Nhưng người ta bảo rằng tôn giáo của chúng ta đã mất: chúng ta không còn tin vào Thánh Edmund, không còn thấy bóng hình ngài “trên vành vòm trời,” đầy đe dọa hoặc chứng thực! Những Quy luật tuyệt đối của Thượng đế, được bảo chứng bởi một Thiên đàng vĩnh cửu và một Hỏa ngục vĩnh cửu, nay đã trở thành Triết học Đạo đức, được bảo chứng bằng những tính toán khôn ngoan về Lợi và Lỗ, bằng những cân nhắc yếu ớt về Niềm vui của Đức hạnh và Sự cao thượng trong đạo đức.
Sự thật đúng là như vậy. Nói theo ngôn từ cổ xưa, chúng ta “đã quên mất Thượng đế;”—còn theo ngôn từ hiện đại nhất và chân lý đích thực của vấn đề, chúng ta đã tiếp nhận Thực tại của Vũ trụ này theo một cách hoàn toàn sai lệch. Chúng ta lặng lẽ nhắm mắt trước Bản thể vĩnh cửu của muôn loài, và chỉ mở mắt đón nhận những Biểu hiện cùng Sức vóc giả tạo của chúng. Chúng ta âm thầm tin rằng Vũ trụ này về bản chất là một Dấu hỏi lớn không thể hiểu nổi; còn về bề ngoài thì vô cùng rõ ràng, nó là một cái Chuồng gia súc và Trại tế thần lớn lao, bao la nhất, với những dãy bếp và bàn ăn vô tận—nơi mà kẻ nào tìm được chỗ ngồi thì kẻ đó khôn ngoan! Mọi Chân lý của Vũ trụ này đều bấp bênh; chỉ có lợi nhuận và thua lỗ của nó, bánh pudding và lời ca tụng của nó là hiển hiện rõ mồn một đối với con người thực tế.
Đối với chúng ta, Thượng đế không còn tồn tại nữa! Các Luật lệ của Thượng đế đã trở thành Nguyên tắc Hạnh phúc Tối đa, một Sự tiện lợi Nghị viện: bầu trời bao trùm chúng ta chỉ như một chiếc Đồng hồ Thiên văn; một cái đích để kính thiên văn của Herschel bắn khoa học vào, bắn sự ủy mị vào:—theo ngôn từ của chúng ta và của Jonson thời xưa, con người đã đánh mất linh hồn bên trong mình; và giờ đây, sau khoảng thời gian đáng lẽ phải thế,—bắt đầu cảm thấy sự thiếu vắng nó! Đây thực sự là vết loét dịch hạch; là tâm điểm của Nạn hoại thư Xã hội toàn cầu, đang đe dọa mọi giá trị hiện đại bằng một cái chết kinh hoàng. Đối với ai chịu ngẫm nghĩ, đây chính là cái thân cây, với những rễ cái và rễ cọc, với những cành cây upas lan rộng khắp thế gian cùng những giọt nhựa độc nguyền rủa, nơi thế giới đang oằn mình trong cảnh suy mòn và đau đớn. Khi đặt tay lên đây, bạn đang chạm vào tâm điểm của mọi căn bệnh, của bệnh học kinh hoàng về các bệnh tật của chúng ta. Không còn tôn giáo; không còn Thượng đế; con người đã mất đi linh hồn, và luống cuồng tìm kiếm muối sát trùng. Vô ích thôi: trong việc lật đổ các vị Vua, thông qua các Dự luật Cải cách, trong các cuộc Cách mạng Pháp, Khởi nghĩa Manchester, chẳng tìm đâu ra phương thuốc nào. Căn bệnh hủi voi hôi hạm, dẫu được dịu đi trong chốc lát, lại bùng lên với sức mạnh mới và sự tuyệt vọng mới ngay giờ phút tiếp theo.
