Đối với vị Biên tập viên hiện tại, cũng không khác gì Bobus, một Chính phủ của những bậc Hiền triết nhất — điều mà Bobus gọi là một Nền quân chủ tinh hoa của Tài năng — có vẻ là phương thuốc chữa lành duy nhất: nhưng ông không tỏ ra lạc quan bằng Bobus về các phương thức để hiện thực hóa nó. Ông cho rằng chúng ta vừa đánh mất cơ hội hiện thực hóa điều đó, lại vừa rơi vào cảnh cấp thiết phải có nó, chính là vì đã rời xa các Luật lệ vĩnh hằng bên trong để bám lấy những hình tướng tạm bợ bên ngoài của Luật lệ. Ông cho rằng 'chủ nghĩa ích kỷ được khai sáng', dù rực rỡ đến đâu, cũng không phải là nguyên tắc có thể dẫn dắt cuộc đời con người. Rằng 'Cứ để mặc thế thôi' ('Laissez-faire'), 'Cung và Cầu', 'Tiền mặt là mối liên kết duy nhất', v.v., đã không phải, hiện không phải và sẽ không bao giờ là một Luật lệ Đoàn kết khả thi cho một Xã hội loài người. Rằng người Nghèo và kẻ Giàu, người Bị trị và kẻ Thống trị, không thể chung sống lâu dài dựa trên bất kỳ Luật lệ Đoàn kết nào như thế. Hỡi ôi, ông cho rằng con người có một linh hồn bên trong, khác với cái dạ dày theo bất kỳ ý nghĩa nào của từ này; rằng nếu cái linh hồn ấy bị ngạt thở và nằm yên bị lãng quên, thì con người cùng mọi việc của kẻ đó sẽ lâm vào cảnh bi đát. Ông cho rằng cái linh hồn ấy sẽ phải được hồi sức từ cơn ngạt; rằng nếu nó chứng tỏ là không thể hồi sức, thì con người ấy chẳng còn sống được bao lâu trên cõi đời này. Tóm lại, chủ nghĩa Mammon tai lừa Midas, chủ nghĩa tài tử hai nòng, cùng hàng ngàn yếu tố phụ trợ và hệ quả của chúng, không phải là Luật lệ mà Thượng Đế Toàn Năng đã định đoạt cho Vũ trụ này vận hành. Rằng, một lần là mãi mãi, những thứ đó không phải là Luật lệ: và xa hơn nữa, chúng ta sẽ phải quay trở về với đâu là Luật lệ — có lẽ không phải bằng những con đường êm đềm đầy hoa thơm, với những tiếng 'hoan hô vang trời' rộn rã trong cổ họng; mà là qua những chốn hiểm trở chưa từng ai đặt chân tới, qua những vực thẳm bão giông, đại dương hoang vu, và giữa lòng các trận cuồng phong; hãy tạ ơn Trời Xanh, nếu không phải qua chính Vực thẳm và Hỗn mang! Việc hồi sức cho một linh hồn đã rơi vào trạng thái ngạt thở không phải là một quá trình chớp nhoáng hay dễ chịu, mà là một hành trình dài dằn vặt và kinh hoàng.

