý hay không, và Reggie đáp rằng họ đã viết những bức thư vô cùng thông cảm, bày tỏ hy vọng ông sẽ sớm có thể đảm đương trở lại những cống hiến quý giá của mình. Anh đưa cho Riley xem những bức thư; và Riley bảo rằng đáng lẽ Ban Giám đốc phải viết thư trực tiếp cho ông ta mới đúng. Vài ngày sau, Reggie bóc thư gửi cho Riley trong căn phòng mờ ảo, rồi đưa cho ông tờ giấy — chứ không kèm phong bì — ghi lời nhà băng gửi cho Riley. Riley bảo rằng ông cảm ơn Reggie vì đã không can thiệp vào giấy tờ riêng tư của mình, nhất là khi Reggie biết ông quá yếu để có thể tự bóc thư. Reggie cất lời xin lỗi.

Rồi tâm trạng Riley thay đổi, ông bắt đầu lên lớp dạy đời Reggie về những thói hư tật xấu: những con ngựa và đám bạn bè hư hỏng. "Tất nhiên, nằm ngửa thế này đây, thưa anh Burke, tôi chẳng thể uốn nắn anh được; nhưng khi tôi khỏe lại, tôi THỰC SỰ hy vọng anh sẽ để tâm đến lời tôi dạy." Reggie — người đã bỏ cả chơi polo, những bữa tiệc tối, quần vợt và mọi thứ chỉ để chăm sóc Riley — liền đáp rằng anh vô cùng ăn năn, đồng thời ân cần xốc lại gối cho Riley, lắng nghe ông cằn nhằn và bắt bẻ bằng thứ giọng thì thầm khàn đợt, khô khốc mà chẳng hề lộ chút nản lòng nào. Đó là vào cuối một ngày làm việc mệt mỏi ở văn phòng, khi anh phải gánh vác gấp đôi khối lượng công việc trong nửa sau của tháng Sáu.

Khi viên Kế toán mới đến, Reggie kể cho anh ta nghe tình hình thực tế, đồng thời thông báo với Riley rằng anh đang có khách đến ở nhờ. Riley bảo rằng đáng lẽ Reggie phải biết suy nghĩ hơn chứ đừng mang những "người bạn đáng ngờ" của mình về nhà vào lúc thế này. Hậu quả là Reggie phải bảo Carron, viên Kế toán mới, ngủ ở Câu lạc bộ. Sự xuất hiện của Carron đã trút bớt phần nào gánh nặng công việc trên vai Reggie, nhờ đó anh có thời gian đáp ứng những đòi hỏi của Riley — giải thích, xoa dịu, bịa chuyện, sắp xếp cho kẻ khốn khổ ấy nằm yên trên giường, và làm giả những bức thư đầy lời ca tụng gửi đến từ Calcutta. Cuối tháng đầu tiên, Riley muốn gửi chút tiền về nhà cho mẹ. Reggie liền gửi lệnh chuyển tiền. Cuối tháng thứ hai, tiền lương của Riley vẫn được chuyển đến đều đặn. Reggie tự bỏ tiền túi ra trả; và kèm theo khoản tiền ấy, anh viết cho Riley một bức thư tuyệt đẹp từ Ban Giám đốc.

Riley ốm rất nặng, nhưng ngọn lửa sự sống của ông cứ chập chờn không ổn định. Thỉnh thoảng, ông tỏ ra phấn khởi và tự tin về tương lai, phác thảo những dự định trở về quê nhà để thăm mẹ. Reggie kiên nhẫn lắng nghe khi công việc văn phòng đã kết thúc và dùng những lời đó để khích lệ ông.

Những lúc khác, Riley lại khăng khăng đòi Reggie phải đọc Kinh Thánh và những cuốn sách nhỏ mang tư tưởng "Phúc Âm nghiêm khắc" cho mình nghe. Dựa vào những trang sách ấy, ông đưa ra những bài học đạo đức nhắm thẳng vào vị Giám đốc của mình. Nhưng ông luôn tìm được thời gian để làm phiền Reggie về hoạt động của Ngân hàng và chỉ cho anh thấy những điểm yếu nằm ở đâu.

Cuộc sống trong nhà, quanh quẩn nơi phòng bệnh cùng những căng thẳng liên tục đã vắt kiệt sức lực của Reggie, làm suy nhược thần kinh và khiến phong độ chơi bida của anh giảm sút tới bốn mươi điểm. Thế nhưng, công việc của Ngân hàng và công việc của phòng bệnh vẫn phải tiến hành, mặc cho nhiệt độ ngoài trời lên tới 116 độ trong bóng râm.

Đến cuối tháng thứ ba, Riley lịm dần đi và bắt đầu nhận thức được rằng mình đang rất ốm. Nhưng chính thói tự phụ từng khiến ông hay làm phiền Reggie lại ngăn ông không phải đối mặt với viễn cảnh tồi tệ nhất. "Hắn cần một loại kích thích tinh thần nào đó nếu muốn kéo dài sự sống," — bác sĩ nói — "Hãy giữ cho hắn sự gắn kết với cuộc đời nếu anh còn quan tâm đến việc hắn sống hay chết." Thế là, bất chấp mọi quy tắc kinh doanh và tài chính, Riley được Ban Giám đốc tăng lương tới 25 phần trăm. Liều thuốc "kích thích tinh thần" ấy đã phát huy tác dụng vô cùng mỹ mãn. Riley vui vẻ, phấn khởi và, đúng như triệu chứng thường thấy ở bệnh lao, tâm trí ông lại minh mẫn khỏe mạnh nhất vào lúc thể xác suy kiệt nhất. Ông kéo dài sự sống thêm đúng một tháng trời, vừa làu bàu cằn nhằn về Ngân hàng, vừa nói về tương lai, nghe đọc Kinh Thánh, lên lớp dạy Reggie về tội lỗi và thắc mắc không biết khi nào mình có thể đứng dậy đi lại được.

Nhưng vào một buổi tối tháng Chín nóng bức đến tàn nhẫn, ông chồm dậy trên giường với một tiếng thở dốc nhẹ và nói nhanh với Reggie: — "Ông Burke, tôi sắp chết rồi. Tự thân tôi cảm nhận được điều đó. Lồng ngực tôi rỗng tuếch bên trong, chẳng còn gì để thở nữa. Theo tất cả những gì tôi biết, tôi chưa làm điều gì..." — ông lại quay về với cách nói năng của thời niên thiếu — "...để nặng nề lương ơn. Tạ ơn Chúa, tôi đã được gìn giữ khỏi những hình thức tội lỗi nặng nề nhất; và tôi khuyên ÔNG, anh Burke..."

Đến đây giọng ông lịm dần, và Reggie cúi người xuống sát bên.

"...Hãy gửi tiền lương tháng Chín của tôi cho mẹ tôi... đã làm được những điều lớn lao cho Ngân hàng nếu tôi được dung tha... chính sách sai lầm... chẳng phải lỗi của tôi."

Rồi ông quay mặt vào vách và trút hơi thở cuối cùng.

Reggie kéo tấm vải liệm phủ lên khuôn mặt ấy, rồi bước ra hiên nhà, trong túi áo vẫn còn nguyên chiếc "kích thích tinh thần" cuối cùng — một bức thư chia buồn và thông cảm từ Ban Giám đốc chưa từng được mở ra.

— "Giá như mình sớm hơn được đúng mười phút," — Reggie thầm nghĩ — "biết đâu mình đã có thể vực tinh thần hắn để chống chọi thêm được một ngày nữa."

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.