Vì thực chất đây không phải là thực tế chân chính của thế giới; thế giới không được tạo dựng theo lối đó, mà là theo một cách khác!—Thật vậy, bất kỳ Xã hội nào xuất phát từ giả thuyết Không-Có-Thượng đế này sẽ đi đến một hoặc hai kết quả. Những điều bất lương, mỗi sự bất lương đều được tháp tùng bởi Nỗi thống khổ và Sự trừng phạt tương ứng; những Bóng ma, những Sự ngốc nghếch, và những cuộc Tranh luận về Luật Ngô kéo dài mười năm, kẻ diễu hành trên Trái Đất vào ban ngày—tắc hẳn phải vô cùng đông đúc! Vũ trụ vốn dĩ về bản chất là một Dấu hỏi, lại quá có khả năng là một “trò lừa bịp vô tận,” thì hà cớ gì một trò lừa bịp nhỏ nhặt nào lại có thể làm chúng ta ngạc nhiên? Tất cả đều thuận theo trật tự của Tự nhiên; và những bóng ma phi ngựa lộc cộc dọc các con đường, từ đầu này đến đầu kia sự tồn tại của chúng ta, chẳng khiến ai ngạc nhiên cả. Trại tế thần St. Ives bị yểm bổng và Giới quý tộc Joe-Manton; Chủ nghĩa Mammon lao động khổng lồ gần như bị siết cổ trong lưới bắt gà gô của Chủ nghĩa Nhàn rỗi giả dạng người khổng lồ—cảnh tượng này, trong mọi nhánh rễ, trong muôn vàn hình thái và con số của nó, đã quá đỗi quen thuộc với chúng ta.
Người ta bảo rằng Tôn giáo Giáo hoàng đang thịnh hành vô cùng trong những năm gần đây; và là tôn giáo có vẻ sống động nhất hiện nay. “Nó đã có ba trăm tuổi trong bụng,” M. Jouffroy tính toán; “đó là lý do tôi tôn trọng nó!”—Đức Giáo hoàng già ở Rome, thấy việc quỳ quá lâu trong lúc họ đẩy xe chở ngài đi khắp các con đường để ban phước cho dân chúng vào Ngày lễ Corpus-Christi thật nhọc nhằn, bèn phàn nàn về chứng thấp khớp; thế là các Hồng y của ngài hội ý;—sau một hồi nghiên cứu, họ dựng cho ngài một hình nhân độn áo choàng, làm bằng sắt và gỗ, nhồi len hoặc tóc nướng; và đặt nó ở tư thế quỳ. Hình nhân độn, hoặc cái mông của một hình nhân; ngài ngồi thoải mái ở tầng thấp hơn, dùng áo choàng và vải vóc để nối phần đầu sống và đôi bàn tay xòe rộng của mình vào cái hình nhân ấy: phần mông cùng áo choàng thì quỳ, Đức Giáo hoàng thì nhìn và giơ đôi tay xòe ra; và thế là cả hai kết hợp với nhau ban phước cho dân chúng thành Rome vào Ngày lễ Corpus-Christi, một cách tốt nhất có thể.
Tôi đã ngẫm nghĩ về vị Giáo hoàng lưỡng cư này, với phần lưng bằng len và sắt, với phần đầu và đôi tay bằng da thịt, và cố gắng tính toán tử vi cho ngài. Tôi coi ngài là vị Giáo hoàng đáng chú ý nhất từng làm lu mờ ánh ban mai của Thượng đế, hay hằn lên võng mạc con người, trong suốt mấy ngàn năm qua. Hơn thế nữa, kể từ khi Hỗn mang lần đầu rùng mình, và “hắt hơi,” theo lời người Ả Rập, với tia sáng mặt trời đầu tiên chiếu xuyên qua nó, thì có sản phẩm kỳ lạ nào hơn giữa Tự nhiên và Nghệ thuật cùng phối hợp tạo ra? Đây là một Vị Thượng tế Tối cao tin rằng Thượng đế là—Nhân danh Thượng đế, ngài tin Thượng đế là gì?—và nhận ra rằng mọi sự thờ phụng Thượng đế chỉ là một trò ảo ảnh sân khấu gồm nến sáp, tiếng đại phong cầm, thánh ca Gregorian, tiếng kèn cõi đám ma, các hồng y áo tím, những cái mông bằng len và sắt, được bày biện một cách nghệ thuật—để cứu những kẻ vô minh khỏi những điều tồi tệ hơn.