Đối với vị Biên tập viên hiện tại, 'Sự sùng bái anh hùng', như ông đã từng gọi ở nơi khác, mang ý nghĩa lớn lao hơn nhiều so với một Nghị viện được bầu ra, hay một Tầng lớp tinh hoa chính thống gồm những bậc Hiền triết nhất; bởi vì trong thuật ngữ của ông, đó là bản chất tột cùng, cốt lõi tối thượng và sự hoàn thiện thực tế cao nhất của mọi hình thức 'sùng bái', cùng mọi giá trị chân chính và sự cao thượng bất kể là gì. Một Nghị viện phúc đức như thế và, nếu nó đạt đến sự hoàn hảo, một Tầng lớp tinh hoa phúc đức của những bậc Hiền triết nhất — được Thượng đế tôn vinh và con người kính trọng — chính là điều mà ông hằng mong mỏi, ngày càng trở nên hoàn thiện hơn — như là đỉnh cao thực tế đầy hồng phúc của cả một thế giới được cải tổ từ việc sùng bái giả hiệu, được thổi bùng sức sống mới bằng sự sùng bái, bằng chân lý và hồng phúc! Ông cho rằng sự sùng bái anh hùng, dẫu được thực thi theo những cách thức khác nhau trong mỗi thời kỳ khác nhau của thế giới, chính là linh hồn của mọi sinh hoạt xã hội giữa con người; rằng việc thực hiện điều đó hay dở ra sao, sẽ đo lường chính xác mức độ hạnh phúc hay bất hạnh đang tồn tại trong các vấn đề của thế giới. Ông cho rằng chúng ta, xét cho cùng, đang thực hiện việc sùng bái anh hùng tệ hại hơn bất kỳ Quốc gia nào trên thế giới này từng làm trước đây: rằng việc Burns làm một Nhân viên thuế vụ, Byron làm một Con cưng của giới văn chương, về bản chất, xét trên mọi khía cạnh, là một hiện tượng đê tiện và giả dối hơn nhiều so với Odin vị Thần, hay Mahomet vị Tiên tri của Thượng đế. Do đó, quan điểm rõ ràng của vị Biên tập viên này là chúng ta phải học cách sùng bái anh hùng cho tốt hơn; rằng việc làm cho điều đó ngày càng tốt hơn đồng nghĩa với việc đánh thức linh hồn Quốc gia khỏi cơn ngạt thở, và mang cuộc sống hồng phúc trở lại với chúng ta — cuộc sống hồng phúc của Trời Xanh, chứ không phải thứ ánh sáng giật điện đáng nguyền rủa của thần Mammon. Hồi sức cho kẻ bị ngạt, kẻ giờ đây bề ngoài dường như đang lâm trọng bệnh và ở vào cơn hấp hối cuối cùng nếu không được cứu chữa: một sứ mệnh như thế và không gì khác dường như chính là đích điểm tối hậu.

'Sự sùng bái anh hùng', nếu anh muốn thế — vâng, những người bạn; nhưng trước hết, bằng cách tự thân chúng ta phải mang tâm hồn của những người anh hùng. Cả một thế giới của những Anh hùng; một thế giới không có chỗ cho lũ nô bệ hạ, nơi không một Vua-Anh-hùng nào có thể ngự trị: đó mới là điều chúng ta hướng tới! Về phần mình, chúng ta sẽ gạt bỏ mọi thói nịnh bợ, sự đê tiện, tính giả dối ra khỏi bản thân; khi ấy chúng ta mới có thể hy vọng đặt những bậc cao thượng và chân thực lên cai quản mình; chứ tuyệt đối không bao giờ có chuyện đó trước khi làm được điều ấy. Cứ để Bobus và đồng bọn chế nhạo rằng: "Đó là Cuộc cải cách của các ngươi đấy phỏng!" Vâng, hỡi Bobus, đó chính là Cuộc cải cách của chúng tôi; và ngoài điều đó ra, cùng những hệ quả tất yếu của nó, chúng ta chẳng còn chút hy vọng nào nữa. Cải cách, cũng giống như Lòng bác ái, hỡi Bobus, phải bắt đầu từ chính mái nhà của mình. Một khi đã làm tốt ở nhà, nó sẽ lan tỏa ra bên ngoài như thế nào, không gì kìm hãm nổi, vào vạn vật ta chạm tay cầm nắm, vào lời ta nói việc ta làm; thắp lên những ngọn lửa ánh sáng mới qua sự lây lan không thể tính toán, lan rộng theo cấp số nhân, đi muôn nơi muôn ngả — chỉ mang lại điều thiện ở bất cứ nơi nào nó đặt chân đến, chứ không phải điều ác.

