- Mời Rebecca Elliot vào ngồi ghế nhân chứng.
Lúc Rebecca bước vào phòng xử án, mọi người đều quay ra nhìn cô ta, trừ có Nat vẫn nhìn thẳng phía trước. Cô ta chậm chạp bước vào, dáng đi như diễn viên làm theo kịch bản. Tòa mới mở cửa lúc tám giờ mà người đã đông chật. Ba hàng ghế đầu được chăng dây, sĩ quan cảnh sát đứng sẵn để ngăn không cho đám đông tràn vào.
Fletcher nhìn chung quanh thấy cảnh sát trưởng Don Culver và thám tử Petrowski đã ngồi ở hàng ghế đầu, sau chiếc bàn của luật sư công tố. Đến mười giờ kém một phút chỉ còn mười ba ghế trống.
Nat nhìn sang thấy Fletcher đã để trước mặt một đống giấy ghi chép. Một tập giấy còn để trắng. Anh đoán những tập kia đều đã có ghi chép. Thư ký tòa án bước ra chỉ chỗ cho bà Elliot đến ngồi ghế nhân chứng. Đến lúc này Nat mới nhìn Rebecca. Cô ta mặc chiếc áo góa phụ màu đen, được cắt may rất kiều cách, có khuy cài cổ, và chiếc váy trùng xuống dưới đầu gối một ít. Đồ trang sức chỉ có chiếc nhẫn cưới và chiếc vòng ngọc trai. Fletcher chợt nhìn cổ tay cô ta và ghi vào giấy vài chữ. Rebecca nhìn chánh án mỉm cười, vẻ hơi e thẹn. Chánh án lịch sự đáp lại. Tuyền thệ xong, cô ta ngồi xuống nhìn đoàn bồi thẩm rồi lại mỉm cười. Fletcher để ý thấy có nhiều vị gật đầu chào lại. Rebecca đưa tay sờ lên mái tóc, Fletcher đoán cô ta mới đi làm đầu chiều hôm trước. Luật sư công tố không bỏ qua một cử chỉ nào của Rebecca. Fletcher nghĩ bụng giá như trước khi chất vấn ông ta có đề nghị đoàn bồi thẩm phán quyết, có lẽ họ đã sẵn sàng tuyên án cả anh và thân chủ phải ngồi vào ghế điện.
Chánh án gật đầu ra hiệu, luật sư công tố đứng dậy ngay. Ông ta mặc bộ đồ đen sẫm, sơ mi trắng, đeo ca- vát màu xanh, y như chuẩn bị cầu xin gì đó ở Đức Mẹ đồng trinh.
- Thưa bà Elliot, - ông ta bước ra giữa nói với một giọng nhỏ nhẹ, “Mọi người ở đây rất thông cảm với nỗi đau khổ của bà, vậy mà giờ đây bà còn phải sống lại những giờ phút đau thương ấy. Tôi đảm bảo sẽ chỉ hỏi bà những câu để giúp bà giảm nhẹ đau thương, và tôi hy vọng bà sẽ không phải ngồi đây quá lâu.”
Fletcher ghé tai Nat nói: “Nhất là hắn đã phải nhắc lại nhiều lần những câu hỏi từ mấy tháng trước.” Nat cố không cười.
- Ngày mai sẽ là ngày kỷ niệm năm thứ mười bảy cuộc hôn nhân của chúng tôi.
- Bà định nhân dịp này sẽ kỷ niệm thế nào?
- Chúng tôi sẽ đến khách sạn Salisbury, nơi chúng tôi nghỉ đêm đầu tiên của tuần trăng mật. Tôi biết Ralph đang rất bận vào cuộc vận động bầu cử nên anh ấy chỉ dành cho tôi được mấy giờ thôi.
- Đúng là ông Elliot phải lo rất nhiều công việc chung, - luật sư công tố bước đến chỗ đoàn bồi thẩm. “Bà Elliot, mong bà ráng chịu đựng nếu như tôi nhắc lại đêm xảy ra cái chết bi thảm của chồng bà.” Rebecca cúi mặt. “Tối hôm đó, bà đã không tham dự buổi tranh cãi của ông Elliot trên đài truyền hình, vậy xin bà cho biết có lý do gì đặc biệt không?”
- Có đấy, - Rebecca nhìn đoàn bồi thẩm nói. “Ralph muốn tôi ngồi ở nhà xem mỗi khi ông ấy tranh cãi trên ti-vi và ghi chú lại để về nhà sẽ trao đổi sau. Ông ấy nghĩ nếu tôi đến dự ở trường quay sẽ bị ảnh hưởng của những người chung quanh, nhất là nếu họ biết tôi là vợ của ứng cử viên.”
- Điều đó rất có ý nghĩa, - Ebden nói. Fletcher ghi vài chữ vào giấy.
- Bà còn nhớ điều gì khác trong buổi truyền hình ấy không?
- Còn nhớ, - Rebecca cúi mặt đáp. “Tôi cảm thấy ghê sợ khi ông Cartwright đe dọa chồng tôi bằng câu “tao sẽ còn giết mày”. Nói rồi, cô ta ngẩng lên nhìn đoàn bồi thẩm. Fletcher lại ghi thêm mấy chữ.
- Sau cuộc tranh luận, chồng bà đã về ngay khu Tây Hartford chứ?
- Vâng, tôi đã chuẩn bị bữa tối để cùng ăn trong bếp, vì nhiều khi quá bận nên ông ấy quên cả ăn.
- Bà còn nhớ điều gì khác tối hôm đó không?
- Có, tôi xem lại những điều tôi đã ghi về các vấn đề nêu trong cuộc tranh cãi. - Fletcher lật trang giấy ghi thêm, “Thật ra, cũng trong bữa ăn đó tôi mới nhớ rằng ông Cartwright buộc tội chồng tôi đã dàn dựng để một người khác nêu câu hỏi.”
- Bà phản ứng thế nào về việc đó?