Hỡi bạn đọc, tôi không nói ai là kẻ được chọn của Belial. Vị Giáo hoàng lưỡng cư tội nghiệp này cũng phân phát bánh mì cho người nghèo; bên trong ngài ẩn chứa nhiều điều tốt đẹp hơn chính ngài nhận thức được. Những tu sĩ Dòng Tên tội nghiệp của ngài, trong trận Dịch tả ở Ý vừa qua, cùng với một vài Bác sĩ người Đức, là những sinh vật duy nhất không bị nỗi kinh hoàng hèn nhát làm cho phát điên: họ không sợ hãi lao xuống mọi vực sâu và nhà thương điên; canh gác bên gối kẻ sắp chết, mang theo sự trợ giúp, lời khuyên và hy vọng; tỏa sáng như những định tinh rực rỡ, khi mọi thứ khác đã tắt lẹm trong đêm tối hỗn loạn: hãy tôn vinh họ! Vị Giáo hoàng tội nghiệp này—ai mà biết được điều tốt đẹp nào ẩn chứa trong ngài? Trong một Thời đại vốn dĩ quá đễ quên lãng, ngài vẫn gìn giữ kỷ vật đau thương và ma quái nhất về Đấng Tối cao, Đấng Tràn đầy Hồng phúc, từng hiện hữu; và rồi trong những hình thức phù hợp mới, sẽ lại phải phần nào tái hiện. Chẳng phải ngài giống như một hình ảnh đầu lâu xương chéo vĩnh cửu, với câu hiệu Resurgam của chúng, trên nấm mồ của một Chủ nghĩa Anh hùng Phổ quát—nấm mồ của Kitô giáo hay sao? Những Cao quý ấy, được mua bằng dòng máu ròng tốt nhất của thế gian, không thể bị mất đi; dù trong bất kỳ sự hỗn loạn nào đi nữa, chúng ta cũng không thể phung phí để mất chúng. Ngày đó sẽ đến với tất cả chúng ta, và với một vài người thì nó đã đến, khi không một phàm nhân nào, với trái tim khao khát một “Sự khiêm nhường Thần thánh” hoặc “Hình thức Dũng khí Tối cao” nào khác, cần phải tìm kiếm nó trong những chiếc đầu lâu, mà sẽ nhìn thấy nó hiện hữu xung quanh mình ở cái đầu sống xinh đẹp này hay cái đầu sống xinh đẹp khác.
Bên cạnh đó, ở vị Giáo hoàng tội nghiệp này, và tập quán thực hành Thuyết Sân khấu trong Sự thờ phụng của ngài, có một sự bộc trực mà tôi khá kính trọng. Không lửng lơ nửa vời, ngài dấn thân thờ phụng bằng máy móc sân khấu với một trái tim trọn vẹn; cứ như thể trong Tự nhiên hiện nay không có và chẳng thể có cách nào khác. Ngài sẽ hỏi bạn: Còn cách nào khác nữa? Ẩn giấu một cách tử tế bên dưới khúc Thánh ca Gregorian và Trò ảo ảnh ánh nến sáp xinh đẹp này của tôi là một Vực thẳm, của Sự hoài nghi đen tối, Chủ nghĩa hoài nghi, thậm chí là Chủ nghĩa Gia-cô-banh quần rách; một Địa ngục không đáy. Hãy nghĩ về điều đó. “Ao Groby được lợp bằng bánh kếp,”—như cách chủ quán trọ của Jeannie Deans thách thức nó phải thế! Sự Không đáy của Chủ nghĩa Hoài nghi, Chủ nghĩa Vô thần, Chủ nghĩa Gia-cô-banh, kìa, nó đã được lợp kín, che giấu khỏi sự tuyệt vọng của bạn, bằng những đạo cụ sân khấu được sắp đặt một cách khôn ngoan. Cái mông độn này của tôi không chỉ cứu tôi khỏi chứng thấp khớp, mà còn cứu cả bạn khỏi những chủ nghĩa quái quỉ nào khác nữa! Trên Cuộc hành hương không dẫn tới đâu này của cuộc đời bạn, một khúc quân hành Squallacci du dương và Thánh ca Gregorian đang đồng hành cùng bạn, và Đêm tối mịt mờ của Địa ngục đã được che giấu kỹ càng!
Ừ quả thật, ít có kẻ nào thờ phụng bằng cái gáo quay của người Kalmuck lại làm điều đó một cách vĩ đại, bộc trực hay hiệu quả đến thế. Người ta nói rằng nhà hát Drury-Lane, và nói thế là nói quá nhiều, có thể học hỏi ở ngài cách hóa trang vai diễn, cách sắp xếp ánh sáng và bóng tối. Ngài là Diễn viên kịch vĩ đại nhất hiện đang lĩnh lương trên thế giới này. Vị Giáo hoàng tội nghiệp; và tôi nghe nói ngài cũng đang nhanh chóng phá sản; và chỉ trong một số năm có thể đếm được (còn lâu mới tới thời hạn 'ba trăm năm'), sẽ chẳng còn lấy một xu để nấu chín nổi nồi canh! Cái lưng thấp khớp già nua của ngài khi ấy sẽ được nghỉ ngơi; và bản thân ngài cùng các đạo cụ sân khấu sẽ ngủ yên trong Hỗn mang mãi mãi muôn đời.