Bằng các Đạo luật Cải cách, Đạo luật Chống Luật Ngũ cốc, cùng hàng ngàn đạo luật và phương pháp khác, chúng ta sẽ yêu cầu các nhà cai trị của mình bằng một thái độ quả quyết, và lần đầu tiên không phải là không mang lại hiệu quả, rằng họ phải chấm dứt thói lang băm bịp bợm, bằng không thì phải cuốn xéo; rằng họ không được phép đặt bất kỳ sự bịp bợm hay ngu đần nào lên cai trị chúng ta ở bất cứ đâu, rằng họ không được thốt ra hay hành động bằng thứ đạo đức giả trước mặt chúng ta — sẽ khôn ngoan hơn cho họ nếu họ không làm thế. Bởi vì giờ đây chúng ta sẽ nhận ra những kẻ lang băm ngay khi vừa trông thấy; những lời nói đạo đức giả, khi vang lên bên tai, sẽ trở thành thứ ghê tởm đối với chúng ta! Chúng ta sẽ dõng dạc nói, giống như người đàn ông tội nghiệp trước Vành móng ngựa của Nghị viện Quốc ước, dẫu theo một phong cách khôn ngoan hơn ông ta, và 'trong khoảng thời gian' không phải là 'một giờ' mà là suốt cả một đời người: "Je demande l'arrestation des coquins et des lâches." ('Tôi yêu cầu bắt giữ lũ vô lại và hèn nhát.') Chà, chúng ta thừa biết công việc đó ra sao; sẽ mất bao lâu nữa để tất cả hoặc phần lớn chúng đánh đổi bằng việc bị 'bắt giữ': — nhưng kìa, có một tên ở đó; hãy bắt lấy nó, nhân danh Thượng đế; thế là bớt đi được một tên! Chúng ta sẽ, bằng mọi cách thức khả thi, qua lời nói và sự im lặng, qua hành động và sự từ chối hành động, kiên quyết đòi hỏi vụ bắt giữ ấy — "je demande cette arrestation-là!" — và dần dần chắc chắn sẽ đạt được điều đó. Chắc chắn: bởi vì ánh sáng lan tỏa; mọi linh hồn con người, dẫu có bị che mờ đến đâu, vẫn khao khát ánh sáng; ánh sáng một khi đã được thắp lên sẽ lan rộng cho đến khi vạn vật bừng sáng; — cho đến khi tiếng kêu "Hãy bắt giữ lũ vô lại và hèn nhát của các ngươi" cất lên đầy mệnh lệnh từ hàng triệu trái tim, vang dội và ngự trị từ biển này sang biển khác. Hơn thế nữa, biết bao kẻ trong số chúng mà chúng ta có thể 'bắt giữ' bằng chính đôi tay mình ngay lúc này, chính chúng ta! Đừng dung túng chúng, hỡi kẻ đang đứng đằng kia: hãy quay lưng lại với sự xa hoa hào nhoáng, với những lý luận ngụy biện được ca tụng hết lời, với vẻ duyên dáng uyển chuyển như loài rắn, cùng những lời nói và hành động đạo đức giả của chúng, với một nỗi sợ hãi thiêng liêng, với một câu Phắn đi, hỡi Satan (Apage Satanas). — Bobus và đồng bọn, cùng tất cả mọi người sẽ dần dần gia nhập hàng ngũ với chúng ta. Chúng ta đòi bắt giữ lũ vô lại và hèn nhát, và hãy bắt đầu bằng việc tự tách chính bản thân tội nghiệp của chúng ta ra khỏi hội nhóm đồi bại đó. Không có một cuộc cải cách nào khác có thể tưởng tượng được. Cả anh và tôi, hỡi người bạn của tôi, trong một thế giới ngập tràn kẻ nịnh bợ này, mỗi chúng ta đều có thể tạo ra một con người không-nịnh-bợ, một anh hùng, nếu chúng ta muốn: thế là có sẵn hai anh hùng để bắt đầu rồi đấy: — Can đảm lên! Ngay cả điều đó cũng là cả một thế giới anh hùng để khép lại hành trình, hay là những gì mà hai kẻ bần cùng chúng ta có thể làm để thúc đẩy nó!

Vâng, những người bạn: Những vị vua anh hùng, và cả một thế giới không thiếu anh hùng — đó chính là bến cảng và nơi neo đậu hạnh phúc, hướng về phía mà giữa muôn trùng biển cả sóng gió bão bùng, những Cuộc Cách mạng Pháp, phong trào Hiến chương Anh, các cuộc nổi dậy ở Manchester, những điều khiến trái tim quặn thắt trong những ngày tồi tệ này, các Thế lực Tối cao đang thúc đẩy chúng ta tiến tới. Nhìn chung, xin tạ ơn các Thế lực Tối cao, dẫu cho các Ngài thật nghiêm khắc! Hướng về bến cảng ấy, hỡi những người bạn, tất cả những con người chân chính, với toàn bộ năng lực tiềm ẩn trong mình, hãy dũng mãnh, không ngừng nghỉ, bằng muôn vàn nỗ lực, chèo lái tới đó, tới đó! Ở đó, hoặc là dưới đáy đại dương sâu thẳm, đối với tôi điều đó vô cùng hiển nhiên, chúng ta nhất định sẽ đặt chân tới.

