Và mọi chuyện diễn ra đúng như vậy. Lavinia được ông Palmer cho gọi đến, và cô đã cất tiếng hát cho ông nghe. Ông vô cùng hài lòng với giọng hát của cô, nhưng lại e rằng những bài hát của cô sẽ không hợp gu với đám khán giả thời thượng của mình.
"Một nửa thì phát cuồng vì âm nhạc của ngài Handel, còn nửa kia lại gào thét đòi cho được nhạc của Signor Buononcini. Bài hát của cô chẳng giống bên nào cả. Người ta chẳng còn mấy mặn mà với những khúc ballad Anh quốc nữa rồi. Chúng lỗi thời cả rồi. Nào là âm giai, khúc triết, nào là uốn lượn, hoa mỹ mới là mốt thời này. Dẫu vậy, tôi vẫn muốn mạo hiểm thử một phen với cô xem sao."
"Cảm ơn ông. Nếu thiên hạ không mặn mà với các khúc ca của tôi, thì đành chịu vậy. Tôi sẽ ráng kiên nhẫn chờ đến khi ngài Rich mở cửa nhà hát. Biết đâu tôi sẽ có một vai ca hát trong vở kịch của ngài Gay. Ngài Gay đã hứa với tôi rồi đấy. Ông đã nghe gì về vở kịch ấy chưa?" Lavinia hào hứng hỏi.
"Ồ, tôi nghe nói người ta đang bàn tán rôm rả ngoài các quán cà phê. Nhưng nếu ngài Rich nhúng tay vào, thì mọi chuyện chẳng đi đến đâu đâu. Biết đâu ngài ấy lại cắt béng mất mấy bài hát ấy chứ. Ngài Rich có biết gì về âm nhạc đâu cơ chứ. Đến khúc 'Lilibullero' mà ngài ấy còn chẳng phân biệt nổi với 'Lumps of pudding'. Dẫu sao, việc được ngài Gay để mắt tới cũng là một điều đáng mừng rồi."
Palmer rõ ràng bị thuyết phục bởi những lời của Lavinia, nhất là sau khi cô nhắc đến chuyện từng hát cho Tiến sĩ Pepusch nghe tại biệt thự của ngài Pope. Ông chợt nghĩ rằng dẫu bây giờ Lavinia Fenton có thể hãy còn vô danh, nhưng sẽ đến một ngày cô trở nên nổi tiếng, và khi ấy ông có thể nhận vơ công trạng vì đã sớm nhận ra tài năng của cô.
Thêm vào đó, ngài quản lý tình cờ biết tin Gay và Arbuthnot lúc này đang lưu trú tại Hampstead để uống nước khoáng chữa bệnh — người thứ nhất trị chứng khó tiêu, còn người thứ hai dịu bớt cơn gút. Palmer quyết định gửi gắm dăm ba chữ đến nhà thơ kiêm nhà viết kịch, bóng gió rằng có một thiếu nữ mà ông nghe nói ngài Gay đang để tâm sắp sửa biểu diễn tại một trong các buổi hòa nhạc ở Phòng Lớn, đồng thời khẩn khoản xin ngài ban ơn chiếu cố. Thế nhưng, ông chẳng hề hé lộ nửa lời với Lavinia về chuyện này. Tất cả những gì ông dặn dò cô chỉ là hãy chuẩn bị cất tiếng hát trong đêm hòa nhạc vào thứ Tư tuần tới, còn Lavinia ra về trong cõi mộng mơ ngập tràn những niềm háo hức mong chờ.
Đêm trọng đại cuối cùng cũng đến. Lavinia vô cùng hăng hái nhưng cũng hồi hộp đến thắt cả ruột gan. Cô cảm giác như mình đang phải so tài với hai nhà soạn nhạc vĩ đại nhất thế giới. Lỡ đâu khán giả huýt sáo la ó cô thì sao? Như cô thừa biết, khán giả chẳng đời nào ngần ngại bày tỏ niềm yêu ghét — và nhất là sự chê bai — một cách rõ mồn một.
Trở ngại về trang phục cuối cùng đã được tháo gỡ. Palmer là kẻ cáo già ranh mãnh. Ông có con mắt tinh đời trong việc tạo ra sự tương phản. Ông bảo rằng sẽ không cần đến bất kỳ xiêm y lộng lẫy hay diềm tua rườm rà nào cả.