Hoặc là, hỡi ôi, sao phải đến Rome để tìm những bóng ma diễu hành trên đường phố? Những bóng ma, những hồn ma, trong giờ phút nửa đêm này, đang mở hội mừng, rồi rít lên và lải nhải; và câu hỏi đáng lẽ ra phải đặt ra là: Liệu có Thực tại cao cả nào ở bất cứ đâu còn đang thức giấc không? Tầng lớp quý tộc đã trở thành Quý tộc-Bóng ma, không còn khả năng làm công việc của mình, và hoàn toàn không ý thức được rằng mình còn bất kỳ công việc nào phải làm nữa. Không có khả năng, hoàn toàn thờ ơ với việc làm công việc của mình; chỉ chăm chăm đòi hỏi tiền công cho việc làm công việc đó—thậm chí đòi mức lương cao hơn, rõ là không đáng nhận, cùng Luật Ngô và sự gia tăng tiền thuê nhà; mức lương cũ giờ đây không còn đủ nữa!
Trong cuộc đấu vật với quái vật nhiều đầu, cái gọi là 'Chủ nghĩa tài phiệt cối xay' khổng lồ, một tên khổng lồ thực sự dù hãy còn mù lòa và mới chỉ tỉnh ngủ một nửa, đang vật lộn và oằn mình trong cơn ác mộng nghẹt thở, “tựa như sắp bị siết cổ trong lưới bắt gà gô của Giới quý tộc-Bóng ma,” như chúng ta đã nói, kẻ vẫn tưởng mình là một người khổng lồ. Vật lộn, như thể trong cơn ác mộng, cho đến khi nó thực sự tỉnh giấc; và thở hổn hển, giấu giụi gấp ngàn lần, chúng ta có thể nói thế, một cách vô cùng đau đớn, qua từng thớ thịt của Đời sống Anh quốc chúng ta, trong những giờ phút và năm tháng này! Phải chăng Đời sống Anh quốc tội nghiệp của chúng ta đang hoàn toàn biến thành một Cơn ác mộng; đầy ắp những bóng ma thuần túy?
Nhà vô địch nước Anh, mặc giáp sắt hoặc giáp thiết mạc, cưỡi ngựa bước vào Sảnh Westminster, “được nhấc lên yên ngựa với chút ít sự trợ giúp,” và ở đó cất tiếng hỏi xem trong bốn phương trời, dưới mái vòm của Thiên đàng, có người hay ác quỷ nào dám thách thức quyền lực của vị Vua này không? Dưới mái vòm Thiên đàng, chẳng có lấy một ai đưa ra câu trả lời rành mạch—điều mà đáng lẽ ra vài người đã phải làm từ lâu rồi. Chẳng phải vị Nhà vô địch này cũng thấu hiểu thế giới; rằng nó chỉ là một Sự mạo nhận khổng lồ và một sự trống rỗng không đáy, được lợp bằng vải sáng màu và những thứ vải vóc khéo léo khác hay sao? Hãy cứ để mặc hắn ở đó, chất vấn mọi con người và ác quỷ.