- Tôi kinh hoàng, không hiểu tại sao người ta lại nghĩ rằng Ralph đã ngấm ngầm bố trí như vậy. Nhưng tôi chắc công chúng không tin ở những lời buộc tội giả dối của ông Cartwright, và việc ông ấy nổi nóng chỉ càng tạo cơ hội cho chồng tôi thắng cử vào hôm sau.
- Sau bữa tối, cả hai ông bà đi ngủ chứ?
- Không, sau mỗi lần xuất hiện trên ti-vi, Ralph rất khó ngủ. - Cô ta lại nhìn đoàn bồi thẩm. “Ông ấy kêu đầu óc căng thẳng, nhưng vẫn phải thức để sửa lại bài diễn văn chấp nhận ra ứng cử, vì thế tôi đi ngủ trước, còn ông ấy xuống phòng làm việc.” Fletcher lại ghi thêm vài chữ.
- Lúc đó là mấy giờ?
- Khoảng trước nửa đêm.
- Sau khi lên giường ngủ, bà còn nhớ điều gì khác không?
- Tiếng súng bỗng làm tôi bật dậy, không biết đó là thật hay tôi nằm mơ. Tôi bật đèn xem đồng hồ ở đầu giường. Lúc đó là hơn hai giờ sáng. Tôi ngạc nhiên thấy Ralph vẫn chưa lên giường nằm. Rồi nghe có tiếng người nói, tôi khẽ bước ra mở cửa. Tôi nghe như có ai đang quát tháo với Ralph. Tôi hoảng sợ, nhận ra đó là Nat Cartwright. Ông ta quát rất to, còn dọa giết chồng tôi nữa. Tôi bước ra khỏi phòng, đến đầu cầu thang bỗng nghe có tiếng súng nữa. Rồi tôi thấy ông Cartwright chạy ra hành lang mở cửa trước và chạy biến vào đêm tối.
- Bà có đuổi theo không?
- Không, tôi rất sợ.
Fletcher lại ghi thêm. Rebecca nói tiếp.
- Tôi xuống dưới nhà, chạy thẳng đến phòng làm việc của Ralph, trong bụng rất lo không biết đã xảy ra chuyện gì. Tôi thấy chồng tôi ngồi chúi ở góc phòng, máu tràn ra ngoài miệng, thế là tôi nhấc điện thoại trên bàn giấy gọi đến nhà cảnh sát trưởng Culver mời ông đến ngay.
Fletcher lại ghi lia lịa. “Tôi cứ sợ phải đánh thức cảnh sát trưởng vào giờ này, nhưng ông bảo sẽ đến ngay và dặn tôi đừng sờ mó vào bất cứ gì.”
- Rồi bà làm gì nữa?
- Tôi chợt thấy lạnh cả người, tưởng như sắp ngất. Tôi lập cập bước ra hành lang rồi gục luôn ở đó. Tôi chỉ nhớ là sau đó có tiếng còi cảnh sát ở xa, rồi lát sau có người từ cửa trước chạy vào. Một ông cảnh sát quỳ xuống cạnh tôi, tự giới thiệu là thám tử Petrowski. Ông ta đem cà-phê đến, rồi bảo tôi kể lại những gì xảy ra. Tôi nhớ gì nói nấy, nhưng không nói được rành rẽ, rồi tôi chỉ tay về phía phòng Ralph.
- Bà còn nhớ những gì sau đó không?
- Vâng, vài phút sau tôi lại nghe có tiếng còi, rồi cảnh sát trưởng đến. Ông Culver cùng thám tử Petrowski vào trong phòng khá lâu, rồi họ ra bảo tôi kể lại một lần nữa. Sau đó cảnh sát trưởng dặn lại thám tử rồi ra về. Đến sáng hôm sau tôi mới biết ông Cartwright đã bị bắt. Rebecca lại bật khóc.
Luật sư công tố rút khăn ở túi trên đưa cho bà Elliot. Fletcher thấy thế lẩm bẩm: “Khéo thật! Không biết họ còn diễn cái trò này đến bao giờ?” Anh nhìn sang bồi thẩm đoàn thấy một bà ngồi ở hàng ghế sau thầm khóc.
- Bà Elliot, tôi rất tiếc phải làm bà thêm đau lòng, - Ebden nói. “Có lẽ bà muốn tôi đề nghị tòa tạm nghỉ để bà được trấn tĩnh lại một chút chứ?”
Fletcher định lên tiếng phản đối, nhưng anh biết Rebecca sẽ nói gì. Anh hiểu chẳng qua họ chỉ làm theo một kịch bản đã cũ.
- Không, tôi không sao, - Rebecca đáp. “Tôi có thể chịu được.”
- Vâng, tất nhiên, thưa bà Elliot. - Ebden nhìn lên chánh án. “Thưa ngài, tôi không còn gì để hỏi nữa.”
- Cảm ơn ông Ebden, - chánh án nói. “Ông Davenport, đến lượt ông hỏi nhân chứng.”
- Cảm ơn ngài. - Fletcher lấy trong túi chiếc đồng hồ bấm giờ để lên bàn. Anh từ từ đứng dậy. Anh cảm thấy nhiều con mắt trong phòng đang nhìn xoáy vào mình. Anh nghĩ bụng không biết mình sẽ hỏi mụ đàn bà tai quái này thế nào đây? Anh bước đến bên ghế nhân chứng nhưng chưa nói gì ngay. “Bà Elliot, tôi sẽ không hỏi nhiều đâu, vì biết bà đang rất đau khổ.” Fletcher ôn tồn nói. “Nhưng tôi cũng muốn hỏi vài câu, vì những lời bà vừa nói đó có thể đưa thân chủ của tôi đến chỗ phải lĩnh án tử hình.”
- Vâng, đúng thế, - Rebecca lau nước mắt đáp, vẻ đã mạnh bạo hơn.
- Bà Elliot, bà vừa nói với tòa rằng cuộ sống của vợ chồng ông bà rất viên mãn.
- Vâng, chúng tôi rất yêu quý nhau.