"Các khúc ca của cô giản dị, thì bộ xiêm y cũng phải thế. Nếu thiên hạ đón nhận cô ở điều này, họ cũng sẽ chấp nhận điều kia."
Thế là Lavinia xuất hiện trong một bộ váy giản dị, đeo tạp dĩ, đội chiếc mũ trùm đầu kiểu mob cap, và đương nhiên là diện cả khung váy phồng ngoại cỡ. Mái tóc của cô được chải chuốt gọn gàng và để nguyên màu tự nhiên chứ không hề thoa bột trắng. Phấn bột trên những bộ tóc giả của các công tử ngồi hàng ghế đầu, cùng những kiểu đầu cầu kỳ của các tiểu thư đã quá dư thừa rồi.
Bộ trang phục mộc mạc của Lavinia rất mực phù hợp với dáng điệu tự nhiên, thoải mái của cô, khiến cho sức hấp dẫn của cô như được nhân lên gấp bội. Chẳng một cánh tay nào vỗ khi cô nhún mình cúi chào, thế nhưng cô có thể nhận thấy mọi ánh mắt đều đổ dồn về phía mình với vẻ chờ mong và tò mò khôn tả. Dù vậy, vẫn phảng phất đâu đó một sự lãnh đạm dửng dưng khiến cô không khỏi bực dọc. Thật khó lòng mong đợi đám người thời thượng ấy lại có thể hứng thú với bất cứ thứ gì đã lỗi thời.
Lavinia chọn khúc ca tủ của mình — "My lodging it is on the cold ground."
Có không ít những tay công tử già lom khom, mặt trát phấn, đầu thoa bột, dán miếng cao giả vờ bắt chước dáng vẻ điệu đà phong nhã của lớp thanh niên trẻ tuổi, từng có dịp diện kiến vua Charles II và Moll Davies. Họ không khỏi giật mình khi nghe những nốt nhạc trong trẻo như suối nguồn của Lavinia ngân lên trong khúc ballad cổ xưa — họ có cảm giác như quãng thời gian tuổi trẻ đang được hồi sinh dẫu chỉ trong chớp mắt.
Về phần những người còn lại, họ ngỡ ngàng nhận ra một niềm xúc cảm dễ chịu đang dâng trào. Đặt cạnh sự giản dị và đong đầy cảm xúc của khúc ballad cổ, những nét nhân tạo cầu kỳ cứng nhắc của Buononcini bỗng trở nên nhạt nhẽo và đơn điệu làm sao. Khi Lavinia dứt tiếng hát, những tràng pháo tay vang dội khắp căn phòng. Cô buộc phải hát lại một lần nữa.
"Cô đã tóm gọn được đám khán giả rồi đấy, cô bé ạ," Palmer hào hứng thốt lên. "Chưa qua hết một tuần đâu, cô sẽ trở thành tâm điểm bàn tán của cả vùng Hampstead này cho mà xem. Cô phải ở lại đây và cất giọng bất cứ khi nào tôi muốn. Đừng hát đêm nào cũng thế — điều đó sẽ khiến cô trở nên tầm thường mất. Chỉ thỉnh thoảng thôi, xem như một làn gió mới lạ. Cô hiểu ý tôi chứ?"
Lavinia quá rành rẽ những mánh khóe của phường bầu sô. Cô mỉm cười gật đầu, và khi đôi mắt vô tình lướt về phía cánh cửa căn phòng nhỏ nơi cô và Palmer vừa trò chuyện, bóng hình mà tầm mắt cô chạm phải lại chính là ngài Gay! Palmer vốn mặt mày quen thuộc với ngài Gay từ trước, liền vội vã tiến bước về phía vị khách quý và cúi người chào thật sâu.
"Tôi vô cùng vinh hạnh khi có sự hiện diện của ngài ở đây tối nay," Palmer lên tiếng, "hy vọng việc tôi mạn phép gửi vé cho ngài không khiến ngài thấy phiền hà."