Chúng ta đã phó mặc hắn cho số phận của hắn; nhưng chúng ta còn tìm thấy ai khác nữa? Từ đỉnh cao chót vót này của vạn vật, đi xuống qua mọi tầng lớp và bề rộng, chúng ta đã bắt gặp bao nhiêu Thực tại hoàn toàn tỉnh thức:—hỡi ôi, trái lại, biết bao đạo quân và quần thể Bóng ma, không phải những Chân lý-Thượng đế mà là những Sự giả dối-Ác quỷ, hạ xuống tận tầng sâu thấp nhất—nơi giờ đây, dưới sức nặng đè nặng của những Điều bất lương ấy, đang bị yểm bổng trong các Trại tế thần St. Ives, rộng lớn biết bao, bất lực biết bao! Bạn sẽ chẳng bước đi trên bất kỳ con đường công cộng hay lối mòn hẻo lánh nào của Đời sống Anh quốc mà không gặp phải một con người, một lợi ích của con người, đã từ bỏ hy vọng nơi Đấng Trường tồn, Chân lý, và đặt hy vọng của mình vào Điều tạm bợ, nửa vời hoặc hoàn toàn Giả dối. Nghị sĩ danh kính phàn nàn một cách khó chịu rằng có “bụi quỷ” trong vải vóc Yorkshire. Vải vóc Yorkshire—chà, đến cả tờ Giấy mà tôi đang viết đây, hình như cũng được làm một phần bằng vôi thạch cao được miết nhẵn, và đang gây cản trở việc viết lách của tôi! Bạn thật may mắn nếu bây giờ có thể tìm thấy bất kỳ tờ Giấy tốt nào—bất kỳ công việc nào thực sự được hoàn thành; hãy tìm kiếm ở bất cứ đâu, từ đỉnh cao bóng ma cao nhất đến cơ sở bị yểm bổng thấp nhất.
Hãy xem xét, chẳng hạn, chiếc mũ cao bảy-thước vĩ đại ấy, hiện đang đi dạo trên các Đường phố London; mà Người bạn Sauerteig của tôi đã đánh giá một cách công bằng là một trong những danh nhân của nước Anh; “điểm cao nhất cho đến nay,” ông nói, “ước gì đó cũng là điểm cực điểm và điểm quay đầu, nơi mà Sự quảng cáo khoe khoang của nước Anh từng được quan sát thấy là đã với tới!”—Thay vì làm ra những chiếc mũ phớt tốt hơn người khác, người thợ làm mũ ở Strand của London lại dựng lên một chiếc Mũ làm bằng dát lát và thạch cao khổng lồ, cao bảy thước, đặt trên các bánh xe; phái một người lái nó đi qua các con đường; với hy vọng được cứu rỗi nhờ cách đó. Anh ta đã không cố gắng làm ra những chiếc mũ tốt hơn, như nhiệm vụ mà Vũ trụ đã giao phó cho anh ta, và với sự khéo léo này của mình, rất có thể anh ta đã làm được; thay vào đó, toàn bộ tâm sức của anh ta lại đổ dồn vào việc thuyết phục chúng ta rằng anh ta đã làm được điều đó! Anh ta cũng biết rằng Kẻ lang băm đã trở thành Thượng đế. Hỡi bạn đọc, chớ nên cười nhạo anh ta; hoặc đừng chỉ cười nhạo không thôi. Anh ta đã không còn mang tính hài hước nữa; anh ta đang nhanh chóng trở thành bi kịch. Đối với tôi, tiếng gầm điếc tai này của Sự quảng cáo khoe khoang, của Sự giả dối tội nghiệp đã trở nên túng quẫn, của Chủ nghĩa Vô thần trong tâm hồn tội nghiệp giờ đã rơi vào các Trại tế thần bị yểm bổng, nghe quá ư chắc chắn như tiếng kèn Phán quyết Cuối cùng! Tôi tự nhủ theo ngôn từ cổ xưa: “Phúc lành của Thượng đế không được viết lên tất cả những điều này; Lời nguyền của Ngài được viết lên tất cả những điều này!” Trừ phi có lẽ Vũ trụ chỉ là một cỗ máy kỳ quái—một chiếc đồng hồ tám ngày nào đó đã hỏng hoàn toàn, chết cứng như đồng thau; mà Đấng Tạo hóa, nếu thực sự từng có Đấng Tạo hóa nào, từ lâu đã thôi không thèm nhúng tay vào nữa?—Đối với người bạn Sauerteig của tôi, nhà sản xuất chiếc Mũ cao bảy thước tội nghiệp này, với tư cách là hòn đá tảng của Sự quảng cáo khoe khoang nước Anh, là một nhân vật vô cùng đáng chú ý.