Chà; quả thực đây chẳng phải là câu trả lời cho câu đố của Nhân sư Sphinx; không phải là câu trả lời mà một công chúng đang sầu não, khi đến hỏi han tại Trường Y tế, từng dốc lòng hy vọng! Một cuộc đại phẫu toàn diện về chế độ, thay đổi cả hiến pháp và sự sinh tồn ngay từ cốt lõi của nó; một thân xác mới cần phải có, cùng một linh hồn được hồi sức — điều đó không thể thiếu những cơn đau quằn quại của cuộc vượt cạn; như mọi sự ra đời và tái sinh đều phải tiền giả định sự đau đớn! Đây là một tin buồn đối với một Công chúng sáng suốt nhưng đang ưu sầu, những kẻ hằng hy vọng có thể thoát nạn nhờ một viên thuốc của Morrison, một ít hỗn hợp ăn mòn của Thánh John và có lẽ thêm chút ma sát gây phồng rộp trên lưng! — Chúng ta đã sẵn sàng từ bỏ Đạo luật Ngũ cốc, từ bỏ các Đạo luật và Phi luật khác nhau: nhưng điều này, đây rốt cuộc là gì?

Biên tập viên cũng không hề quên số phận của những Cassandra chuyên tiên đoán điềm gở trong các cuộc vây hãm thành Troia. Sự diệt vong cận kề thường không dễ dàng bị xua đuổi bằng những lời cảnh báo. Định mệnh mang tính giáo huấn vẫn còn những phương pháp khác dự trữ sẵn; bằng không thì những lời tiên tri ấy đã luôn thất bại. Mặc dù vậy, những lời lẽ ấy vẫn phải được thốt lên, khi chúng thực sự ngự trị trong tâm hồn của bất kỳ ai. Lời nói thì cay nghiệt, thì dồn dập; nhưng những sự kiện cấp bách mà chúng tiên báo lại còn cay nghiệt biết nhường nào! Đâu đó dăm ba linh hồn con người có thể lắng nghe những lời ấy — ai mà biết được có bao nhiêu linh hồn con người như vậy? — để nhờ đó mà những sự kiện cấp bách kia, dẫu không bị chuyển hướng hay ngăn chặn hoàn toàn, thì cũng sẽ trở nên bớt cay nghiệt hơn phần nào. Mục đích của vị Biên tập viên hiện tại tự thân nó đã đong đầy hy vọng.

Bởi vì dẫu những cơn quằn quại dữ dội, dẫu biển rộng và những vực sâu đang gầm thét có nằm ở phía trước chúng ta, thì chẳng phải vẫn là một điều vô cùng quý giá khi có một Ngôi sao Bắc Đẩu, trên bầu trời vĩnh cửu, một lần nữa hiện ra rạng ngời hay sao; một thứ ánh sáng trường tồn, chiếu xuyên qua mọi giông bão mây mù và những con sóng cuồn cuộn gầm thét; mỗi khi chúng ta nhô lên khỏi những hũng lũng sâu thẳm của đại dương: ngọn hải đăng phúc đức, xa xôi ở tận mép trời chân trời xa thắm, hướng về phía mà chúng ta phải không ngừng chèo lái vì sự sống của chính mình? Chẳng phải đó là một điều gì đó sao; hỡi Trời Xanh, chẳng phải đó là tất cả hay sao? Nơi ấy chính là Đất Hứa Anh Hùng; dưới ánh sáng của bầu trời ấy, hỡi những người anh em của tôi, những Hòn đảo Hạnh phúc đang nở hoa — ở đó, ôi ở đó! Chúng ta sẽ hướng về nơi ấy;

‘Nơi Achilles vĩ đại mà ta từng biết đang ngự trị.’[2]