- Vậy sao? - Fletcher nói. “Bà cũng nói lý do bà không tham dự buổi tranh luận trên ti-vi vì ông Elliot yêu cầu bà ngồi ở nhà để ghi lại những điều ông phát biểu, rồi sau đó ông bà sẽ trao đổi với nhau?”
- Vâng, đúng thế, - Rebecca đáp.
- Rất hoan nghênh điều đó, - Fletcher nói. “Nhưng tôi không hiểu tại sao trong mấy tháng qua, ban ngày cũng như ban đêm, không thấy bà đi với chồng để tham dự bất cứ hoạt động nào.
- Có đấy, - Rebecca đáp. “Nhưng ông nên biết công việc chính của tôi là ở nhà để giúp cho Ralph đỡ mệt nhọc sau những giờ vất vả đi vận động.”
- Bà còn giữ lại các ghi chú của bà trong các buổi tranh luận không?
Rebecca ngập ngừng. “Không, những gì tôi ghi chép đều đã đưa hết cho Ralph cả rồi.”
- Và bà cũng nói với tòa rằng bà rất quan tâm đến một số vấn đề?
- Vâng, đúng như vậy.
- Bà Elliot, tôi có thể hỏi đó là những vấn đề gì không?
Rebecca lại ngập ngừng. “Tôi không nhớ rõ, vì đã nhiều tháng rồi.”
- Nhưng bà chỉ quan tâm đến cuộc vận động của ông ấy, hằn bà phải nhớ một vài vấn đề mà bà rất quan tâm chứ. Dù sao cũng vì bà mà ông ấy ra ứng cử Thống đốc, để bà làm đệ nhất phu nhân kia mà.
- Vâng, có, à không, tôi nghĩ đó là vấn đề y tế.
- Bà cứ nghĩ thêm đi, bà Elliot. - Fletcher quay về bàn lấy ra một tờ giấy, “Tôi cũng có xem cuộc tranh cãi trên ti-vi, nhưng tôi ngạc nhiên không thấy ông ấy nêu vấn đề y tế”. Có lẽ bà nên xem lại câu bà vừa trả lời, vì tôi cũng có ghì chi tiết từng vấn đề trong cuộc tranh luận tối hôm đó.
- Thưa ngài, tôi phản đối. Luật sư bào chữa đến đây không phải để làm nhân chứng.
- Chấp thuận. Ông hãy hỏi tiếp đi, luật sư.
- Nhưng có một điều bà rất quan tâm, thưa bà Elliot - Fletcher nói tiếp. “Đó là việc ông Cartwright tấn công và đe dọa chồng bà với câu “tao sẽ còn giết mày”, phải thế không ạ?”
- Vâng, nghe câu đó thật kinh khủng, vì lúc đó cả thế giới theo dõi đài truyền hình.
- Thưa bà Elliot, không phải cả thế giới đâu, vì chỉ đến lúc chương trình truyền hình kết thúc người ta mới nghe thấy câu ấy.
- Nhưng trong bữa ăn tối chồng tôi cũng phải nói cho tôi biết chứ.
- Bà Elliot, có lẽ không phải thế. Tôi ngờ rằng bà không hề xem chương trình truyền hình, cũng như bà không hề tham dự bất cứ cuộc họp nào của chồng bà.
- Tôi có tham dự.
- Vậy bà thử nói cho đoàn bồi thẩm nghe xem bà đã tham dự cuộc họp nào của chồng bà trong suốt cuộc vận động ấy.
- Tôi làm sao nhớ hết được các cuộc họp của Ralph, vì ông ấy vận động từ hơn một năm nay rồi?
- Chỉ cần bà nhớ một cuộc thôi, - Fletcher quay sang đoàn bồi thẩm.
Rebecca lại bật khóc. Nhưng lần này không ai để ý, cũng không ai đưa khăn cho cô ta lau nước mắt.
- Bây giờ chúng ta hãy nhắc lại câu “tao sẽ còn giết mày”, một câu nói đã được phát trên truyền hình trước ngày bầu cử. - Fletcher vẫn nhìn đoàn bồi thẩm. “Ông Cartwright không đơn giản nói “tao sẽ giết mày”, vì nếu nói thế thì tệ hại quá. Thực ra câu ông ấy nói là “tao sẽ còn giết mày.” Chỉ một chữ còn đó thôi, người nghe có thể liên hệ ngay đến cuộc bầu cử sẽ diễn ra vào hôm sau.”
- Hắn giết chồng tôi kia mà, - Rebecca nói to. Lần đầu tiên Rebecca cao giọng.
- Bà Elliot, tôi còn vài câu hỏi cần được bà trả lời trước khi tôi đi đến kết luận ai đã giết chồng bà. Nhưng trước hết tôi xin trở lại những sự kiện tối hôm đó. Sau khi xem một chương trình ti-vi mà bà không nhớ được, và sau khi ăn tối với chồng để bàn những vấn đề mà bà không nhớ được, bà lên giường nằm trong khi chồng bà vào phòng làm việc để chuẩn bị cho bài diễn văn ngày hôm sau.
- Sự việc diễn ra đúng như thế đấy, - Rebecca nhìn Fletcher đáp với vẻ thách thức.
- Nhưng ông ấy đã biết rằng cuộc thăm dò dư luận cho thấy ông ấy bị tụt xa, vậy thì việc gì ông ấy phải mất thì giờ chuẩn bị bài diễn văn chấp nhận ứng cử mà ông ấy cũng biết sẽ chẳng có dịp nào đọc?
- Ông ấy vẫn tin là sẽ thắng cử, nhất là sau khi ông Cartwright nổi giận, và...
- Và gì nữa? - Fletcher hỏi, nhưng Rebecca im lặng. “Nếu thế thì hẳn là hai ông bà biết điều gì đó mà chúng tôi không biết,” Fletcher nói. “Nhưng lát nữa tôi sẽ nói đến điều này. Bà vừa nói bà lên giường nằm vào lúc nửa đêm, phải thế không?”