Hỡi ôi, việc chúng ta, những người bản xứ, ít chú ý đến anh ta, việc chúng ta coi anh ta như một điều hiển nhiên, mới chính là gánh nặng của nỗi thống khổ. Ngay cả những kẻ khắt khe nhất trong chúng ta cũng mặc nhiên cho rằng tất cả những ai đã làm ra bất kỳ thứ gì đều được mong đợi và có quyền đưa ra lời tuyên bố lớn tiếng nhất có thể về điều đó, đồng thời kêu gọi một công chúng sáng suốt hãy thưởng công cho họ. Mỗi người tự làm chiếc kèn cho chính mình; đó là quy luật được thừa nhận, xét đến một mức độ thực sự đáng báo động. Hãy đưa ra lời tuyên bố lớn tiếng nhất có thể về chiếc Mũ của bạn: tuyên bố sự thật nếu điều đó có hiệu quả; nếu điều đó không có hiệu quả, thì hãy đưa ra tuyên bố giả dối—tới mức độ gian dối có thể phục vụ cho mục đích của bạn; sao cho trông không quá giả dối để người ta có thể tin được!—Tôi xin trả lời, một lần là mãi mãi, rằng sự thật không phải như vậy. Tự nhiên không đòi hỏi bất kỳ ai phải lớn tiếng tuyên bố về những việc làm và những chiếc mũ do mình chế tạo; Tự nhiên cấm tất cả mọi người làm điều đó. Không có một con người hay người thợ làm mũ nào sinh ra trên đời lại không cảm thấy, hoặc đã từng cảm thấy, rằng mình đang tự hạ thấp bản thân nếu buông lời ca tụng những ưu điểm, chiến công và sự tối cao của mình trong nghề nghiệp: tận sâu thẳm trái tim, nó đang bảo anh ta rằng: “Hãy để bạn bè của ngươi nói về những điều đó; nếu có thể, hãy để kẻ thù của ngươi nói về những điều đó; nhưng dù thế nào đi nữa, hãy để bạn bè của ngươi!” Anh ta cảm thấy rằng mình đã là một kẻ khoác lác đáng thương; đang nhanh chóng lao đến chỗ trở thành một kẻ giả dối và kẻ thốt ra Sự phi chân lý.
Tôi phải nhắc lại rằng, các Quy luật của Tự nhiên là vĩnh cửu; tiếng nói nhỏ nhẹ trầm lắng của nàng, cất lên từ tận đáy lòng chúng ta, không thể bị phớt lờ, nếu không muốn gánh chịu những hình phạt khủng khiếp. Không một con người nào có thể rời xa chân lý mà không tự gây tổn hại cho bản thân; không một triệu người nào; không phải Hai mươi bảy Triệu con người. Hãy chỉ cho tôi một Quốc gia đã trượt ngã trên con đường này ở mọi nơi, sao cho ai nấy đều mong đợi điều đó, cho phép điều đó xảy ra với người khác và với chính mình, tôi sẽ chỉ cho bạn một Quốc gia đang đồng lòng bước đi trên con đường rộng thênh thang. Con đường rộng thênh thang ấy, dù nó có bao nhiêu Ngân hàng Anh quốc, bao nhiêu Cối xay bông và bao nhiêu Cung điện của Công tước đi chăng nữa. Quốc gia ấy sẽ không tiến đến những cánh đồng Elysium hạnh phúc, và những vòng hoa chiến thắng vĩnh cửu được đánh đổi bằng Lòng dũng cảm thầm lặng; mà sẽ tiến đến những vách đá, những vực thẳm nuốt chửng, nếu nó không dừng bước. Tự nhiên đã sắp đặt những cánh đồng hạnh phúc, những vòng hoa nguyệt quế chiến thắng; nhưng chỉ dành cho những kẻ dũng cảm và chân chính; Sự bất tự nhiên, thứ mà chúng ta gọi là Hỗn mang, chẳng chứa đựng gì ngoài những khoảng không trống rỗng, những vực thẳm nuốt chửng. Hai mươi bảy Triệu người và sự đồng lòng của họ thì có nghĩa lý gì? Đừng tin họ: Các Thế giới và các Thời đại, Thượng đế và Tự nhiên cùng Tất cả Mọi người đều nói điều ngược lại.