“Ây dà, ngài khách sáo quá! Thật là chu đáo biết bao,” ngài Gay tươi cười đáp lời. “Tôi rất đỗi vui mừng được chúc mừng ngài về sự thành công của gương mặt mới vừa chiêu mộ được, nhất là khi tiểu thư nhỏ bé này khiến tôi vô cùng hứng thú — quả thực, như ngài đã đề cập trong thư tay, dẫu rằng tôi lấy làm lạ không hiểu vì sao ngài lại biết được sự quan tâm ấy, trừ phi chính cô ấy đã kể cho ngài nghe.”
"Thưa ngài, thú thật là không phải trực tiếp từ cô ấy. Nhưng cô ấy có nhắc qua việc từng cất tiếng hát cho ngài và Tiến sĩ Pepusch nghe, một người bạn mà tôi vô cùng may mắn có được trong số các mối thâm giao của mình."
"À à. Thế à, cô bé hát được chứ, hử? Ngài nghĩ sao?"
"Thưa ngài, thật tuyệt vời, quả thực là tuyệt vời. Cô ấy được ban phó trọn vẹn cả ân huệ của tự nhiên lẫn nghệ thuật."
"Và những ân huệ ấy nên mang lại tiền tài cho túi của cô ấy lẫn của ngài nữa chứ, ngài Palmer. Tôi hy vọng ngài sẽ hậu đãi cô ấy thật xứng đáng."
"Trời ạ, dĩ nhiên rồi thưa ngài. Tôi rất sẵn lòng làm theo ý ngài."
"Ồ, việc làm vừa lòng tôi chẳng dính dáng gì đến chuyện này cả. Nhưng chúng ta sẽ bàn sau nhé. Xin ngài cứ thong thả."
Chỉ với một cái cúi đầu nhẹ nhàng, ngài Gay quay gót bước đi về phía Lavinia đang đứng, đôi má ửng hồng cùng ánh mắt rạng ngời niềm vui khi nhìn thấy vị nhà thơ đôn hậu đã ra sức nâng đỡ cô.
"Này, nàng Polly," ngài Gay vừa nói vừa chìa tay ra, "sao nàng lại có mặt ở đây thế này? Ta rời đi khi nàng hãy còn đang chật vật tìm chỗ đứng trên sân khấu, để rồi giờ đây lại bắt gặp nàng trong hình hài một sơn ca. Thật tình đấy, cô bé của ta, có khi nào nàng lại định quay về cái thuở ban đầu khi chẳng làm gì ngoài việc cất giọng hát hò nữa hay sao?" ông vừa cười vừa chọc ghẹo.
"Không hẳn thế đâu thưa ngài, nhưng ngài biết đấy, từ trước đến nay tôi vẫn luôn yêu ca hát. Và ngài cũng vậy thôi, thưa ngài, bằng không ngài đã chẳng thuyết phục được vị nữ công tước nhân từ bỏ ra ngần ấy tiền bạc cho tôi."
"Ồ, biết đâu suốt thời gian qua ta chỉ đang nghĩ cho chính mình thì sao," Gay đáp lời. "Ta thừa nhận rằng ta đã nhìn thấy ở nàng chính là hình mẫu thiếu nữ mà ta hằng ấp ủ từ lâu để trao vai Polly Peachum trong vở kịch của ta. Chẳng phải ngay từ phút ban đầu ta đã gọi nàng là Polly đó sao?"
"Vâng, đúng vậy thưa ngài. Tôi chưa bao giờ quên điều đó. Tôi mong ngài sẽ mãi gọi tôi là Polly."
"Cứ yên tâm về chuyện đó đi. Chà, nếu những giấc mơ của ta thành hiện thực, có lẽ một ngày nào đó cả Luân Đôn cũng sẽ gọi nàng là Polly nữa đấy."
"Tôi chẳng hiểu ngài đang nói gì nữa."
"Dĩ nhiên là nàng chẳng hiểu rồi. Đôi lúc chính ta cũng chẳng chắc mình thực sự có ý gì nữa là. Nhưng thôi mặc kệ đi. Nào, chúng ta hãy cùng dạo bước ra bãi cỏ nhé. Vào một đêm hè thế này mà cứ giam mình giữa bốn bức tường thì quả là tội lỗi. Hơn nữa, ta có chuyện muốn trò chuyện cùng nàng."