- Vâng, đúng thế, - Rebecca đáp với một giọng thách thức hơn.
- Và khi tiếng súng làm bà thức dậy, bà xem đồng hồ ở đầu giường?
- Phải, lúc đó là hơn hai giờ sáng.
- Vậy khi đi ngủ bà không đeo đồng hồ tay?
- Không, tôi đã cất các đồ trang sức vào chiếc két nhỏ của Ralph ở buồng ngủ. Ở chỗ tôi gần đây có nhiều trộm.
- Thế là ông ấy rất cẩn thận. Vậy bà vẫn cho rằng tiếng súng đầu tiên đã làm bà thức giấc.
- Vâng, chắc chắn như vậy.
- Bà Elliot, xin hỏi bà giữa tiếng súng thứ nhất với tiếng súng thứ hai là bao lâu? - Rebecca không trả lời ngay. “Xin bà cứ nghĩ đi, bà Elliot, vì tôi không muốn bà nhớ nhầm, rồi phải sửa lại chứng cứ như vừa rồi.”
- Thưa ngài, tôi phản đối, thân chủ của tôi không...
- Vâng, vâng, ông Ebden. Chấp nhận. Hãy xóa bỏ ý kiến đó trong biên bản. - Quay sang Fletcher, chánh án nói: “Ông Davenport, ông chỉ nên biện hộ thôi.”
- Tôi sẽ cố gắng, thưa ngài. - Fletcher nói, mắt vẫn nhìn đoàn bồi thẩm xem họ có theo dõi không. “Bà đã có đủ thì giờ nghĩ lại chưa, bà Elliot?” Anh lại chờ thêm một lát rồi hỏi tiếp. “Tiếng súng thứ nhất với tiếng súng thứ hai cách nhau bao lâu?”
- Ba phút, có lẽ là bốn phút, - Rebecca đáp.
Fletcher nhin luật sư công tố, rồi về bàn cầm đồng hồ bấm giờ bỏ vào túi. “Bà Elliot, khi bà nghe thấy tiếng súng đầu tiên, tại sao bà không gọi ngay cho cảnh sát, mà bà phải chờ ba bốn phút sau khi có tiếng súng thứ hai mới gọi?”
- Vì tôi không chắc là mình đã nghe rõ. Ông nên nhớ là tôi đã ngủ được một lúc rồi.
- Nhưng lúc ấy bà đã ra khỏi buồng ngủ, bà hoảng sợ nghe thấy ông Cartwright quát tháo với chồng bà và đe dọa giết, vậy bà phải hiểu rằng lúc đó chồng bà đang gặp nguy hiểm chứ. Tại sao bà không đóng cửa rồi quay vào buồng ngủ để gọi điện thoại cho cảnh sát? - Rebecca nhìn sang phía Richard Ebden. “Không đâu, thưa bà Elliot, lúc này ông Ebden không thể giúp gì cho bà được, vì ông ấy không tính trước là tôi sẽ hỏi bà câu này. Thực ra ông ấy không có lỗi gì, vì bà chỉ mới kể cho ông ấy nghe một nửa câu chuyện thôi.”
- Tôi phản đối, - Ebden đứng dậy nói.
- Chấp nhận, - chánh án nói. “Ông Davenport, ông chỉ hỏi bà Elliot thôi, đừng phát biểu gì khác. Đây là tòa án, không phải Thượng viện.”
- Thưa ngài, tôi xin lỗi, nhưng tôi đã biết trước câu trả lời. Ngài cũng thấy đó, bà Elliot không gọi cảnh sát vì bà cho rằng chồng bà đã bị bắn ngay từ phát súng đầu tiên.
- Tôi phản đối, - Ebden lại đứng dậy hét. Công chúng trong phòng xôn xao. Chánh án phải gõ búa để khôi phục trật tự.
- Không, không, - Rebecca nói. “Chỉ nghe Nat quát tháo với Ralph là tôi đã biết ngay chồng tôi bị bắn từ phát súng đầu.”
- Vậy tôi xin hỏi, tại sao bà không gọi cảnh sát ngay? - Fletcher quay nhìn Rebecca nhắc lại. “Tại sao bà phải chờ đến ba bốn phút sau khi nghe thấy tiếng súng thứ hai mới gọi?”
- Chuyện xảy ra quá nhanh, tôi không kịp nghĩ ngợi gì hết.
- Xin hỏi bà thường thích loại tiểu thuyết nào, bà Elliot?
- Thưa ngài, tôi phản đối. Việc này không liên quan đến....
- Bác bỏ. Ông Ebden, tôi thấy hình như sự việc đã gần sáng tỏ.
- Ngài thấy thế là đúng, - Fletcher nói, mắt vẫn nhìn thẳng vào nhân chứng. “Bà Elliot, tôi đảm bảo với bà đây không phải câu hỏi nhằm đánh lừa bà đâu. Tôi chỉ muốn bà cho tòa biết bà thích loại tiểu thuyết nào nhất thôi.”
- Tôi không thích riêng loại nào, Rebecca đáp. “Nhưng tác giả tôi ưa thích hơn cả là Hemingway.”
- Tôi cũng thích, - Fletcher nói. Anh lại lấy đồng hồ bấm giờ trong túi, rồi hỏi chánh án: “Thưa ngài, tôi xin phép ra ngoài một chút được không?”
- Ông Davenport, ông ra ngoài làm gì?
- Để chứng minh rằng thân chủ của tôi không bắn phát súng đầu tiên.
Chánh án gật. “Được, ông Davenport, xin mời ông nhanh cho.”
Fletcher bấm đồng hồ bỏ vào túi. Anh dùng lối giữa đi ra ngoài. “Thưa ngài,” Ebden đứng vụt dậy nói: “Tôi phản đối việc ông Davenport định biến phiên tòa thành rạp xiếc.”
- Nếu đúng là như vậy, khi nào ông Davenport quay về đây tôi sẽ nghiêm khắc phê bình.