‘Tất cả những điều này chỉ là Hùng biện ư?’ Không, người anh em của tôi ạ, thật kỳ lạ làm sao, tất cả những điều này đều là Thực tế. Số học của Cocker còn chẳng đúng đắn hơn thế. Bị lãng quên trong những ngày này, nó vốn cổ xưa như nền móng của Vũ trụ, và sẽ trường tồn cho đến khi Vũ trụ lụi tàn. Giờ đây nó đã bị lãng quên; và lời nhắc nhở đầu tiên về nó lại làm nếp nhăn trên khuôn mặt đáng yêu của bạn co lại thành một nụ cười nhạo bạt: nhưng nó sẽ được mang trở lại trong tâm trí—trừ phi quả thực Luật hấp dẫn tình cờ ngưng hoạt động, và con người nhận ra rằng họ có thể bước đi trên khoảng không. Sự đồng lòng của Hai mươi bảy Triệu con người sẽ chẳng làm được gì cả; chớ có bước đi cùng họ; hãy chạy trốn khỏi họ như thể đang chạy trốn vì sinh mạng của chính mình. Hai mươi bảy Triệu con người đang bước đi trên những con đường như thế, với tiền vàngủng xẻng trong từng túi áo, với những tiếng hô vạn tuế vang tận trời cao, đang không ngừng tiến bước, tôi xin nhắc lại với bạn một lần nữa, hướng tới điểm tận cùng của vùng đất vững chãi—hướng tới hồi kết và sự diệt vong của bất kỳ Lòng trung thành, Tính chân thực, Giá trị thực sự nào từng tồn tại trong lối sống của họ. Những tổ tiên cao quý của họ đã tạo ra cho họ một ‘con đường đời;’—theo biết bao nhiêu ngàn ý nghĩa! Chẳng có một Tục ngữ khôn ngoan cổ xưa nào trên đầu môi họ, một Nguyên tắc chân chính nào được cất thành lời trong trái tim họ, một phương pháp khôn ngoan chân chính nào để thực hiện và giải quyết bất kỳ công việc hay thương mại nào của con người, mà lại không góp phần đẩy họ tiến về phía trước. Cuộc sống vẫn còn khả thi đối với họ, bởi vì mọi thứ vẫn chưa hoàn toàn là Sự quảng cáo khoe khoang, Sự giả dối, Sự thờ phụng Mammon và Sự bất tự nhiên; bởi vì vẫn còn đó chút ít Lòng trung thành, Tính chân thực và Lòng dũng cảm. Với một lượng hữu hạn có giới hạn nào đó về Sự bất lương và Bóng ma, đời sống xã hội vẫn còn khả thi; chứ không thể khả thi với một lượng vô hạn! Hãy vượt quá giới hạn lượng định sẵn ấy, chiếc Mũ bảy thước, và vạn vật hướng lên trên cho đến tận vị Nhà vô địch mặc giáp thiết mạc, đều bắt đầu lảo đảo và chao đảo—trong các cuộc Khởi nghĩa Manchester, Chủ nghĩa Biến động Chartism, Biểu thang trượt; còn Luật hấp dẫn thì không hề quên hoạt động. Các bạn đang không ngừng tiến về phía tận cùng của mảnh đất; các bạn, theo đúng nghĩa đen, đang ‘tiêu thụ cả con đường.’ Từng bước một, Hai mươi bảy Triệu con người vô thức;—cho đến khi các bạn chạm tới điểm tận cùng của mảnh đất; cho đến khi giữa các bạn không còn đủ Lòng trung thành nữa; và bước tiếp theo giờ đây không còn bước trên mặt đất, mà bước thẳng vào hư không, vượt qua những vực thẳm đại dương và những hố sâu gầm thét:—trừ phi có lẽ Luật hấp dẫn đã quên mất cách hoạt động rồi chăng?
Ồ, thật kinh hãi làm sao khi toàn bộ một Quốc gia, như cách các Bậc Tiền bối của chúng ta thường nói, đã ‘quên mất Thượng đế;’ chỉ còn nhớ đến Mammon, và những gì Mammon dẫn dắt tới! Khi nhà sản xuất mũ tự ca tụng chính mình hóa ra lại là hiện vật tượng trưng cho hầu hết mọi nhà sản xuất, người lao động, và con người tạo ra bất cứ thứ gì—từ chức vụ giám sát linh hồn, giám sát thể xác, những sử thi vĩ đại, những đạo luật của nghị viện, cho đến những chiếc mũ và xi đánh giày! Không một kẻ gian dối nào là không gây ra những tai họa khôn lường: thử hỏi trong một hoặc hai thế hệ, Hai mươi bảy Triệu con người, hầu hết đều gian dối, sẽ xoay xở tích lũy được bao nhiêu? Tổng số của nó, hiện hữu rõ mồn một ở mọi con đường, khu chợ, tòa nhà nghị viện, thư viện cho thuê, nhà thờ, nhà máy bông, và trại tế thần chung, không hề mang lại cho người ta cảm giác hài hước chút nào!