Quản lý Palmer cất lời chúc ngủ ngon với Lavinia bằng một thái độ hoàn toàn khác hẳn so với lúc ông đón gặp cô vào đầu buổi tối. Thành công rực rỡ của cô cùng tình thân mến thân hiển hiện với ngài Gay đã tạo nên những phép màu kỳ diệu. Ông ta tỏ ra vô cùng cung kính.
Khi Lavinia và Gay bước qua tiền sảnh lờ mờ ánh sáng để ra lối ra vào, một người đàn ông từ trong đám đông khán giả lủi thủi bám theo sau họ. Gã vô cùng xanh xao, và nước da nhợt nhạt ấy càng làm nổi bật gò má cao cùng những trũng sâu hoắm phía trên, nơi phát ra thứ ánh sáng đục ngầu từ sâu thẳm đôi mắt to của gã. Rõ ràng là đang mang trọng bệnh, gã khó lòng có thể theo kịp bước chân của đôi nam nữ đang đi phía trước nếu như họ không rảo bước hết sức chậm rãi.
"Mọi chuyện đều đang ủng hộ chúng ta," ngài Gay đang nói. "Vận may đã đưa nàng đến đây đúng vào thời điểm thích hợp. Nàng vừa biết diễn lại vừa biết hát. Ta biết điều đó, nhưng John Rich và Nữ công tước xứ Queensberry cũng phải tường tận điều ấy nữa. Cả tài nghệ diễn xuất lẫn ca hát của nàng đều phải được đem ra thử lửa, và nàng phải chứng minh cho phu nhân thấy rằng ngài ấy đã không tiêu phí tiền bạc một cách hoài uổng."
"Đó cũng là điều khiến tôi lo lắng nhất đấy thưa ngài."
"Ừm, ừm. Thôi được, ngày mai ta sẽ mang đến cho nàng vài khúc ca mà nàng sẽ phải thể hiện trong 'Vở kịch của kẻ ăn mày' của ta — với điều kiện là chúng ta có thể thuyết phục được lão hà tiện Rich xuôi theo những ý tưởng mà ta và các hạ hữu của ta đang ấp ủ. Này, nàng đang trọ ở Hampstead đấy à?"
"Ồ, vâng. Tôi đang ở nhờ nhà người họ hàng của Hannah. Ngài còn nhớ Hannah chứ, thưa ngài Gay? Tôi từng kể cho ngài nghe cô ấy là một người bạn tốt nhường nào đối với tôi, và cô ấy đã cứu vớt tôi ra khỏi người mẹ độc ác cùng tên đàn ông mưu mô mà tôi dại dột trốn theo. Tôi sẽ chẳng bao giờ quên những u mê dại khờ ấy — không bao giờ đâu!"
"Tốt nhất là nên quên chúng đi nàng ạ, dẫu ta e rằng nàng vẫn cứ có xu hướng lấy cơn say tình này để khỏa lấp nỗi u mê khác. Đó vốn là bản chất của tình yêu, và——"
"Ồ," Lavinia vội vã cắt ngang, "tôi không tin đâu. Tôi sẽ chẳng màng bận tâm đến chuyện yêu đương nữa đâu."
"Bất cứ người phụ nữ nào cũng từng thốt lên những lời đó, để rồi cuối cùng lại phải nuốt trôi chúng vào bụng. Nàng đã phải nuốt lại lời thề của mình mấy bận rồi hỡi nàng Polly xinh đẹp, kể từ lần gần đây nhất nàng quyết tâm đoạn tuyệt với ái tình?"
"Không một lần nào hết. Tôi đã tự rút ra bài học cho mình rồi. Giờ thì tôi nằm lòng nó lắm rồi."
"Thế ra bây giờ nàng chẳng mảy may hứng thú để biết chút tin tức gì về tội nghiệp Lance Vane nữa sao?"
Chẳng phải ánh trăng bàng bạc đã khiến đôi má của Lavinia lúc đó trông nhợt nhạt đến thế. Ngài Gay, người đang đăm đăm nhìn chăm chú vào cô, thoáng thấy đôi môi cô khẽ run bần bật.
"Tội nghiệp Lance Vane ư? Sao ngài lại nói về anh ta với giọng điệu ấy? Tác phẩm của anh ta đã được nhận diễn và mang lại cho anh ta cơ ngơi giàu sang rồi phỏng?" cô mỉa mai thốt lên.