- Nhưng thưa ngài, như thế có thể cho là công bằng đối với thân chủ của tôi không ạ?
- Ông Ebden, tôi cũng nghĩ thế. Nhưng ông Davenport đã nói trước rằng nếu tòa chỉ căn cứ lời khai của nhân chứng thì thân chủ của ông ta có thể lĩnh án tử hình.
Luật sư công tố ngồi xuống. Ông ta bàn với mấy người trong tổ, còn công chúng ngồi trong phòng xôn xao bàn tán. Chánh án cũng nóng ruột gõ gõ ngón tay lên mặt bàn, thỉnh thoảng liếc nhìn đồng hồ trên cửa ra vào.
- Ông Ebden, tôi sẽ chấp nhận yêu cầu của ông nếu trong vòng bốn phút nữa ông Davenport chưa quay lại đây. - Luật sư công tố tỏ vẻ khoái chí. Chánh án cũng nhìn Ebden mỉm cười như hai người đã có thỏa thuận với nhau thế nào đó.
- Thưa ngài, bây giờ thì tôi phải... - luật sư công tố vừa lên tiếng bỗng thấy cửa ngoài mở, Fletcher đã quay về và đang bước vào giữa phòng. Anh đưa cho bà Elliot cuốn truyện Chuông Nguyện Hồn Ai của Hemingway rồi quay sang chánh án:
- Thưa ngài, tòa đã ghi đúng thời gian tôi vắng mặt chứ ạ? - anh nói và đưa đồng hồ bấm giờ cho chánh án.
- Chánh án Kravats cầm đồng hồ, bấm nút xem, rồi tuyên bố: “Ba phút bốn mươi chín giây.”
- Fletcher lại quay sang nhân chứng. “Bả Elliot, tôi đã có đủ thì giờ ra ngoài, đến thư viện ở đầu phố, đưa thẻ thư viện mượn một cuốn sách của Hemingway, rồi quay lại phòng xử án, vậy mà vẫn còn mười một giây nữa mới hết bốn phút. Nhưng tại sao cũng khoảng thời gian ấy lại không dù cho bà quay về buồng ngủ, gọi số 911 yêu cầu trợ giúp trong khi bà biết chồng bà đang gặp nguy hiểm. Lý do bà đã không làm như thế vì bà biết chính chồng bà đã bắn phát súng thứ nhất, và bà lo sợ không hiểu ông ấy sẽ còn có thể làm gì nữa.”
- Nhưng dù có biết thế đi nữa, - Rebecca nói, vẻ như đã mất bình tĩnh, “thì phát súng thứ hai mới quan trọng, vì đó chính là phát súng đã giết Ralph. Có lẽ ông quên rằng phát thứ nhất đã bắn lên trần rồi sao? Hay ông cho rằng chồng tôi tự sát?”
- Tôi không cho là như vậy, - Fletcher nói. “Nhưng tại sao bà không nói thẳng với tòa rằng sau khi nghe thấy phát súng thứ hai bà đã làm gì?”
- Tôi ra đầu cầu thang thấy ông Cartwright đang bỏ chay.
- Nhưng ông ấy đâu có trông thấy bà?
- Không, ông ta chỉ quay lại phía tôi.
- Tôi không nghĩ thế, thưa bà Elliot. Tôi nghĩ bà rõ ràng đã trông thấy ông ấy đàng hoàng đi qua trước mặt bà trong hành lang.
- Ông ta không thể đi qua trước mặt tôi trong hành lang được, vì lúc đó tôi ở trên đầu cầu thang.
- Đồng ý là nếu bà đứng trên đầu cầu thang thì ông ấy không thể trông thấy bà, - Fletcher nói rồi về bàn lấy một tấm ảnh quay lại chỗ nhân chứng. Anh đưa tấm ảnh cho Rebecca. “Bà Elliot, bà xem tấm ảnh này sẽ thấy nếu đứng trên đầu cầu thang thì không thể nào nhìn thấy bất cứ ai đi từ phòng làm việc của chồng bà ra hành lang rồi chạy ra cửa.” Anh dừng lại để đoàn bồi thẩm hiểu ý anh vừa nói. Rồi anh tiếp: “Bà Elliot, sự thật là bà không đứng trên đầu cầu thang, mà bà đứng trong hành lang khi ông Cartwright từ phòng làm việc của chồng bà bước ra. Nếu bà muốn, tôi sẵn sàng đồng ý đề nghị với chánh án để đoàn bồi thẩm đến nhà bà xem thực địa và kiểm tra xem bà nói đúng hay không.”
- Có thể lúc đó tôi đang đứng ở giữa cầu thang.
- Bà cũng không đứng ở giữa cầu thang, bà Elliot. Bà đứng trong hành lang, và lúc đó bà cũng không mặc áo ngủ như bà vừa nói, mà bà mặc bộ đồ xanh như đã mặc trong tiệc rượu tối hôm đó, và cũng vì thế bà không hề xem chương trình tranh cãi trên ti-vi.
- Tôi mặc áo ngủ, đã có ảnh chứng minh hẳn hoi.
- Vâng, có ảnh, - Fletcher nói rồi về bàn lấy một tấm ảnh khác. “Thưa ngài, tôi đề nghị tòa xét bằng chứng số 122.”
Chánh án, tổ công tố và đoàn bồi thẩm vội lục tìm hồ sơ, trong khi đó Fletcher đưa tấm ảnh đến cho Rebecca.
- Đây này, - cô ta nói. “Tôi đã bảo là tôi mặc áo ngủ kia mà. Lúc đó tôi ngồi trong hành lang và rõ ràng đang mặc áo ngủ.”
- Đúng thế, thưa bà Elliot. Ảnh này do nhiếp ảnh của cảnh sát chụp, và chúng tôi đã cho phóng to để xem kỹ các chi tiết trong đó. Thưa ngài, tôi đề nghị dùng tấm ảnh phóng to này làm bằng chứng.
- Thưa ngài, tôi phản đối, - Ebden đứng dậy nói. “Chúng tôi chưa có dịp nghiên cứu tấm ảnh này.”