Nơi đó tất cả các Anh hùng đang sống, và sẽ mãi sinh thành: hãy tiến về đó, hỡi tất cả những ai mang tâm hồn anh hùng! — Một khi Ngôi sao Bắc Đẩu của Trời Xanh đã hiện lên rõ mồn một trong tầm mắt, thì mỗi con người chân chính sẽ kiên định với công việc của mình trên con tàu ra sao; tất cả mọi thứ sẽ được đối mặt với niềm hy vọng bất diệt, mọi chông gai sẽ được chinh phục như thế nào. Hơn thế nữa, với mũi tàu một khi đã được bẻ lái về hướng đó, chẳng phải mọi sự đều coi như đã tốt đẹp rồi hay sao? Nỗi thống khổ tiều tụy đến chết người nay đã biến thành nỗ lực nam tính đầy cao cả với một cái đích hiện diện trước mắt. 'Cơn Ác mộng bóp nghẹt giờ đây không còn bóp nghẹt chúng ta nữa; bởi vì chúng ta đang cựa quậy dưới thân nó; Cơn Ác mộng đã bay đi mất rồi.' —

Quả thực, nếu vị Biên tập viên hiện tại có thể hướng dẫn con người cách nhận ra Sự khôn ngoan, Lĩnh vực Anh hùng, ngay khi họ trông thấy nó, để họ chỉ biết cúi đầu tôn kính nó, và một lòng tôn phác nó làm bậc cai trị trên đầu họ — vâng, ông khi ấy chính là hình ảnh thu nhỏ sống động của tất cả các Biên tập viên, Thầy giáo, Nhà tiên tri, những kẻ đang giảng dạy và tiên tri ngày nay; ông sẽ là một Apollo-Morrison, một Trismegistus và một Cassandra hiển hách thực thụ! Đừng mong có một Biên tập viên Tài năng nào nuôi dưỡng những hoài bão như thế. Người ta có thể hy vọng rằng các luật bản quyền hiện hành, mức nhuận bút trên mỗi trang giấy, cùng các cân nhắc khác sẽ giúp ông ta thoát khỏi mối hiểm họa đó. Đừng để một Biên tập viên nào hy vọng những điều như thế: không; — nhưng dẫu vậy, hãy để tất cả các Biên tập viên cùng hướng tới những điều tương tự, và thậm chí hướng tới một mình điều đó mà thôi! Người ta sẽ chẳng thể hiểu nổi ý nghĩa của việc biên tập và viết lách là gì, nếu ngay cả điều này cũng không phải là nó.

Đủ rồi, đối với vị Biên tập viên hiện tại, dường như có một tia hy vọng mong manh nào đó về ánh sáng, dẫu chỉ dành cho dăm ba linh hồn con người ở nơi này nơi khác, có thể ẩn chứa trong những Đống Giấy tờ hỗn độn giờ đây đang được giao phó cho ông; chính vì thế nên ông quyết định biên tập lại chúng. Từ những Cuốn sách cũ, những Bài viết mới, và biết bao sự Chiêm nghiệm không phải chỉ từ ngày hôm qua, ông sẽ nỗ lực chắt lọc lấy dăm ba điều tâm đắc; và từ Quá khứ, theo một lối đi vòng vèo, để soi rọi cho Hiện tại và Tương lai. Quá khứ là một sự thật mờ ảo nhưng không thể chối cãi: Tương lai cũng là một sự thật như thế, chỉ có điều mờ ảo hơn; hay nói cho đúng thì nó chính là một sự thật đó trong một diện mạo và sự phát triển mới. Bởi vì Hiện tại thâu tóm trong lòng nó cả toàn bộ Quá khứ lẫn toàn bộ Tương lai; — cũng giống như Cây Sự sống Igdrasil, với những tán lá vươn rộng muôn trùng, ngân lên muôn vàn thanh âm, có rễ cắm sâu vào vương quốc của Cõi chết, giữa lớp bụi tàn lâu đời nhất của loài người, và với những cành nhánh vươn lên luôn vượt qua cả các vì sao; và trong mọi thời đại, mọi không gian, nó vẫn mãi là một và cùng một Cây Sự sống!

[2] Thơ của Tennyson (Ulysses).