"Cả hai đều không. Vận rủi cứ mãi đeo bám lấy cậu ta. Ta e rằng cậu ta đã chẳng sinh ra dưới một vì sao may mắn."
"Tôi lấy làm tiếc nếu như anh ta gặp phải bất hạnh. Có điều, biết đâu đó cũng chính là lỗi do anh ta gây ra."
Một nỗi buồn phảng phất đã len lỏi vào trong giọng nói của cô, điều mà ngài Gay không thể nào bỏ lỡ.
"Chà, thật khó mà nói trước được điều gì. Cần phải thừa nhận rằng, vở bi kịch của cậu ta đã chẳng thể chinh phục được thành phố — cả Rich lẫn Cibber đều chẳng màng đá động gì đến nó, thế nhưng cậu ta còn phải gánh chịu những bất hạnh ê chề hơn thế nữa. Cậu ta bị tố cáo là một kẻ phản tặc theo phái Jacobite và bị tống giam vào ngục Newgate."
"Cái nơi kinh hoàng ấy ư! Ồ, tôi không thể nào tin nổi," Lavinia vừa thốt lên vừa đan chặt hai bàn tay vào nhau. "Ngài Vane tuyệt đối không phải là kẻ phản bội, tôi dám chắc là như vậy — dẫu cho——"
Cô khựng lại. Xét về phương diện chính trị, Lancelot Vane có thể không phải là kẻ mưu phản, thế nhưng xét về chuyện tình cảm — chà, chẳng phải anh ta từng đối xử với cô như một kẻ phản bội đó sao?
"Điều đó đúng đấy. Vane không phải là kẻ phản nghịch. Cậu ta bị vu oan giá họa chỉ vì sự ganh ghét đố kỵ. Ta đã đến Newgate để thăm cậu ta. Người ta đã ném cậu ta vào 'hang sư tử', cái địa ngục nhơ nhớp và ghê tởm nhất, và cậu ta bị xiềng xích cùm gông nặng nề. Ấy là bởi vì cậu ta chẳng có lấy một xu dính túi để 'lót tay' cho bọn ngục tốt tàn nhẫn ấy. Chắc cháu hiểu 'lót tay' ở đây nghĩa là gì chứ, cô bé?"
"Vâng, thưa ngài hiểu rõ chứ — chính là tiền để hối lộ bọn cai ngục."
"Phải, từ tên Quản ngục trở xuống, mà lại không thể quên cả gã tuyên úy nữa chứ. Nhờ vung tay ném ra dăm ba đồng ghine mà ta đã có thể cải thiện phần nào hoàn cảnh của cậu ta, và vì cơn sốt ngục tù đang chực chờ cướp đi sinh mạng của tội nghiệp chàng trai trẻ, bọn chúng cũng lấy làm mừng rỡ khi được tống khứ cậu ta đi. Trong lúc ta ở đó, cậu ta đã kể cho ta nghe toàn bộ câu chuyện. Mọi sự khởi đầu cũng y như bao câu chuyện khác, đều bắt nguồn từ một người phụ nữ."
"Ồ, tôi biết rồi," Lavinia thốt lên đầy giận dỗi, "ngài không cần phải kể đâu. Người phụ nữ đó chính là ả đàn bà đê tiện Sally Salisbury."
"Nàng đã đoán sai bét nhè rồi," ngài Gay nghiêm nghị đáp, "tên của người phụ nữ ấy là Lavinia Fenton."
“Không đời nào có chuyện đó. Chẳng thể nào như thế được. Tờ báo đưa tin rằng Vane đã đánh nhau với Archibald Dorrimore, và nguyên nhân cuộc cãi vã là vì Sally Salisbury.”
"Cuộc ẩu đả ấy vốn chỉ là một phần trong vở kịch được dàn dựng sẵn. Nó được sắp đặt nhằm bêu rếu Vane trước sự khinh miệt của nàng. Dorrimore muốn trả thù vì gã nghĩ rằng Vane đã chiếm được phần thắng nơi mà gã từng thất bại. Quả thực, Sally có mặt lúc vụ cãi vã bùng nổ, nhưng đó rất có thể chỉ là một sự tình cờ. Thậm chí, không loại trừ khả năng ả ta cũng nhúng tay vào âm mưu đó. Vane chẳng thể nào biết chắc được đầu đuôi ra sao."