- Ông Ebden, đây là bằng chứng của chính quyền, mà ông cũng đã có ảnh này từ mấy tuần nay rồi. - chánh án nói. “Bác bỏ điều ông phản đối.”
- Xin ông hãy xem cho kỹ, - Fletcher cầm tấm ảnh phóng to từ tay Rebecca đưa lại cho luật sư công tổ. Lục sự tòa cũng đưa cho các thành viên trong đoàn bồi thẩm xem. Fletcher quay lại nhìn Rebecca. “Xin bà nói cho tòa biết bà đã thấy gì trong tấm ảnh.”
- Tấm ảnh này chụp tôi mặc áo ngủ và đang ngồi trong hành lang.
- Đúng thế, nhưng lúc ấy bà đeo gì ở cổ tay bên trái và trên cổ? - Fletcher hỏi, rồi quay sang đoàn bồi thẩm cũng đang xem tấm ảnh.
Mặt Rebecca bỗng tái mét.
- Bà nhớ không? Đó là chiếc đồng hồ đeo tay và chiếc vòng ngọc trai. Fletcher nói. “Những thứ mà bà nói là đã cất vào két trước khi đi ngủ vì chỗ bà ở gần đây có nhiều trộm.” Fletcher quay sang cảnh sát trưởng Culver và thám tử Petrowski ngồi ở hàng ghế đầu. “Như thám tử Petrowski cũng đã nói đó, những tay nghiệp dư thường mắc sai lầm nhỏ.” Fletcher lại quay sang nhìn thẳng vào Rebecca nói tiếp: “Bà Elliot, có thể bà đã quên không tháo đồng hồ đeo tay và chiếc vòng, nhưng tôi xin nói bà còn quên một thứ nữa, đó là bà đã không cởi bỏ bộ đồ.”
Fletcher đặt tay lên thành gỗ trước đoàn bồi thẩm, rồi từ từ nói một câu lạnh lùng: “Vì bà đã quên không làm thế trước khi giết chồng bà.”
Nhiều người đứng vụt dậy. Chánh án lại phải liên tục gõ búa để giữ im lặng nghe luật sư công tố nói: “Tôi phản đối. Việc đeo đồng hồ hay không làm sao chứng minh được rằng bà Elliot giết chồng?”
- Đồng ý với ông Ebden, - chánh án nói, rồi quay sang Fletcher: “Luật sư, ông kết luận như vậy có phải là quá vội không?”
- Thưa ngài, vậy xin để tôi nói rõ từng điểm với luật sư công tố. - Chánh án gật đầu. “Lúc ông Cartwright đến nhà và đang đứng bên ngoài thì đã nghe thấy ông bà Elliot to tiếng với nhau. Ông ấy gõ cửa, ông Elliot ra mở, còn bà Elliot lúc đó không có mặt. Tôi sẵn sàng thừa nhận rằng bà Elliot đã chạy lên đầu cầu thang đứng nghe và không ai trông thấy bà. Nhưng khi có tiếng súng đầu tiên thì bà đã xuống hành lang, đứng nghe chồng bà với thân chủ của tôi đang to tiếng. Rồi ba bốn phút sau, ông Cartwright bước ra, ông ta đi qua trước mặt bà Elliot lúc ấy đứng trong hành lang rồi mới ra cửa. Ông Cartwright có quay lại nhìn bà Elliot, vì vậy ngay đêm đó khi cảnh sát hỏi ông ấy mới có thể nói bà Elliot mặc bộ đồ xanh và đeo chiếc vòng ngọc. Nếu đoàn bồi thẩm xem kỹ tấm ảnh, và nếu tôi không lầm, thì hôm nay đến đây bà Elliot vẫn đeo chiếc vòng ấy.” Rebecca chợt đưa tay lên sờ chiếc vòng trong khi Fletcher tiếp tục: “Nhưng thưa bà Elliot, bà đừng căn cứ vào lời khai của thân chủ tôi, mà lời khai của chính bà kia.” Anh lại giở một trang tờ khai của bà ta với chính quyền, rồi đọc: “Tôi chạy vào phòng làm việc đã thấy chồng tôi nằm trên vũng máu, thế là tôi liền gọi cảnh sát.”
- Đúng là đêm đó tôi có gọi đến nhà cảnh sát trưởng Culver. Chính ông ấy cũng xác nhận như thế, - Rebecca ngắt lời.
- Nhưng tại sao bà lại gọi ngay cho cảnh sát trưởng?
- Vì chồng tôi bị giết chứ sao?
- Nhưng trong lời khai với thám tử Petrowski sau khi chồng bà chết, bà lại nói là trông thấy Ralph ngồi chúi trong góc phòng, máu tràn ra miệng, và bà đã lập tức gọi cảnh sát.
- Thì đúng là tôi đã làm thế, - Rebecca quát to. Fletcher lại quay sang đoàn bồi thẩm. “Nếu tôi thấy vợ tôi ngồi chúi ở góc nhà và máu tràn ra miệng, việc đầu tiên là tôi phải xem vợ tôi còn sống không đã, nếu còn sống thì tôi chưa gọi cảnh sát vội, mà việc đầu tiên là tôi phải gọi xe cấp cứu. Nhưng thưa bà Elliot, bà đã không gọi xe cấp cứu. Tại sao vậy? Vì bà đã biết là chồng bà chết rồi.”
Cả phòng lại xôn xao. Những nhà báo không phải kỳ cựu và không biết tốc ký đều cố ghi lại bằng chữ thường từng câu nói của Fletcher.
- Thưa bà Elliot, - Fletcher nói tiếp. “Cho phép tôi nhắc lại câu bà vừa nói khi nãy với luật sư công tố.” Anh lại cầm một trang giấy trên bàn đem ra đọc: ‘Tôi chợt thấy lạnh người và tưởng như muốn ngất xỉu. Tôi lập cập bước ra hành lang rồi gục ngay xuống sàn.’” Fletcher vứt trang giấy xuống bàn rồi quay sang Rebecca: “Bà không hề xem chồng còn sống hay không, mà bà cũng không cần xem, phải thế không thưa bà, vì bà biết ông ấy chết rồi. Nói cách khác là chính bà đã giết ông ấy.”