Lavinia im lặng suốt mấy khoảnh khắc. Sau đó cô mới cất lời:
"Thế còn ngài Vane, hiện giờ anh ta vẫn đang ở ngục Newgate sao?"
"Không. Cậu ta đã được đưa ra xét xử sau vô số lần trì hoãn. Những bằng chứng chống lại cậu ta chẳng có chút trọng lượng nào. Các nhân chứng — trong đó có một kẻ gian xảo dối trá đáng lẽ phải bị trói đuôi ngựa quất roi thị chúng từ Newgate cho đến Charing Cross, gã mang tên Jeremy Rofflash — đều chỉ là bọn chỉ điểm đê tiện hạ đẳng nhất. Thân phụ của Lancelot, một mục sư theo phái Whig đồng thời là người ủng hộ nhiệt thành của Nhà vua George, đã xuất hiện tại tòa để đứng ra bảo chứng cho nhân phẩm của con trai mình, và thế là chàng trai trẻ đã được tuyên trắng án. Dẫu vậy, ta vẫn e rằng sức khỏe của cậu ta đã suy kiệt, và ta hoài nghi không biết cậu ta có còn được phong độ như xưa hay không."
Lavinia lại rơi vào trầm mặc. Mọi chuyện thật quá đỗi buồn thương, và lòng cô trào dâng niềm thương cảm sâu sắc dành cho Lance. Thế nhưng ẩn sâu trong tâm trí cô vẫn vương vấn bóng hình gương mặt chế giễu cùng sự cay độc thô tục của ả Sally Salisbury. Cô vẫn chưa hoàn toàn bị thuyết phục rằng Lancelot Vane thực sự thờ ơ trước sức hút không thể chối cãi của Sally. Cô khẽ thở dài thườn thượt.
"Vậy thì, hẹn gặp lại vào ngày mai nhé," ngài Gay tiếp lời, "ta sẽ mang đến cho nàng những khúc ca mà ta muốn nàng học thuộc."
Lúc này họ đã đi đến đoạn nhìn thấy ngôi nhà tranh của Betty. Lavinia chỉ nó cho người đồng hành của mình, và ngài Gay sau khi nói lời tạm biệt liền quay bước về hướng làng Hampstead.
Lavinia đăm chiêu rảo bước về phía căn nhà tranh. Cô đã tự nhủ hết lần này đến lần khác rằng mình không còn mảy may quan tâm đến Lancelot nữa — rằng cô đã xóa sổ anh ta ra khỏi cuộc đời mình — rằng cô chẳng buồn nhìn mặt cũng chẳng muốn nghe ngóng bất kỳ tin tức gì về anh. Thế nhưng giờ đây, khi anh vừa phải trải qua một hoạn nạn khủng khiếp đến thế, trong cô lại trỗi dậy một niềm khát khao được ngỏ lời sẻ chia thông cảm, dẫu cho có là chưa thể tha thứ đi chăng nữa.
"Không, mình không thể làm thế được," cô thầm thì. "Dù là vô tình hay cố ý, thì ả đàn bà ghê tởm ấy vẫn ở bên anh ta — vòng tay anh ta đã ôm lấy ả. Ta dám thề là đôi mắt này đã không hề nhìn gà hóa cuốc."
Bỗng nhiên cô nghe thấy tiếng bước chân ngập ngừng phát ra từ phía sau lưng. Bãi hoang vào ban đêm vốn là chốn tụ tập quen thuộc của đủ loại thành phần khả nghi, từ những gã công tử ăn chơi trác táng cho đến bọn cướp cạn dọc đường, và một người phụ nữ đi lẻ loi một mình có lẽ phải dè chừng thể loại này chẳng kém gì thể loại kia. Ngôi nhà tranh của Betty chỉ còn cách đó dăm ba bước chân, Lavinia vội vã rảo nhanh cước bộ.
"Tiểu thư Fenton — xin hãy dừng lại một chút, tôi khẩn khoản đấy," một giọng nói thều thào đứt quãng cất lên. "Tôi — tôi là Lancelot Vane đây. Tôi buộc phải nói chuyện với cô."