- Nếu thế sao không có vết khói súng trên áo tôi? - Rebecca quát to hơn cả tiếng chánh án gõ búa.
- Vì lúc bắn chồng, bà đâu có mặc áo ngủ, thưa bà Elliot. Bà vẫn mặc bộ đồ xanh từ lúc tối. Chỉ sau khi giết chồng rồi, bà mới chạy lên gác thay áo ngủ. Chẳng may lúc thám tử Petrowski rú còi và phóng xe quá tốc độ để tranh thủ đến nơi trong vòng sáu phút, bà đã chạy vội xuống nhà mà quên không tháo đồng hồ đeo tay và chiếc vòng cổ. Tệ hơn nữa, bà cũng không có đủ thì giờ đóng cửa trước. Nếu như bà nói, ông Cartwright giết chồng bà và bỏ chạy ra cửa, thì việc đầu tiên là bà phải đóng cửa để đề phòng ông ta có thể quay lại chứ. Nhưng thám tử Petrowski là người có ý thức nghề nghiệp, ông ta đến nơi quá nhanh cho nên mới ngạc nhiên thấy cửa vẫn mở. Những tay nghiệp dư thường hoảng hốt nên mới mắc sai lầm nhỏ nhặt, - Anh hạ giọng: “Sự thật là sau khi ông Cartwright đi qua trước mặt bà trong hành lang, bà đã chạy ngay vào phòng, nhặt lấy khẩu súng, và bà cho lúc đó là cơ hội tốt nhất để thủ tiêu người chồng mà bà đã căm ghét từ lâu. Phát súng mà ông Cartwright nghe thấy sau khi phóng xe ra khỏi nhà chính là phát súng mà bà đã giết chồng. Không phải ông Cartwright, mà chính bà đã bóp cò súng. Điều ông Cartwright làm chẳng qua chỉ giúp cho bà có chứng cớ ngoại phạm để giải quyết vấn đề của bà thôi.” Ngừng một lát, anh quay sang đoàn bồi thẩm nói tiếp: “Nếu như bà đã nhớ tháo đồng hồ đeo tay và vòng cổ trước khi xuống cầu thang, ra đóng cửa trước, rồi điện gọi xe cấp cứu chứ không gọi cảnh sát trưởng, thì như thế mới thật là bà đã làm việc giết người một cách hoàn hảo, và thân chủ của tôi sẽ phải lãnh án tử hình là cái chắc.”
- Tôi không giết ông ấy.
- Vậy thì ai giết? Không thể là ông Cartwright được, vì ông ấy đã bỏ đi trước khi có phát súng thứ hai. Chắc bà còn nhớ câu ông ấy khai với cảnh sát trưởng rằng “lúc tôi bỏ đi hắn còn sống”, và cũng chính vì thế ông Cartwright không cần phải thay bộ đồ mặc từ lúc tôi. - Fletcher lại quay sang phía đoàn bồi thẩm, nhưng lúc này họ đều nhìn vào Rebecca.
Cô ta đưa hai tay lên ôm mặt, lầm bầm: “Ralph là kẻ duy nhất phải đem ra xử mới đúng. Hắn phải chịu trách nhiệm về cái chết của hắn.”
Chánh án Kravats phải cố gắng lắm mới phục hồi trật tự trong phòng xử án. Fletcher chờ mọi người im lặng rồi nói tiếp.
- Sao lại có thể như thế được, bà Elliot? - anh hỏi. “Dù sao thì thám tử Petrowski cũng đã nói không ai có thể tự bắn vào mình ở khoảng cách ba bước được.”
- Ông ấy đã buộc tôi phải làm thế.
Công chúng nhìn nhau xôn xao. Họ lẩm bẩm nhắc lại câu Rebecca vừa thốt ra. Luật sư công tố Ebden đứng bật dậy.
- Tôi phản đối, thưa ngài. Nhân chứng đang bị....
- Bác bỏ. - Chánh án Kravats nói. “Ông Ebden, ông ngồi xuống đi.” Rồi quay sang nhân chứng. “Bà Elliot, bà vừa nói “ông ấy đã buộc tôi phải làm thế” nghĩa là sao?
Rebecca quay nhìn chánh án. Ông ta cũng lo lắng nhìn cô ta. “Thưa ngài, Ralph đã tìm mọi cách để có thể thắng cử bằng mọi giá. Nhưng khi nghe Nat nói Luke đã tự sát, ông ấy biết chẳng còn hy vọng gì làm thống đốc được nữa. Ông ấy đi lại trong phòng, cứ nhắc mãi câu “tao sẽ còn giết mày”. Rồi bỗng ông ấy nói: “có cách rồi, sẽ phải làm thế thôi.”
- Nghĩa là thế nào? - chánh án hỏi.
- Thưa ngài, lúc đầu tôi cũng không hiểu ông ấy muốn gì. Nhưng ông ấy quát tháo, bảo tôi: “Không có thì giờ tranh cãi nữa, nếu hắn bỏ trốn thì ta không còn dịp nào nắm lại được. Thế này nhé, trước hết em bắn một phát vào vai anh đi, rồi gọi cảnh sát trưởng đến nói là em đang nằm trên giường thì nghe có tiếng súng, rồi em chạy xuống nhà thì nghe phát súng nữa, và đó cũng là lúc em trông thấy Cartwright bỏ chạy ra ngoài.”
- Nhưng tại sao bà có thể nghe một đề nghị vô lý thế được? - chánh án hỏi.
- Tôi không nghe, - Rebecca đáp. “Tôi chỉ bảo ông ấy muốn thì cứ tự bắn vào mình, còn tôi không muốn dính dáng đến chuyện ấy.”
- Rồi ông ta bảo sao? - chánh án hỏi.
- Ông ấy bảo không tự bắn vào mình được, vì như vậy cảnh sát sẽ biết ngay. Còn nếu tôi bắn thì cảnh sát không biết được.
- Nhưng bà vẫn chưa giải thích tại sao bà đồng ý làm thế.
- Tôi không đồng ý, - Rebecca đáp. “Tôi bảo tôi không muốn dính vào chuyện ấy, Nat chưa bao giờ làm gì hại đến tôi. Thế là Ralph giằng lấy khẩu súng nói “nếu em không muốn thế thì chỉ còn một cách là phải bắn em.” Lúc ấy tôi sợ hãi vô cùng. Rồi ông ấy nói: “Anh sẽ công bố cho mọi người biết là Nat Cartwright đã giết em khi em chạy đến cứu, rồi mọi người sẽ thông cảm cho một người góa vợ.” Rồi ông ấy lại cười và nói: “Em đừng tưởng anh không dám làm thế đâu.” Rồi ông ấy rút mùi xoa trong túi bảo tôi: “Em hãy bọc mùi xoa vào ngón tay để khỏi có dấu vân tay trên cò súng.” Rebecca ngừng một lát rồi nói tiếp. “Tôi chỉ nhớ lúc đó tôi cầm khẩu súng nhằm vào vai Ralph, và tôi nhắm mắt bóp cò. Lúc mở mắt đã thấy Ralph nằm lăn dưới đất. Tôi không xem ông ấy có chết không, chỉ hoảng hốt quăng khẩu súng rồi chạy lên gác gọi đến nhà cảnh sát trưởng vì Ralph đã dặn trước thể. Rồi tôi thay áo. Vừa khoác được áo ngủ lên người thì có tiếng còi rủ. Tôi vén màn cửa nhìn ra thấy xe cảnh sát đã gần vào đến nơi. Tôi chạy xuống thì xe đã đến cửa. Tôi nằm gục xuống hành lang vừa lúc thám tử Petrowski chạy vào.” Cô ta cúi gằm mặt. Lần này cô ta khóc thật chứ không giả vờ nữa. Khắp phòng xử án nhao nhao tiếng công chúng bàn tán về những gì Rebecca vừa thuật lại.
Fletcher quay về phía luật sư công tố lúc ấy cũng đang xì xào với các tổ viên. Anh để mặc họ, về chỗ ngồi bên cạnh Nat. Lát sau Richard Ebden đứng dậy nói: “Thưa ngài...”
- Ông Ebden muốn nói gì nữa? - chánh án hỏi.
- Chúng tôi xin rút những lời buộc tội bị cáo. - Rồi ngưng một chút, ông ta tiếp: “Nhưng về phần cá nhân,” ông ta quay nhìn Nat và Fletcher, “tôi thấy hai ông cộng tác với nhau như vậy rất tốt. Tuy nhiên tôi cũng mong được biết tình hình sau này sẽ thế nào khi hai ông đối đầu với nhau trong cuộc bầu cử.”
Các hàng ghế công chúng vỗ tay ầm ầm. Không ai nghe rõ chánh án vừa ra lệnh tha bị cáo, giải tán bồi thẩm đoàn, và tuyên bố vụ án kết thúc.
Nat vươn người sang phía Fletcher nói to: “Cảm ơn anh. Tôi sẽ nhớ suốt đời và không biết trả ơn anh thế nào. Chỉ biết cảm ơn anh thế thôi.”
Fletcher cười: “Trên đời có hai loại thân chủ, một loại người ta mong không bao giờ gặp lại, còn một loại được coi như bạn cho đến hết đời...”
Su Ling bỗng ở đâu xuất hiện. Cô ôm choàng lấy Nat.
- Tạ ơn Chúa, - cô nói.
- Tạ ơn Ngài Thống đốc chứ, - Fletcher nói. Đã mấy tuần nay bây giờ Nat và Su Ling mới được cười. Nat chưa kịp nói gì, bỗng thấy Lucy chạy đến bên Fletcher. “Bố giỏi thật đấy. Con tự hào về bố lắm.
- Còn khen bố cơ à? - Fletcher nói. “Giới thiệu với anh, đây là Lucy, con gái tôi. Nó chưa đủ tuổi để bỏ phiếu cho anh đâu, nhưng nếu nó...” Fletcher bỗng nhìn quanh. “Vậy cái người đàn bà đã xui bố làm việc này đâu rồi?”
- Mẹ đang còn ở nhà, - Lucy đáp. “Chính bố đã bảo mẹ là phải một tuần nữa ông Cartwright mới ra làm chứng kia mà.”
- Đúng thế, - Fletcher nói.
- Nhờ anh chuyển lời chúng tôi cảm ơn chị, - Su Ling nói. “Chúng tôi sẽ nhớ mãi việc chị Annie đã thuyết phục anh đứng ra đại diện cho chồng tôi. Có lẽ sau đây chúng ta còn gặp nhau, và...”
- Sẽ không gặp nhau trước cuộc bầu cử đâu, - Fletcher nói. “Tôi còn hy vọng ít ra cũng có một thành viên trong gia đình bỏ phiếu cho tôi.” Anh quay sang Nat nói: “Anh có biết lý do thực sự tại sao tôi đã cố gắng bào chữa cho vụ án này không?”
- Chắc do anh không muốn vài tuần tới phải tranh cử với Barbara Hunter. - Nat nói.
- Có lẽ thế, - Fletcher cười đáp.
Fletcher định bước sang bắt tay tổ công tố, nhưng anh dừng lại nhìn Rebecca còn đang ngồi ở ghế nhân chứng, chờ mọi người giải tán. Cô ta cúi gầm mặt, trông thảm hại.
- Không thể tin được, - Fletcher nói, “Nhưng tôi nghĩ cũng thấy tội nghiệp cho cô ta.”
- Cũng phải thôi, - Nat nói, “Có điều nếu giết vợ mà giúp cho hắn thắng cử thì Ralph Elliot cũng sẽ làm.”
